BÖLÜM 11 SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır.

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BÖLÜM 11 SAYISAL-ANALOG (DAC) ANALOG-SAYISAL(ADC) DÖNÜŞTÜRÜCÜLER SAYISAL TASARIM. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır."

Transkript

1 SYISL TSIM BÖLÜM SYISLNLOG (DC NLOGSYISL(DC DÖNÜŞTÜÜCÜLE Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. Sayısal ve nalog sinyaller İşlemsel yükselteçler (Operatinal mplifieropmp Sayısalnalog Çeviriciler (D/ Converters İkilik ğırlıklı D/ çevirici Merdiven tipi D/ çevirici nalogsayısal Çeviriciler (/D Converters Paralel Karşılaştırıcı, Simultane (lash /D çeviriciler Tek rampalı veya tek eğimli (single slope /D çeviriciler Çift rampalı veya çift eğimli (dual slope /D çeviriciler 69

2 SYISL TSIM GİİŞ Günümüzde kullanılan bir çok fiziksel büyüklük analog formdadır. Sıcaklık, basınç, hız gibi büyüklükler anolog büyüklüklere örnek gösterilebilir. Bir analog büyüklüğün sayısal sitemler için anlaşılabilir olması için verilerin analog şekilden sayısal şekle dönüştürülmesi gerekir. Bu işlem için anlogsayısal çevirici (anlogtodigital converter kullanılmalıdır. ynı şekilde bir sayısal verinin analog büyüklüklere dönüştürülmesi için sayısalanalog çevirici (digitaltoanalog converter kullanılmalıdır. iziksel büyüklüklerin elektriksel büyüklüklere çevrilmesi dönüştürücüler (transducers yardımı ile olur. Çeviriciler (transducers, basınç, sıcaklık, pozisyon, analog gerilim veya akım gibi dönüştürdüğü fiziksel büyüklük ile adlandırılırlar. Örneğin termistör sıcaklık ölçümü için kullanılan en temel çeviricidir. Bir termistör aslında sıcaklık duyarlı bir dirençtir. Sıcaklık değişiminde direnci değişecektir. Böylece üzerinden akan akım ve gerilim değişeceğinden sıcaklık elektriksel büyüklüklere dönüştürülmüş. İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLE (OPETİONL MPLIIE D/ çevirici veya /D çevirici konularına başlamadan önce bu iki devrede kullanılan bir elemanın tanınması gerekir. Bu eleman işlemsel yükselteç(operational amplifier veya kısaca opamp diye adlandırılır. Günümüzde işlemsel yükselteçler entegre devre yapısında üretilirler. Dışarıdan bağlanan birkaç eleman yardımı ile eviren yükselteç, evirmeyen yükselteç, toplayıcı devre, çıkarıcı devre, integral alıcı devre veya türev alıcı devre gibi geniş bir uygulama alnı vardır. Opamp eviren(inverting ve evirmeyen(noninverting adlı iki girişe sahip lineer bir yükselteçtir. Eviren giriş ( ile işaretlenirken, evirmeyen giriş ( ile işaretlenmiştir. Eviren girişe uygulanan işaret çıkışta 80 derecelik faz farkına uğrayacaktır. görülecektir. Evirmeyen girişe uygulana işaret çıkış işareti ile aynı fazda Opamp ın iki giriş ucundan başka iki adet besleme ve bir çıkış ucu vardır. Besleme gerilimi simetrik besleme kaynağından sağlanabileceği gibi, tek besleme kaynağıda kullanılabilir. Şekil. bir işlemsel yükselteç (opamp sembolünü göstermektedir. Eviren giriş Evirmeyen giriş Çıkış Şekil. İşlemsel yükselteç (opamp sembolü 70

3 SYISL TSIM Bir opamp özellikleri aşağıdaki gibidir; Çok yüksek giriş empedansına (ideal opamp için sonsuz kabul edilir sahiptir. Çıkış empedansı çok düşüktür (ideal opamp için 0 kabul edilir. Gerilim kazancı( çok yüksektir. Bant genişliği çok yüksektir. Evirmeyen giriş ile eviren giriş aynı potansiyeldedir... Eviren Yükselteç (Inverting mplifier Bir opamp yükseltec olarak kullanıldığı zaman gerilim kazancının doğru olarak belirlenebilmesi için negatif bir geri beslemenin olması gerekir. Şekil.2 bir opamplı eviren yükselteç devresini göstermektedir. I I IN 0 Şekil.2 Eviren yükselteç Devrede evirmeyen giriş toprağa bağlanmış, giriş işareti direnci ile evirmeyen girişe bağlanmıştır. Çıkış ile eviren giriş arasına bağlanan direnci geri beslemeyi sağlamaktadır. Opamp ın gerilim kazancı çok yüksek olduğundan toprağa bağlı olan evirmeyen giriş, eviren giriş potansiyelinin toprak potansiyelinde olmasına yol açar. Bu duruma görünür toprak (zahiri toprak adı verilir. Opamp ın iç direnci çok yüksek olduğundan iç devre üzerinden bir akım akmaz. Bu durumda giriş akımı geribesleme akımına eşit Eşitliği yazarsak; I = I IN 0 0 = = = IN IN = 7

4 SYISL TSIM Son eşitlikten görüldüğü gibi gerilim kazancı geribesleme direnci ile giriş direnci arasındaki orandır. İfadedeki işareti giriş gerilimi ile çıkış arasında 80 derece faz farkı olduğunu gösterir. Örnek: Şekildeki eviren yükselteç devresinde çıkış gerilimi ( ve gerilim kazancını hesaplayınız. 0K K Çözüm: Gerilim kazancı ise; = IN 0KΩ = KΩ = 0 v = 0KΩ = KΩ = 0..2 Evirmeyen Yükselteç (Noniverting mplifier Evirmeyen yükselteç devresinde, eviren giriş bağlanırken, giriş işareti evirmeyen girişe uygulanmıştır. direnci üzerinden toprağa 72

5 SYISL TSIM I I 0 IN Şekil.3 Evirmeyen yükselteç Opamp ın eviren uçu ile evirmeyen ucu arasındaki potansiyel fark 0 olduğundan direnci üzerinde giriş gerilimi görülecektir. Bu durumda giriş akımı ile geribesleme akımı birbirine eşittir(i =I. Bu durumda, I = I = = ( = Örnek: Şekildeki evirmeyen yükselteç devresinde çıkış gerilimi ( ve gerilim kazancını hesaplayınız. 500K 00K IN =2 73

6 SYISL TSIM Çözüm: Gerilim kazancı ise, = ( 500K = 2 ( 00K = 2 = ( 500K = ( 00K = 6..3 Toplam lma Yükselteç (Summing mplifier ynı zamanda eviren yükselteç olarak çalışan bu devre, analog sistemlerde kullanılan işlemsel yükselteç devrelerinin belki en yararlısıdır. Şekil.3 de her bir giriş gerilimini sabit bir kazanç faktörüyle çarpıp, sonra bunları toplayan iki girişli bir toplam alma yükselteç devresi gösterilmiştir. 2 I I 2 2 I 0 Şekil.4 Toprağa bağlı olan evirmeyen giriş, eviren giriş potansiyelinin toprak potansiyelinde olmasına yol açacağından, geribesleme akımı ve 2 dirençleri üzerinden akan akıma eşit Bu durumda, 74

7 SYISL TSIM I = I I 2 = 2 2 = ( 2 2 Örnek: Şekildeki evirmeyen yükselteç devresinde çıkış gerilimini ( hesaplayınız. =5 2 =3 500KΩ 2 500KΩ M Ω Çözüm: MÙ = (5 500KÙ = 4 = ( 2 2 MÙ (3 500KÙ.2 SYISLNLOG ÇEİİCİLE (D/ CONETES.2. İkilik ğırlıklı Direnç Sayısalnalog Çevirici En temel tür sayısalanalog çevirici ikilik ağırlıklı dirençlerin bir opamp girişlerine bağlanması ile elde edilmiş bir toplayıcı devresidir. Şekil.? dörtbitlik ikilik ağırlıklı sayısal analog çevirici devresini göstermektedir. Devrede sayısal veriler D 3, D 2, D ve D 0 anahtarlarının durumları ile belirlenir. D 3 anahtarı dört bitlik sayısal verinin en yüksek değerli bitini, D 0 ise en düşük değerlikli bitini göstermektedir. 75

8 SYISL TSIM D 3 D 2 D D Şekil.5 Dört bitlik ikilik ağırlıklı direnç D/ çevirici Devrenin çalışmasını inceleyelim; I. D 0 anahtarı kapalı iken, D 3 D 2 D D 0 I I I in Bu durumda sayısal veri D 3, D 2, D, D 0 = durumundadır. Opamp iç empedansı çok yüksek olduğundan içinden akım akmayacaktır (I in. Evirmeyen giriş toprağa bağlandığından, eviren giriş 0 ta tutulacaktır. Bu durumda çıkışa ait ifade I0 = I 0 0 ( = ( 8 = ( 8 76

9 SYISL TSIM II. D anahtarı kapalı iken, D 3 D 2 D D 0 I 4 8 I I in Bu durumda sayısal veri D 3, D 2, D =, D 0 durumundadır. Çıkışa ait ifade, I = I 0 0 ( = ( 4 = ( 4 III. D ve D 0 anahtarlarının ikisi birden kapalı iken, D 3 D 2 D D 0 I I I in I Bu durumda sayısal veri D 3, D 2, D =, D 0 = durumundadır. Çıkışa ait ifade, 77

10 SYISL TSIM I I ( ( = ( = I = ( 4 8 Dirençlerin değerleri giriş verisinin basamak ağırlıklarına göre seçilmiştir. Düşük değerlikli direnç ( yüksek değerlikli biti (2 3 gösteren D 3 anahtarına bağlanmıştır. Diğer dirençler, 4, 8 ise basamak ağırlılarına göre sırasıyla D 2, D ve D 0 anahtarlarına bağlanmıştır. Bu tip D/ çeviricilerin bir dezavantajı direnç değerleri aralığının ve sayısının farklı olmasıdır. Örneğin sekiz bitlik bir D/ çevirici için sekiz direnç kullanılmalı ve bu dirençlerin değerleri ile 28 arasında olmalıdır. Direncin, toleransları ve sıcaklığa bağlı olan değişimlerine bağlı olarak sonuç değişeceğinden, kararlılığı düşüktür. Şekil.? İkilik ağırlıklı D/ çeviricinin sayısal veriye ait çıkış gerilim değerlerini ve çıkış geriliminin şeklini göstermektedir. 5 D 3 D 2 D D 0 2,5K 25K 50K 00K (a 20K D 3 D 2 D D 0 out (

11 79 SYISL TSIM Sayısaleri (c Şekil.6 İkilik ağırlıklı D/ çevirici.2.2 / Merdiven Tipi Sayısalnalog Çevirici Bir diğer tip D/ çevirim metodu Şekil.7 de gösterilen dört bitlik / merdiven tipi D/ çeviricidir. Sadece iki direnç değeri kullanılarak ikilik ağırlıklı akımlar üretilir. Devreden akan ikilik ağırlıklı akımlar, opamp ve geri besleme direnci ( yardımı ile girişle orantılı çıkış gerilimine çevrilirler. Devre oldukça karışık görünmesine rağmen basit direnç oranlarından dolayı oldukça kolaydır. D 3 D 0 2 D 3 7 D 2 5 D Şekil.7 / Merdiven Tipi Sayısalnalog Çevirici

12 SYISL TSIM Başlangıçta en yüksek değerlikli bit anahtarı D 3 ün 5 luk referans gerilimine (D 3 =, diğer anahtarların ise toprağa bağlandığını (D 2, D, D 0 kabul edelim, giriş verisi (000 2 dir. Bu durumda ve 2 paralel olarak toprağa bağlı olur. değerindeki paralel bir direncin eşdeğer direnci 4 direncine seri değerinde bir direnç olur, bu iki seri direncin eşdeğeri ise 3 direncine paralel değerinde bir dirençtir. Bu iki direncin eşdeğer direnci 6 direncine seri ağırlığında Devrenin geri kalanında aynı tekniği kullanarak Şekil.8 a da gösterilen basitleştirilmiş devre elde edilir. Opamp ın evirmeyen girişi toprağa bağlıdır. Eşdeğer direnç üzerinden toprağa akım akmayacağından, eşdeğer direnç ihmal edilir. Bu durumda çıkış gerilimi; = ( 7 = 5 ( = 5 D 2 anahtarının 5 luk referans gerilimine (D 2 =, diğer anahtarlar ise toprağa bağlanırsa (D 3, D, D 0, bu durumda giriş verisi (000 2 olacaktır ve Şekil.8 b de gösterildiği gibi 5 direncinin solundaki bütün dirençler lik bir eşdeğer dirence indirgenecektir. Devrenin 8 direncinden itibaren Thevenin eşdeğeri bulunursa ; TH =2,5 ve 8 direncine seri TH = direncini elde ederiz. Eviren giriş toprağa bağlı olduğundan 7 direnci üzerinden akım akmayacaktır. Bu durumda çıkış gerilimi; = TH ( TH 8 = 2,5 ( = 2,5 D anahtarının 5 luk referans gerilimine (D =, diğer anahtarlar ise toprağa bağlanırsa (D 3, D 2, D 0, bu durumda giriş verisi (000 2 olacaktır ve Şekil.8 c de gösterildiği gibi 3 direncinin solundaki bütün dirençler lik bir eşdeğer dirence indirgenecektir. Devrenin 8 direncinden itibaren Thevenin eşdeğeri bulunursa; TH =,25 ve 8 direncine seri TH = direncini elde ederiz. Eviren giriş toprağa bağlı olduğundan 7 direnci üzerinden akım akmayacaktır. Bu durumda çıkış gerilimi; 80

13 SYISL TSIM = TH ( TH 8 =,25 ( =,25 D 0 anahtarı 5 luk referans gerilimine (D =, diğer anahtarlar ise toprağa bağlanırsa (D 3, D 2, D, bu durumda giriş verisi (000 2 Devrenin 8 direncinden itibaren Thevenin eşdeğeri bulunursa; TH,625 ve 8 direncine seri TH = direncini elde ederiz. Eviren giriş toprağa bağlı olduğundan 7 direnci üzerinden akım akmayacaktır. Bu durumda çıkış gerilimi; = TH ( TH 8 = 0,625 ( = 0,625 8

14 SYISL TSIM 5 D 3 = 5 I = 5 D 2 = D 2,D,D 0 anahtarları toprağa bağlı iken eşdeğer direnç 7 EŞ in a D 3 =, D 2, D, D 0 durumuna ait eşdeğer devre = 5 ( = 5 = ( 7 2,5 I = 5 EŞ 8 7 in TH 2,5 TH 8 I 7 in = TH ( TH 8 D 0 D D 3 b D 3, D 2 =, D, D 0 durumuna ait eşdeğer devre = 2,5 ( = 2,5 5 D = 3 6 EŞ D D 2 7 in D 3 TH,25 TH c D 3, D 2, D =, D 0 durumuna ait eşdeğer devre 8 I in 7,25 I = = TH =,25 ( TH 8 =,25 ( 5 D 0 = 0,625 I = in TH 0,625 TH 8 I in 7 = TH ( TH 8 D D 2 D 3 = 0,625 ( d D 3, D 2, D, D 0 = durumuna ait eşdeğer devre = 0,625 Şekil.8 / merdiven tipi D/ çeviricinin analizi 82

15 83 SYISL TSIM D 3 D 2 D D 0 ( , , , , , , , , , , , , , ,25 9, , Giriş erisi 0,625,250,875 2,500 3,25 3,750 4,375 5,000 5,625 6,250 6,875 7,500 8,25 8,750 9,375 Şekil.9 / Merdiven tipi D/ çevirici.2.3 Entegre Devre Sayısal nalog Çeviriciler Çok popüler ve ucuz bir entegre devre D/ çevirici MC408 veya eşdeğeri olan DC0808 dir. MC408 standart 6 bacaklı DIP paket olarak gelir ve 5 luk cc ile minimum 5, maximum 5 luk EE gerilimi gerektirir. MC408 de, bir / merdiven tipi D/ çevirici,akım yükseltecinden gelen referans akımını, 8 ikilik ağırlıklı akıma böler. Bipolar transistör anahtarlar ( 8, girişlerindeki ikilik bilgiye göre ikilik ağırlıklı akımları çıkış hattına bağlar. En yüksek değerlikli biti taşıyan girişin, en düşük değerlikli taşıyan girişin 8 ile gösterilmiştir. MSB ve LSB etiketlindirilmeleri normal etiketlendirilmenin tersinedir. Bu nedenle kullanılacak bir entegrenin veri sayfası dikkatle incelenmelidir. Şekil.0 MC408 in blok diyagramını, bacak bağlantısını ve tipik uygulamasını göstermektedir. MC408 in bir işlemsel yükselteç (opamp ve bir dirençle gerilime çevrilebilen akım çıkış vardır. Bu gerilim aşağıdaki formülden hesaplanabilir; ( = E Böyle bir devrede 8bitlik sayısal verilerin ( 8 durumuna bağlı olarak 00 arasında analog çıkış gerilimi elde edilebilir. Bu çeviriciye 0 tam ölçekli çeviricide denilir.

16 SYISL TSIM MSB LSB kım anahtarları I 0 (4 NC ref ( 4 5 ref ( / Merdiven Kutuplama kımı eferans akım yükselteci (2 GND ( MC EE (3 NPN akım kaynağı çifti (6 Kompanzasyon (a (b Sayısal veri girişi GND 5 3 CC MC408 EE I 270p Tipik Değerler ref 4 = 5 =5K =5K ref 74 5 Çıkış gerilimi; = ref ( ile 9,96 arasında olacaktır (c Şekil. MC408 D/ çevirici (a Blok diyagram (b Bacak bağlantı şeması (c Tipik uygulama 84

17 SYISL TSIM MC408 gibi kullanışlı ve ucuz D/ çeviriciler, özel ses ve dalga biçimleri üretmede sıklıkla kullanılırlar.şekil. D/ çeviriciye ait test devresini göstermektedir. Devrede, sekizbitlik bir sayıcının çıkışları D/ çeviricinin veri girişlerine bağlanmıştır, sayma işlemi ile birlikte D/ çevirici çıkışlarında 255 basamaktan oluşan bir testere dişi dalga şekli görülecektir. Çıkış frekansı, sayıcının tetikleme sinyal frekansının 256 ya bölünmesi ile bulunabilir. 5 0 KHz Q 3 Q 2 Q Q 0 Q 3 Q 2 Q GND 3 CC MC408 EE 3 4 =5K =5K 4 6 ref =5K basamak 0 0,ms OSİLOSKOP GİİŞLE Q p Şekil. D/ çevirci test devresi.2.4 D/ Çeviricilerin Performans Karakteristikleri D/ çeviricilerde kullanılan performans karakteristikleri çözünürlük (resulation, doğruluk (accuracy, lineerlik (linearity, monotonluk (monotonicity çıkış yerleşim zamanı (settling time olarak adlandırılmaktadır. D/ çeviricilerde çözünürlük (resulation giriş verisindeki bit sayısı ile belirlenir. Örneğin 4bitlik bir çevirici için çözünürlük, 2 4, 5 de parçadır. Yüzde olarak değeri ( 5 00 = %6, 67 Genel olarak çözünürlük n giriş verisindeki bir sayısını göstermek üzere 2 n eşitliğinden bulunur. Çözünürlük dönüştürülen bit sayısını anlatmaktadır. Doğruluk (accuracy, D/ çeviricilerde kullanılan bir diğer karakteristiktir. Doğruluk beklenilen çıkışla, geçek çıkışın karşılaştırılmasıdır. Tam skala veya maximum çıkış geriliminin yüzdesi olarak ifade edilir. Eğer bir karşılaştırıcının tam skala 0 ve doğruluğu % 0, ise herhangibir çıkış için oluşabilecek maximum hata (0 ( 0, 00, yani 0m İdeal olarak bir D/ çeviricinin doğruluğu, en düşük değerlikli bitinin 2 si kadar olamalıdır. Örneğin sekiz bitlik bir çeviricide en düşük değerlikli bit tam skalda 256 da parçadır,yani / 256 = 0, 0039, %0,39 olark gösterilebilir. Bu durumda doğruluk yaklaşık olarak % 0, 2 olmalıdır. 85

18 SYISL TSIM Lineerlik (linearity hataları geçek çıkışın ideal düz çizgi çıkışından ne miktarda ayrıldığıdır. Kayma hatası (ofset error diye adlandırılan özel bir durum, bütün girişler sıfır iken çıkışın sıfır olmadığı anlamına gelir. Bu hataya işlemsel yükselteç veya akım anaktarlarındaki sızıntı akımlar neden olabilir. Monotonluk (monotonicity, bir D/ çeviricinin bütün çevirme aralığı adımlaması sırasında adım kaçırmama veya geri adım atmama olarak tanımlanabilir. Çıkış yerleşim zamanı (settling time, giriş verisindeki herhangibir değişiklikten sonra çıkışın, son değerin / 2 en düşük değerli bitine (LSB yerleşinceye kadar geçen zaman olarak adlandırılır..3 NLOGSYISL ÇEİİCİLE (/D CONETES nalog formdaki bir büyüklüğün, sayısal sistemler için anlaşılabilir olması için sayısal forma dönüştürülmesi gerekmektedir. Bu işlemi yapan devrelere analogsayısal çevirici veya kısaca /D çevirici veya DC adı verilir. Bu işlem için bir çok yöntem kullanılmaktadır. Bu bölümde en çok kullanılan tipler anlatılacaktır..4. Paralel Karşılaştırıcı, Simultane (lash /D Çeviriciler nalog büyüklüklerin sayısal işaretlere dönüştürülmesinde kullanılan en kolay ve hızlı çevirici tipi Şekil.2 de gösterilen üç bitlik paralel karşılaştırıcı /D çeviricidir. E =4 in 3 2 Kodlayıcı (Encoder 3 2 D İkilik Çıkış D 0 Şekil.2 Paralel karşılaştırıcı /D çevirici 86

19 SYISL TSIM Devrede üç adet karşılaştırıcı, bir gerilim bölücü ve kodlayıcı (encoder kullanılmıştır. Devredeki karşılaştırıcılar bir referans gerilimle( E, analog giriş gerilimini ( in karşılaştırmak için kullanılır. eferans gerilimi tam ölçek yani maximum giriş gerilimidir. Karşılaştırıcının girişindeki gerilim, girişindeki referans geriliminden büyükse çıkış yüksektir.karşılaştırıcıların eşik gerilimleri bir gerilim bölücü ile ayarlanırken, analog giriş gerilimi ise karşılaştırıcıların girişine paralel olarak uygulanmıştır. Devrede, uygulanan analog giriş geriliminin büyüklüğüne bağlı olarak ilgili karşılaştırıcıların çıkışları yükseğe çekilecektir.eğer giriş gerilimi tan küçükse hiçbir karşılaştırıcı çıkışı yüksek olmaz. Giriş gerilimi 2 arasındaki bir değerde ise sadece en düşük eşik gerilimine sahip karşılaştırıcı çıkışı yükseğe çekilecek ve bu durumda kodlayıcı çıkışlarında görülen ikilik ifade D, D 2 = Giriş gerilimi 23 arasında ise. ve 2. karşılaştırıcı çıkışları yükseğe çekilecek ve çıkışta görülecek ikilik bilgi D =, D 0 3 un üzerindeki bir gerilim bütün karşılaştırıcı çıkışlarını yükseğe çekecek ve kodlayıcı çıkışlarında görülen ikilik ifade D =, D 0 = şağıda Tablo. Giriş gerilimlerine bağlı olarak çıkışları göstermektedir. nalog giriş Encoder girişler İkilik giriş in 3 2 D D 0 0 olt olt olt olt Tablo. Genel olarak bu devrelerde kullanılacak karşılaştırıcı sayısı, n bitlik binary kod için 2 n dir. Örneğin üç bitlik ikilik (binary kod için kullanılacak karşılaştırıcı sayısı 2 3 =7, dört bitlik ikilik (binary kod için kullanılacak karşılaştırıcı sayısı 2 4 =5 olmalıdır. Bu fazla sayıdaki karşılaştırıcı sayısı paralel karşılaştırıcılı /D çeviricilerin en büyük dezavantajıdır. Bu tip karşılaştırıcıların en önemli avantajı hızı karakteristiğidir. Giriş gerilimine bağlı olarak üretilen sayısal çıkış, devredeki elemanların yayılım gecikmesi (propagation delay süresi sonrasında hazırıdır. Bu nedenle bu tip /D çeviricilerin tanımlanması için flaş ismi kullanılmaktadır. 87

20 SYISL TSIM E =8 KΩ 7 in KΩ 6 KΩ Öncelikli Kodlayıcı (Priority Encoder 5 KΩ I 7 I KΩ 3 KΩ 2 KΩ KΩ I 5 I 4 I 3 I 2 I I 0 EN Örnekleme Sinyali 2 0 İkilik (Binary Çıkışlar Şekil.3 Üç bitlik paralel karşılaştırıcılı /D çevirici Şekil.3 Üç bitlik paralel karşılaştırıcılı /D çevirici devresinin göstermektedir. Devrede yedi adet karşılaştırıcı,gerilim bölücü ve 7448 Decimal/Binary öncelikli kodlayıcı (priority encoder kullanılmıştır. Örnekleme sinyali, lojik0 da aktif olan yetkilendirme girişine bağlanarak giriş geriliminin farklı zamanlarda örneklenerek sayısal karşılığının bulunması sağlanmıştır..3.2 Tek ampalı veya Tek Eğimli (Single Slope /D Çeviriciler /D çevirimde kullanılan bir diğer yöntem lineer rampa kaynağı, karşılaştırıcı ve sayıcılardan oluşmuş tek rampalı veyatek eğimli /D çeviricilerdir. Lineer rampa kaynağı, değişmeyen eğimli bir referans voltajının sağlanması için kullanılır. Şekil.4 tek rampalı veya tek eğimli /D çevirici devresini göstermektedir. 88

21 SYISL TSIM nalog Giriş TetiklemeSinyali (CP t ampa kaynağı eset Zamanlama ve kontrol eset CP BCD veya Binary Sayıcı Yetkilendirme EN Mandallar (Latches Kod çözücü/sürücü Şekil.4 Tek rampalı veya tek eğimli /D çevirici Çevirimin başlangıcında sayıcı reset, rampa kaynağı çıkışı 0 yapılır. Karşılaştırıcının girişine uygulanan analog giriş gerilimi, girişinden büyük olduğundan çıkış yükseğe çekilecektir. Bu durumda rampa kaynağı tarafından rampa üretilmeye başlanacak, E kapısının çıkışında tetikleme sinyali görüleceğinden sayıcı sayma işlemine başlayacaktır. Bu işlem rampa kaynağı tarafında üretilen rampa geriliminin, analog giriş geriliminden büyük olmasına kadar devam edecektir. Böylece karşılaştırıcı çıkış alçağa çekilecek, E kapısının çıkışı lojik0 olacak ve tetikleme sinyali gitmeyen sayıcı sayma işlemini bitirecektir. Kontrol devresi tarafından yetkilenen mandallar sayıcı verilerini saklayacaktır..3.3 Çift ampalı veya Çift Eğimli (Dual Slope /D Çeviriciler Şekil.5 çift eğimli (dualslope /D çeviricinin blok diyagramını göstermektedir. Devre giriş referans gerilimini seçen bir anahtar ve karşılaştırıcı girişlerindeki ters bağlantı dışında tek eğimli (singleslope devreye çok benzemektedir. 89

22 SYISL TSIM nalog giriş ( in C TetiklemeSinyali (CP E İntegral alıcı (rampa kaynağı eset CP BCD veya Binary Sayıcı Kontrol devresi EN Mandallar (Latches Binary veya BCD çıkışlar Şekil.5 Çift eğimli (dualslope /D çevirici Devrede rampa kaynağı olarak bir integral alıcı devre kullanılmıştır. İşlemsel kuvvetlendiricinin eviren girişi, evirmeyen giriş tarafından varsayılan toprakta tutulur. Giriş ucuna uygulanan bir gerilim, direnç üzerinden sabit bir akım akmasını sağlayacaktır. Bu akım yüksek empedansa sahip işlemsel yükselteç içinden akamayacağından, kondansatör sabit bir akımla şarj Sabit akım ile şarj edilen kondansatörün uçlarındaki gerilim bir lineer rampadır. Başlangıçta sayıcının silme(reset, karşılaştırıcı çıkışının 0 olduğunu kabul edelim. Giriş anahtarı analog giriş gerilimine bağlandığında (Şekil.6 a, integral alıcı devrenin girişlerindeki pozitif gerilim, çıkışlarındaki gerilimin bir negatif rampa olmasına sebep Karşılaştırıcının girişindeki negatif gerilim, çıkışın pozitif olmasını sağlar, E kapısının çıkışında tetikleme sinyali görülmesini sağlar. Sayıcı sayma işlemine başlar. Sayıcının bir miktar sayma işlemini gerçekleştirmesi için integral alıcı devre tarafından negatif rampa üretilir. Sayıcı bu sabit miktara ulaşınca kontrol devresi sayıcıları sıfırlar ve giriş anahtarının negatif referans gerilimine çevirerek, bu geriliminin integral alıcı devrenin girişine uygulanmasını sağlar (Şekil.6 b. Girişteki bu negatif gerilim integral alıcı devrenin çıkışında pozitif bir rampa görülmesini sağlar. Karşılaştırıcı çıkışı yükseğe çekileceğinden sayıcı tekrar sayma işlemine başlatacaktır. İntegral alıcı devrenin 0 un hemen üzerine ulaştığı anda karşılaştırıcı çıkış alçağa çekilecek, kontrol devresi tarafından bu geçiş algılanarak, sayıcı çıkışlarının mandallara yüklenmesini sağlayacaktır(şekil.6 c. Mandallarda saklanan sayım miktarı giriş gerilimi ile orantılıdır. t 2 = in Çift eğimli (dualslope /D çeviricilerin avantajları, doğruluğu, devre elemanlarında sıcaklıktan oluşan değişimlerden etkilenmemesi, alçak maliyetidir. Dezavantajları ise hızlarının yavaş oluşudur. t ref 90

23 SYISL TSIM in I C CP E t Lojik eset CP BCD veya Binary Sayıcı Kontrol devresi EN Mandallar (Latches (a Sabit zaman aralığı, negatif rampa (sayıcı belirlenen süre boyunca sayma işlemini gerçekleştirecektir Binary veya BCD çıkışlar in C CP E Lojik eset CP BCD veya Binary Sayıcı Kontrol devresi EN Mandallar (Latches (b Sayıcının sayma işlemini bitirmesi ile kontrol devresi S anahtarının konum değiştirmesini sağlar Binary veya BCD çıkışlar in I C CP E t eset CP BCD veya Binary Sayıcı Kontrol devresi EN Mandallar (Latches Binary veya BCD çıkışlar (c İntegral alıcı devre çıkışı pozitif rampa, sayıcı tekrar sayma işlemine başlayacak. ampa 0 olduğu anda sayıcı duracak ve bilgi mandallara yüklenecektir Şekil.6 9

6. DİJİTAL / ANALOG VE ANALOG /DİJİTAL ÇEVİRİCİLER 1

6. DİJİTAL / ANALOG VE ANALOG /DİJİTAL ÇEVİRİCİLER 1 6. DİJİTAL / ANALOG VE ANALOG /DİJİTAL ÇEVİRİCİLER 1 Günümüzde kullanılan elektronik kontrol üniteleri analog ve dijital elektronik düzenlerinin birleşimi ile gerçekleşir. Gerilim, akım, direnç, frekans,

Detaylı

ELM019 - Ölçme ve Enstrümantasyon 3

ELM019 - Ölçme ve Enstrümantasyon 3 DAQ - Converters Veri Toplayıcılar Data Acquisition Bir Veri Toplama Sisteminin (DAS) Bileşenleri Bazı tıbbi cihazlar bir hastadan gelen fizyolojik işaretlerin takibini ve analizini yapabilir. Şekildeki

Detaylı

Deney 3: Opamp. Opamp ın (işlemsel yükselteç) çalışma mantığının ve kullanım alanlarının öğrenilmesi, uygulamalarla pratik bilginin pekiştirilmesi.

Deney 3: Opamp. Opamp ın (işlemsel yükselteç) çalışma mantığının ve kullanım alanlarının öğrenilmesi, uygulamalarla pratik bilginin pekiştirilmesi. Deneyin Amacı: Deney 3: Opamp Opamp ın (işlemsel yükselteç) çalışma mantığının ve kullanım alanlarının öğrenilmesi, uygulamalarla pratik bilginin pekiştirilmesi. A.ÖNBİLGİ İdeal bir opamp (operational-amplifier)

Detaylı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı SAYISAL TASARIM Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 6 DAC, Sayısal Analog Dönüştürücüler DAC Sayısal Analog Dönüştürücüler Analog sayısal dönüşümün tersini gerçekleyen elemanlara sayısal

Detaylı

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I

EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I EEM211 ELEKTRİK DEVRELERİ-I Prof. Dr. Selçuk YILDIRIM Siirt Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Kaynak (Ders Kitabı): Fundamentals of Electric Circuits Charles K. Alexander Matthew N.O. Sadiku

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 OPAMP DEVRELERİ-1

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 OPAMP DEVRELERİ-1 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 OPAMP DEVRELERİ-1 DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Memduh SUVEREN MART 2015 KAYSERİ OPAMP DEVRELERİ

Detaylı

İşlemsel Yükselteçler

İşlemsel Yükselteçler İşlemsel Yükselteçler Bölüm 5. 5.1. Giriş İşlemsel yükselteçler aktif devre elemanlarıdır. Devrede gerilin kontrollü gerilim kaynağı gibi çalışırlar. İşlemsel yükselteçler sinyalleri toplama, çıkarma,

Detaylı

BİLGİSAYARLI KONTROL OPERASYONAL AMFLİKATÖRLER VE ÇEVİRİCİLER

BİLGİSAYARLI KONTROL OPERASYONAL AMFLİKATÖRLER VE ÇEVİRİCİLER BÖLÜM 4 OPERASYONAL AMFLİKATÖRLER VE ÇEVİRİCİLER 4.1 OPERASYONEL AMPLİFİKATÖRLER (OPAMP LAR) Operasyonel amplifikatörler (Operational Amplifiers) veya işlemsel kuvvetlendiriciler, karmaşık sistemlerin

Detaylı

DENEY NO: 7 İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ VE UYGULAMALARI. Malzeme ve Cihaz Listesi:

DENEY NO: 7 İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ VE UYGULAMALARI. Malzeme ve Cihaz Listesi: 1 DENEY NO: 7 İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ VE UYGULAMALARI Malzeme ve Cihaz Listesi: 1. 70 direnç 1 adet. 1 k direnç adet. 10 k direnç adet 4. 15 k direnç 1 adet 5. k direnç 1 adet. 47 k direnç adet 7. 8 k

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK LAB 1 DERSİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ - 2 DENEYİ

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK LAB 1 DERSİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ - 2 DENEYİ KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK LAB 1 DERSİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ - 2 DENEYİ Amaç: Bu deney, tersleyen kuvvetlendirici, terslemeyen kuvvetlendirici ve toplayıcı

Detaylı

Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü HAZIRLIK ÇALIŞMALARI İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER VE UYGULAMALARI 1. 741 İşlemsel yükselteçlerin özellikleri ve yapısı hakkında bilgi veriniz. 2. İşlemsel yükselteçlerle gerçekleştirilen eviren yükselteç, türev

Detaylı

Algılayıcılar (Sensors)

Algılayıcılar (Sensors) Algılayıcılar (Sensors) Sayısal işlem ve ölçmeler sadece elektriksel büyüklüklerle yapılmaktadır. Genelde teknik ve fiziksel büyüklükler (sıcaklık, ağırlık kuvveti ve basınç gibi) elektrik dalından olmayan

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK LAB 1 DERSİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ - 2 DENEYİ

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK LAB 1 DERSİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ - 2 DENEYİ KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK LAB 1 DERSİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ - 2 DENEYİ Amaç: Bu deneyde terslemeyen kuvvetlendirici, toplayıcı kuvvetlendirici ve karşılaştırıcı

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK LAB 1 DERSİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ 1 DENEYİ. Amaç:

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK LAB 1 DERSİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ 1 DENEYİ. Amaç: KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ ELEKTRONİK VE HABERLEŞME MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK LAB 1 DERSİ İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ 1 DENEYİ Amaç: Bu laboratuvarda, yüksek giriş direnci, düşük çıkış direnci ve yüksek kazanç özellikleriyle

Detaylı

BÖLÜM X OSİLATÖRLER. e b Yükselteç. Be o Geri Besleme. Şekil 10.1 Yükselteçlerde geri besleme

BÖLÜM X OSİLATÖRLER. e b Yükselteç. Be o Geri Besleme. Şekil 10.1 Yükselteçlerde geri besleme BÖLÜM X OSİLATÖRLER 0. OSİLATÖRE GİRİŞ Kendi kendine sinyal üreten devrelere osilatör denir. Böyle devrelere dışarıdan herhangi bir sinyal uygulanmaz. Çıkışlarında sinüsoidal, kare, dikdörtgen ve testere

Detaylı

Deney 2: FARK YÜKSELTEÇ

Deney 2: FARK YÜKSELTEÇ Deney : FARK YÜKSELTEÇ Fark Yükselteç (Differential Amplifier: Dif-Amp) Fark Yükselteçler, çıkışı iki giriş işaretinin cebirsel farkıyla orantılı olan amplifikatörlerdir. O halde bu tip bir amplifikatörün

Detaylı

Şekil 5.1 Opamp Blok Şeması ve Eşdeğer Devresi

Şekil 5.1 Opamp Blok Şeması ve Eşdeğer Devresi DENEY NO :5 DENEYİN ADI :İşlemsel Kuvvetlendirici - OPAMP Karakteristikleri DENEYİN AMACI :İşlemsel kuvvetlendiricilerin performansını etkileyen belli başlı karakteristik özelliklerin ölçümlerini yapmak.

Detaylı

DENEY 2 Op Amp: AC Uygulamaları

DENEY 2 Op Amp: AC Uygulamaları A. DNYİN AMACI : Opampın kuvvetlendirici özelliğinin ac devrelerde ve ac işaretlerle daha iyi bir şekilde anlaşılması amacıyla uygulamalı devre çalışmaları yapmak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1. Sinyal

Detaylı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı

SAYISAL TASARIM. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı SAYISAL TASARIM Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı BÖLÜM 5 ADC, Analog Sayısal Dönüştürücüler Analog İşaretler Elektronik devrelerin giriş işaretlerinin büyük çoğunluğu analogtur. Günlük yaşantımızda

Detaylı

ELM202 ELEKTRONİK-II DERSİ LABORATUAR FÖYÜ

ELM202 ELEKTRONİK-II DERSİ LABORATUAR FÖYÜ TC SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELM202 ELEKTRONİK-II DERSİ LABORATUAR FÖYÜ DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL

Detaylı

Bölüm 10 D/A Çeviriciler

Bölüm 10 D/A Çeviriciler Bölüm 10 /A Çeviriciler 10.1 AMAÇ 1. Bir dijital analog çeviricinin çalışma prensibinin anlaşılması.. AC0800 ün çalışma prensibinin anlaşılması.. AC0800 kullanarak tek kutuplu yada çift kutuplu çıkışların

Detaylı

DENEY 6- Dijital/Analog Çevirici (DAC) Devreleri

DENEY 6- Dijital/Analog Çevirici (DAC) Devreleri DENEY 6- Dijital/Analog Çevirici (DAC) Devreleri DENEYİN AMACI 1. Dijitalden Analog a çevrimin temel kavramlarının ve teorilerinin anlaşılması GENEL BİLGİLER Şekil-1 Şekil-1 de bir direnç ağıyla gerçekleştirilmiş

Detaylı

* DC polarma, transistörün uçları arasında uygun DC çalışma gerilimlerinin veya öngerilimlerin sağlanmasıdır.

* DC polarma, transistörün uçları arasında uygun DC çalışma gerilimlerinin veya öngerilimlerin sağlanmasıdır. Elektronik Devreler 1. Transistörlü Devreler 1.1 Transistör DC Polarma Devreleri 1.1.1 Gerilim Bölücülü Polarma Devresi 1.2 Transistörlü Yükselteç Devreleri 1.2.1 Gerilim Bölücülü Yükselteç Devresi Konunun

Detaylı

SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ

SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Lab. SCHMITT TETİKLEME DEVRESİ.Ön Bilgiler. Schmitt Tetikleme Devreleri Schmitt tetikleme devresi iki konumlu bir devredir.

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN:

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ. Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY 6 ANALOG/DİGİTAL DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ YAPANLAR Grup Numara Ad Soyad RAPORU HAZIRLAYAN: Deneyin Yapılış Tarihi Raporun Geleceği Tarih Raporun

Detaylı

ĐŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER

ĐŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER K TÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Sayısal Elektronik Laboratuarı ĐŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER Đşlemsel yükselteçler ilk olarak analog hesap makinelerinde toplama, çıkarma, türev ve integral

Detaylı

DENEY: 1.1 EVİREN YÜKSELTECİN DC DA ÇALIŞMASININ İNCELENMESİ

DENEY: 1.1 EVİREN YÜKSELTECİN DC DA ÇALIŞMASININ İNCELENMESİ DENEY: 1.1 EVİREN YÜKSELTECİN DC DA ÇALIŞMASININ İNCELENMESİ HAZIRLIK BİLGİLERİ: Şekil 1.1 de işlemsel yükseltecin eviren yükselteç olarak çalışması görülmektedir. İşlemsel yükselteçler iyi bir DC yükseltecidir.

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I İŞLEMSEL YÜKSELTECİN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE UYGULAMALARI

Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I İŞLEMSEL YÜKSELTECİN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE UYGULAMALARI Öğr. Gör. Oğuzhan ÇAKIR 377 42 03, KTÜ, 2010 Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuvarı I İŞLEMSEL YÜKSELTECİN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE UYGULAMALARI 1. Deneyin

Detaylı

BÖLÜM 9 (COUNTERS) SAYICILAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 9 (COUNTERS) SAYICILAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır SYISL ELETRONİ ÖLÜM 9 (OUNTERS) SYIILR u bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Sayıcılarda Mod kavramı senkron sayıcılar senkron yukarı sayıcı (Up counter) senkron aşağı sayıcı (Down counter) senkron

Detaylı

SAYISAL ANALOG DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ

SAYISAL ANALOG DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ Deneyin Amacı: SAYISAL ANALOG DÖNÜŞTÜRÜCÜ DENEYİ Sayısal Analog Dönüştürücüleri (Digital to Analog Converter, DAC) tanımak ve kullanmaktır. Giriş: Sayısal Analog Dönüştürücüler (DAC) için kullanılan devrelerin

Detaylı

İşlemsel Kuvvetlendiriciler (Operational Amplifiers: OPAMPs)

İşlemsel Kuvvetlendiriciler (Operational Amplifiers: OPAMPs) BLM224 ELEKTERONİK DEVRELER Hafta 12 İşlemsel Kuvvetlendiriciler (Operational Amplifiers: OPAMPs) Opamp Sembolü ve Terminalleri Standart bir opamp; iki adet giriş terminali, bir adet çıkış terminaline

Detaylı

Analog Sayısal Dönüşüm

Analog Sayısal Dönüşüm Analog Sayısal Dönüşüm Gerilim sinyali formundaki analog bir veriyi, iki tabanındaki sayısal bir veriye dönüştürmek için, az önce anlatılan merdiven devresiyle, bir sayıcı (counter) ve bir karşılaştırıcı

Detaylı

DENEY 6a- Dijital/Analog Çevirici (DAC) Devreleri

DENEY 6a- Dijital/Analog Çevirici (DAC) Devreleri DENEY 6a- Dijital/Analog Çevirici (DAC) Devreleri DENEYİN AMACI 1. Dijitalden Analog a çevrimin temel kavramlarının ve teorilerinin anlaşılması GENEL BİLGİLER Şekil-1 Şekil-1 de bir direnç ağıyla gerçekleştirilmiş

Detaylı

Süperpozisyon/Thevenin-Norton Deney 5-6

Süperpozisyon/Thevenin-Norton Deney 5-6 Süperpozisyon/Thevenin-Norton Deney 5-6 DENEY 2-3 Süperpozisyon, Thevenin ve Norton Teoremleri DENEYİN AMACI 1. Süperpozisyon teoremini doğrulamak. 2. Thevenin teoremini doğrulamak. 3. Norton teoremini

Detaylı

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği BMM309 Elektronik-2 Laboratuarı Deney Föyü Deney#8 I-V ve V-I Dönüştürücüler Doç. Dr. Mutlu AVCI Arş. Gör. Mustafa İSTANBULLU ADANA, 2015 DENEY 8 I-V ve

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI II T.C. LDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELN3304 ELEKTRONİK DEVRELER LABORATVARI II DENEY 5: KOMPARATÖRLER DENEY GRB :... DENEYİ YAPANLAR :......... RAPOR HAZIRLAYAN

Detaylı

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği BMM309 Elektronik-2 Laboratuarı Deney Föyü Deney#6 İşlemsel Kuvvetlendiriciler (OP-AMP) - 2 Doç. Dr. Mutlu AVCI Arş. Gör. Mustafa İSTANBULLU ADANA, 2015 DENEY

Detaylı

ÖLÇME VE DEVRE LABORATUVARI DENEY: 9. --İşlemsel Yükselteçler

ÖLÇME VE DEVRE LABORATUVARI DENEY: 9. --İşlemsel Yükselteçler Masa No: No. Ad Soyad: No. Ad Soyad: ÖLÇME VE DEVRE LABORATUVARI DENEY: 9 --İşlemsel Yükselteçler 2013, Mayıs 15 İşlemsel Yükselteçler (OPerantional AMPlifiers : OP-AMPs) 1. Deneyin Amacı: Bu deneyin amacı,

Detaylı

Bölüm 10 İşlemsel Yükselteç Karakteristikleri

Bölüm 10 İşlemsel Yükselteç Karakteristikleri Bölüm 10 İşlemsel Yükselteç Karakteristikleri DENEY 10-1 Fark Yükselteci DENEYİN AMACI 1. Transistörlü fark yükseltecinin çalışma prensibini anlamak. 2. Fark yükseltecinin giriş ve çıkış dalga şekillerini

Detaylı

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ

OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ OP-AMP UYGULAMA ÖRNEKLERİ TOPLAR OP-AMP ÖRNEĞİ GERİLİM İZLEYİCİ Eşdeğer devresinden görüldüğü gibi Vo = Vi 'dir. Emiter izleyici devreye çok benzer. Bu devrenin giriş empedansı yüksek, çıkış empedansı

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

DENEY 13 İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ (Op Amp)

DENEY 13 İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİ (Op Amp) İŞLMSL KUVVTLNDİİCİ (Op Amp) A. DNYİN AMACI : Opampın kuvvetlendirici özelliğinin daha iyi bir şekilde anlaşılması amacıyla uygulamalı devre çalışmaları yapmak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1. Multimetre

Detaylı

KISIM 1 ELEKTRONİK DEVRELER (ANALİZ TASARIM - PROBLEM)

KISIM 1 ELEKTRONİK DEVRELER (ANALİZ TASARIM - PROBLEM) İÇİNDEKİLER KISIM 1 ELEKTRONİK DEVRELER (ANALİZ TASARIM - PROBLEM) 1. BÖLÜM GERİBESLEMELİ AMPLİFİKATÖRLER... 3 1.1. Giriş...3 1.2. Geribeselemeli Devrenin Transfer Fonksiyonu...4 1.3. Gerilim - Seri Geribeslemesi...5

Detaylı

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME

TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME TRANSİSTÖRLÜ YÜKSELTEÇLERDE GERİBESLEME Amaç Elektronikte geniş uygulama alanı bulan geribesleme, sistemin çıkış büyüklüğünden elde edilen ve giriş büyüklüğü ile aynı nitelikte bir işaretin girişe gelmesi

Detaylı

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK LABORATUVARI-II DENEY RAPORU

T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK LABORATUVARI-II DENEY RAPORU T.C. ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK LABORATUVARI-II DENEY RAPORU İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLER ADI SOYADI: ÖĞRENCİ NO: GRUBU: Deneyin

Detaylı

ĠġLEMSEL KUVVETLENDĠRĠCĠLERĠN DOĞRUSAL UYGULAMALARI. NOT: Devre elemanlarınızın yanma ihtimallerine karşın yedeklerini de temin ediniz.

ĠġLEMSEL KUVVETLENDĠRĠCĠLERĠN DOĞRUSAL UYGULAMALARI. NOT: Devre elemanlarınızın yanma ihtimallerine karşın yedeklerini de temin ediniz. Deneyin Amacı: Kullanılacak Materyaller: ĠġLEMSEL KUVVETLENDĠRĠCĠLERĠN DOĞRUSAL UYGULAMALARI LM 741 entegresi x 1 adet 22kΩ x 1 adet 10nF x 1 adet 5.1 V Zener Diyot(1N4655) x 1 adet 100kΩ potansiyometre

Detaylı

Elektrik Devre Lab

Elektrik Devre Lab 2010-2011 Elektrik Devre Lab. 2 09.03.2011 Elektronik sistemlerde işlenecek sinyallerin hemen hepsi düşük genlikli, yani zayıf sinyallerdir. Elektronik sistemlerin pek çoğunda da yeterli derecede yükseltilmiş

Detaylı

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ

KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SAYISAL ELEKTRONİK LAB. DENEY FÖYÜ DENEY 4 OSİLATÖRLER SCHMİT TRİGGER ve MULTİVİBRATÖR DEVRELERİ ÖN BİLGİ: Elektronik iletişim sistemlerinde

Detaylı

BÖLÜM 3 OSİLASYON KRİTERLERİ

BÖLÜM 3 OSİLASYON KRİTERLERİ BÖLÜM 3 OSİİLATÖRLER Radyo sistemlerinde sinüs işaret osilatörleri, taşıyıcı işareti üretmek ve karıştırıcı katlarında bir frekansı diğerine dönüştürmek amacıyla kullanılır. Sinüs işaret osilatörlerinin

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 OPAMP DEVRELERİ-2

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 OPAMP DEVRELERİ-2 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK SİSTEMLER LABORATUVARI 1 OPAMP DEVRELERİ-2 DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Memduh SUVEREN MART 2015 KAYSERİ OPAMP DEVRELERİ

Detaylı

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek.

1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. DENEY 7-2 Sayıcılar DENEYİN AMACI 1. Sayıcıların çalışma prensiplerini ve JK flip-floplarla nasıl gerçekleştirileceğini anlamak. 2. Asenkron ve senkron sayıcıları incelemek. GENEL BİLGİLER Sayıcılar, flip-floplar

Detaylı

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör

Multivibratörler. Monastable (Tek Kararlı) Multivibratör Multivibratörler Kare dalga veya dikdörtgen dalga meydana getiren devrelere MULTİVİBRATÖR adı verilir. Bu devreler temel olarak pozitif geri beslemeli iki yükselteç devresinden oluşur. Genelde çalışma

Detaylı

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET)

Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Laboratuarı I DENEY-2 TEMEL YARI ĐLETKEN ELEMANLARIN TANIMLANMASI (BJT, FET, MOSFET) 2.1. eneyin amacı: Temel yarıiletken elemanlardan BJT ve FET in tanımlanması, test edilmesi ve temel karakteristiklerinin incelenmesi. 2.2. Teorik bilgiler: 2.2.1. BJT nin özelliklerinin tanımlanması:

Detaylı

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği

Şekil 1: Zener diyot sembol ve görünüşleri. Zener akımı. Gerilim Regülasyonu. bölgesi. Şekil 2: Zener diyotun akım-gerilim karakteristiği ZENER DİYOT VE AKIM-GERİLİM KARAKTERİSTİĞİ Küçük sinyal diyotları, delinme gerilimine yakın değerlerde hasar görebileceğinden, bu değerlerde kullanılamazlar. Buna karşılık, Zener diyotlar delinme gerilimi

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

Şekil 6.1 Faz çeviren toplama devresi

Şekil 6.1 Faz çeviren toplama devresi 23 Deney Adı : İşlemsel Kuvvetlendiricinin Temel Devreleri Deney No : 6 Deneyin Amacı : İşlemsel kuvvetlendiricilerle en ok kullanılan devreleri gerekleştirmek, fonksiyonlarını belirlemek Deneyle İlgili

Detaylı

Bölüm 14 FSK Demodülatörleri

Bölüm 14 FSK Demodülatörleri Bölüm 14 FSK Demodülatörleri 14.1 AMAÇ 1. Faz kilitlemeli çevrim(pll) kullanarak frekans kaydırmalı anahtarlama detektörünün gerçekleştirilmesi.. OP AMP kullanarak bir gerilim karşılaştırıcının nasıl tasarlanacağının

Detaylı

DENEY-4 İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLERİN DOĞRUSAL UYGULAMALARI

DENEY-4 İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLERİN DOĞRUSAL UYGULAMALARI DENEY-4 İŞLEMSEL KUVVETLENDİRİCİLERİN DOĞRUSAL UYGULAMALARI DENEYİN AMACI: Bu deneyde işlemsel kuvvetlendiricinin doğrusal uygulamaları incelenecek ve işlemsel kuvvetlendirici kullanılarak çeşitli matematiksel

Detaylı

Bölüm 12 İşlemsel Yükselteç Uygulamaları

Bölüm 12 İşlemsel Yükselteç Uygulamaları Bölüm 12 İşlemsel Yükselteç Uygulamaları DENEY 12-1 Aktif Yüksek Geçiren Filtre DENEYİN AMACI 1. Aktif yüksek geçiren filtrenin çalışma prensibini anlamak. 2. Aktif yüksek geçiren filtrenin frekans tepkesini

Detaylı

EEM 202 DENEY 9 Ad&Soyad: No: RC DEVRELERİ-II DEĞİŞKEN BİR FREKANSTA RC DEVRELERİ (FİLTRELER)

EEM 202 DENEY 9 Ad&Soyad: No: RC DEVRELERİ-II DEĞİŞKEN BİR FREKANSTA RC DEVRELERİ (FİLTRELER) EEM 0 DENEY 9 Ad&oyad: R DEVRELERİ-II DEĞİŞKEN BİR FREKANTA R DEVRELERİ (FİLTRELER) 9. Amaçlar Değişken frekansta R devreleri: Kazanç ve faz karakteristikleri Alçak-Geçiren filtre Yüksek-Geçiren filtre

Detaylı

12. DC KÖPRÜLERİ ve UYGULAMALARI

12. DC KÖPRÜLERİ ve UYGULAMALARI Wheatstone Köprüsü ile Direnç Ölçümü 12. DC KÖPRÜLERİ ve UYGULAMALARI Orta değerli dirençlerin (0.1Ω

Detaylı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı DENEY NO : 7 DENEY ADI : DOĞRULTUCULAR Amaç 1. Yarım dalga ve tam dalga doğrultucu oluşturmak 2. Dalgacıkları azaltmak için kondansatör filtrelerinin kullanımını incelemek. 3. Dalgacıkları azaltmak için

Detaylı

BÖLÜM IX DALGA MEYDANA GETİRME USULLERİ

BÖLÜM IX DALGA MEYDANA GETİRME USULLERİ BÖLÜM IX DALGA MEYDANA GETİRME USULLERİ 9.1 DALGA MEYDANA GETİRME USÜLLERİNE GİRİŞ Dalga üreteçleri birkaç hertzden, birkaç gigahertze kadar sinyalleri meydana getirirler. Çıkışlarında sinüsoidal, kare,

Detaylı

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits)

BSE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates And Logic Circuits) SE 207 Mantık Devreleri Lojik Kapılar ve Lojik Devreler (Logic Gates nd Logic Circuits) Sakarya Üniversitesi Lojik Kapılar - maçlar Lojik kapıları ve lojik devreleri tanıtmak Temel işlemler olarak VE,

Detaylı

Deney 4: 555 Entegresi Uygulamaları

Deney 4: 555 Entegresi Uygulamaları Deneyin Amacı: Deney 4: 555 Entegresi Uygulamaları 555 entegresi kullanım alanlarının öğrenilmesi. Uygulama yapılarak pratik kazanılması. A.ÖNBİLGİ LM 555 entegresi; osilasyon, zaman gecikmesi ve darbe

Detaylı

BÖLÜM 8 MANDAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır

BÖLÜM 8 MANDAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLAR SAYISAL ELEKTRONİK. Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır AYIAL ELETONİ BÖLÜM 8 MANAL(LATCH) VE FLİP-FLOPLA Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır Mandallar(Latches),- Mandalı, Mandalı ontak sıçramasının mandallar yardımı ile engellenmesi Flip-Floplar,-

Detaylı

ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI

ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI Deney 4 Temel İşlemsel Kuvvetlendirici (Op-Amp) Devreleri 1. Hazırlık a. Dersin internet sitesinde yayınlanan Laboratuvar Güvenliği ve cihazlarla ilgili bildirileri

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI I

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI I T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUVARI I DENEY 7: MOSFET Lİ KUVVETLENDİRİCİLER Ortak Kaynaklı MOSFET li kuvvetlendirici

Detaylı

T.C. YALOVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ESM 413 ENERJİ SİSTEMLERİ LABORATUVARI I

T.C. YALOVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ESM 413 ENERJİ SİSTEMLERİ LABORATUVARI I T.C. YALOVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ESM 413 ENERJİ SİSTEMLERİ LABORATUVARI I DENEY 2: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ VE AC-DC DOĞRULTUCU UYGULAMALARI Ad Soyad

Detaylı

ALÇAK FREKANS GÜÇ YÜKSELTEÇLERİ VE ÇIKIŞ KATLARI

ALÇAK FREKANS GÜÇ YÜKSELTEÇLERİ VE ÇIKIŞ KATLARI ALÇAK FREKANS GÜÇ YÜKSELTEÇLERİ VE ÇIKIŞ KATLARI Giriş Temel güç kuvvetlendiricisi yapılarından olan B sınıfı ve AB sınıfı kuvvetlendiricilerin çalışma mantığını kavrayarak, bu kuvvetlendiricileri verim

Detaylı

SAYISAL TASARIM Derin

SAYISAL TASARIM Derin 0 BÖLÜM 7 (OSİLATÖRLER) MULTİVİBBRATÖRLER Bu bölümde aşağıdaki konular anlatılacaktır. Multivibratör(Osilatörler) Monostable (tek kararlı) Multivibratörler, Yeniden tetiklenmeyen (Nonretrigerrable) Monostable

Detaylı

Şekil Sönümün Tesiri

Şekil Sönümün Tesiri LC Osilatörler RC osilatörlerle elde edilemeyen yüksek frekanslı osilasyonlar LC osilatörlerle elde edilir. LC osilatörlerle MHz seviyesinde yüksek frekanslı sinüsoidal sinyaller elde edilir. Paralel bobin

Detaylı

1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek.

1. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak. 2. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek. DENEY Temel Lojik Kapıların Karakteristikleri DENEYİN AMACI. Temel lojik kapıların sembollerini ve karakteristiklerini anlamak.. Temel lojik kapıların karakteristiklerini ölçmek. GENEL İLGİLER Temel lojik

Detaylı

ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI

ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI Deney 3 Temel İşlemsel Kuvvetlendiriciler 1. Hazırlık a. Ön-çalışma soruları laboratuvara gelmeden önce çözünüz. Ön-çalışma çözümleriniz asistan Bürkan Tekeli'ye Z11'de

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER DERS NOTLARI

İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER DERS NOTLARI İŞLEMSEL YÜKSELTEÇLER DERS NOTLARI Hazırlayan: Öğr. Gör. Bora Döken 1 İÇİNDEKİLER Sayfa İÇİNDEKİLER... 2 1. OPAMP IN TANITILMASI... 2 1.1 Opamp Sembolü ve Terminalleri... 3 1.2 Opamp'ların Özellikleri...

Detaylı

Bölüm 9 A/D Çeviriciler

Bölüm 9 A/D Çeviriciler Bölüm 9 A/D Çeviriciler 9.1 AMAÇ 1. Bir Analog-Dijital Çeviricinin çalışma yönteminin anlaşılması. 2. ADC0804 ve ADC0809 entegrelerinin karakteristiklerinin anlaşılması. 3. ADC0804 ve ADC0809 entegrelerinin

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği BMM212 Elektronik-1 Laboratuvarı Deney Föyü Deney#7 Ortak Kollektörlü ve Ortak Bazlı BJT Kuvvetlendirici Deneyi Doç. Dr. Mutlu AVCI Arş. Gör. Mustafa İSTANBULLU

Detaylı

OHM KANUNU DENEY 1 OHM KANUNU 1.1. DENEYİN AMACI

OHM KANUNU DENEY 1 OHM KANUNU 1.1. DENEYİN AMACI DENEY 1 OHM KANUNU 1.1. DENEYİN AMACI Bu deneyde, Ohm kanunu işlenecektir. Seri ve paralel devrelere ohm kanunu uygulanıp, teorik sonuçlarla deney sonuçlarını karşılaştıracağız ve doğrulamasını yapacağız.

Detaylı

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği

Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Çukurova Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği BMM212 Elektronik-1 Laboratuvarı Deney Föyü Deney#9 Alan Etkili Transistörlü Kuvvetlendiriciler Doç. Dr. Mutlu AVCI Arş. Gör. Mustafa İSTANBULLU ADANA, 2015

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri DENEY NO : 3 DENEYİN ADI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin Karakteristikleri DENEYİN AMACI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin karakteristiklerini çıkarmak, ilgili parametrelerini

Detaylı

Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü DENEY-5-

Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü DENEY-5- KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektrik Makinaları ve Güç Sistemleri Laboratuarı DENEY-5- HAZIRLIK ÇALIŞMASI 1. Opamp uygulama devreleri

Detaylı

Bu deneyde alan etkili transistörlerin DC ve AC akım-gerilim karakteristikleri incelenecektir.

Bu deneyde alan etkili transistörlerin DC ve AC akım-gerilim karakteristikleri incelenecektir. DENEY 5 - ALAN ETKİLİ TRANSİSTOR(FET- Field Effect Transistor) 5.1. DENEYİN AMACI Bu deneyde alan etkili transistörlerin DC ve AC akım-gerilim karakteristikleri incelenecektir. 5.2. TEORİK BİLGİ Alan etkili

Detaylı

(BJT) NPN PNP

(BJT) NPN PNP Elektronik Devreler 1. Transistörler 1.1 Giriş 1.2 Bipolar Jonksiyon Transistörler (BJT) 1.2.1 Bipolar Jonksiyon Transistörün Çalışması 1.2.2 NPN Transistörün Yükselteç Olarak Çalışması 1.2.3 PNP Transistörün

Detaylı

Avf = 1 / 1 + βa. Yeterli kazanca sahip amplifikatör βa 1 şartını sağlamalıdır.

Avf = 1 / 1 + βa. Yeterli kazanca sahip amplifikatör βa 1 şartını sağlamalıdır. Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektronik Lab. 2 OSİLATÖRLER 1. Ön Bilgiler 1.1 Osilatör Osilatörler DC güç kaynağındaki elektrik enerjisini AC elektrik enerjisine

Detaylı

KTÜ, Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I. I kd = r. Şekil 1.

KTÜ, Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I. I kd = r. Şekil 1. KTÜ, Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I THEENİN ve NORTON TEOREMLERİ Bir veya daha fazla sayıda Elektro Motor Kuvvet kaynağı bulunduran lineer bir devre tek

Detaylı

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) OPAMP lı Tersleyen, Terslemeyen ve Toplayıcı Devreleri

Mekatronik Mühendisliği Lab1 (Elektrik-Elektronik) OPAMP lı Tersleyen, Terslemeyen ve Toplayıcı Devreleri YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MAKİNA FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK-ELEKTRONİK LABORATUARI (LAB I) DENEY 11 Deney Adı: OPAMP lı Tersleyen, Terslemeyen ve Toplayıcı Devreleri Malzeme Listesi:

Detaylı

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DENEY 1-3 DC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-22001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını

Detaylı

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. İkili Kodlama ve Mantık Devreleri. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü

BİLGİSAYAR MİMARİSİ. İkili Kodlama ve Mantık Devreleri. Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü BİLGİSAYAR MİMARİSİ İkili Kodlama ve Mantık Devreleri Özer Çelik Matematik-Bilgisayar Bölümü Kodlama Kodlama, iki küme elemanları arasında karşılıklığı kesin olarak belirtilen kurallar bütünüdür diye tanımlanabilir.

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. Sümeyye

Detaylı

MİKROİŞLEMCİ İLE A/D DÖNÜŞÜMÜ

MİKROİŞLEMCİ İLE A/D DÖNÜŞÜMÜ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BİLGİSAYAR ORGANİZASYONU LABORATUVARI MİKROİŞLEMCİ İLE A/D DÖNÜŞÜMÜ 1. GİRİŞ Analog işaretleri sayısal işaretlere dönüştüren elektronik devrelere

Detaylı

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir.

Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. Küçük Sinyal Analizi Küçük sinyal analizi transistörü AC domende temsilş etmek için kullanılan modelleri içerir. 1. Karma (hibrid) model 2. r e model Üretici firmalar bilgi sayfalarında belirli bir çalışma

Detaylı

DENEY 6: MOSFET. Şekil 6.1. n ve p kanallı MOSFET yapıları

DENEY 6: MOSFET. Şekil 6.1. n ve p kanallı MOSFET yapıları Deneyin Amacı DENEY 6: MOSFET MOSFET (metal oxide semiconductor fieldeffect transistor, metal oksit tabakalı yarıiletken alan etkili transistör) yapısının ve karakteristiğinin öğrenilmesi, MOSFET li bir

Detaylı

5. LOJİK KAPILAR (LOGIC GATES)

5. LOJİK KAPILAR (LOGIC GATES) 5. LOJİK KPILR (LOGIC GTES) Dijital (Sayısal) devrelerin tasarımında kullanılan temel devre elemanlarına Lojik kapılar adı verilmektedir. Her lojik kapının bir çıkışı, bir veya birden fazla girişi vardır.

Detaylı

DENEY 5: ALTERNATİF AKIMDA FAZ FARKI (R, L VE C İÇİN)

DENEY 5: ALTERNATİF AKIMDA FAZ FARKI (R, L VE C İÇİN) DENEY 5: ALTERNATİF AKIMDA FAZ FARKI (R, L VE C İÇİN) A. DENEYİN AMACI : Bu deneyin amacı, pasif elemanların (direnç, bobin ve sığaç) AC tepkilerini incelemek ve pasif elemanlar üzerindeki faz farkını

Detaylı

MĐKROĐŞLEMCĐLĐ FONKSĐYON ÜRETECĐ

MĐKROĐŞLEMCĐLĐ FONKSĐYON ÜRETECĐ K TÜ Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Mikroişlemciler Laboratuarı MĐKROĐŞLEMCĐLĐ FONKSĐYON ÜRETECĐ Mikrobilgisayarların kullanım alanlarından biri de değişik biçimli periyodik işaretlerin

Detaylı

Şekil 1.1: Temel osilatör blok diyagramı

Şekil 1.1: Temel osilatör blok diyagramı 1. OSİLATÖRLER 1.1. Osilatör Nedir? Elektronik iletişim sistemlerinde ve otomasyon sistemlerinde kare dalga, sinüs dalga, üçgen dalga veya testere dişi dalga biçimlerinin kullanıldığı çok sayıda uygulama

Detaylı