DATA MİNİNG-onun tətbiq sahələri

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DATA MİNİNG-onun tətbiq sahələri"

Transkript

1 AZƏRBAYCAN HAVA YOLLARI QAPALI SƏHMDAR CƏMİYYƏTİ MİLLİ AVİASİYA AKADEMİYASI DATA MİNİNG-onun tətbiq sahələri mövzusunda Referat Qrup: Magistr: M 1433 ae Bayramova Ceyran. Bakı- 2014

2 MÜNDƏRİCAT 1. Giriş 2. DATA MİNİNG konsepsiyasının informasiya texnologiyaları bazarında yeri 3. DATA MİNİNG-in verilənlərin analizinin digər metodlarından fərqi 4. DATA MINİNG texnologiyasının metodları və mərhələləri 5. DATA MİNİNG metodlarının tesnifatı 6. DATA MINING texnoloqiyasının tətbiq sahələri 7. Nəticə 8. Ədəbiyyat

3 Giriş DATA MINING termini hərfi mənada «verilənlərin qazılıb çıxarılması», «informasiyanın axtarılıb tapılması» kimi tərcümə edilir və yuxarıda haqqında ümumi məlumat verilən müasir qərar qəbuletmənin təminatı sistemlərinin «verilənlərin intellektual analizi» adlanan mühüm komponentinin beynəlxalq miqyasda qəbul olunmuş adını ifadə edir ci ildə meydana çıxan DATA MINING anlayışı deyilən mənada 1990-cı ildən ışlənməyə başlandı və mütəxəssislər tərəfındən qəbul edildi. Həmin vaxta qədər verilənlərin emalı və analizi tətbiqi statistika çərçivəsində aparılırdı və əsasən kicik həcmli verilənlər massivlərinin emalı məsələləri həll olunurdu. DATA MINING konsepsiyasının populyarlığını o faktla göstərmək olar ki, GOOGLE axtarış sistemində «data mining» termininə görə bir ayda istifadəçilərə 20 milyondan çox səhifə təqdim edilir. DATA MINING çoxfənli sahə olub, tətbiqi statistika, surətlərin tanınması, süni intellekt, verilənlər bazaları və s. elm sahələrinin əsasında və inkişafı nəticəsində yaranmışdır. Statistika öyrənilən obyektə, prosesə və ya hadisəyə xas olan qanunauyğunluqları üzə çıxarmaq iiçün verilənlərin toplanması, emalı və analizi metodları haqqında elmdir. Statiska müşahidələr və ya eksperimentlər nəticəsində əldə edilən verilənlərlə əməliyyat aparır. Statiska DATA MİNİNG -dən daha çox nəzəriyyəyə əsaslanır və hipotezlərin yoxlanmasına diqqəti yönəldir.

4 Maşınla öyrətməni kompüter proqramının yeni bilikləri alması prosesi kimi xarakterizə edirlər. Onun digər tərifı belədir: maşınla öyrətmə kompüter alqoritminin (proqramının) öyrəndiyi və öyrənmə prosesi zamanı təkmilləşən elmdir. Maşınla öyrətmə DATA MİNİNG-ə nisbətən daha evristik xarakter daşıyır və diqqəti öyrətmə agentlərinin işinin yaxşılaşdırılmasına yönəldir. Süni intellekt insanın zehni (intellektual) fəaliyyətinin aparat və ya proqram vasitəsilə modelləşdirilməsi məsələlərinin həlli ilə məşğul olan elmi istiqamətdir. «İntellekt» (latınça «intelectus») termini insana xas olan ağılı, idrakı, düşünçə qabiliyyətini ifadə edir. Bu baxımdan süni intellekt (ingiliscə «Artifıcal Intellligence»-Aİ) insan intelektinin ayrı-ayrı funksiyalarının avtomatik sistem tərəfındən yerinə yetirilməsi kimi başa düşülür. Vizuallaşdırma verilənlərin emalının son nəticələrini görməyə, emal prosesini idarə etməyə və lazım gəldikdə hesablama prosesinin əvvəlki mərhələlərinə qayıtmağa imkan verən yeni bir istiqamətdir. Vizuallaşdırmadan istifadə etməklə verilənlərin qrafık sürəti yaradılır, verilənlərin analizində anomaliyaları, strukturları görməyə imkan yaranır. Surətlərin tanınması süni intellektin istiqamətlərindən biri olub, surətlərin (obyektlərin) əlamətlərini təyin etməklə onların tanınması məsələsini həll edir. Onun əsas üsulu obyektlər siniflərinin müəyyən əlamətlərin qiymətləri vasitəsilə təsvir edilməsidir. Hər bir obyekt əlamətlər matrisi ilə xarakterizə olunur və obyektin tanınması da həmin matrisə görə aparıhr. Tanınma proseduru əksər halda obyektləri siniflərə ayırmaq ücün istifadə edilən xüsusi riyazi prosedurlar və funksiyalar vasitəsilə reallaşdırılır. Bu istiqamət maşınla öyrətməyə yaxındır və neyrokibernetika ilə sıx bağlıdır. DATA MİNİNG nəzəriyyə ilə evristikanın inteqrasiyasına əsaslanır və verilənlərin təmizlənməsi, inteqrasiyası və nəticələrin vizuallaşdırılması mərhələlərindən ibarət olan vahid analitik prosesi əhatə edir.

5

6 DATA MİNİNG konsepsiyasının informasiya texnologiyaları bazarında yeri İnformasiya texnologiyaları bazarlarının analizi ilə məşğul olan «Gartner Group» agentliyi 1980-ci illərdə «Business İntelligence» (Bİ) (biznes-intellekt) terminini təklif etmişdir. Bu termin qərar qəbuletmənin təminatı sistemindən istifadə etməklə biznes qərarlarının yaxşılaşdırılması üçün istifadə edilən müxtəlif konsepsiyaları və metodları nəzərdə tutur cı ildə agentlik bu termini dəqiqləşdirərək onun aşağıdakı tərifıni qəbul etdi. Bİ müəssisə çərçivəsində fəaliyyət göstərən və verilənlər anbarında saxlanılan informasiyaya müraciəti və onun analizini reallaşdıran, həmçinin düzgün və əsaslandırılmış idarəetmə qərarlarını təmin edən proqram vasitələridir. Beləliklə, Bİ anlayışı müəssisə miqyasında verilənlərin analizini və emalını yerinə yetirən müxtəlif vasitələri və texnologiyaları özündə birləşdirir. Bu vasitələr əsasında idarəetmə qərarlarının qəbulu üçün informasiyanın keyfiyyətini artırmaq məqsədilə Bİ-sistemlər yaradılır. Bİ- sistemlərə başqa adla «Qərarların qəbulunun təminatı sistemləri» (QQTS) və ya ingilis dilində «Decision Support System» (DSS) deyilir. Bu sistemlər verilənlərdən qərarların qəbulu üçün istifadə edilən informasiya hasil edirlər. «Gartner Group» Bİ-sistemlərini aşağıdakı siniflərə məxsus proqram məhsullarının toplusu kimi təyin edir: -verilənlər anbarlarının qurulması üçün vasitələr; operativ analitik emal sistemləri (OLAP); informasiya-analitik sistemlər (Enterprise İnformation Systems-EİS); -verilənlərin intelektual analizi vasitələri (DATA MİNİNG); -sorğuların yerinə yetirilməsi və hesabatların hazırlanması üçün instrumental vasitələr (query and reporting tools). DATA MİNİNG texnologiyası çoxfənli sahə olduğu üçün onun yaradılması və tətbiqi üçün müxtəlif sahələrdən mütəxəssisləri cəlb etmək və onların qarşılıqlı əlaqəsini təmin etmək lazımdır.

7 DATA MİNİNG texnologiyasının səmərəli tətbiqi verilənlərin hazırlanmasının (ilkin emalının) keyfıyyətindən çox asıhdır. Analitiklərin fıkrinə görə, verilənlərin hazırlanması bütünlüklə DATA MİNİNG prosesinin 80%-ni təşkil edir. Modelin secilməsi və ona düzəlişlər edilməsi də müəyyən vaxt və maliyyə sərfləri tələb edir. Proqram təminatının hazırlanmasına isə ayrıca bir proses kimi baxılır və ona sərf olunan vaxt və maliyyə də ay- rıca hesablanır. Bütün bu sərflərə baxmayaraq, DATA MİNİNG vasitəsilə əldə edilən qiymətli informasiya idarəetmənin keyfıyyətini yüksəltməklə, müəssisəyə böyük maliyyə dividendi gətirə bilər və onu rəqabətə davamlı edə bilər. DATA MİNİNG-in verilənlərin analizinin digər metodlarından fərqi Verilənlərin ənənəvi analiz metodları (statistik metodlar) və OLAP əsasən əvvəlcədən formalaşmış hipotezlərin yoxlanmasına yönəlirlər. DATA MİNİNGin əsas müddəalarından biri isə görünməyən qanunauyğunluqların axtarışına yönəlir. DATA MİNİNG-in instrumental vasitələri bu cür qanunauyğunluqları sərbəst tapa bilir və qarşılıqlı asılılıqlar haqqında sərbəst hipotezlər qura bilirlər. Asılılıqlar baxımından hipotezlərin formalaşdırılması cox mürəkkəb məsələ olduğundan, DATA MİNİNG-in digər analiz metodlarından üstünlüyü şübhəsizdir. Statistik metodların əksəriyyətində qarşılıqlı əlaqələri üzə çıxarmaq üçün mövcud olmayan kəmiyyətlər üzərində əməliyyat aparmaqla orta qiymət konsepsiyasından istifadə edilir. DATA MİNİNG isə real qiymətlərlə əməliyyat aparır. OLAP retrospektiv verilənlərin təsviri üçün daha yararlıdır, DATA MİNİNG isə retrospektiv verilənlər əsasında gələcək haqqında suallara cavab verir DATA MINİNG texnologiyasının metodları və mərhələləri DATA MİNİNG texnologiyasının əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, o, riyazi metodlarla informasiya texnologiyalarının son nailiyyətlərini özündə cəmləyir. Burada ciddi formal metodlarla qeyri-formal metodlar harmonik olaraq birləşirlər.

8 DATA MİNİNG-in metodlarına və alqoritmlərinə aşağıdakılar aiddir: -süni neyron şəbəkələri; -həll etmə ağacları; -simvol qaydaları; -yaxın qonşu və k-yaxın qonşu metodları; -bayes şəbəkələri; -xətti reqressiya; -korrelyasiya-reqressiya analizi; -klaster analizinin iyerarxik metodları; -assosiativ qaydaların axtarış metodları, o cümlədən, Apriori alqoritmi; -məhdud seçim metodu; -təkamül proqramlaşdırma və genetik alqoritmlər; -vizuallaşdırma metodları və s. DATA MİNİNG texnologiyasında istifadə edilən metodların əksəriyyəti riyaziyyatın məlum alqoritmləri və metodlarıdır. Onların tətbiqində yenilik texniki və proqram vasitələri ilə onların reallaşdırılmasından ibarətdir. DATA MİNİNG-in əksər metodları süni intellekt nəzəriyyəsi çərçivəsində yaradılmışdır. DATA MİNİNG texnologiyası iki və ya üç mərhələdən ibarət olur: 1-ci mərhələ-qanunauyğunluqların üzə çıxarılması. Bu mərhələyə sərbəst axtarış mərhələsi deyilir. 2-ci mərhələ-aşkarlanan qanunauyğunluqlardan istifadə etməklə naməlum qiymətlər haqqında qabaqcadan xəbər verilməsi (proqnostik modelləşditmə). Bu iki mərhələyə əlavə olaraq bəzən sərbəst axtarış mərhələsindən sonra yerinə yetirilən validasiya adlanan mərhələ də daxil edilir. Validasiyada məqsəd tapılan qanunauyğunluqların düzgünlüyünün yoxlanılmasıdır. Lakin çox vaxt validasiyanı 1-ci mərhələnnin tərkib hissəsi kimi qəbul edirlər, çünki bir çox metodların reallaşdırılmasında, o cümlədən, neyron şəbəkələrdə və həll etmə ağaclarında verilənlər çoxluğu iki hissəyə bölünür: öyrədilən və yoxlayıcı. Sonuncular alınan nəticələrin düzgünlüyünü yoxlamağa imkan verirlər. 3-cü mərhələ saxanılanların analizi. Bu mərhələ tapılan qanunauyğunluqlarda anomaliyaların aşkarlanması və izahı üçün nəzərdə tutulub. Beləliklə DATA MİNİNG prossesi ardıcıl yerinə yetirilən üç mərhələ kimi təsvir oluna bilər:

9 sərbəst axtarış > proqnostik modelləşdirmə > istisnaların analizi. l. Sərbəst axtarış (Discovery). Bu mərhələdə gizli qanunauyğunluqları axtarıb üzə çıxarmaq məqsədilə verilənlər massivi tətbiq edilir. Qanunauyğunluqların növü barəsində ilkin hipotezlərə burada baxılmır. Qanunauyğunluq müxtəlif hadisələrin və ya proseslərin təşəkkülü və inkişafı prosesinin mərhələlərini və formalarını təyin edən mühüm və daima təkrarlanan qarşılıqlı əlaqələrdir. Qanunauyğunluqları tapmaq üçün DATA MINİNG şablonlar təyin edir. Sərbəst axtarış aşağıdakı əməliyyatlarla yerinə yetirilir: -şərti məntiq qanunauyğunluqlarının tapılması; -assosiativ məntiq qanunauyğunluqlarının tapılması; -meyletmələrin və variasiyaların (trends and variations) aşkarlanması. Sərbəst axtarış zamanı sistemin özü qanunauyğunluqları axtarır, bunun üçün yalnız məqsəd dəyişənini vermək lazımdır. Qanunauyğunluqların axtarışı nəticəsində sistem «əgər... onda» məntiqi qaydaları formalaşdırılır. Baxılan əməliyyatlar sərbəst axtarış çərçivəsində aşağıdakı vasitələrlə yerinə yetirilir: -şərti məntiq qaydalarının induksiyası ilə (təsnifat və klasterləşdirmə məsələləri, yaxın və ya oxşar obyektlər qruplarının yığcam formada təsviri): -assosiativ məntiq qaydalarının induksiyası ilə (assosiasiya və ardıcıllıq məsələləri); -meyletmələrin (trendlərin) və variasiyaların təyini ilə (proqnozlaşdırma məsələsinin ilkin mərhələsi). Sərbəst axtarış mərhələsində həmçinin qanunauyğunluqların validasiyası yerinə yetirilir, yəni onların qanunauyğunluqların formalaşdırılmasında iştirak etməyən verilənlər üçün doğruluğu yoxlanılıır. Verilənlərin «öyrədilən» və «yoxlanan» kimi iki hissəyə ayrılmasından ən çox neyron şəbəkələri və həll ağacları metodlarında istifadə edilir.

10 2. Proqnostik modelləşdirmə (Predictive Modelling). Bu mərhələdə 1-ci mərhələnin nəticələrindən istifadə edilir və üzə çıxarılan qanunauyğunluqlar proqnozlaşdırma üçün tətbiq edilir. Proqnostik modelləşdirmə aşağıdakı əməliyyatları nəzərdə tutur: -naməlum qiymətlərin proqnozlaşdırması; -proseslərin inkişafının proqnozlaşdırılması. Proqnostik modelləşdirmə prosesində təsnifat və pronozlaşdırma məsələləri həll edilir. məsələnin həlli zamanı 1- ci mərhələnin nəticələrindən (induksiya qaydalarından) məlum qiymətlər əsasında yeni obyektin müəyyən əminliklə əvvəlcədən bəlli olan siniflərdən birinə aid edilməsi üçün istifadə edilir. Proqnozlaşdırma məsələsinin həlli zamanı 1-ci mərhələnin nəticələri (meyletmələr və variasiyalar) məqsəd dəyişəninin naməlum qiymətləri haqqında əvvəlcədən xəbər vermək üçün istifadə edilir. Sərbəst axtarış induktiv xarakter daşıyır, bu mərhələdə üzə çıxarılan qanunauyğunluqlar xüsusidən ümumiyə doğru formalaşdırılır. Nəticədə müəyyən sinfin nümayəndələrini tədqiq etməklə, həmin sinfə aid obyektlər haqqında ümumi bilik alınır. Pronostik modelləşdirmə isə, əksinə, deduktiv xarakter daşıyır. Bu mərhələdə alınan qanunauyğunluqlar ümumidən xüsusiyə doğru formalaşdırılır. Burada tədqiq olunan obyektin məxsus olduğu sinfı və həmin sinif çərçivəsində qüvvədə olan ümumi qaydanı bilməklə, hər hansı obyekt və ya obyektlər qrupu haqqında yeni biliklər alınır. Alınan qanunauyğunluqlar bəzən şəffaf ola bilər, yəni analitik onları izah edə bilər (məsələn, yuxarıda baxılan qaydalar), bəzən isə «qara qutu» kimi qeyri-şəffaf ola bilər. Sonuncu neyron şəbəkələrə aiddir. 3. İstisnaların analizi. DATA MİNİNG prossesinin 3-cü mərhələsində əvvəlki mərhələlərdə tapılan qanunauyğunluqlardakı İstisnalar və ya anomaliyalar analiz edilir. Bu mərhələdə yerinə yetirilən əməliyyat sapmaların üzə çıxarılmasından ibarətdir. Bunun üçün sərbəst axtarış mərhələsində hesablanan normaları təyin etmək lazımdır.

11 Verilənlərin təmizlənməsi DATA MİNİNG texnologiyasının mühüm problemlərindən biri hesab olunur. Verilənlərin təmizlənməsi üçün mövcud olan vasitələri 3 sinfə ayırırlar: 1.Verilənlərin analizi və yeniləşdirilməsi vasitələri; 1) Xüsusi təmizləmə vasitələri: -spesifik sahənin təmizlənməsi; -təkrarlanmaların aradan qaldırılması; 2) ETL instrumental vasitələri. 1-ci sinif vasitələrə verilənlərin faylyönlü vasitələri və DATA MİNİNG vasitələri daxildir. Verilənlərin fayl-yönlü təmizlənmə vasitələrinin tipik nümayəndəsi MİGRATİONARC- HİTECT kommersiya instrumentidir. Hər bir atribut üçün o, aşağıdakı metanverilənləri təyin edir: verilənlərin tipi, ölçüsü, elementlər çoxluğu, diskret qiymətlər, minimal və maksimal qiymətlər, itirilmiş qiymətlər və unikallıq. DATA MİNİNG vasitələrinə aid olan WİZRULE və DATAMİNİNG SUİTE proqramları atributlar və onların qiymətləri arasındakı münasibətləri üzə cıxarır və düzgünlük səviyyəsini hesablayırlar. WİZRULE üç cür qaydanı analiz edə bilir: riyazi düsturları, «əgər-onda» qaydasını və yazılış qaydasını. Verilənlərin yeniləşdirilməsi vasitələri, məsələn, İNTEGRİTY proqramı aşkarlanan şablonlardan və qaydalardan təmizləyici çevrilmələrin təyini və yerinə yetirilməsi üçün istifadə edir. ETL instrumental vasitələri (Extracttion, Tranformation, Loading (Çıxarılma, Çevrilmə, Yüklənmə)) verilənlərin çevrilməsi və təmizlənməsi texnoloji prosesinin əsas hissəsini yerinə yetirirlər. ETL vasitələrinin çatışmazlığı ondan ibarətdir ki, metaverilənlər üçün özlərinin xüsusi formatlarından istifadə etdiklərindən, digər təmizləmə vasitələri ilə qarşılıqlı əlaqələr yaratmaq və onlarla birgə istifadə olunmaları mümkün olmur. Bir sıra kommersiya vasitələri verilənlər anbarları üçün kompleks səviyyədə ETL prosesini təmin edirlər, məsələn, COPYMANAGER, DATASTAGE, EXTRACT, POWERMART, DECİSİONBASE, METASUİTE, WAREHOUSEADMİNSTRATOR və s. Verilənlər mənbələri və verilənlər anbarı üzrə bütün meta- verilənlərin həmahəng idarə olunması üçün onlar VBİS

12 əsasında yaradılmış repozitorilərdən istifadə edirlər. Operativ verilənlər mənbələrindən verilənlər və sxemlər həm sistemin öz faylı və DMBS şlüzü vasitəsilə, həm də ODBC və EDA standart interfeyslər vasitəsilə çıxarılır. Verilənlərin çevrilməsi sadə qrafık interfeys vasitəsilə təyin olunur. DATA MİNİNG metodlarının təsnifatı İlkin verilənlərlə işləmə prinsipinə görə DATA MİNİNG metodlarını iki qrupa bölürlər: 1) verilənləri saxlamaqla onlardan bilavasitə istifadə edən metodlar; 2) verilənlərin (şablonların) distillə edilməsi ilə formal qanunauyğunluqların aşkarlanması və istifadə edilməsi metodları. 1-ci qrup metodlarda ilkin verilənlər detallaşdıırılmış şəkildə saxlanır və bilavasitə proqnostik modelləşdirmə və ya istisnaların analizi mərhələlərində istifadə edilir. Bu qrup metodların tətbiqi zamanı çox böyük verilənlər bazalarının analizində çətinliklər yarana bilər. Bu qrup metodlara klaster analizi, analogiyaya görə mühakimə metodu aiddir. Şablonların distillə edilməsi adlanan 2-ci qrup metodlarda ilkin verilənlərdən bir informasiya nümunəsi (şablon) çıxarılır və növü tətbiq edilən metoddan asılı olan formal konstruksiyalara çevrilir. Bu proses sərbəst axtarış mərhələsində yerinə yetirilir. 1 -ci qrup metodlarda isə bu mərhələ prinsip etibarilə olmur. Pro- qnostik modelləşdirmə və istisnaların analizi mərhələlərində sərbəst axtarış mərhələsinin nəticələrindən istifadə edilir. Bu nəticələr verilənlər bazalarının özləri ilə müqayisədə daha yığcam olurlar. Bu qrupa məntiqi metodlar, vizuallaşdırma me- todları, kross-tabulyasiya metodlan, tənliklərə əsaslanan metod- lar aiddir. Məntiqi metodlara qeyri-səlis sorğular və analizlər, simvol qaydaları, həlletmə ağacları, genetik alqoritmlər daxildir. Onların köməyilə tapılan qanunauyğunluqlar istifdəçi üçün kifayət qədər şəffaf şəkildə tərtib edilir. Alınan qaydalarda kəsilməz və diskret dəyişənlər ola bilər. Həlletmə ağacı asanlıqla simvol qaydaları dəstinə çevrilə bilər. Bunun üçün ağacın kökündən terminal tə- pəyə qədər yol bir qayda kimi generasiya olunur. Həlletmə ağac-

13 ları və qaydalar faktiki olaraq eyni məsələnin müxtəlif üsullarla həllidir və birbirindən yalnız imkanlarına görə fərqlənir. Bun- dan əlavə, qaydalar həlletmə ağaclarına nisbətən aşağı sürətli alqoritmlərlə reallaşdırtlır DATA MINING texnoloqiyasımn tətbiq saheləri İnsan fəaliyyətinin retrospektiv verilənlər toplanan bütün sa- hələrində DATA MINING texnoloqiyası tətbiq edilə bilər. [83]- də DATA MINING sisteminin tətbiqi iki istiqamətə ayrılmışdır: 1) kütləvi məhsul kimi, 2) unikal tədqiqatlar aparmaq üçün inst- rument kimi. Tətbiqin göstərilən istiqamətləri dörd əsas sahəni əhatə edir: -biznes məsələlərinin həlli:bank işi, maliyyə, sığorta, isteh- salat, telekommunikasiya, elektron-kommersiya, marketinq, fond bazaları və s; -dövlət səviyyəsində məsələlərin həlli:vergidən yayınan şəxslərin aşkarlanması, terrorla mübarizə vasitələri və s.; -elmi-tədqiqat sahəsində:tibb,bioloqiya,molekulyar qenetika və qen mühəndisliyi, bioinformatika, astronomiya və s.; -WEB- məsələlərinin həlli: informasiya-axtarış sistemləri, sayğaclar və s. Biznes məsələlərin həllində DATA MINING- in tətbiqi Bankişi. DATA MINING texnoloqiyasından bank işində bir sıra tipik məsələlərin həlli üçün istifadə edilir. Müştərinin kredit imkanlarınm təyin edilməsi. Bu məsələ bi- nar təsnifat məsələsi kimi həll edilir. Bankın müştəriləri iki sinfə ayrılır: kredit qaytaran və qaytarmayan. Kredit qaytarmayan sin- fınə aid müştərilər və yeni müştərinin verilənləri əsasında müştərinin sinfı təyin edilir. Banka yeni müştərilərin cəlb edilməsi. Bu məsələ də binar təsnifat məsələsi kimi həll olunur. Müştərilər haqqında verilən-

14 lərin analizi əsasında onlar iki sinfə bölünür: «münasib» və «qey- ri-münasib» müştərilər. «Münasib» müştərilər arasında aktiv marketinq siyasətini aparmaqla onları banka cəlb etmək olar. Müştərilərin seqmentləşdirilməsi. DATA MINING instru- mentlərinin köməyilə müştəriləri müxtəlif qruplara ayırmaqla bank özünün marketinq siyasətini daha məqsədyönlü qura bilər. Müştərilərin hesablarmdakı qalıqlırın proqnozlaşdırılması. Əvvəlki müddətlər ərzində müştərilərin hesablarındakı qa- lıqlar haqqında verilənləri analiz etməklə gələcəkdə müəyyən vaxt ərzində hesablarındakı qalıqları proqnozlaşdırmaq və bu- nunla da bankın pul ehtiyatını qiymətləndirmək olar. Kredit kartları ilə fırıldaqçılıq hauarınm aşkarlanması. Kredit kartları ilə şübhəli əməliyyatları təyin etmək məqsə- dilə müəyyən vaxt intervah üzrə aparılan əməliyyatlar analiz edi- lir. Əgər növbəti əməliyyat şübhə doğurursa, həmin kartla əmə- liyyatlar bloklaşdırılır. Sığorta. Sığorta biznesi müəyyən riskə bağlıdır. Burada həll olunan məsələlər bank işindəki məsələlərə oxşardır. Müştərilərin qruplara ayrılması nəticəsində alınan informa- siyadan müştərilərin qruplarını təyin etmək üçün istifadə edilir. Nəticədə sığorta kompaniyası yüksək səmərə və kiçik risklə konkret qrup müştərilərə müəyyən xidmətlər təklif edə bilər. Sığortalanan fırıldaqçmm aşkarlanması məsələsi fırıldaqçı müştərinin ümumi stereotipinin təyin edilməsi ilə həll edilir. Telekomminikasiya. Telekommunikasiya sahəsində DATA MINING daimi müştəriləri cəlb etməyə, həmin müştərilərin loyallığım təyin et- məyə yönəlmiş məsələlərin həlli üçün tətbiq edilir. Bu məsələ- lərin vacibliyi telekommunikasiya bazarında sərt rəqabətin olma- sı və müştərilərin bir kompaniyadan digərinə miqrasıyası ilə izah edilir. Müştərinin saxlanması, onun geri qayıtmasından ucuz başa qəlir.

15 Odur ki, müştəriləri qruplara ayırmaq və hər bir qrup üçün cəlbedici xidmətlər seçib, təqdim etmək lazım qəlir. Elektron kommersiya. Bu sahədə DATA MINING təqdimat sistemlərinin hazırlanması və WEB-sayt istifadəçilərinin təsnifatı məsələlərinin həlli üçün tətbiq edilir. Elektron kommersiyası üçün DATA MINING texnoloqiyası WEB MINING texnologiyası ilə sıx əlaqəlidir. Sənaye istehsalatı. Sənaye istehsalatının və texnoloji proseslərin xüsusiyyətləri aşağıdakı istehsalat məsələlərinin həllində DATA MINING tex- noloqiyasından istifadə edilməsinə imkan verir: -istehsalat situasiyalarının sistemli analizi; -istehsalatın inkişafının uzunmüddətli və qısamüddətli pro- qnozu; -optimal qərarların variantlarının seçilməsi; -texnoloji proseslərin müəyyən parametrlərindən asılı olaraq məhsulun keyfiyyətinin proqnozlaşdırılması; -istehsalat proseslərinin inkişafının görünməyən tendensiya- lannın və qanunauyğunluqların üzə çıxarılması; -istehsalata təsir edən görünməyən faktorların üzə çıxarılması; -istehsalat prosesləri və proqnozlar arasındakı qarşılıqlı əla- qələrin analizi; -istehsalat proseslərinin idarə edilməsi üzrə tövsiyyələrin ha- sil edilməsi; -analiz nəticələrinin vizuallaşdırılması, ilkin hesabatlann və mümkün qərarların layihələrinin hazırlanması və s. Marketinq. Marketinq sahəsində DATA MINING geniş tətbiq edi- lir.marketinqin «Nə satılır?»,«necə satılır?»,«istehlakçılar kim- dir?»kimi sualları əhatə edən bütün məsələlərini DATA MINI- NG instrumentləri vasitəsilə həll etmək mümkündür. Məsələn, klaster analizindən istifadə etməklə istehlakçıların qruplara ayrıiması, satışın səmərəliliyinin artirilması üçün assosiativ qayda- lardan istifadə edilməsi və s. Fondbazası. DATA MINING vasitəsilə fond bazasında həll oluna bilən əsas məsələlərə aşağıdakılar aiddir:

16 -malivyə göstəricilərinin əvvəlki qiymətlərinə əsasən onla- rın gələcək qiymətlərinin proqnozlaşdırılması; -maliyyə instrumentinin gələcəkdə dəyişmə istiqamətinin və onun tempinin proqnozlaşdırılması; -müəyyən xarakteristikalar dəstinə görə bazarın, sahənin, sektorun qruplara ayrılması; -fond zəmbilinin dinamik idarə edilməsi; -risklərin qiymətləndirilməsi; -böhranın yaxınlaşmasının və onun inkişafının proqnozlaşdi- rilması; -aktivlərin seçilməsi və s. Göstərilən məsələlərdən əlavə, DATA MINING biznesin verilənlərin analizi tələb olunan və retrospektiv informasiya to- planan müxtəlif sahələrində tətbiq edilə bilər. Müştərilərlə mütıasibətin idarə olunması. DATA MINING texnoloqiyasının tətbiqinin prespektiv isti- qamətlərindən biri müştərilərlə münasibətin idarə olunması- dır.bu zaman biliklərin üzə çıxarılması texnoloqiyası ilə pulların üzə çıxarılması texnoloqiyası birlikdə istifadə olunur. Bu məq- sədlə müştərilər haqqında tam informasiya (müştərilərin xüsu- siyyətləri, xarakteristikaları, gəlirləri və s.) toplanır və analiz edi- lir. Dovlət səviyyəsində DATA MINING-in tətbiqi Dövlət səviyyəsində DATA MINING-dən vergidən yayınan hüquqi və fıziki şəxslərin üzə çıxarılması, terrorçuların və terrora cəhdlərin aşkarlanması və s. kimi dövlət əhəmiyyətli məsələlə- rin həlli üçün istifadə edilir. Amerika Konqresinin Baş nəzarət idarəsinin məlumatına gö- rə ABŞ-ın dövlət idarələri əhali haqqında müxtəlif informasiyanı toplayan və analiz edən 200-ə qədər layihədə iştirak edirlər. Bu ləyihələrdən 100-dən çoxu fərdi informasiya toplanmasına yö- nəlmişdir. Həmin informasiya əsasında insanların mümkün dav- ranışları proqnozlaşdınlır. Bir çox layihələr isə ABŞ-a qələn bütün xarci vətəndaşların izlənməsinə yönəldilir. «Accenture» kompaniyası tərəfindən yaradılan bu sistemin dəyəri 10 milyard dollardan artıqdır.

17 Elmi tədqiqatlarda DATA MINING-in tətbiqi Bioinformatika sahəsində DATA MINING genetik informasiyanın analizi və sistemləşdirilməsi üçün modellərin və alqo- ritmlərin yaradılmasına xidmət edir. Həmin modellərdən və al- qoritmlərdən müxtəlif bioloji hadisələri izah etmək məqsədilə makromolekulların strukturunu və funksiyalarını təyin etmək üçün istifadə edilir. Tibb sahəsinin konservativliyinə baxmayaraq, son illərdə DATA MINING texnoloqiyasından tibbdə aktiv istifadə edilir. Ənənəvi olaraq tibbi diaqnostikada ekspert sistemlərindən istifa- də olunur. Bu sistemlər simptomları və xəstəlikləri təsvir edən simvolik qaydalar əsasında qurulurlar. DATA MINING-dən istifadə etməklə şablonların köməyilə ekspert sistemi üçün biliklər bazasını yaratmaq olar. Əczaçılıq sahəsində DATA MINING metodlarından geniş is- tifadə olunur. Buraya müəyyən preparatların klinik tətbiqinin səmərəliliyinin tədqiqi, konkret qrup xəstəliklərin müalicəsi üçün müəyyən qrup preparatların seçilməsi və onların tətbiq me- todlarının təyini və s. aiddir. Dərman pereparatlarının bazarda hərəkəti məsələsi də aktual hesab edilir. Molekulyar genetika və gen mühəndisliyi sahəsində DATA MINING texnoloqiyasının «mikro-massiv!ərdə verilənlərin ana- lizi» adlanan ayrıca istiqaməti mövcuddur. Bu istiqamətin əsas məsələlərinə aşağıdakılar aiddir: -ilkin və daha dəqiq diaqnostika; -terapiya üçün yeni molekulyar metodlar; -müalicənin yaxşılaşdırılmış və fərdi seçilmiş növləri; -fundamental bioloji kəşflər. Bu istiqamətdə DATA MINING-in tətbiqinə aid misal- lar:bəzi ağır xəstəliklərin molekulyar diaqnozu; xəstəliyin ehti- malının xəbər verilməsi üçün genetik koddan istifadə edilməsi, yeni dərmanların və preparatların kəşf edilməsi və s.

18 Kimya. DATA MINING texnoloqiyasından üzvi və qeyri- iizvi kimyəvi tədqiqatlarda aktiv istifadə edilir. Məsələn, minlər- lə elementdən ibarət olan birləşmələrin quruluşunun spesifık xiisusiyyətlərinin üzə çıxarlması. WEB məsələlərin həlli WEB məsələlərinin həlli WEB MINING adlanan və «WEBdə verilənlərin üzə çıxarlması» kimi tərcümə olunan ayrıca isti- qamət çərçivələrində həyata keçirilir. WEB INTELLIGENCE ( WEB Intellekt)-in əsasını təşkil edən WEB MINING hər bir WEB istifadəçisinin davrvnışını müşahidə edib, onun maraqlarını və nəyə üstünlük verməsini təyin etməklə elektron biznesin inki- şafında mühüm rol oynayır. WEB MINING sistemləri elektron kommersiyanın bir çox suallarına cavab verə bilər, məsələn: hansı istifadəçi WEB- mağazasının potensial müştərisidir, WEB-mağazanın hansı müştərilər qrupu ən çox qəlir gətirir, konkret istifadəçinin və ya istifadəçilər qrupunun biznes maraqları və s. WEB MINING texnoloqiyası WEB-qovşaqlardakı verilənlər əsasında yeni, əvvəldən məlum olmayan bilikləri üzə çıxaran metodları özündə birləşdirir. WEB MINING-in taksonomiyasına əsasən onun iki istiqamətini ayırırlar: WEB CONTENT MINI- NG və WEB USAGE MINING. WEB CONTENT MINING müxtəlif INTERNET mənbələ- rindən keyfıyyətli (məzmunlu) informasiyanın avtomatik axtanşı və çıxarılması üçün nəzərdə tutulub. Buraya həmçinin sənədlərin klasterləşdirilməsi və annotasiyası üçün müxtəlif vasitələr daxil edilmişdir. Bu istiqamət iki cür yanaşma ilə reallaşdırılır: agent- lərə əsaslanan yanaşma və verilənlər bazalarına əsaslanan ya- naşma. Agentlərə əsaslanan yanaşma ilə aşağıdakı sistemlər qurulur: -intelektual axtarış agentləri; -informasiyanın süzgəclənməsi / təsnifatı; -şəbəkənin fərdiləşdirilmiş agentləri.

19 İntellektual axtarış agentlərinə misal olaraq aşağıdakı sistem- ləri göstərmək olar: Harvest, FAQ-Finder, Information Manifolt, ParaSite, ILA (Information Learninq Agent), ShopBot. Verilənlər bazalarına əsaslanan yanaşma ilə qurulan sistemlər: -çoxsəviyyəli verilənlər bazaları; -WEB-sorğular sistemləri. WEB-sorğular sistemlərinə aid misallar: W3QL, Weblog, Lorel, UnQL,TSİMMİS. WEB USAGE MINING istiqaməti WEB-qovşağın istifa- dəçilərinin və ya istifadəçilər qrupunun hərəkətlərindəki qanu- nauyğunluqları üzə çıxarmaq üçün nəzərdə tutulub. Bu məqsədlə aşağıdakı informasiya növləri analiz edilir: -istifadəçi hansı səhifələrə baxıb; -səhifələrə baxış hansı ardıcıllıqla aparılıb. Bundan əlavə, WEB-qovşağa baxış tarixinə əsasən istifa- dəçilərin qruplara ayrılması imkanı da analiz edilir. WEB USAGE MINING aşağıdakı komponentlərdən ibarətdir: -ilkin emal; -əməliyyatın identifıkasiyası; -şablonları üzə çıxaran instrumentlər; -şablonları analiz edən instrumentlər. Ümumiyyətlə, WEB MINING məsələlərini aşağıdakı kate- qoriyalara bölmək olar: 3) WEB MINING üçün verilənlərin ilkin emalı; 4) assosiativ qaydalardan, vaxt ardıcıllıqlarından, təsnifat və klasterləşdirmədən istifadə etməklə şablonların və biliklərin üzə çıxarılması; 5) alınan biliklərin analizi. TEXT MINING

20 TEXTMINING mətnlərin semantik analizi, informasiya ax- tarışı və idarəedmə üçün yeni metodları əhatə edir. TEXT MINING anlayşının sinonimi KDT (KnowLedge Discovering in Textnıətndə biliklərin üzə çıxarılması) adlanır. DATA MINING texnoloqiyasından fərqli olaraq TEXT MINING texnologiyası böyük həcmli strukturlaşdırılmamış informasiya massivlərini analiz edir. Bu məsələııi reallaşdıran proqram təbii dildə əməliyyat aparmağa və bu zaman analiz edilən mətnin sematikasını başa düşməyə qadir olmalıdır. TEXT MINING sistemlərində istifadə edilən metodlardan biri «sətirdə altsətirlərin axtarışı» adlanan metoddur. TEXT MINING metodları mətnin ifadə olunduğu konkret dilin morfoloji, sintaksis və sematik xüsusiyyətlərindən çox asılıdır. CALL MINING Enn Bednarçın fıkxinçə, «zənglərin üzə çıxarılması» korprorativ informasiya sistemlərinin populyar instrumenti ola bilər. CALL MINING texnoloqiyası nitqin tanınmasını, onun analizini və DATA MINING-i birləşdirir. Onun məqsədi opera- torlarla müştərilər arasında danışıqları özündə saxlayan audio- arxivlərdə axtarışı avtomatlaşdırmaqdan ibarətdir. Bu texnolo- giyanın köməyilə operatorlar müştərilərə xidmət sistemində ça- tışmazlıqları aşkarlaya, satışın artırılması imkanını tapa və həmç- inin müştərilərin müraciətlərindəki tendensiyanı aşkar edə bilər- lər. CALL MINING texnologiyasının yaradıcıları sırasında «Call Miner», «Nexidia», «ScanSoft», «Witness Systems» kompaniya- larını göstərmək olar. CALL MINING texnologiyasında iki yanaşmadan istifadə edilir: nitqin mətnə çevrilməsi və fonetik analiz. 1-ci yanaşmanm reallaşdırılmasına misal olaraq «CallMiner» sistemini göstərmək olar. Bu halda CALL MINING prosesində nitq əvvəlcə mətnə çevrilir, sonra isə mətn analiz edilir. Nəticədə danışıqların məz- munundan asılı olaraq telefon zənglərinin statistikası tərtib edilir. Alınan informasiya axtarış aparmaq və emal etmək üçün verilən- lər bazasında saxlanır. 2-ci yanaşmanın reallaşdırılmasına misal olaraq «Nexidia»

21 kompaniyasının məhsulunu göstərmək olar. Bu yanaşmada nitq səslərə və ya onların birləşməsindən ibarət olan fonemlərə ayrılır. Bu elementlər tanınma prosesi üçün fraqment- ləri təşkil edirlər. Müəyyən sözlərin və onların birləşməsinin axtarışında sistem onları fonemlərlə identifıkasiya edir. Analitiklərin fıkrincə son illər CALL MINING sistemlərinə diqqət xeyli artmışdır. Onların sözlərinə görə bu texnologiyaların tətbiqi operativliyi artırır və informasiya emalının dəyərini azal- dır. Həmin texnologiyaların tətbiqi orta hesabla min dol- lara başa gəlir. CALL MINING texnologiyasının inkişafı nəticə- sində yaranmış AUDIO MINING və VIDEO MINING texnologiyaları hazırda sınaq və təkmilləşdirmə dövrünii yaşayırlar və analitiklərin fıkrincə yaxın gələcəkdə onlar geniş tətbiq tapa- caqlar.

22 NƏTİCƏ DATA MINING konsepsiyasının gələcək inkişaf istiqamət- ləri artıq müəyyənləşdirilmişdir. Bunlardan əsasları aşağıdakılar- dır: -DATA MİNİNG əsasında təkcə verilənlərdən qanuna- uyğunluqların üzə çıxarılması deyil, həm də emprik verilənlərə əsaslanan nəzəriyyələrin formalaşdırılması da mümkün olacaq; -DATA MİNİNG-in instrumental vasitələrinin imkanlarının nəzəriyyədən geriləməsinin aradan qaldırılması; -konkret tətbiq sahələrində DATA MİNİNG məsələlərinin həllinin avtomatlaşdırılması üçün formal dillərin və məntiqi va- sitələrin yaradılması. DATA MİNİNG texnologiyasının inkişafı əsasən bizneslə əlaqəli sahələrə yönəldilir. Yaxın gələcəkdə DATA MİNİNG məhsulları elektron poçtu kimi adi və gərəkli vasitəyə çevrilə- cəklər, məsələn, onlardan müxtəlif malların və ya biietlərin ən ucuz qiymətini, müxtəlif xəstəliklərin müalicəsinin yeni növləri- ni və s. axtarıb tapmaq üçün istifadə ediləcək. Aşağıdakı xüsusiyyətlərə malik olan sahələrdə DATA Mİ- NİNG-in tətbiqi daha səmərəli ola bilər: 6) biliklərə əsaslanan qərarların qəbulu; 7) əhatə mühitinin dəyişən olması: 8) kifayət qədər verilənlərin olması; -düzgün qərarlardan yüksək dividentlərin əldə edilməsi. DATA MİNİNG texnologiyası daima inkişaf edir, həm elmi cəhətdən, həm də biznesdə yeni texnologiyaların tətbiqi baxı- mından böyük diqqət cəlb edir.

23 ƏDƏBİYYAT 1. S.Q. Kərimov İnformasiya sistemləri. Bakı S.Q. Kərimov İnformasiya sistemləri və verilənlər bazarı. Bakı- 1999

Elmi tədqiqatların təsnifatı. Məqsədli təyinatı üzrə: Fundamental; Tətbiqi; Axtarış; Işləmə.

Elmi tədqiqatların təsnifatı. Məqsədli təyinatı üzrə: Fundamental; Tətbiqi; Axtarış; Işləmə. A.D.Hüseynova Elmi tədqiqatlar - yeni hadisələrin öyrənmə prosesi və praktiki istifadə üçün öyrənilən obyektin müxtəlif amillərin təsirindən asılı olaraq dəyişmə qanunauyğunluğunun açıqlanmasıdır. Elmi

Detaylı

Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı yanında Maliyyə Monitorinqi Xidmətində daxili proseduralarla bağlı qəbul edilmiş qaydalar

Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı yanında Maliyyə Monitorinqi Xidmətində daxili proseduralarla bağlı qəbul edilmiş qaydalar Monitorinqi Xidmətində daxili proseduralarla bağlı qəbul edilmiş qaydalar Qaydanın adı «Azərbaycan Respublikasnın Mərkəzi Bankı yanında Maliyyə Monitorinqi Xidmətində protokol işinin təşkili üzrə Qaydalar»

Detaylı

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ KAFEDRA: QİDA MƏHSULLARININ TEXNOLOGİYASI FƏNN: BİOTEXNOLOGİYANIN ƏSASLARI GENETIK MÜHƏNDISLIK VƏ ONUN ƏSAS ANLAYIŞLARI Tərtib etdi: Dos.,t.e.n. Qədimova Natəvan

Detaylı

Kompüter (computer) verilənləri emal etmək üçün istifadə edilən proqramlaşdıra bilən elektron qurğu.

Kompüter (computer) verilənləri emal etmək üçün istifadə edilən proqramlaşdıra bilən elektron qurğu. 1 Kompüter nədir? 2 Kompüter (computer) verilənləri emal etmək üçün istifadə edilən proqramlaşdıra bilən elektron qurğu. Analoq kompüterlər analoq (kəsilməz) siqnallarını toplayır və vurur Rəqəmsal kompüterlər

Detaylı

Elektron Təhlükəsizlik Mərkəzi. Qaynar xətt: Ünvan: Azərbaycan, Bakı, Droqal döngəsi, 702-ci məhəllə

Elektron Təhlükəsizlik Mərkəzi. Qaynar xətt: Ünvan: Azərbaycan, Bakı, Droqal döngəsi, 702-ci məhəllə Qaynar xətt: 1654 Email: reports@cert.az Ünvan: Azərbaycan, Bakı, Droqal döngəsi, 702-ci məhəllə Elektron Təhlükəsizlik Mərkəzi, 2014 İnformasiya təhlükəsizliyi insidentlərinin qarşısının alınması və nəticələrinin

Detaylı

Azərbaycan Respublikasının bank sistemində ödəniş vasitələrinin maliyyə hesabatlarında uçotu Qaydaları

Azərbaycan Respublikasının bank sistemində ödəniş vasitələrinin maliyyə hesabatlarında uçotu Qaydaları Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyəti 18 yanvar 2003-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmişdir. Protokol N 01 Reyestr N 32 İdarə Heyətinin Sədri Elman Rüstəmov Azərbaycan Respublikasının

Detaylı

Təcrübəçi və Yeni Məzunların işə qəbulu

Təcrübəçi və Yeni Məzunların işə qəbulu Təcrübəçi və Yeni Məzunların işə qəbulu 2013 Məzmun Nə etməli Texniki müsahibəyə dair məsləhətlər Seçim prosesinə ümumi baxış Gənc mütəxəssis (Challenge) proqramı Nə etməli Müsahibədə uğur qazanmaq üçün

Detaylı

Ana kart (Motherboard)

Ana kart (Motherboard) 1 Ana kart (Motherboard) 2 Ana lövhə və ya ana kart (ing. motherboard) mürəkkəb çoxqatlı çap lövhəsində fərdi kompüterin əsas komponentləri (mərkəzi prosessor, operativ yaddaşın kontrollerləri, operativ

Detaylı

AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASI TƏHSIL NAZIRLIYI AZƏRBAYCAN TEXNIKI UNIVERSITETI. KREDİT SİSTEMİ İLƏ BaKALAVR HAZIRLIĞININ Tədris planı

AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASI TƏHSIL NAZIRLIYI AZƏRBAYCAN TEXNIKI UNIVERSITETI. KREDİT SİSTEMİ İLƏ BaKALAVR HAZIRLIĞININ Tədris planı AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASI TƏHSIL NAZIRLIYI AZƏRBAYCAN TEXNIKI UNIVERSITETI 050627- Elektronika, telekommunikasiya və radiotexnika mühəndisliyi Təhsil müddəti 4 il (əyani) Sıra Fənlərin şifri Fənlərin adı

Detaylı

AZƏRBAYCANIN XARİCİ İQTİSADİ ƏLAQƏLƏRİ

AZƏRBAYCANIN XARİCİ İQTİSADİ ƏLAQƏLƏRİ AZƏRBAYCANIN XARİCİ İQTİSADİ ƏLAQƏLƏRİ Elşən Bağırzadə iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Bakı - 2014 XARİCİ İQTİSADİ ƏLAQƏLƏRİN BAŞLICA İSTİQAMƏTLƏRİ Bir ölkənin xarici iqtisadi əlaqələri əsasən aşağıdakı istiqamətlər

Detaylı

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT NEFT VƏ SƏNAYE UNİVERSİTETİ. Kafedra: Metrologiya, standartlaşdırma və keyfiyyətin idarəə olunması

AZƏRBAYCAN DÖVLƏT NEFT VƏ SƏNAYE UNİVERSİTETİ. Kafedra: Metrologiya, standartlaşdırma və keyfiyyətin idarəə olunması AZƏRBAYCAN DÖVLƏT NEFT VƏ SƏNAYE UNİVERSİTETİ Fakültə: İqtisadiyyatt və menecment Kafedra: Metrologiya, standartlaşdırma və keyfiyyətin idarəə olunması Fənn: Standartlaşdırma və sertifikasiya SƏRBƏST İŞ

Detaylı

Qiymətli kağızların təkrar bazar likvidlyinin emitent üçün imkanları. Elxan Həsənov SOCAR Capital Markets

Qiymətli kağızların təkrar bazar likvidlyinin emitent üçün imkanları. Elxan Həsənov SOCAR Capital Markets Qiymətli kağızların təkrar bazar likvidlyinin emitent üçün imkanları Elxan Həsənov SOCAR Capital Markets 100% dövlət şirkəti və ölkənin ən böyük vergi ödəyicisi; Şaxələnmiş gəlir mənbələri - Neft, qaz

Detaylı

Bakı Tədris proqramı. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi. Təhsil Problemləri İnstitutu

Bakı Tədris proqramı. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi. Təhsil Problemləri İnstitutu Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Təhsil Problemləri İnstitutu Ilk peşə ixtisas təhsilli mütəxəssislərin hazırlığı üçün Kompüterlərin konstruksiyası və komponovkası fənninin Tədris proqramı Bakı

Detaylı

Azərbaycan Dövlət İqtİsad Unİversİtetİ Qİda məhsullarının texnologiyası kafedrası Fənn: İaşə müəssisələrinin avadanlıqları

Azərbaycan Dövlət İqtİsad Unİversİtetİ Qİda məhsullarının texnologiyası kafedrası Fənn: İaşə müəssisələrinin avadanlıqları Azərbaycan Dövlət İqtİsad Unİversİtetİ Qİda məhsullarının texnologiyası kafedrası Fənn: İaşə müəssisələrinin avadanlıqları Tərtib etdi: b/m, i.e.d. Nəsrullayeva G.M. MÖVZU 13. ISTILIK AVADANLILQARI PLAN

Detaylı

ŞIRKƏTIN INKIŞAFıNıN RƏQABƏT STRATEGIYALARı VƏ ONLARıN TƏSNIFLƏŞDIRILMƏSI

ŞIRKƏTIN INKIŞAFıNıN RƏQABƏT STRATEGIYALARı VƏ ONLARıN TƏSNIFLƏŞDIRILMƏSI ŞIRKƏTIN INKIŞAFıNıN RƏQABƏT STRATEGIYALARı VƏ ONLARıN TƏSNIFLƏŞDIRILMƏSI i.e.n., doc. Hüseynova Arzu Rəqabətədavamlı təşkilatların layihələndirilməsi Baxılan məsələlər: Strategiyaların təsnifləşdirilməsi

Detaylı

K U R S I Ş I Mövzu: Turbo Pascal proqramlaşdırma dilinin riyazi məsələlərin həllinə tətbiqi

K U R S I Ş I Mövzu: Turbo Pascal proqramlaşdırma dilinin riyazi məsələlərin həllinə tətbiqi Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Qərb Universiteti 1 Fakültə: Kompüter elmləri və Dizayn Kafedra: Riyaziyyat və kompüter texnologiyaları İxtisas: İnformasiya texnologiyaları sistemləri və mühəndisliyi

Detaylı

1616 az-s Düz cavab a) variantı. 1. #1616#01#01#01 Müasir hesablama və informasiya hesablama sistemlərinin

1616 az-s Düz cavab a) variantı. 1. #1616#01#01#01 Müasir hesablama və informasiya hesablama sistemlərinin 1616 az-s Düz cavab a) variantı 1. #1616#01#01#01 Müasir hesablama və informasiya hesablama sistemlərinin tərkib hissələri: a) hesablama texnikası vasitələri kompleksi və proqram təminatı; b) sistem PT

Detaylı

ETGi Video Konfrans E-Learning, Uzaqdan Təhsil Həlləri

ETGi Video Konfrans E-Learning, Uzaqdan Təhsil Həlləri Dünyanı Dəyişdirən İnnovativ Texnologiyalar və Həllər ETGi Video Konfrans E-Learning, Uzaqdan Təhsil Həlləri Məhsullar Həllər Xidmətlər Video Konfrans Xidmət içi Təhsil Qurumsal Kommunikasiya Sadəcə Software

Detaylı

Kredit bürosu borcalanlar üçün əla imkanlar

Kredit bürosu borcalanlar üçün əla imkanlar Kredit bürosu borcalanlar üçün əla imkanlar Bu məqalə Kredit Bürolarının yaradılması vasitəsilə kredit məlumatının mübadiləsinin əsas prinsiplərini təsvir edir. 15 dekabr 2009-cu il tarixdə Bakı şəhərində

Detaylı

Azərlotereya ASC tərəfindən Azərbaycan Respublikasında lotereya fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, vətəndaşların hüquqlarının və qanuni mənafelərinin

Azərlotereya ASC tərəfindən Azərbaycan Respublikasında lotereya fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, vətəndaşların hüquqlarının və qanuni mənafelərinin AZƏRLOTEREYA AÇIQ SƏHMDAR CƏMİYYƏTİNİN 2012-ci il üzrə İLLİK HESABATI Azərlotereya ASC tərəfindən Azərbaycan Respublikasında lotereya fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, vətəndaşların hüquqlarının və qanuni

Detaylı

MALIYYƏ VƏZIYYƏTI HAQQINDA HESABAT. 31 dekabr 2013-ci il tarixə

MALIYYƏ VƏZIYYƏTI HAQQINDA HESABAT. 31 dekabr 2013-ci il tarixə MALIYYƏ VƏZIYYƏTI HAQQINDA HESABAT "Qeyrihökumət təşkilatının forması, məzmunu və təqdim edilməsi Qaydası»na 1 nömrəli əlavə 31 dekabr 2013ci il tarixə FORMA 1 Müəssisə, təşkilat Vətəndaşların Əmək Hüquqlarını

Detaylı

MALIYYƏ VƏZIYYƏTI HAQQINDA HESABAT VÖEN

MALIYYƏ VƏZIYYƏTI HAQQINDA HESABAT VÖEN MALIYYƏ VƏZIYYƏTI HAQQINDA HESABAT «Qeyri-hökumət təşkilatının illik maliyyə hesabatının forması, məzmunu və təqdim edilməsi Qaydası»na 1 nömrəli əlavə 31 dekabr 2009 il tarixə FORMA 1 VÖEN 1 3 0 0 1 2

Detaylı

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ PREZİDENTİ YANINDA DÖVLƏT İDARƏÇİLİK AKADEMİYASI SƏRBƏST İŞ

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ PREZİDENTİ YANINDA DÖVLƏT İDARƏÇİLİK AKADEMİYASI SƏRBƏST İŞ AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ PREZİDENTİ YANINDA DÖVLƏT İDARƏÇİLİK AKADEMİYASI SƏRBƏST İŞ FƏNN: KOMPÜTER ELMLƏRİNİN TARİXİ VƏ METODOLOGİYASI MÖVZU: DÜNYADA SMART-KART, E-MONEY VƏ DİGƏR ELEKTRON XİDMƏT NÖVLƏRİ

Detaylı

REFERAT. Azərbaycan Respublikası Təhsil Naizrliyi Azərbaycan Dövlət Texniki Universiteti. Kompyuter təhlükəsizliyi. Kompyuter mühəndisliyi

REFERAT. Azərbaycan Respublikası Təhsil Naizrliyi Azərbaycan Dövlət Texniki Universiteti. Kompyuter təhlükəsizliyi. Kompyuter mühəndisliyi Azərbaycan Respublikası Təhsil Naizrliyi Azərbaycan Dövlət Texniki Universiteti Fakültə: Qrup: İxtisas: Kompyuter təhlükəsizliyi M 682a5 Kompyuter mühəndisliyi REFERAT Fənn: Mövzu: Paylanmış və paralel

Detaylı

Turizimdə informasiya texnologiyaları fənni üzrə imtahan suallarının cavabları.

Turizimdə informasiya texnologiyaları fənni üzrə imtahan suallarının cavabları. Turizimdə informasiya texnologiyaları fənni üzrə imtahan suallarının cavabları. 1. İn formasiya texnologiyaları aləmində süni intellektin yeri və əsas iqtisadi tətbiq sahələri. Kompüter sistemini XX əsrin

Detaylı

Biznes əməliyyatları hesabatı 2015-ci ilin 1-ci yarısının nəticələri

Biznes əməliyyatları hesabatı 2015-ci ilin 1-ci yarısının nəticələri Biznes əməliyyatları hesabatı 2015-ci ilin 1-ci yarısının nəticələri Əsas göstəricilər Hasilat AÇG neft (min barel/gün) neft (milyon ton) Sahdəniz qaz (milyard kubmetr) kondensat (milyon ton) Əməliyyat

Detaylı

MobilBank. Mobil telefon vasitəsilə kart hesabının idarə olunması

MobilBank. Mobil telefon vasitəsilə kart hesabının idarə olunması MobilBank Mobil telefon vasitəsilə kart hesabının idarə olunması Xidmət siyahısı Kommunal xidmətlərin ödənişi Mobil operator xidmətlərinin ödənişi İnternet provayderlər xidmətlərinin ödənişi Pulun kartdan

Detaylı

AMEDIA Ünvan: Bakı, Azərbaycan / C.Cabbarlı 44 / Caspian Plaza Tel.:( ) / ( )

AMEDIA Ünvan: Bakı, Azərbaycan / C.Cabbarlı 44 / Caspian Plaza Tel.:( ) / ( ) AMEDIA 2016 Ünvan: Bakı, Azərbaycan / C.Cabbarlı 44 / Caspian Plaza Tel.:(+994 12) 4369846 / (+994 77) 4100004 E-mail: info@amedia.az www.amedia.az HAQQIMIZDA AMEDIA komandası olaraq biz böhranda şirkətlərin

Detaylı

Sahibkarlıq fəaliyyətinin təşkilində biznes-planın rolu

Sahibkarlıq fəaliyyətinin təşkilində biznes-planın rolu Sahibkarlıq fəaliyyətinin təşkilində biznes-planın rolu Sahibkarlıq fəaliyyəti mülkiyyət formasından asılı olamayaraq fiziki və hüquqi şəxslərin mənfəət və ya şəxsi gəlir əldə etmək məqsədilə özlərinin

Detaylı

H E S A B A T Q E Y D Ə A L I N D I!

H E S A B A T Q E Y D Ə A L I N D I! R Ə S M İ S T A T İ S T İ K A H E S A B A T I 1-İstehsal -li forma Hesabatı təqdim edən müəssisənin adı: Bazarstore Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Müəssisənin kodu: 1173024 Hesabat dövrü: 2016 -ci il 9

Detaylı

«Təsdiq edilmişdir»: Azərbaycan Respublikasının Milli Depozit Mərkəzinin Müşahidə Şurasının. Protokol 11 -li. «16» may 2016-cı il. Sədr B.

«Təsdiq edilmişdir»: Azərbaycan Respublikasının Milli Depozit Mərkəzinin Müşahidə Şurasının. Protokol 11 -li. «16» may 2016-cı il. Sədr B. «Təsdiq edilmişdir»: Azərbaycan Respublikasının Milli Depozit Mərkəzinin Müşahidə Şurasının Protokol 11 -li «16» may 2016-cı il Sədr B.Əzizov (Azərbaycan Respublikasının Müşahidə Şurasının 24 oktyabr 2016-cı

Detaylı

M Ə L U M A T I. 1. Bankın Nizamnaməsini qəbul etmək, nizamnaməyə əlavə və dəyişikliklər etmək;

M Ə L U M A T I. 1. Bankın Nizamnaməsini qəbul etmək, nizamnaməyə əlavə və dəyişikliklər etmək; Yapı Kredi Bank Azərbaycan Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin İdarəetmə Orqanlarının səlahiyyətləri, maliyyə idarəetməsi, hesabatlıq və daxili nəzarət prosesləri haqqında M Ə L U M A T I Bankın Səhmdarlarının

Detaylı

DAŞINMA) ƏMLAK AGENTLİKLƏRİ ÜÇÜN ƏMLAK BAZASI. atışda, i a ədə olan əmlaklar barədə məlu atla ın dağı ı fo ada dəftərdə, kompyuterdə qovluqlarda və s.

DAŞINMA) ƏMLAK AGENTLİKLƏRİ ÜÇÜN ƏMLAK BAZASI. atışda, i a ədə olan əmlaklar barədə məlu atla ın dağı ı fo ada dəftərdə, kompyuterdə qovluqlarda və s. Daşıaz Əlak Bazası haıda atışda, iaədə olan əmlaklar barədə məluatlaın dağıı foada dəftərdə, kompyuterdə qovluqlarda və s. saxlanası əmlak agentlikləii işii səmərəliii aşağı salı. Buu əzərə alaraq Əlak

Detaylı

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin cı il 5 oktyabr tarixli Fərmanı ilə təsdiq edilmişdir. Əlavə Ümumi müddəalar

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin cı il 5 oktyabr tarixli Fərmanı ilə təsdiq edilmişdir. Əlavə Ümumi müddəalar Xarici ölkələrə ixrac missiyalarının təşkilinə, xarici bazarların araşdırılması və marketinq fəaliyyətinə, Made in Azerbaijan brendinin xarici bazarlarda təşviqinə, yerli şirkətlərin ixracla bağlı xarici

Detaylı

MÜTƏXXƏSSİSLƏR dünya standartları tələblərinə cavab verən, 6 ayından 6 yaşınadək uşaqlar üçün inkişafetdirici oyuncaqlar əsasında xüsusi olaraq bütöv

MÜTƏXXƏSSİSLƏR dünya standartları tələblərinə cavab verən, 6 ayından 6 yaşınadək uşaqlar üçün inkişafetdirici oyuncaqlar əsasında xüsusi olaraq bütöv MÜTƏXXƏSSİSLƏR dünya standartları tələblərinə cavab verən, 6 ayından 6 yaşınadək uşaqlar üçün inkişafetdirici oyuncaqlar əsasında xüsusi olaraq bütöv bir ERKƏN İNKİŞAF SİSTEMİ hazırlamışlar. Bizim SERTIFIKATLAŞDIRILMIŞ

Detaylı

DƏRMAN VASİTƏLƏRİ HAQQINDA AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU

DƏRMAN VASİTƏLƏRİ HAQQINDA AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU www.stomatoloq.az DƏRMAN VASİTƏLƏRİ HAQQINDA AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında dərman və tibb vasitələri ilə davranışın hüquqi və təşkilatı əsaslarını müəyyən edir,

Detaylı

1. Yaddaşın növləri 2. Yaddaşın idarə olunması Əməli yaddaş (RAM) haqqında

1. Yaddaşın növləri 2. Yaddaşın idarə olunması Əməli yaddaş (RAM) haqqında 1. Yaddaşın növləri 2. Yaddaşın idarə olunması Əməli yaddaş (RAM) haqqında Yaddaş növləri: Yaddaş növü Verilənlərin saxlanılması Açıqlama RAM Müvəqqəti yaddaş Random Access Memory CMOS Müvəqqəti yaddaş

Detaylı

YAPI KREDİ BANK AZƏRBAYCAN QSC-də. İstehlakçıların müraciətlərinə baxılmasına dair Qaydalar

YAPI KREDİ BANK AZƏRBAYCAN QSC-də. İstehlakçıların müraciətlərinə baxılmasına dair Qaydalar Yapı Kredi Bank Azərbaycan QSC-nin Müşahidə Şurasının tarixli saylı Protokol üzrə qərarı ilə Təsdiq edimişdir Müşahidə Şurasının Sədri Faik Açıkalın YAPI KREDİ BANK AZƏRBAYCAN QSC-də İstehlakçıların müraciətlərinə

Detaylı

MÖVZU:Kompüterlər arasında qarşılıqlı fəaliyyətin yaradılmasında istifadə olunan protokollar stekləri

MÖVZU:Kompüterlər arasında qarşılıqlı fəaliyyətin yaradılmasında istifadə olunan protokollar stekləri MÖVZU:Kompüterlər arasında qarşılıqlı fəaliyyətin yaradılmasında istifadə olunan protokollar stekləri Kompüterlərin şəbəkədə qarşılıqlı fəaliyyət göstərməsi üçün şəbəkə topologiyasının və arxitekturasının

Detaylı

Bu hesabatda biznesin həyat siklinin əsas istiqamətləri ətraflı şəkildə təhlil olunur.

Bu hesabatda biznesin həyat siklinin əsas istiqamətləri ətraflı şəkildə təhlil olunur. Xülasə Bu hesabatda biznesin həyat siklinin əsas istiqamətləri ətraflı şəkildə təhlil olunur. Müşahidələr 2007-ci ilin sonunda 2008-ci ilin əvvəllərində seçilən 1800 statistic bölgü vahidi təmsil edən

Detaylı

Mühazirə 1.2. : MsExcel TPS-in interfeysilə ilk tanışlıq

Mühazirə 1.2. : MsExcel TPS-in interfeysilə ilk tanışlıq Fənn: Müasir proqramlaşdırmanın əsasları: Excel&VBA I hissə Müəllif: Etibar Məmmədəli oğlu Axundov Fakültə: Riyaziyyat və İnformatika İxtisas: İnformatika müəllimliyi Kafedra: Hesablama riyaziyyatı və

Detaylı

ACCESSPAY XİDMƏTİ. 7/23/2014 AccessBank Sales Training - 1 -

ACCESSPAY XİDMƏTİ. 7/23/2014 AccessBank Sales Training - 1 - ACCESSPAY XİDMƏTİ 7/23/2014 AccessBank Sales Training - 1 - ACCESSPAY XİDMƏTİ ƏSAS FUNKSİYALAR AccessBank-ın və ya digər Bankın plastik kartı vasitəsilə AccessBank-da olan cari, debit kart, əmanət hesablarına

Detaylı

T.C. DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI

T.C. DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI T.C. DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Birimi Temmuz 2013 T.C. DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI İçindekiler Azerbaycan Cumhuriyeti Hakkında Genel Bilgiler...5 Azerbaycan Cumhuriyeti

Detaylı

Əlavə C3 ƏMSSTQ Əlavəsi Düzəlişlər Reyestri

Əlavə C3 ƏMSSTQ Əlavəsi Düzəlişlər Reyestri Əlavə C3 ƏMSSTQ Əlavəsi Düzəlişlər Reyestri QOŞMA C3 ƏMSSTQ SƏNƏDİNƏ ƏLAVƏYƏ DÜZƏLİŞLƏRİN REYESTRİ Qoşma C3: ƏMSSTQ sənədinə Əlavəyə Düzəlişlərin Reyestri i MÜNDƏRİCAT 1 MÜQƏDDİMƏ... I Cədvəllər Cədvəl

Detaylı

Qrant haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Qrant haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu Qrant haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında qrantların (o cümlədən sub-qrantın, qranta əlavənin, habelə ianələr istisna olmaqla, bu Qanunun 1-ci maddəsinin birinci

Detaylı

QEYRİ-QANUNİ YOLLA ƏLDƏ EDİLMİŞ PUL VƏSAİTLƏRİNİN VƏ YA DİGƏR ƏMLAKIN BANKLAR VASİTƏSİLƏ LEQALLAŞDIRILMASININ QARŞISININ ALINMASINA DAIR

QEYRİ-QANUNİ YOLLA ƏLDƏ EDİLMİŞ PUL VƏSAİTLƏRİNİN VƏ YA DİGƏR ƏMLAKIN BANKLAR VASİTƏSİLƏ LEQALLAŞDIRILMASININ QARŞISININ ALINMASINA DAIR Təsdiq edilmişdir Azərbaycan Respublikası Milli Bankı İdarə Heyətinin _03_ noyabr 2006-cı il tarixli qərarı ilə Protokol 34 D/reyestr 160 QEYRİ-QANUNİ YOLLA ƏLDƏ EDİLMİŞ PUL VƏSAİTLƏRİNİN VƏ YA DİGƏR ƏMLAKIN

Detaylı

Bank sistemində pulların ekspertizasının təşkili və aparılması Q A Y D A L A R I

Bank sistemində pulların ekspertizasının təşkili və aparılması Q A Y D A L A R I Dövlət qeydiyyatına alınmışdır Təsdiq edilmişdir Azərbaycan Respublikasının Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Mərkəzi Bankının İdarə Heyəti Qeydiyyat 3118 Protokol 05 18 mart 2005-ci il 03 mart

Detaylı

ƏVVƏLKİ VƏ YENİ BEYNƏLXALQ TERMİNALDA REKLAM MƏKANLARI. Brendlərin Uçuş Zolağı

ƏVVƏLKİ VƏ YENİ BEYNƏLXALQ TERMİNALDA REKLAM MƏKANLARI. Brendlərin Uçuş Zolağı ƏVVƏLKİ VƏ YENİ BEYNƏLXALQ TERMİNALDA REKLAM MƏKANLARI Brendlərin Uçuş Zolağı MÜNDƏRİCAT BİZ KİMİK? VİZYONUMUZ YENİ TERMİNALA BİR NƏZƏR NİYƏ BEYNƏLXALQ TERMİNALDA REKLAM? HƏDƏF KÜTLƏMİZ MƏHSULLARIMIZ BİZ

Detaylı

YERLİ ŞİRKƏTİN YARADILMASININ PROSEDUR QAYDALARI

YERLİ ŞİRKƏTİN YARADILMASININ PROSEDUR QAYDALARI YERLİ ŞİRKƏTİN YARADILMASININ PROSEDUR QAYDALARI Yerli şirkətin yaradılması mərkəzləşdirilmiş qaydada vergi orqanında həyata keçirilir. Prosedur qaydalar: 1. Təsis sənədlərin a. Nizamnamə b. Hüquqi ünvan

Detaylı

Sabancı Universiteti

Sabancı Universiteti Sabancı Universiteti 1996-cı ildə qurulan Sabancı Universiteti, araşdırmalara və fərdə fokuslanan fənlərarası təhsillə qabaqda gələn bir qlobal universitetdir; Akademik seçki və performansın azadlığı və

Detaylı

ANLAŞMA MEMORANDUMU. İlkin məlumat

ANLAŞMA MEMORANDUMU. İlkin məlumat ANLAŞMA MEMORANDUMU Bu Anlaşma Memorandumu («AM») 22 aprel 2004-cü il tarixində Lixtenşteyn qanunvericiliyinə müvafiq qaydada qeyri-kommersiya xeyriyyə təşkilatı kimi təsis edilmiş Açıq Cəmiyyət İnstitutu

Detaylı

Məxfilik Siyasəti. Əhatə dairəsi. Məlumatın növü və Toplanma Metodları

Məxfilik Siyasəti. Əhatə dairəsi. Məlumatın növü və Toplanma Metodları Məxfilik Siyasəti Bu Məxfilik Siyasətində ("Siyasət") biz Qualcomm Incorporated və filiallarımızın (kollektiv şəkildə "biz", "bizi" və yaxud "bizim") şəxsi məlumatları necə toplaması istifadə etməsi, emal

Detaylı

Azərbaycan Hava Yolları QSC. Milli Aviasiya Akademiyası. Iqtisadiyyat və Hüquq. Kurs işi. Avidaşımaların satışında reklamın.

Azərbaycan Hava Yolları QSC. Milli Aviasiya Akademiyası. Iqtisadiyyat və Hüquq. Kurs işi. Avidaşımaların satışında reklamın. Azərbaycan Hava Yolları QSC Milli Aviasiya Akademiyası Fakültə İxtisas Iqtisadiyyat və Hüquq BİM Kurs işi Fənn Mövzu HNKİ Avidaşımaların satışında reklamın işinin təşkili Rəhbər Tələbə Qrup Süleymanlı

Detaylı

AVRASİYA SOSİAL ELMLƏR FORUMU

AVRASİYA SOSİAL ELMLƏR FORUMU II CİLD Azərbaycan Dövlət Hacettepe Qırğızıstan-Türkiyə Ahmet Yesevi İqtisad Universiteti Universiteti Manas Universiteti Universiteti Dünya İqtisadiyyatının İnkişaf Paradiqması: Bazar və Sonrası mövzusunda

Detaylı

AZƏRBAYCAN İQTİSADİYYATININ SEKTORLAR ÜZRƏ TƏHLİLİ. Elşən Bağırzadə iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru

AZƏRBAYCAN İQTİSADİYYATININ SEKTORLAR ÜZRƏ TƏHLİLİ. Elşən Bağırzadə iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru AZƏRBAYCAN İQTİSADİYYATININ SEKTORLAR ÜZRƏ TƏHLİLİ Elşən Bağırzadə iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Bakı - 2016 ÜDM İSTEHSALINDA SEKTORLARIN PAYI (2015) ÜDM İSTEHSALINDA SEKTORLARIN PAYI Azərbaycanda ÜDM-nin

Detaylı

Elektron imza və elektron sənəd haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Elektron imza və elektron sənəd haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu Elektron imza və elektron sənəd haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu Bu qanun elektron imzanın və elektron sənədin istifadəsinin, onların elektron sənəd dövriyyəsində tətbiqinin təşkilati, hüquqi

Detaylı

Kassa dövriyyəsi haqqında statistik hesabatın tərtibi və təqdim olunması haqqında Təlimat. 1. Ümumi müddəalar

Kassa dövriyyəsi haqqında statistik hesabatın tərtibi və təqdim olunması haqqında Təlimat. 1. Ümumi müddəalar Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin _06_ oktyabr 2009-cu il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmişdir. Protokol 28 Kassa dövriyyəsi haqqında statistik hesabatın tərtibi və təqdim olunması

Detaylı

Mən hansı ədədəm? Mən hansı ədədəm? İN S I V SİNİF

Mən hansı ədədəm? Mən hansı ədədəm? İN S I V SİNİF 1 Mən hansı ədədəm? Mən hansı ədədəm? 1 Altından xətt çəkilmiş rəqəm hansı ədədi göstərir? 9802 Altından xətt çəkilmiş rəqəm hansı ədədi göstərir? 846513 2 3 Ədədin yazılışının mövqeli sistemi 93765 Yüzlük

Detaylı

Əlavə D Ətraf Mühitin və Sosial Sahənin İdarə Edilməsi və Monitorinqi Planı

Əlavə D Ətraf Mühitin və Sosial Sahənin İdarə Edilməsi və Monitorinqi Planı Əlavə D Ətraf Mühitin və Sosial Sahənin İdarə Edilməsi və Monitorinqi Planı MÜNDƏRİCAT 1 GİRİŞ... 1 2 İDARƏETMƏ PLANLARINA DÜZƏLİŞLƏR... 2 Cədvəl Cədvəl 1: -ə düzəlişlərin siyahısı... 3 Ətraf Mühitin və

Detaylı

Kommunal Müəssisələrin Maliyyə Məsələləri ilə Tanışlıq

Kommunal Müəssisələrin Maliyyə Məsələləri ilə Tanışlıq Kommunal Müəssisələrin Maliyyə Məsələləri ilə Tanışlıq Çaba Kovаç Macarıstan Enerji Bürosu Коммунал Мцяссисялярин Тянзимлянмясиня даир Комиссийа Цзвляринин Милли Ассосиасийасынын (NARUC) «Тариф дяряжяляринин

Detaylı

4. Xarici yaddaş qurğuları

4. Xarici yaddaş qurğuları 4. Xarici yaddaş qurğuları Vinçester (HDD) SMD = Sərt maqnit diski HDD = hard disk drive External HDD Xarici vinçesterlər Həcmi: 2000 GB kimi Dövretmə tezliyi: 7200 dövr/dəq, 10000 dövr/dəq İstehsalçılar:

Detaylı

Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti Aqrar İqtisadiyyat fakultəsi

Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti Aqrar İqtisadiyyat fakultəsi Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti Aqrar İqtisadiyyat fakultəsi Aqrobiznesin təşkili və idarə edilməsi kafedrası Fənn : Biznesin təşkili və idarə edilməsi Fənnin

Detaylı

Kurs işi AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ. Kafedra: Bank işi

Kurs işi AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ. Kafedra: Bank işi AZƏRBAYCAN RESPUBLIKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ AZƏRBAYCAN DÖVLƏT İQTİSAD UNİVERSİTETİ Kafedra: Bank işi Fakultə: Kredit-İqtisad İxtisas: Maliyyə-Kredit Kurs işi Kurs : II Qrup: K-648 Tələbə: Mövzu: Elmi rəhbər:

Detaylı

Kommunal müəssisələr tərəfindən satınalma

Kommunal müəssisələr tərəfindən satınalma 16-cı Xülasə Avqust 2011-ci il Dövlət satınalmaları Kommunal müəssisələr tərəfindən satınalma MÜNDƏRİCAT Kommunal müəssisələr tərəfindən satınalma Kommunal müəssisələrin satınalma prosedurları haqqında

Detaylı

DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA ŞƏHADƏTNAMƏSİNİN DƏYİŞDİRİLMƏSİ VƏ YA DUBLİKATININ VERİLMƏSİ ÜÇÜN MÜRACİƏTİN QƏBULU İSTİFADƏÇİ TƏLİMATI

DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA ŞƏHADƏTNAMƏSİNİN DƏYİŞDİRİLMƏSİ VƏ YA DUBLİKATININ VERİLMƏSİ ÜÇÜN MÜRACİƏTİN QƏBULU İSTİFADƏÇİ TƏLİMATI DÖVLƏT SOSİAL SIĞORTA ŞƏHADƏTNAMƏSİNİN DƏYİŞDİRİLMƏSİ VƏ YA DUBLİKATININ VERİLMƏSİ ÜÇÜN MÜRACİƏTİN QƏBULU İSTİFADƏÇİ TƏLİMATI DSMF 16.09.2015 Mündəricat Giriş...2 Məqsəd... 2 Məzmun... 2 Xidmətin istifadəçiləri...

Detaylı

BÖYÜK BRİTANİYANIN VERGİ SİSTEMİ

BÖYÜK BRİTANİYANIN VERGİ SİSTEMİ 58 MART 2013 BÖYÜK BRİTANİYANIN VERGİ SİSTEMİ Böyük Britaniya Qərbi Avropanın ən yüksək inkişaf ölkələrindən biridir. Bu ölkə vergi elminin vətəni hesab edilir. Böyük Britaniyanın vergi sahəsində olan

Detaylı

Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti

Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti Tikinti İqtisad fakültəsi Biznesin təşkili və idarə olunması kafedrası Fənnin adı: Biznesin təşkili və idarə edilməsi

Detaylı

Azərbaycan Respublikasında çimərlik turizminin inkişafına dair ci illər üçün. Tədbirlər Planı

Azərbaycan Respublikasında çimərlik turizminin inkişafına dair ci illər üçün. Tədbirlər Planı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 30 mart tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmişdir Azərbaycan Respublikasında çimərlik turizminin inkişafına dair -ci illər üçün Tədbirlər Planı Tədbirin adı

Detaylı

Bu sənəd Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən hazırlanmışdır və məqsədi ACOS5 sim-sized və ACR38T-D1 USB smart kart oxuyucusu ilə iş

Bu sənəd Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən hazırlanmışdır və məqsədi ACOS5 sim-sized və ACR38T-D1 USB smart kart oxuyucusu ilə iş Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı Bank Sertifikat Xidmətləri Mərkəzi nin ACOS5 sim-sized və ACR38T-D1 USB smart kart oxuyucusunun istifadəsi haqqında İstifadəçi təlimatı Bakı - 2015 Bu sənəd Azərbaycan

Detaylı

Tibbi sığorta haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU

Tibbi sığorta haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU Tibbi sığorta haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU Bu Qanun əhalinin tibbi sığortasının təşkilati, hüquqi və iqtisadi əsaslarını müəyyən edir, tibbi sığortanın subyektləri arasındakı münasibətləri

Detaylı

Microsoft Enterprise Services

Microsoft Enterprise Services Microsoft Enterprise Services Xidmətlərin təsviri Yanvar 2015 Mündəricat 1 Bu sənəd haqqında... 2 2 Məsləhətləşmə xidmətləri... 3 2.1 Satın almaq haqqında... 3 2.2 Paketin təsvirləri... 3 2.2.1 Enterprise

Detaylı

5 li KOMMERSİYA TƏŞKİLATLARI ÜÇÜN MİLLİ MÜHASİBAT UÇOTU STANDARTI PUL VƏSAİTLƏRİNİN HƏRƏKƏTİ HAQQINDA HESABAT ÜZRƏ

5 li KOMMERSİYA TƏŞKİLATLARI ÜÇÜN MİLLİ MÜHASİBAT UÇOTU STANDARTI PUL VƏSAİTLƏRİNİN HƏRƏKƏTİ HAQQINDA HESABAT ÜZRƏ Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin 2006-ci il 18 aprel tarixli İ-38 nömrəli əmri ilə təsdiq edilmişdir 5 li KOMMERSİYA TƏŞKİLATLARI ÜÇÜN MİLLİ MÜHASİBAT UÇOTU STANDARTI PUL VƏSAİTLƏRİNİN HƏRƏKƏTİ

Detaylı

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ AZƏRBAYCAN TEXNOLOGİYA UNİVERSİTETİ. Bakalavr hazırlığı üçün TURİZM MARKETİNQİ. kursunun TƏDRİS PROQRAMI

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ AZƏRBAYCAN TEXNOLOGİYA UNİVERSİTETİ. Bakalavr hazırlığı üçün TURİZM MARKETİNQİ. kursunun TƏDRİS PROQRAMI AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ AZƏRBAYCAN TEXNOLOGİYA UNİVERSİTETİ Marketinq kafedrası Bakalavr hazırlığı üçün TURİZM MARKETİNQİ kursunun TƏDRİS PROQRAMI İxtisas 050408 Marketinq GƏNCƏ 2012 2

Detaylı

Elektron kommersiyasına bunları aid edirlər:

Elektron kommersiyasına bunları aid edirlər: Elektron kommersiyası (ingiliis dilində tərcümədə e-commerce deməkdir) kompyüter şəbəkələrinin köməyi ilə həyata keçirilən bütün maliyyə və ticarət tranzaksiyalarından və bu cür tranzaksiyaların keçirilməsi

Detaylı

MÖVZU: Simli şəbəkələrin arxitekturaları və onların xüsusiyyətləri

MÖVZU: Simli şəbəkələrin arxitekturaları və onların xüsusiyyətləri MÖVZU: Simli şəbəkələrin arxitekturaları və onların xüsusiyyətləri Plan: 1. Simli şəbəkələrin arxitekturasının mahiyyəti 2. Token Rinq şəbəkələri 3. ArcNet şəbəkələri və onların xüsusiyyətləri 4. Apple

Detaylı

Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası nın təsdiq edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI

Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası nın təsdiq edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası nın təsdiq edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2009-cu il 8 oktyabr tarixli

Detaylı

Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası

Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası 1. Ümumi müddəalar Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 28 dekabr tarixli, 212 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir Mobil cihazların qeydiyyatının aparılması Qaydası 1.1. Bu Qayda Azərbaycan

Detaylı

Elektron imza və elektron sənəd haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Elektron imza və elektron sənəd haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu Elektron imza və elektron sənəd haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu Bu qanun elektron imzanın və elektron sənədin istifadəsinin, onların elektron sənəd dövriyyəsində tətbiqinin təşkilati, hüquqi

Detaylı

Finansist. Təqdimat ALMANİYA VERGİ SİSTEMİ

Finansist. Təqdimat ALMANİYA VERGİ SİSTEMİ Finansist Təqdimat ALMANİYA VERGİ SİSTEMİ 54 APREL 2013 Təqdimat Finansist Almaniya güclü maliyyə sisteminə malik olan dövlətlərdən biridir. Vergi sisteminə gəldikdə isə demək olar ki, burada vergi gəlirləri

Detaylı

«AZƏRBAYCAN HAVA YOLLARI» QAPALI SƏHMDAR CƏMİYYƏTİ MİLLİ AVİASİYA AKADEMİYASI. Aerokosmik informasiya sistemləri

«AZƏRBAYCAN HAVA YOLLARI» QAPALI SƏHMDAR CƏMİYYƏTİ MİLLİ AVİASİYA AKADEMİYASI. Aerokosmik informasiya sistemləri «AZƏRBAYCAN HAVA YOLLARI» QAPALI SƏHMDAR CƏMİYYƏTİ MİLLİ AVİASİYA AKADEMİYASI FAKÜLTƏ: КAFEDRA: İXTİSAS: Aerokosmik Aerokosmik informasiya sistemləri İnformasiya texnologiyaları və sistemləri mühəndisliyi

Detaylı

Azərbaycan Respublikasında elektron bankçılıq xidmətlərinin göstərilməsinə və bu xidmətlər üzrə təhlükəsizliyin təmin olunmasına dair

Azərbaycan Respublikasında elektron bankçılıq xidmətlərinin göstərilməsinə və bu xidmətlər üzrə təhlükəsizliyin təmin olunmasına dair Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı İdarə Heyətinin " 21 " dekabr 2015-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmişdir. Protokol 43 D/Reyestr 316_ Azərbaycan Respublikasında elektron bankçılıq xidmətlərinin

Detaylı

TƏŞKİLAT KOMİTƏSİ / TEŞKİLAT KOMİSYONU

TƏŞKİLAT KOMİTƏSİ / TEŞKİLAT KOMİSYONU Çağ Öğretim İşletmeleri Qafqaz Universiteti Türk İşbirliği ve Kalkınma İdaresi Başkanlığı (TİKA) MÜLKİ HÜQUQ BEYNƏLXALQ SİMPOZİUM M ATERİ ALLAR ÖZEL HUKUK ULUSLARARASI SEMPOZYUM TEBLİ ĞLER Bakı Azərbaycan

Detaylı

BİZ BİLİYİ QİYMƏTLƏNDİRİRİK

BİZ BİLİYİ QİYMƏTLƏNDİRİRİK MƏNTİQİ TƏFƏKKÜRÜN YOXLANILMASI ÜZRƏ TEST TAPŞIRIQLARI 1. Ədədi ardıcıllıqda sual işarəsi yerinə hansı ədəd gəlməlidir? 5? 7 7 14 11 16 15? A) 32; 4 B) 3; 32 C) 13; 5 D) 32; 7 E) 3; 8 2. Qanunauyğunluğu

Detaylı

KREDIT MAHİYYƏTİ,FUNKSİYALARI,PRİNSİPLƏRİ VƏ FORMALARI

KREDIT MAHİYYƏTİ,FUNKSİYALARI,PRİNSİPLƏRİ VƏ FORMALARI KREDIT MAHİYYƏTİ,FUNKSİYALARI,PRİNSİPLƏRİ VƏ FORMALARI Kredit latın dilindən tərcümədə iki məna kəsb edir: - inanıram, etibar edirəm və borc. Kredit - iqtisadi kateqoriya olub, müvəqqəti sərbəst pul vəsaitlərinin

Detaylı

Azərbaycan Hava Yolları Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti Milli Aviasiya Akademiyası

Azərbaycan Hava Yolları Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti Milli Aviasiya Akademiyası Azərbaycan Hava Yolları Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti Milli Aviasiya Akademiyası Fakültə: Avianəqliyyat istehsalatı Kafedra: Avianəqliyyat istehsalatı İxtisas: Qrup: Fənn: Avianəqliyyat istehsalatının təşkili

Detaylı

İBTIDAI SINIFLƏRDƏ RIYAZIYYAT TAPŞIRIĞI ÜZRƏ KARTOÇKALAR. İstifadə təlimatı

İBTIDAI SINIFLƏRDƏ RIYAZIYYAT TAPŞIRIĞI ÜZRƏ KARTOÇKALAR. İstifadə təlimatı İBTIDAI SINIFLƏRDƏ RIYAZIYYAT TAPŞIRIĞI ÜZRƏ KARTOÇKALAR İstifadə təlimatı Bu materialın hazırlanması Amerika xalqının xeyirxah arzusu və ABŞ Beynəlxalq İnkişaf Agentliyinin dəstəyi ilə mümkün olmuşdur.

Detaylı

Təsdiq edilmişdir Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı cü il. Sədr. Elman Rüstəmov

Təsdiq edilmişdir Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı cü il. Sədr. Elman Rüstəmov Təsdiq edilmişdir Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı Qərar 2014-cü il Sədr Elman Rüstəmov Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən ödəniş sistemlərində hesablaşmaların təşkili Qaydaları

Detaylı

MÜNDƏRİCAT . SADƏ PROQRAMLAR... 9

MÜNDƏRİCAT . SADƏ PROQRAMLAR... 9 0 MÜNDƏRİCAT. SADƏ PROQRAMLAR... 9 PROQRAMLAŞDIRMANIN MAHIYYƏTI... 9 PROQRAMLARIN HAZIRLAMA MƏRHƏLƏLƏRI... 9 C DILINDƏ SADƏ PROQRAM... 10 MƏTNIN EKRANA ÇIXARILMASI... 10 PROQRAMIN YERINƏ YETIRILMƏSI...

Detaylı

TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 2014 Yıl:2, Sayı:4 Sayfa:118-138 ISSN: 2147-8872

TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 2014 Yıl:2, Sayı:4 Sayfa:118-138 ISSN: 2147-8872 TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi 2014 Yıl:2, Sayı:4 Sayfa:118-138 ISSN: 2147-8872 AZƏRBAYCAN VƏ OSMANLI TƏZKİRƏLƏRİNİN MÜQAYİSƏSİ ÖZET Vüsale Musalı * Ortaçağ'dan bugüne

Detaylı

İdman mərc oyunlarının təşkili və keçirilməsi Qaydaları

İdman mərc oyunlarının təşkili və keçirilməsi Qaydaları Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti «İdman mərc oyunlarının həyata keçirilməsi məqsədi ilə hüquqi şəxsin akkreditasiya olunması Qaydası»nın və «İdman mərc oyunlarının təşkili və keçirilməsi Qaydaları»nın

Detaylı

AZƏRBAYCAN İQTİSADİ İSLAHATLAR İCMALI

AZƏRBAYCAN İQTİSADİ İSLAHATLAR İCMALI Aprel 2017 AZƏRBAYCAN İQTİSADİ İSLAHATLAR İCMALI Baş redaktor : Dr. Vüsal Musayev İqtisad Elmləri Doktoru London Universiteti AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA KİÇİK VƏ ORTA SAHİBKARLIQ SƏVİYYƏSİNDƏ İSTEHLAK

Detaylı

Allahverdiyeva N.R., Namazov M.B. C dilində proqramlaşdırma MÜNDƏRİCAT

Allahverdiyeva N.R., Namazov M.B. C dilində proqramlaşdırma MÜNDƏRİCAT 0 Allahverdiyeva N.R., Namazov M.B. C dilində proqramlaşdırma 1 MÜNDƏRİCAT 1. SADƏ PROQRAMLAR... 9 PROQRAMLAŞDIRMANIN MAHIYYƏTI... 9 PROQRAMLARIN HAZIRLAMA MƏRHƏLƏLƏRI... 9 C DILINDƏ SADƏ PROQRAM... 10

Detaylı

May 2017 AZƏRBAYCAN İQTİSADİ İSLAHATLAR İCMALI

May 2017 AZƏRBAYCAN İQTİSADİ İSLAHATLAR İCMALI May 2017 AZƏRBAYCAN İQTİSADİ İSLAHATLAR İCMALI MÜNDƏRİCAT 1. VALYUTA TƏNZİMİ HAQQINDA AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNUNDA DƏYİŞİKLİKLƏR...3 2.ÖDƏMƏ QABİLİYYƏTİNİ İTİRMİŞ BANKLARIN REZOLYUSİYASI VƏ SAĞLAMLAŞDIRMA

Detaylı

2016-cı il Azərbaycan tarixində dərin islahatlar ili kimi yadda qalacaq! Vusal Musayev

2016-cı il Azərbaycan tarixində dərin islahatlar ili kimi yadda qalacaq! Vusal Musayev 2016 İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi İqtisadi Təhlil və Analitik-İnformasiya Departamenti 2016-cı il Azərbaycan tarixində dərin

Detaylı

KORPORATİV SOSİAL MƏSULİYYƏT ÜZRƏ BEYNƏLXALQ

KORPORATİV SOSİAL MƏSULİYYƏT ÜZRƏ BEYNƏLXALQ KORPORATİV SOSİAL MƏSULİYYƏT ÜZRƏ BEYNƏLXALQ TƏCRÜBƏ VƏ ONDAN İSTİFADƏ İMKANLARI İnsan resurslarının dəyərlərə dayalı menecmenti Korporativ dəyərlər və davranış kodeksi İctimai sektorda fəallıq KSM Təhcizatda

Detaylı

2015-ci ildə ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanlarında Biologiya fənni üzrə istifadə olunmuş test tapşırıqları

2015-ci ildə ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanlarında Biologiya fənni üzrə istifadə olunmuş test tapşırıqları 2015-ci ildə ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanlarında Biologiya fənni üzrə istifadə olunmuş test tapşırıqları İXTİSAS QRUPU IV TEST TAPŞIRIĞI 25 QAPALI 21 AÇIQ HESABLAMA 1 SEÇİM 2 UYĞUNLUĞU MÜƏYYƏN

Detaylı

Unibank Kommersiya Bankı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində fiziki şəxslərə göstərilən Plastik kart xidməti üzrə tariflər (Yeni redaksiyada)

Unibank Kommersiya Bankı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində fiziki şəxslərə göstərilən Plastik kart xidməti üzrə tariflər (Yeni redaksiyada) Unibank Kommersiya Bankı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində fiziki şəxslərə göstərn Plastik kart xidməti üzrə tariflər (Yeni redaksiyada) PLASTİK KARTLAR ÜZRƏ TARİFLƏR 1. Plastik kartın verilməsi (illik xidmət

Detaylı

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI PREZİDENTİNİN FƏRMANI 2009-cu il 18 mart tarixli referendum nəticəsində qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əlavələr və dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının referendum aktının tətbiqi

Detaylı

''Elektron ticarət haqqında'' Azərbaycan Respublikasının qanunu

''Elektron ticarət haqqında'' Azərbaycan Respublikasının qanunu ''Elektron ticarət haqqında'' Azərbaycan Respublikasının qanunu Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında elektron ticarətin təşkili və həyata keçirilməsinin hüquqi əsaslarını, onun iştirakçılarının hüquq və

Detaylı

Unibank Kommersiya Bankı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində fiziki şəxslərə göstərilən Plastik kart xidməti üzrə tariflər (Yeni redaksiyada)

Unibank Kommersiya Bankı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində fiziki şəxslərə göstərilən Plastik kart xidməti üzrə tariflər (Yeni redaksiyada) Unibank Kommersiya Bankı Açıq Səhmdar Cəmiyyətində fiziki şəxslərə göstərilən Plastik kart xidməti üzrə tariflər (Yeni redaksiyada) PLASTİK KARTLAR ÜZRƏ TARİFLƏR 1. Plastik kartın verilməsi (illik xidmət

Detaylı