TAVUK GÜBRESİNDEN BİYOGAZ ÜRETİMİ İÇİN EN UYGUN KOŞULLARIN BELİRLENMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TAVUK GÜBRESİNDEN BİYOGAZ ÜRETİMİ İÇİN EN UYGUN KOŞULLARIN BELİRLENMESİ"

Transkript

1 TAVUK GÜBRESİNDEN BİYOGAZ ÜRETİMİ İÇİN EN UYGUN KOŞULLARIN BELİRLENMESİ Mustafa Serhat EKİNCİ YÜKSEK LİSANS TEZİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HAZİRAN 2007 ANKARA

2 Mustafa Serhat EKİNCİ tarafından hazırlanan TAVUK GÜBRESİNDEN BİYOGAZ ÜRETİMİ İÇİN EN UYGUN KOŞULLARIN BELİRLENMESİ adlı bu tezin Yüksek Lisans tezi olarak uygun olduğunu onaylarım. Yrd. Doç. Dr. S. Ferda MUTLU Tez Yöneticisi Bu çalışma, jürimiz tarafından oy birliği ile Kimya Mühendisliği Anabilim Dalında Yüksek Lisans tezi olarak kabul edilmiştir. Başkan : : Prof. Dr. Mübeccel ERGUN Üye : Prof. Dr. Nurdan SARAÇOĞLU Üye : Prof. Dr. Yavuz BEYATLI Üye : Doç. Dr. İrfan AR Üye : Yrd. Doç. Dr. S. Ferda MUTLU Tarih : 19/06/2007 Bu tez, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü tez yazım kurallarına uygundur.

3 TEZ BİLDİRİMİ Tez içindeki bütün bilgilerin etik davranış ve akademik kurallar çerçevesinde elde edilerek sunulduğunu, ayrıca tez yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan bu çalışmada orijinal olmayan her türlü kaynağa eksiksiz atıf yapıldığını bildiririm. Mustafa Serhat EKİNCİ

4 iv TAVUK GÜBRESİNDEN BİYOGAZ ÜRETİMİ İÇİN EN UYGUN KOŞULLARIN BELİRLENMESİ (Yüksek Lisans Tezi) Mustafa Serhat EKİNCİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Haziran 2007 ÖZET Bu çalışmada tavuk dışkılarının kesikli sistemde, anaerobik özümleyiciden alınan aşı kullanılarak anaerobik arıtımı ve biyogaz üretim yatkınlığı incelenmiştir. Bu amaçla, 250 ml hacimli 20 adet cam reaktör kullanılmıştır. Reaktör sıcaklığı ve ph ı denetlenmiş ve değişik tasarım koşulları ardışık olarak sağlanmıştır. Anaerobik arıtım süresince, mikroorganizmaların etkinlikleri sonucu oluşan gazlar dereceli büretlerde toplanmıştır. Reaktör karışımını; değişik yüzdelerde tavuk dışkısı ve aşı mikroorganizma içeren anaerobik özümleyicilerden alınan arıtma çamuru oluşturmaktadır. Bu çalışmada, tavuk dışkılarının anaerobik dönüşümü üzerine sıcaklık ( 0 C) (X 1 ), ph (X 2 ) ve tavuk dışkısı katı yüzdesinin (ağ./ağ.) (X 3 ) etkisi incelenmiştir. Deneyler, Box-Wilson deneysel tasarım yöntemine göre tasarlanmıştır. Deneysel sonuçlar Design Expert Trial paket programı ile istatiksel olarak değerlendirilmiştir. Deneysel sonuçların değerlendirilmesi sonucunda, bağımlı değişken olarak seçilen gaz oluşum hızı, KOİ giderim hızı ve asetik asit oluşum hızları yukarıda verilen bağımsız değişkenlerin bir fonksiyonu olarak aşağıdaki model eşitlikleri ile ifade edilmişlerdir.

5 v Y 1 (Gaz oluşum hızı, ml/g katı atık.gün) = 7,31 + 1,12*X 1-1,19*X 2-0,89*X 1 X ,77*X 2 X 3 + 0,69*X 1-1,15*X 3 R 2 = 0,8704 Y 2 (KOİ giderim hızı, mg KOİ/L.g katı atık.gün) = 360, ,12*X 1-21,12*X 2-36,34*X ,06*X 1 X ,43*X 1 X ,38*X 2 X 3-53,74*X ,37*X ,57 X 3 R 2 = 0,9775 Y 3 (Asetik asit oluşum hızı, mg/l.g katı atık.saat ) = 31,61+ 1,22*X 1 + 1,44*X ,70*X 3-0,93*X 3 R 2 = 0,7911 En yüksek gaz oluşum hızı (10,17 ml/g katı atık.gün), 37 0 C sıcaklıkta, 6,5 ph değerinde, 7,54 katı yüzdesinde, en yüksek KOİ giderim hızı (368,17 mg KOİ/L.g katı atık.gün), 35 0 C sıcaklıkta, 6,9 ph değerinde, 7,01 katı yüzdesinde, en yüksek asetik asit oluşum hızı (34,75 mg/l.g katı atık.saat) 37 0 C sıcaklıkta, 7,5 ph değerinde, 9,73 katı yüzdesinde bulunmuştur. Bilim Kodu : Anahtar kelimeler : Anaerobik arıtım, tavuk dışkısı, aşı, istatiksel analiz Sayfa Adedi : 106 Tez Yöneticisi : Yrd. Doç. Dr. S. Ferda MUTLU

6 vi DETERMINATION OF OPTIMUM CONDITIONS FOR BIOGAS PRODUCTION FROM HEN MANURE (M.Sc.Thesis) Mustafa Serhat EKİNCİ GAZI UNIVERSITY INSTITUE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY June 2007 ABSTRACT In this study, optimum conditions for the treatment and biogas production tendency of hen manure were determined by using batch system with using anaerobic sludge reactor inoculum. Twenty glass reactors each having 250 ml volume were used. Reactor temperature and ph can be controlled and different design conditions can be provided simultaneously. Gases produced as a result of the activities of microorganisms during the anaerobic digestion were collected in graduated burettes. Reaction mixture consists of in different percentages hen manure and inoculation microorganisms containing treatment sludge that was taken from an anaerobic digester. In this study, effects of temperature ( 0 C) (X 1 ), ph (X 2 ), and hen manure percent solid (w./w.) (X 3 ) on anaerobic conversion were investigated. Experiments were designed by using Box-Wilson experimental design method. Statistical analysis of experimental results were made by using Design Expert package program. After evaluation of the experimental results, dependent variables; gas production rate, rate of reduction of COD and acetic acid production rate was expressed by model equations as a function of independent variables below.

7 vii Y 1 (Gas production rate, ml/g solid.day ) = 7,31 + 1,12*X 1 1,19*X 2-0,89*X 1 X 3 0,77*X 2 X 3 + 0,69*X ,15*X 3 R 2 = 0,8704 Y 2 (Rate of reduction of COD, mg COD/L.g solid.day) = 360, ,12*X 1 21,12*X 2 36,34*X ,06*X 1 X ,43*X 1 X ,38 X 2 X 3 53,74*X ,37*X ,57 X 3 R 2 = 0,9775 Y 3 (Acetic acid production rate, mg/l.g solid.hour ) = 31,61+ 1,22*X 1 + 1,44*X ,70*X 3 0,93*X 3 R 2 = 0,7911 The highest production of gas was found (10,17 ml/g solid.day) was obtained when temperature, ph and solid percent were 37 0 C, 6,5, 7,54 respectively. The highest reduction of COD rate was found (368,17 mg COD/L.g solid.day) was obtained when temperature, ph and solid percent were 35 0 C, 6,9, 7,01 respectively. The highest production of acetic acid was found (34,75 mg/l.g solid.hour) was obtained when temperature, ph and solid material ratio were 37 0 C, 7,5, 9,73 respectively. Science Code : Key Words : Anaerobic digestion, hen manure, inoculation, statistical analysis Page Number : 106 Adviser : Assist. Prof. Dr. S. Ferda MUTLU

8 viii TEŞEKKÜR Çalışmalarım boyunca değerli katkılarını ve manevi desteğini esirgemeyen sayın hocam Yrd. Doç. Dr. S. Ferda MUTLU ya, katkılarından dolayı laboratuvar çalışanlarına ve çalışma arkadaşlarıma, desteklerini hiçbir zaman esirgemeyen ve her zaman bana moral veren çok sevdiğim aileme çok teşekkür ederim. Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Biriminin 06/ kodlu projemize vermiş olduğu maddi destek için teşekkür ederim.

9 ix İÇİNDEKİLER Sayfa ÖZET... iv ABSTRACT.... vi TEŞEKKÜR.. viii İÇİNDEKİLER ix ÇİZELGELERİN LİSTESİ xii ŞEKİLLERİN LİSTESİ..xv RESİMLERİN LİSTESİ... xvii SİMGELER VE KISALTMALAR...xviii 1. GİRİŞ 1 2. TAVUK GÜBRESİNDEN BİYOGAZ ÜRETİMİ İÇİN EN UYGUN KOŞULLARIN BELİRLENMESİ Anaerobik Arıtım Anaerobik Arıtımın Temelleri Mikrobiyoloji Anaerobik mikroorganizmalar arasındaki karşılıklı ilişkiler Biyokimya Anaerobik arıtımda basamaklar arasındaki denge Anaerobik Sindirim Süreçlerine Genel Bir Bakış Proses Değerlendirmesi Reaktör Tasarımı Kesikli reaktör..18

10 x Sayfa Sürekli karıştırmalı tank reaktör (CSTR) Katı geri beslemeli sürekli karıştırmalı tank reaktörü Piston akışlı reaktör Yukarı akışlı çamur yataklı reaktör (UASB) Film reaktörleri İki fazlı reaktör Biyogaz Biyogazın özellikleri Biyogaz üretiminde kullanılabilen atıklar Biyogazın ısıl değeri Biyogazın kullanım alanları Biyogaz niceliğini ve üretim hızını etkileyen etkenler Dünyada ve Türkiye de Biyogaz Üretimi Dünyada biyogaz üretimi Türkiye de biyogaz üretimi Deneylerin Çok Faktörlü Planlanması (Box-Wilson Yöntemi) Kaynak Araştırması Materyal ve Yöntem Deneylerde kullanılan tavuk gübresinin özellikleri Deneysel değişkenlerin belirlenmesi Box-Wilson deneysel tasarım yöntemi ile gaz oluşumu, KOİ giderimi ve asetik asit oluşumu için yapılacak deneylerin belirlenmesi...60

11 xi Sayfa Deney Düzeneği Reaktör Bağlantı elemanları Gaz toplama sistemi Analiz Yöntemleri Kimyasal oksijen ihtiyacı (Spektrofotometrik yöntem) Alkalinite (Asit kapasitesi) tayini Asetik asit miktarı tayini Gaz ölçümü Deneysel Bulgular ve Tartışma Başlangıç analiz sonuçları Gaz oluşumu için elde edilen bulgular KOİ giderimi için elde edilen bulgular Asetik asit üretimi için elde edilen bulgular SONUÇLAR ve ÖNERİLER KAYNAKLAR.101 EKLER..104 EK-1 KOİ kalibrasyon eğrisi için yapılan ölçümler.105 ÖZGEÇMİŞ..106

12 xii ÇİZELGELERİN LİSTESİ Çizelge Sayfa Çizelge 2.1. Başlıca anaerobik mikroorganizma grupları.5 Çizelge 2.2. Metan bakterilerinin kullandıkları besin maddeleri.. 8 Çizelge 2.3. Çeşitli kaynaklardan elde edilebilecek biyogaz verimleri ve biyogazdaki metan miktarları Çizelge 2.4. Tipik bir biyogaz bileşimi Çizelge 2.5. Değişik tavuk atıklarının gübre olarak besin bileşimi...28 Çizelge 2.6. Nem düzeyine göre tavuk gübresinin bileşimi Çizelge 2.7. Biyogaz üretilmiş ve normal koşullarda elde edilmiş gübrelerin kimyasal özellikleri...29 Çizelge 2.8. Metan bakterilerin etkin oldukları sıcaklıklara göre çeşitleri...31 Çizelge 2.9. Zehirleyici maddelerin anaerobik ayrışma sürecini engelleyen derişimleri Çizelge Avrupa da 1994 yılı itibariyle endüstriyel anaerobik arıtma tesislerinin ülkelere göre dağılımı Çizelge Dünya daki anaerobik arıtma tesislerinin sektörlere göre dağılımı.37 Çizelge Anaerobik arıtmada reaktör kullanımında eğilimler Çizelge Gelişmekte olan ülkeler veya kıtalarda biyogaz tesisleri Çizelge Türkiye de kullanılan anaerobik biyoteknoloji reaktörleri Çizelge Üç değişken için eksen, etken ve merkez noktaları.. 46 Çizelge Üç faktörlü ikinci dereceden plan matrisi Çizelge Farklı sayıdaki değişkenler için no ve α değerleri...48 Çizelge ANOVA testinde kullanılan değerler...48

13 xiii Çizelge Sayfa Çizelge Deneysel tasarım değişkenleri, seviye ve aralıkları Çizelge Deneysel tasarım matrisinin kodlanmış ve doğal değerleri ile 2 3 faktöryel merkezi bileşim değerleri Çizelge Gaz oluşumu ve asetik asit deneylerinde kullanılan tavuk gübresi ile KOİ ölçümünde kullanılan tavuk gübresinin özellikleri Çizelge Oluşan gaz miktarları Çizelge Gaz oluşum hızları Çizelge Gaz oluşum hızı için hesaplanan katsayılar ve istatiksel hesaplamalar 72 Çizelge Gaz oluşum hızı için model denklemine Anova testi uygulanarak elde edilen sonuçlar..73 Çizelge Gaz oluşum hızı için deneysel olarak bulunan ve modelden hesaplanan değerler ve % hata değerleri..75 Çizelge saat sonundaki KOİ giderimi sonuçları Çizelge KOİ giderim hızı için bulunan katsayılar ve istatiksel hesaplamalar Çizelge KOİ giderim hızı için model denklemine Anova testi uygulanarak elde edilen sonuçlar..81 Çizelge KOİ giderim hızı için deneysel olarak bulunan ve modelden hesaplanan değerler ve % hata değerleri.. 83 Çizelge Alınan örneklerdeki asetik asit miktarları Çizelge Zaman ile alınan numunelerdeki asetik asitlerin oluşum hızları...89 Çizelge Asetik asit oluşum hızı için hesaplanan katsayılar ve istatiksel hesaplamalar Çizelge Asetik asit oluşum hızı için model denklemine Anova testi uygulanarak elde edilen sonuçlar Çizelge Asetik asit oluşum hızı için deneysel olarak bulunan ve modelden hesaplanan değerler ve % hata değerleri

14 xiv Çizelge Sayfa Çizelge Gaz oluşum hızı, KOİ giderim hızı ve asetik asit oluşum hızı için belirlenen en uygun koşullar. 98

15 xv ŞEKİLLERİN LİSTESİ Şekil Sayfa Şekil 2.1. Anaerobik ayrışma basamaklarının genel gösterimi Şekil 2.2. Anaerobik arıtma sürecinin basamakları Şekil 2.3. Anaerobik sindirim sürecinin genel şekli Şekil 2.4. Kesikli reaktör Şekil 2.5. Sürekli karıştırmalı tank reaktör Şekil 2.6. Katı geri beslemeli sürekli karıştırmalı tank reaktörü Şekil 2.7. Piston akışlı reaktör Şekil 2.8. Yukarı akışlı çamur yataklı reaktör (UASB) Şekil 2.9. Akışkan yataklı ve genleşmiş yataklı reaktörler Şekil İki fazlı sistemler Şekil Anaerobik arıtmada kullanılan diğer reaktörler Şekil Anaerobik arıtmada sıcaklığın gaz üretimine etkisi Şekil Deney düzeneği ve gaz toplama sistemi Şekil Deneysel olarak bulunan ve modelden hesaplanan gaz oluşum hızlarının karşılaştırılması Şekil Gaz oluşum hızı üzerine sıcaklık ve ph ın etkisi Şekil Gaz oluşum hızına sıcaklık ve ph ın etkisinin eş yüzey eğrileri ile gösterimi Şekil Gaz oluşum hızına katı yüzdesi ve sıcaklığın etkisi Şekil Gaz oluşum hızına katı yüzdesinin ve sıcaklığın etkisinin eş yüzey eğrileri ile gösterimi Şekil Gaz oluşum hızına katı yüzdesi ve ph ın etkisi...78

16 xvi Şekil Sayfa Şekil Gaz oluşum hızına katı yüzdesi ve ph ın etkisinin eş yüzey eğrileri ile gösterimi...78 Şekil Deneysel olarak bulunan ve modelden hesaplanan KOİ giderim hızlarının karşılaştırılması Şekil KOİ giderim hızı üzerine sıcaklık ve ph ın etkisi Şekil KOİ giderim hızı üzerine sıcaklık ve ph ın etkisinin eş yüzey eğrileri ile gösterimi Şekil KOİ giderim hızı üzerine sıcaklık ve katı yüzdesinin etkisi.85 Şekil KOİ giderimi hızı üzerine sıcaklık ve katı yüzdesinin etkisinin eş yüzey eğrileri ile gösterimi...86 Şekil KOİ giderim hızı üzerine ph ve katı yüzdesinin etkisi 86 Şekil KOİ giderim hızı üzerine ph ve katı yüzdesinin etkisinin eş yüzey eğrileri ile gösterimi Şekil Deneysel olarak bulunan ve modelden hesaplanan asetik asit oluşum hızlarının karşılaştırılması Şekil Asetik asit oluşum hızı üzerine ph ve sıcaklığın etkisi Şekil Asetik asit oluşum hızı üzerine ph ve sıcaklığın etkisinin eş yüzey eğrileri ile gösterimi Şekil Asetik asit oluşum hızı üzerine katı yüzdesi ve sıcaklığın etkisi...96 Şekil Asetik asit oluşum hızı üzerine katı yüzdesinin ve sıcaklığın etkisinin eş yüzey eğrileri ile gösterimi Şekil Asetik asit oluşum hızına katı yüzdesi ve ph ın etkisi. 97 Şekil Asetik asit oluşum hızına katı yüzdesi ve ph ın etkisinin eş yüzey eğrileri gösterimi....97

17 xvii RESİMLERİN LİSTESİ Resim Sayfa Resim 2.1. Deney düzeneği....62

18 xviii SİMGELER VE KISALTMALAR Bu çalışmada kullanılmış bazı simgeler ve kısaltmalar, açıklamaları ile birlikte aşağıda sunulmuştur. Simgeler C/N Nd No X 1 X 2 Açıklama Karbon azot oranı Tasarımdaki deney sayısı Merkez noktada yapılan deney sayısı Sıcaklık değişkeni, 0 C ph değişkeni X 3 Katı madde yüzdesi, (%) Y 1 Y 2 Y 3 U i Gaz oluşum hızı, ml/g katı atık.gün KOİ giderimi, g KOİ/l.g katı atık Asetik asit oluşum hızı, g/l.g katı atık.saat i değişkeninin kodlu değeri α Uç nokta değerleri, 1,68 R 2 K X i X io X i β o β i β ij Regresyon katsayısı Değişken sayısı i değişkeninin gerçek değeri i parametresinin ortalama değeri i parametresinin adım ağırlığı Kayma Doğrusal modelin katsayıları Karesel modelin katsayıları

19 xix Simgeler Є f η Açıklama Y için hata Serbestlik derecesi Cevap yüzeyi Kısaltmalar Açıklama ABR ANOVA ASKİ CSTR HKO HKT HRT KOİ MKO MKT THKT TK TKN UASB UK Anaerobik baffled reaktör Analysis of Variance Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Sürekli karıştırmalı tank reaktör Hata karelerinin oranı Hata karelerinin toplamı Hidrolik alıkonma süresi Kimyasal oksijen ihtiyacı Model karelerinin oranı Model karelerinin toplamı Toplam hata karelerinin toplamı Toplam katı Toplam Kjeldahl azotu Yukarı akışlı çamur yataklı reaktör Uçucu katılar

20 1 1.GİRİŞ İnsanoğlunun artan gereksinimleri, enerji gereksinimlerinin ve çevre sorunlarının da artışını beraberinde getirmiştir. Bu enerji gereksinimlerinin karşılanmaması ve çevre sorunlarının önüne geçilememesi ülkemizi ve dünyamızı daha yaşanabilir bir hale getirmeye engel olmaktadır. Organik atıkların havasız ortamda arıtılması ile hem biyogaz oluşumu ile enerji elde edilebilir hem de bu atıklar yüksek nitelikte gübreye dönüştürülebilir. Böylece enerji gereksinimi ve çevre kirliliği sorunlarının önüne bir ölçüde geçilebilir. Fosil yakıtlarından elde edilen enerjinin tükenmeye yaklaşmış olması ve bu atıkların yüksek ithalat giderleri ve çevre sorunlarını da getirmesi, biyogaz gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının önemini arttırmaktadır. Biyogaz, hayvan gübreleri ve bitkisel atıklar gibi organik atıkların oksijensiz ortamda mikrobial parçalanması ile açığa çıkan, büyük bir kısmını metan gazının oluşturduğu (%50-70) bir gazdır. Organik atıkların oksijensiz ortamda parçalanması, içinde birçok mikroorganizmaların rol aldığı biyokimyasal bir süreçtir. Anaerobik arıtım genel olarak üç aşamalı bir süreç olarak ele alınabilir. İlk aşama olan hidroliz basamağında mikroorganizmalar tarafından üretilen hücre dışı enzimler polimerik organik bileşikleri basit çözülebilir bileşiklere ayrıştırır. İkinci aşamada asit oluşturan bakteriler basit organik bileşikleri uçucu asitlere dönüştürür. Son aşamada ise asetik asit kullanan metan bakterileri asetik asidi parçalayarak, hidrojen kullanan metan bakterileri hidrojen ve karbondioksiti kullanarak metan üretirler. Biyogaz tesislerinin en verimli şekilde çalışması için biyogaz üretimine etki eden etkenlerin iyi anlaşılması gerekmektedir.

21 2 Bu çalışmanın amacı tavuk gübresinden biyogaz üretim basamakları için uygun koşulların belirlenmesidir. Bu doğrultuda sıcaklık, ph ve katı madde yüzdesinin (ağırlık/ağırlık) biyogaz üretim basamaklarında, gaz oluşum hızına, kimyasal oksijen ihtiyacı giderimin hızına ve asetik asit oluşum hızına etkileri incelenmiştir.

22 3 2. TAVUK GÜBRESİNDEN BİYOGAZ ÜRETİMİ İÇİN EN UYGUN KOŞULLARIN BELİRLENMESİ 2.1. Anaerobik Arıtım Anaerobik arıtım organik atıkların oksijensiz ortamda biyolojik süreçlerle parçalanarak, CH 4, CO 2, ve H 2 S gibi son ürünlere dönüştürülmesidir. Organik atıkların çürümesi sonucu metan ortaya çıktığı 18. yy dan beri bilinmektedir. 19.yüzyılın ortalarında bu ayrışmada bakterilerin rol oynadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte anaerobik arıtmanın evsel atık su arıtma tesisi çamurlarının çürütülmesinde kullanılabileceği 1881 yılında ortaya koyulmuştur. Bu tarihten sonra anaerobik arıtmanın atık su arıtımındaki uygulamaları ile ilgili çalışmalarda süreç biyokimyası ve mikrobiyolojisi alanındaki gelişmelere koşut bir artış görülmüştür. Yakın zamana kadar yalnız biyolojik arıtma çamurlarının çürütülmesinde uygulanan havasız arıtma süreci, son yıllarda endüstriyel ve evsel atık suların arıtılmasında da yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır [1]. Aerobik sistemler enerji maliyetlerinin hızla artmaya başladığı 1970 li yıllara kadar atık su arıtımında en çok kullanılan sistemler idi. Artan enerji maliyetleri, kullanılan arıtma sistemlerinin yatırım ve işletme giderleri bakımından yeniden incelenmesini gündeme getirmiş ve bunun sonucu olarak da anaerobik arıtma sistemleri geliştirilmiştir [1]. Anaerobik arıtmanın tercih edilmesini gerektiren birçok neden bulunmaktadır: - Kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ) değeri 1500 mg/l den büyük olan atık suların anaerobik arıtımı, aerobik arıtmaya göre önemli ölçüde daha ekonomiktir, - Anaerobik arıtma sistemlerinde oluşan biyolojik çamur miktarı aerobik sistemlere göre çok azdır. Genelde aerobik arıtmaya giren 100 gram organik karbondan yaklaşık 50 gram biyolojik çamur oluştuğu halde anaerobik arıtmada buna karşı ortaya çıkan çamur miktarı 1 ila 5 gram dolaylarındadır. Dolayısıyla anaerobik arıtmada giderilen organik karbonun % i biyogaza dönüştürülür,

23 4 - Anaerobik arıtma tesisleri, aerobik sistemlere göre daha az alan kaplarlar, - Besin (N,P) gereksinimi aerobik süreçlerin % 5-20 si dir, - Anaerobik biyokütle aktivitesini kaybetmeksizin aylarca tutulabilir, - Aerobik süreçlerdeki 500~200 kw-sa / 100 kg KOİ lik bir havalandırma enerjisine karşılık anaerobik süreçlerde böyle bir gereksinim yoktur. Böylelikle enerji tüketilmez, aksine enerji (biyogaz) üretilir. Anaerobik yolla 100 kg KOİ giderimi sonunda 2700 kw-sa eşdeğeri net enerji üretilebilir[1]. Anaerobik arıtmanın bu üstünlükleri yanında bir kısmı atık türüne de bağlı olmak üzere bazı sakıncalıkları da vardır. Düşük sıcaklık veya çok seyreltik ve düşük alkalinitesi olan atık sular ile boşaltım standartlarının çok düşük biyokimyasal oksijen ihtiyacı (BOİ 5 ) ve/veya toplam azot ve fosfor sınırları gerektirdiği durumlarda anaerobik arıtma tek başına uygun olmayacaktır. Anaerobik arıtma ile ilgili aşağıda verilen kısıtlar da göz önünde tutularak gerekli hallerde aerobik arıtma yöntemlerinin seçilmesi daha uygun olabilir. - İşletmeye alma süresinin daha uzun olması - Seyreltik ve karbonhidratlı atıklarda düşük alkaliniteye bağlı ek alkalinite gereksinimi - Seyreltik atıklarda üretilen metanın reaktörlerin ısıtılması için yeterli olmayışı - Sülfatlı atık sularda H 2 S ve koku sorunu - Klorlu organiklerin anaerobik arıtmada, aerobik arıtmaya göre daha zararlı oluşu - Düşük sıcaklıklarda arıtma hızının düşük oluşu - Yüksek biyokütle aktivitelerinin oluşabilmesi için NH 4 derişimlerinin de mg/l gibi yüksek düzeylerde tutulma gereği - Bazı tür endüstriyel atıklarda reaktör içinde ve boru aksamında önemli inorganik çökelti ve taşlaşma sorunları [1].

24 5 2.2 Anaerobik Arıtımın Temelleri Mikrobiyoloji Anaerobik arıtma asit bakterileri ve metan bakterileri başta olmak üzere değişik mikroorganizma gruplarının rol aldığı oldukça karmaşık bir biyokimyasal süreçtir. Asit bakterileri ve metan bakterileri de kendi arasında her biri ikişer alt gruba ayrılmaktadır(çizelge 2.1). Çizelge 2.1. Başlıca anaerobik mikroorganizma grupları [1] Asit Bakterileri Metan Bakterileri Bütirik ve propiyonik asit üretenler Asetik asit üretenler Asetik asit kullananlar Hidrojen kullananlar Organik atıkların anaerobik ayrışması en genel halde üç basamaklı bir süreç şeklinde ele alınabilir (Şekil 2.1). 1. Mikroorganizmalar tarafından üretilen hücre dışı enzimlerin organik bileşikleri basit çözülebilir bileşiklere ayrıştırdığı hidroliz basamağı 2. Asit oluşturan bakterilerin basit organik bileşikleri uçucu asitlere dönüştürdüğü asit üretim basamağı 3. Asetik asit kullanan metan bakterilerinin asetik asiti parçalayarak, hidrojen kullanan metan bakterilerinin hidrojen ve karbondioksiti kullanarak metan ürettikleri metan üretimi safhası

25 6 Şekil 2.1. Anaerobik ayrışma basamaklarının genel gösterimi [2] Hidroliz Hidroliz, hücre dışı enzimlerce gerçekleştirilen oldukça yavaş bir süreçtir. Bu sürecin hızını etkileten en önemli etkenler ph, sıcaklık ve mikroorganizma bekleme süresi (çamur yaşı) dir. Yağlar çok yavaş hidrolize olduğundan önemli ölçüde yağ ve diğer yavaş hidrolize olan maddeler içeren atıkların anaerobik arıtımında hidroliz hız sınırlayıcı bir faktör olabilmektedir. Özellikle bazı selülozlu atıkların anaerobik arıtımında da hidroliz sınırlayıcı rol oynar. Lignin de oldukça karmaşık bir maddedir ve rasgele moleküler yapısı dolayısı ile anaerobik koşullarda hiç hidroliz olmaz veya tepkime hızı çok düşük olur [1]. Asit üretimi Bu basamakta hidroliz ürünleri asetik asit veya reaktördeki işletme koşullarının kararlı olmaması halinde, propiyonik, bütirik, izobütirik, valerik ve izovalerik asit gibi, ikiden fazla karbonlu yağ asitlerine dönüştürülür. Kararlı anaerobik süreçlerdeki yağ asitleri derişimi oldukça yüksek düzeylerde bulunur ( mg HAc/L). Anaerobik reaktörlerin işletmeye alınma basamağında uçucu asit derişiminin mg HAc/L yi geçmemesi arzu edilir. Asit üretimi basamağında iki farklı bakteri grubu görev yapmaktadır. Birinci grup bakteriler organik polimerlerin

26 7 hidrolizinde ve sonrasında da açığa çıkan monomerler gibi hidroliz ürünlerinin organik asit ve çözgenlere dönüştürülmesinde rol alırlar. Bazı asidojenik bakteri türleri (homoasetojenik bakteri) karbonhidratları kullanarak asetik asit üretirler [1]. Diğer bir tür de belirli koşullarda H 2 üretir. Homoasetojenik diye tanımlanan bir bakteri türü ise hidrojen, karbondioksit ve formik asit tuzunu asetata fermente ederler [3]. Asetik asit bakterileri çoğalmaları için gerekli enerjiyi organik asit ve çözgenlerin asetik asit, H 2 ve CO 2 e parçalanması sonucu açığa çıkan enerjiden sağlarlar. Termodinamik nedenlerle asetik asit bakterileri sadece H 2 kullanan mikroorganizma alt grupları ile birlikte yaşarlar. Asetik asit bakterileri aynı zamanda H 2 üreten asetojenik bakteriler olarak da anılmaktadırlar. -2 Düşük SO 4 derişimlerinde belirgin olmamakla birlikte sülfat gideren bakteriler de özellikle metan üretimini çeşitli şekillerde etkileyebilmektedir. Bu bakteriler bir yandan bazı organik asit ve alkolleri asetik aside oksitlerken aynı zamanda sülfatları da H 2 S e dönüştürmektedirler. H 2 S metan bakterileri için lüzumlu bir besin olduğundan, H 2 S in başka kaynaklardan karşılanmaması halinde ortamdaki sülfatın -2 kullanılması gereklidir. Bununla birlikte SO 4 derişimi çok yüksek olursa, sülfat giderimi sonucu, H 2 S derişimi metan bakterileri için zehirli olabilecek düzeylere ulaşabilir ve sülfat gideren bakteriler metan bakterileri ile H 2 için rekabete -2 girebilirler. Ortamda yeterince SO 4 olmaması halinde sülfat gideren bakteriler asetik asit üreten bakteriler gibi H 2 üretecek tarzda etkinlik gösterebilmektedirler. Asit üretim hızı metan üretim hızına göre daha büyük olduğu için, çözünmüş organik madde derişimlerindeki ani artış asit üretiminin artması sonucu sistemde asit birikimine yol açar. Böyle bir durum bir sonraki adım olan metan üretimi adımında zehirlenmeye neden olabilir. Asit üretimine koşut olarak, protein ve aminoasitlerin + ayrışmasından NH 4 da açığa çıkar. Amonyum derişimi genelde havasız süreçlerde zehirlenmeye neden olacak düzeyde olmamakla birlikte azotça zengin endüstriyel atık sularda sorun oluşturabilir [1].

27 8 Metan Üretimi Metan üretimi yavaş bir süreçtir ve genellikle havasız arıtmada hız sınırlayıcı basamak olarak kabul edilmektedir. Metan, asetik asidin parçalanması ve/veya H 2 ile CO 2 in birlikte kullanılması sonucu üretilir. Havasız reaktörlerde üretilen CH 4 in yaklaşık %30 u H 2 ve CO 2 den %70 i ise asetik asidin parçalanmasından oluşmaktadır. H 2 ve CO 2 den metan üreten bakteriler, asetik asit kullanan bakterilere nazaran çok daha hızlı bir şekilde çoğalmaktadırlar. Dolayısı ile ortamda yeterli H 2 ve CO 2 olduğu ve H 2 kısmi basıncı da uygun olduğu sürece bu yolla CH 4 üretimi devam eder. Ancak metan üretimi basamağının her zaman hız sınırlayıcı olması söz konusu değildir, bazen hidroliz basamağı daha kritik olabilir. Anaerobik arıtma sürecinin basamakları Şekil 2.2 de ayrıntılı olarak verilmiştir. Metan bakterileri, fizyolojik yapıları gereği en etkili şekilde ph= aralığında etkinlik gösterirler. Grup halinde metan bakterilerinin kullanabilecekleri besin maddeleri oldukça sınırlı olup bunlar asetik asit, H 2 ve tek karbonlu bileşiklerdir (Çizelge 2.2). Çizelge 2.2. Metan bakterilerinin kullandıkları besin maddeleri [1] Besin maddeleri CO 2 + 4H 2 Asetik asit Metonal Son ürünler CH 4 + 2H 2 O 0,25 CH 4 + 0,75 CO 2 + 0,5 H 2 O 0,75 CH 4 + 0,25 CO 2 + 0,5 H 2 O Metilamin + 0,5 H 2 O 0,75 CH 4 + 0,25 CO 2 + NH 3 Dimetilamin + H 2 O 1,5 CH 4 + 0,5 CO 2 + NH 3 Trimetilamin + 1,5 H 2 O 2,25 CH 4 + 0,75 CO 2 + NH 3

28 9 Şekil 2.2. Anaerobik arıtma sürecinin basamakları [1] Anaerobik mikroorganizmalar arasındaki karşılıklı ilişkiler Asetat kullanan metan bakterileri fermentasyon bakterileri ile ortak çalışarak asetik asit derişimi ve ph ı denetlerler. Asetat kullanan metan bakterilerinin çoğalma hızları fermentasyon bakterilerinin çoğalma hızlarına göre yavaştır. Dolayısı ile organik yükün artması durumunda asit üretimi istenen şekilde gerçekleşebildiği halde, metan üretimi aynı hızla gerçekleşmeyebilir. Bu yüzden reaktörde aşırı uçucu asit birikimi gerçekleşebilir. Anaerobik arıtma sürecinin durumu biyogaz içeriğindeki Hidrojen derişimi izlenerek açıklanabilir. Gaz fazındaki Hidrojen derişiminin artması halinde hidrojen kullanan bakterilerce CO 2 ve H 2 den CH 4 üretimi azalmaktadır. Bu en basit şekilde glikozun şok yükler halinde beslenmesi sonucu anaerobik reaktörlerde oluşan aşağıdaki tepkime ile açıklanabilir.

29 10 Sisteme glikoz ani olarak verildiğinde, fermentasyon (asit) bakterileri bu şok yüke kısa sürede uyum göstererek yukarıdaki tepkimeye göre asetik asit üretirler. Bu durum ph ın düşmesine neden olur ve metan bakterilerinin rol oynadığı reaksiyonların hızını yavaşlatarak ortamda H 2 birikmesine yol açar. Reaktörde H 2 derişiminin artması - Toplam asit üretim hızının düşmesine yol açar. Bu halde sistemin kararlı hale dönebilmesi için ek zaman gerekir. - Bütirik ve propiyonik asit derişimlerinin artmasına neden olur. Bu da asetik asit üretimini ve asetat kullanan metan bakterilerinin CH 4 üretmelerini engeller. Karmaşık organik maddelerin metana dönüştürülmesinde hidrojen üreten ve hidrojen kullanan bakteriler de önemlidir. Hidrojen üreten ve kullanan bakteriler için hidrojenin kısmi basıncı ile serbest enerji düzeyi arasındaki ilişki konunun önemini daha net bir şekilde açıklamaktadır. Buna göre propiyonik asidin asetik asit ve hidrojene parçalanabilmesi için ortamdaki H 2 in kısmi basıncının 10-4 atmosferi (100 mg/l) aşmaması gerekir. Bu düşük basınç ortamında hidrojen kullanan metan bakterileri için gerekli enerji kısmi basıncın 1 atm olması haline göre önemli ölçüde azaltılmış olmakta ve sonuç olarak tepkime kolaylaştırılmaktadır. Diğer bir deyişle birim hacim Hidrojeni kullanmak için gerekli bakteri miktarı daha da azalmaktadır. Bu yüzden H 2 kullanan metan bakterilerinin en yüksek hızla etkinliği için H 2 kısmi basıncının atm aralığında tutulması büyük önem taşır [1] Biyokimya Anaerobik reaktörlerde arıtılan organik atıkların içeriğindeki başlıca organik maddeler polisakkaritler, lignin, proteinler, azotlu bileşikler ve yağlardır. Bu

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU

ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU ARITMA ÇAMURUNDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ VE ENERJİ TASURRUFU Doç.Dr. K.Süleyman YİĞİT*, Mustafa GÜNDÜZ**, Gülay ŞERİT** Yrd.Doç.Dr. Mustafa YEĞİN*, Muhammet SARAÇ** İlhan BAYRAM***, Ünal BOSTAN***, Hakan PİR**

Detaylı

YEMEK ATIKLARINDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ

YEMEK ATIKLARINDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ YEMEK ATIKLARINDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ A. Pınar TÜZÜM DEMİR 1, S. Ferda MUTLU 1 Ege Üniversitesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 35100, Bornova, İzmir pinar.demir@ege.edu.tr Gazi Üniversitesi, Kimya Mühendisliği

Detaylı

BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI

BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI BİYOGAZ YAKITLI MİKRO KOJENERASYON UYGULAMALARI Dünya nüfusunun hızlı bir şekilde artmaya devam etmesi, sanayileşmenin yeni boyutlar kazanması ve insanoğlunun geleneksel yaşam şartlarından kurtularak yaşama

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014

Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru. Enes KELEŞ Kasım / 2014 Katı Atık Yönetiminde Arıtma Çamuru Enes KELEŞ Kasım / 2014 İÇİNDEKİLER Arıtma Çamuru Nedir? Arıtma Çamuru Nerede Oluşur? Arıtma Çamuru Çeşitleri Arıtma Çamuru Nerelerde Değerlendirilebilir? 1. Açık Alanda

Detaylı

ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ

ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİNDE BİYOMETANİZASYON TEKNOLOJİSİ Ufuk SAYIN Demet ERDOĞAN 17 Haziran 2011-ICCI-İstanbul Atık Yönetimi Hiyerarşisi EHCIP KAAP Atık

Detaylı

Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi. Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü

Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi. Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü Anaerobik Arıtma ve Biyogaz Üretim Tesisi Çağatay Arıkan-Ak Gıda Kalite Güvence Müdürü Ak Gıda yı Tanıyalım Ak Gıda bir Yıldız Holding kuruluşu 1996 da Sakarya Akyazı ilçesinde küçük bir tesisin alınması

Detaylı

Investigation of Biogas Production from Solid Waste of Fruit Juice Concentrate Plant

Investigation of Biogas Production from Solid Waste of Fruit Juice Concentrate Plant Meyve Suyu Konsantresi İşletmesi Katı Atıklarından Biyogaz Üretim Veriminin Araştırılması * Habibe Elif Gülşen, Halil Kumbur, Nadir Dizge Mersin Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği

Detaylı

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK

1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK 1. Kıyı Bölgelerinde Çevre Kirliliği ve Kontrolü KÇKK Kentsel Atıksu Arıtım Tesislerinde Geliştirilmiş Biyolojik Fosfor Giderim Verimini Etkileyen Faktörler Tolga Tunçal, Ayşegül Pala, Orhan Uslu Namık

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ

ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ 0010020036 KODLU TEMEL ĠġLEMLER-1 LABORATUVAR DERSĠ DENEY FÖYÜ DENEY NO: 5 HAVAANDIRMA ÇEVRE MÜHENDĠSĠĞĠ BÖÜMÜ Çevre Mühendisi atmosfer şartlarında suda çözünmüş oksijen ile yakından ilgilidir. Çözünmüş oksijen (Ç.O) su içinde çözünmüş halde bulunan oksijen konsantrasyonu

Detaylı

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ

BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ BİTKİSEL VE HAYVANSAL ATIKLARDAN BİYOGAZ VE ENERJİ ÜRETİM TESİSİ Tesisin Amacı Organik yapıdaki hammaddelerin oksijensiz ortamda bakteriler yoluyla çürütülerek enerji potansiyeli olan biyogaza ve biyogazın

Detaylı

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ KANALİZASYONLARDA HİDROJEN SÜLFÜR GAZI OLUŞUMU SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ Bu Çalışma Çevre Orman Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Sayın Prof. Dr. Mustafa Öztürk tarafından 2006 yılında yapılmıştır. Orijinal

Detaylı

On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu

On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu On-line Oksijen Tüketiminin Ölçülmesiyle Havalandırma Prosesinde Enerji Optimizasyonu Speaker: Ercan Basaran, Uwe Späth LAR Process Analysers AG 1 Genel İçerik 1. Giriş 2. Proses optimizasyonu 3. İki optimizasyon

Detaylı

CEV348 ANAEROBİK ARITIM SİSTEMLERİ

CEV348 ANAEROBİK ARITIM SİSTEMLERİ Doç. Dr. Şeyda KORKUT CEV348 ANAEROBİK ARITIM SİSTEMLERİ 1. GİRİŞ Atıksu arıtımında son yıllarda uygulamasındaki artışlar sebebiyle anaerobik arıtma teknolojisinin kuvvetli organik madde yüküne sahip tarımsal

Detaylı

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler

1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1) Biyokütleye Uygulanan Fiziksel Prosesler 1. Su giderme 2. Kurutma 3. Boyut küçültme 4. Yoğunlaştırma 5. Ayırma Su giderme işleminde nem, sıvı fazda gideriliyor. Kurutma işleminde nem, buhar fazda gideriliyor.

Detaylı

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION

EVALUATION OF THE POTENTIAL OF LIVESTOCK BREEDING IN THE CITY OF MUŞ FOR THE RESEARCH OF BIOGAS PRODUCTION Muş Alparslan Üni versi tesi Fen Bilimleri Dergisi Muş Alparslan University Journal of Science ISSN:2147-7930 Cilt/Volume:2 Sayı/ Issue:1 Haziran/June: 2014 MUŞ İLİNDE HAYVAN POTANSİYELİNİN DEĞERLENDİRİLEREK

Detaylı

BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ

BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ Prof. Dr. Bülent B KESKİNLER BİYODİZEL Biyodizel Üretim Prosesleri Kesikli (500-10000 ton/yıl) Yarı kesikli Sürekli (>30000 ton/yıl) 1. Homojen Kataliz a) Asit katalizör: H

Detaylı

Biyogaz tesisi ürünlerinde analizler ALS ÇEVRE BİLGİ KİTAPÇIĞI

Biyogaz tesisi ürünlerinde analizler ALS ÇEVRE BİLGİ KİTAPÇIĞI Biyogaz tesisi ürünlerinde analizler ALS ÇEVRE BİLGİ KİTAPÇIĞI İçindekiler 1. Biyogaz tesislerinde sunduğumuz hizmetler...1 1.1 Probleme dair kısa bilgi...1 1.2 ALS Çek Cumhuriyeti'nin yeterlilikerine

Detaylı

AEROBİK BİYOFİLM PROSESLERİ

AEROBİK BİYOFİLM PROSESLERİ AEROBİK BİYOFİLM PROSESLERİ Doç. Dr. Eyüp DEBİK 03.12.2013 GENEL BİLGİ Arıtmadan sorumlu mikroorganizmalar, sabit bir yatak üzerinde gelişirler. Aerobik biyofilm prosesleri : (1) batmamış biyofilm prosesler,

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

BİYOGAZ ÜRETİMİ VE FAYDALARI

BİYOGAZ ÜRETİMİ VE FAYDALARI BİYOGAZ ÜRETİMİ VE FAYDALARI BİYOGAZ NEDİR? Organik bazlı atık/artıkların oksijensiz ortamda (anaeorobik) fermantasyonu sonucu ortaya çıkan renksiz - kokusuz, havadan hafif, parlak mavi bir alevle yanan

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

ÇEV-302/A DERS TANITIM FORMU

ÇEV-302/A DERS TANITIM FORMU İht. Seçmeli 2: A Paketi : - Anaerobik Arıtma Prosesleri - Kanalizasyon Sis. Projelendirilmesi - Katı Atık Bertaraf Yöntemleri B Paketi : - Toprak ve Yer altı S. Kirlenmesi - Proses Kontrolü - Atmosfer

Detaylı

BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ

BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ BURSA HAMİTLER SIZINTI SUYU ARITMA TESİSİNİN İNCELENMESİ Korkut Kaşıkçı 1, Barış Çallı 2 1 Sistem Yapı İnşaat ve Ticaret A.Ş. 34805 Kavacık, İstanbul 2 Marmara Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN İŞLETİLMESİ-BAKIM VE ONARIMI. Fatih GÜRGAN ASKİ Arıtma Tesisleri Dairesi Başkanı

ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN İŞLETİLMESİ-BAKIM VE ONARIMI. Fatih GÜRGAN ASKİ Arıtma Tesisleri Dairesi Başkanı ATIKSU ARITMA TESİSLERİNİN İŞLETİLMESİ-BAKIM VE ONARIMI Fatih GÜRGAN ASKİ Arıtma Tesisleri Dairesi Başkanı UZUN HAVALANDIRMALI AKTİF ÇAMUR SİSTEMİ Bu sistem Atıksularda bulunan organik maddelerin mikroorganizmalar

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

Biyolojik Besi Maddesi Gideren Atıksu Arıtma Tesisi Geri Devir Çamurunda Farklı Dezentegrasyon Uygulamalarının İncelenmesi

Biyolojik Besi Maddesi Gideren Atıksu Arıtma Tesisi Geri Devir Çamurunda Farklı Dezentegrasyon Uygulamalarının İncelenmesi Biyolojik Besi Maddesi Gideren Atıksu Arıtma Tesisi Geri Devir Çamurunda Farklı Dezentegrasyon Uygulamalarının İncelenmesi Nevin Yağcı, Işıl Akpınar İstanbul Teknik Üniversitesi, İnşaat Fakültesi, Çevre

Detaylı

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu

Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Gönen Enerji Biyogaz, Sentetik Petrol, Organik Gübre ve Hümik Asit Tesisleri: Ar-Ge Odaklı Örnek Bir Simbiyoz Çalışması Hasan Alper Önoğlu Altaca Çevre Teknolojileri ve Enerji Üretim A.Ş. Yönetim Kurulu

Detaylı

ANAEROBİK ÇEVRESEL BİYOTEKNOLOJİNİN ENDÜSTRİYEL ATIK TÖNETİMİNDE KULLANIMI

ANAEROBİK ÇEVRESEL BİYOTEKNOLOJİNİN ENDÜSTRİYEL ATIK TÖNETİMİNDE KULLANIMI ANAEROBİK ÇEVRESEL BİYOTEKNOLOJİNİN ENDÜSTRİYEL ATIK TÖNETİMİNDE KULLANIMI Doç.Dr. Göksel N. DEMIRER ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ 6 MAYIS 2002 ESKİŞEHİR Anaerobik Arıtma Anaerobik arıtma,

Detaylı

ATIKSU ARITIMINDA TESİS TASARIMI

ATIKSU ARITIMINDA TESİS TASARIMI ATIKSU ARITIMINDA TESİS TASARIMI Doç. Dr. Eyüp DEBİK 18.11.2013 BİYOLOJİK ARITMA ÜNİTELERİ AKTİF ÇAMUR Biyolojik arıtma, atıksuda bulunan organik kirleticilerin, mikroorganizmalar tarafından besin ve enerji

Detaylı

TRAKYA BÖLGESİNDE BİYOGAZ ENERJİSİNİN KULLANILABİLİRLİLİĞİ

TRAKYA BÖLGESİNDE BİYOGAZ ENERJİSİNİN KULLANILABİLİRLİLİĞİ TRAKYA BÖLGESİNDE BİYOGAZ ENERJİSİNİN KULLANILABİLİRLİLİĞİ Yard.Doç.Dr.Fulya TORUK T.Ü.Tekirdağ Ziraat Fakültesi Tarım Makinaları Bölümü TEKİRDAĞ ftoruk@tu.tzf.edu.tr Tel: 0 282 293 14 42, Fax: 0 282 293

Detaylı

ODORIENT. Biyolojik Koku Arıtma Sistemi. www.bioorient.com.tr

ODORIENT. Biyolojik Koku Arıtma Sistemi. www.bioorient.com.tr Biyolojik Koku Arıtma Sistemi www.bioorient.com.tr www.bioorient.com.tr organik atıkların düşük oksijenli ortamlarda bile en verimli şekilde giderimini sağlayan özel bir bakteri kültürüdür. İçeriğindeki

Detaylı

Sanayi Destek Projeleri TDİ - OSB uygulama örneği

Sanayi Destek Projeleri TDİ - OSB uygulama örneği Sanayi Destek Projeleri TDİ - OSB uygulama örneği TÜBİTAK MAM Çevre ve Temiz Üretim Enstitüsü Ahmet Baban, Ceren Tosun, Mithat Sinan Binici 26-28 MAYIS 2016 CROWNE PLAZA /BURSA ÇTÜE ÇALIŞMA ALANLARI Temiz

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

ILGAZ DAĞI ORMAN KÖYLERİNDEKİ ODUN TÜKETİMİNE ALTERNATİF KAYNAKLAR VE ORMANLARIN KORUNMASINA ETKİLERİ

ILGAZ DAĞI ORMAN KÖYLERİNDEKİ ODUN TÜKETİMİNE ALTERNATİF KAYNAKLAR VE ORMANLARIN KORUNMASINA ETKİLERİ ILGAZ DAĞI ORMAN KÖYLERİNDEKİ ODUN TÜKETİMİNE ALTERNATİF KAYNAKLAR VE ORMANLARIN KORUNMASINA ETKİLERİ Yrd. Doç. Dr. Sabri Ünal Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi 1 GİRİŞ Dağ Köylerinde ısınma ve barınma

Detaylı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı

İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı İlk çamur arıtım ünitesidir ve diğer ünitelerin hacminin azalmasını sağlar. Bazı uygulamalarda çürütme işleminden sonra da yoğunlaştırıcı kullanılabilir. Çürütme öncesi ön yoğunlaştırıcı, çürütme sonrası

Detaylı

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ

KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI. Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ KATI ATIKLARIN BERTARAFINDA BİYOTEKNOLOJİ UYGULAMALARI Doç. Dr. Talat Çiftçi ve Prof. Dr. İzzet Öztürk Simbiyotek A.Ş. ve İTÜ 1 KATI ATIK ÇEŞİTLERİ Evsel ve Kurumsal Çöpler Park ve Bahçelerden Bitkisel

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Doç.Dr.Ergün YILDIZ

Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Doç.Dr.Ergün YILDIZ Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) Doç.Dr.Ergün YILDIZ Giriş BOİ nedir? BOİ neyi ölçer? BOİ testi ne için kullanılır? BOİ nasıl tespit edilir? BOİ hesaplamaları BOİ uygulamaları Bazı maddelerin BOİ si

Detaylı

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ Ahmet Musluoğlu BĠYOENERJĠ DERNEĞĠ Yönetim Kurulu II. BaĢkanı ahmet.musluoglu@biyoder.org.tr HOCHREITER BĠYOGAZ A.ġ.& BGA Enerji Yatırım A. ġ.

Detaylı

Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler

Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler Deponi Sızıntı Sularının Arıtma Teknikleri ve Örnek Tesisler Die technische Anlagen der Deponiesickerwasserreinigung und Bespiele Kai-Uwe Heyer* *, Ertuğrul Erdin**, Sevgi Tokgöz** * Hamburg Harburg Teknik

Detaylı

Biyogaz istasyonu ürünlerinde tespitler ALS ÇEVRE BİLGİLENDİRME

Biyogaz istasyonu ürünlerinde tespitler ALS ÇEVRE BİLGİLENDİRME Biyogaz istasyonu ürünlerinde tespitler ALS ÇEVRE BİLGİLENDİRME İçindekiler 1. Biyogaz istasyonlarına sunduğumuz hizmetler... 1 1.1 Problemin kısaca tarifi... 1 1.2 ALS'nin Çek Cumhuriyeti'ndeki kapasitesine

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

ZEYTİN ATIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ZEYTİN ATIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ ZEYTİN ATIKLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Zeytinyağı Üretim Yöntemleri Geleneksel Presleme Yöntemi Sürekli Üretim Yöntemi 1. Üç fazlı 2. İki fazlı Geleneksel Presleme Yöntemi (Kesikli Yöntem) Su Zeytin Kırma

Detaylı

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi

Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Journal of Engineering and Natural Sciences Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi Sigma 2005/4 BIOGAS Jale GÜLEN *, Hanife ARSLAN Yıldız Teknik Üniversitesi, Kimya-Metalurji Fakültesi, Kimya Mühendisliği

Detaylı

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU

PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU PETROKİMYA KOMPLEKSİ ARITMA ÇAMURLARININ EKSTRAKSİYONU T. GÜNGÖREN 1, H. MADENOĞLU 1, M. SERT 1, İ.H. METECAN 2, S. ERDEM 1, L. BALLİCE 1, M. YÜKSEL 1, M. SAĞLAM 1 1 Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi,

Detaylı

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI

PERFECTION IN ENERGY & AUTOMATION ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI ENDÜSTRİYEL KOJENERASYON UYGULAMALARI MAYIS 2015 1 Kojenerasyon Nedir? Bugün enerji, insanların hayatındaki en önemli olgulardan birisi haline gelmiştir. Kojenerasyon fikri, tamamen enerji verimliliği

Detaylı

HAZIRLAYAN-SUNAN İSMAİL SÜRGEÇOĞLU DANIŞMAN:DOÇ. DR. HİLMİ NAMLI

HAZIRLAYAN-SUNAN İSMAİL SÜRGEÇOĞLU DANIŞMAN:DOÇ. DR. HİLMİ NAMLI HAZIRLAYAN-SUNAN İSMAİL SÜRGEÇOĞLU DANIŞMAN:DOÇ. DR. HİLMİ NAMLI DÜNYADA yılda 40.000 km³ tatlı su okyanuslardan karalara transfer olmaktadır. Bu suyun büyük bir kısmı taşkın vb. nedenlerle kaybolurken

Detaylı

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ

Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ BİYO KÜTLE ENERJİ Geri Dönüşüme Katıl,Dünyaya Sahip Çık İLERİ PİROLİZ «Son balık tutulduğunda, Son kuş vurulduğunda, Son ağaç kesildiğinde, Son nehir kuruduğunda, Paranın yenilecek bir şey olmadığını anlayacaksınız!»

Detaylı

1. HAYVANSAL KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEBİLECEK ORTALAMA GÜBRE VE BİYOGAZ MİKTARLARI

1. HAYVANSAL KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEBİLECEK ORTALAMA GÜBRE VE BİYOGAZ MİKTARLARI YER SEÇİMİ KRİTERLERİ Tarımsal Alanların Yerleri ve Tipleri İşletme Yerleri ve Sayıları Hayvan Türleri ve Sayıları Türkiye İl-İlçe-Köy Sınırları Türkiye Yol Ağı 1. HAYVANSAL KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEBİLECEK

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK MİMARLIK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI SÜREKLİ KARIŞTIRMALI REAKTÖR DENEYİ 2012 KONYA İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... ii SİMGELER VE

Detaylı

FOTOSENTEZ-BİYOGAZ ÜRETİMİ KULLANIMI DÖNGÜSÜ

FOTOSENTEZ-BİYOGAZ ÜRETİMİ KULLANIMI DÖNGÜSÜ BİYOKÜTLE-BİYOGAZ BİYOKÜTLE NEDİR? Biyokütle yakıt olarak kullanılabilen ağaç, bitki, gübre ve atıklar gibi biyolojik malzemelerden elde edilen enerji anlamında kullanılmakta olup; yenilenebilir, her yerde

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri

1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri 1. GİRİŞ 1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları 1.2 Atıksu Türleri 1.3 Atıksu Karakteristikleri 1.4 Atıksu Arıtımı Arıtma Seviyeleri 1-1 1.1 Su Kirliliği Su Kirliliğinin Kaynakları (I) Su Kirliliği

Detaylı

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR AMAÇ Çorlu katı atık depolama sahası sızıntı sularının ön arıtma alternatifi olarak koagülasyon-flokülasyon yöntemi ile arıtılabilirliğinin değerlendirilmesi Arıtma alternatifleri

Detaylı

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI İdeal Gaz Karışımları İdeal gaz karışımları saf ideal gazlar gibi davranırlar. Saf gazlardan n 1, n 2,, n i, mol alınarak hazırlanan bir karışımın toplam basıncı p, toplam hacmi v ve sıcaklığı T olsun.

Detaylı

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ

TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ TARIM, HAYVANCILIK VE GIDA ATIKLARI İÇİN BİYOGAZ TESİSLERİ Ahmet Musluoğlu 2000 yılından beri biyogaz alnında çalışmaktadır. BİYOENERJİ DERNEĞİ Yönetim Kurulu II. Başkanı ahmet.musluoglu@biyoder.org.tr

Detaylı

BİYOLOJİK ATIK KOMPOSTLAMA

BİYOLOJİK ATIK KOMPOSTLAMA BİYOLOJİK ATIK KOMPOSTLAMA BIOSOLUTION TARIM DANIŞMANLIK İTHALAT VE İHRACAT TİC. LTD. ŞTİ. 1479 Sok. Kristal İş Merkezi, No. 15, Kat 5, Daire 22 Alsancak / İzmir Tel.: +90 232 464 71 21 / Faks: +90 232

Detaylı

İLERİ ARITIM YÖNTEMLERİNDEN FENTON REAKTİFİ PROSESİ İLE ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN ISLAK HAVA OKSİDASYONU

İLERİ ARITIM YÖNTEMLERİNDEN FENTON REAKTİFİ PROSESİ İLE ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN ISLAK HAVA OKSİDASYONU İLERİ ARITIM YÖNTEMLERİNDEN FENTON REAKTİFİ PROSESİ İLE ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN ISLAK HAVA OKSİDASYONU Gülin AYTİMUR, Süheyda ATALAY Ege Üniversitesi Müh. Fak. Kimya Müh. Bölümü 351-Bornova İzmir ÖZET

Detaylı

GIDA ENDÜSTRİSİ ATIKSULARININ ANAEROBİK ARITIM ADAPTASYONU ÇALIŞMASI

GIDA ENDÜSTRİSİ ATIKSULARININ ANAEROBİK ARITIM ADAPTASYONU ÇALIŞMASI GIDA ENDÜSTRİSİ ATIKSULARININ ANAEROBİK ARITIM ADAPTASYONU ÇALIŞMASI Merve Soğancıoğlu*, Dilek Erdirençelebi** *Selçuk Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, III. Sınıf Öğrencisi, Konya mervesoganci_42@hotmail.com

Detaylı

NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ

NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ NOHUT SAMANI HIZLI PİROLİZİNİN DENEY TASARIMI İLE MODELLENMESİ Görkem Değirmen a, Ayşe E. Pütün a, Murat Kılıç a, Ersan Pütün b, * a Anadolu Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

PEYNİR ALTI SUYUNDAN TEK KADEMELİ VE İKİ KADEMELİ AR-GE DENEY SİSTEMİNDE BİYOGAZ ÜRETİMİ

PEYNİR ALTI SUYUNDAN TEK KADEMELİ VE İKİ KADEMELİ AR-GE DENEY SİSTEMİNDE BİYOGAZ ÜRETİMİ 297 PEYNİR ALTI SUYUNDAN TEK KADEMELİ VE İKİ KADEMELİ AR-GE DENEY SİSTEMİNDE BİYOGAZ ÜRETİMİ E. TAŞDEMİRCİ 1, K.S. YİĞİT 1, M. GÜNDÜZ 2, G. ŞERİT 2 1 Kocaeli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine Bölümü

Detaylı

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ

CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam

Detaylı

AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile. Rehabilite Sistemleri

AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile. Rehabilite Sistemleri AyDo Süper İyonize Su (SIW) Teknolojisi ile Kirletilmiş Suları Rehabilite Sistemleri AyDo Süper İyonize Su Teknolojisi www.ayhandoyuk.com.tr Nisan 2015 www.ayhandoyuk.name www.aydowater.com.tr www.aydosu.com

Detaylı

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Tozların Şekillendirilmesi ve Sinterleme Fırın Tasarımı Toz metalurjisinin çoğu uygulamalarında nihai ürün açısından yüksek yoğunluk öncelikli bir kavramdır. Toz yoğunlaştırması (densifikasyon) aşağıda

Detaylı

ATIKSU ARITIM YÖNTEMLERİ VE BİYOGAZ ÜRETİMİ. Gürdal KANAT. Yıldız Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

ATIKSU ARITIM YÖNTEMLERİ VE BİYOGAZ ÜRETİMİ. Gürdal KANAT. Yıldız Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü ATIKSU ARITIM YÖNTEMLERİ VE BİYOGAZ ÜRETİMİ Gürdal KANAT Yıldız Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü 1. GİRİŞ : Mühendislikteki Çevre Anlayışının Yeni Boyutu (Tesisiçi Kontrol) Günümüzde hızlı

Detaylı

EM nin Katı Atık Toplama ve Gömme Alanlarındaki Yararları:

EM nin Katı Atık Toplama ve Gömme Alanlarındaki Yararları: EM nin Katı Atık Toplama ve Gömme Alanlarındaki Yararları: Katı Atıklar: Katı atıkların içinde %40 ila %60 organik madde vardır ve bu organik maddeyi doğanın çevrim yasası içinde mutlaka değerlendirmek

Detaylı

İKİ FAZLI BİYOGAZ ÜRETİM TESİSLERİNDE GAZ ÜRETİMİNE ETKİ EDEN PARAMETRELER

İKİ FAZLI BİYOGAZ ÜRETİM TESİSLERİNDE GAZ ÜRETİMİNE ETKİ EDEN PARAMETRELER İKİ FAZLI BİYOGAZ ÜRETİM TESİSLERİNDE GAZ ÜRETİMİNE ETKİ EDEN PARAMETRELER Gülay Ş ERİT, ** K.Süleyman YİĞİT,* Mustafa GÜNDÜZ, ** R. Bilal Ş ENGÜN** ve Özgür TORAMAN ** ** İZAYDAŞ Atık ve Artıkları Arıtma

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

WASTEWATER TREATMENT PLANT DESIGN

WASTEWATER TREATMENT PLANT DESIGN ATIKSU ARITMA TEKNOLOJİLERİ Doç. Dr. Güçlü İNSEL İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü Arıtma Hedefleri 1900 lerden 1970 lerin başına kadar Yüzücü ve askıda maddelerin giderilmesi Ayrışabilir organik madde arıtılması

Detaylı

Akdeniz Üniversitesi

Akdeniz Üniversitesi F. Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Akdeniz Üniversitesi Temel İşlemler Laboratuvarı Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (X) Yüksek Lisans ( ) Doktora ( ) Eğitim Öğretim Sistemi

Detaylı

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ

MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ MOTORLAR-5 HAFTA GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Yrd.Doç.Dr. Alp Tekin ERGENÇ GERÇEK MOTOR ÇEVRİMİ Gerçek motor çevrimi standart hava (teorik) çevriminden farklı olarak emme, sıkıştırma,tutuşma ve yanma, genişleme

Detaylı

PEYNİR ALTI SUYU VE GÜBRE KARIŞIMINDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ

PEYNİR ALTI SUYU VE GÜBRE KARIŞIMINDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ 7. ULUSAL ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ YAŞAM ÇEVRE TEKNOLOJİ 24-27 Ekim 2007 İZMİR TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI PEYNİR ALTI SUYU VE GÜBRE KARIŞIMINDAN BİYOGAZ ÜRETİMİ Berna KAVACIK, Bahattin TOPALOĞLU

Detaylı

Mevcut durum Kazan Köyü nde kurulmuş olan Biyodisk Teknolojisi Arıtma Tesisinde, 600 eşdeğer kişiden kaynaklanmakta olan atıksular arıtılmaktadır.

Mevcut durum Kazan Köyü nde kurulmuş olan Biyodisk Teknolojisi Arıtma Tesisinde, 600 eşdeğer kişiden kaynaklanmakta olan atıksular arıtılmaktadır. ÖRNEK PROJE ASKİ Ankara İli Kazan İlçesine bağlı Pazar Köyü 600 kişi kapasiteli Dönen Biyolojik Disk (DBD) prensibi ile çalışan Paket biyolojik atıksu arıtma tesisi 0.37 kw motor-redüktör ile aylık kişi

Detaylı

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri

Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Biyoenerjide Güncel ve Öncelikli Teknoloji Alanları ve TTGV Destekleri Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı TIREC 2010 Türkiye Uluslararası Yenilenebilir Enerji Kongresi Türkiye Biyoenerji Piyasası

Detaylı

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ

Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ Bölüm 3 SAF MADDENİN ÖZELLİKLERİ 1 Amaçlar Amaçlar Saf madde kavramının tanıtılması Faz değişimi işleminin fizik ilkelerinin incelenmesi Saf maddenin P-v-T yüzeylerinin ve P-v, T-v ve P-T özelik diyagramlarının

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ Ek 2 ULUSAL ÖĞRENCİ TASARIM YARIŞMASI PROBLEM TANIMI KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ 1. Giriş Türk kömür rezervlerinden metanol üretimi Kömürden metanol üretimi,

Detaylı

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU

DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU DOLGULU KOLONDA AMONYAK ÇÖZELTİSİNE KARBON DİOKSİTİN ABSORPSİYONU Duygu UYSAL, Ö. Murat DOĞAN, Bekir Zühtü UYSAL Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü ve Temiz Enerji Araştırma

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

Evsel Atıksu Akımı. Katı Atık Akımı

Evsel Atıksu Akımı. Katı Atık Akımı Evsel Atıksu Akımı Katı Atık Akımı AB ye üyelik sürecindeki ülkemiz için de, halen tamama yakını düzenli depolama tesislerine gönderilen evsel katı atıklar içerisindeki biyolojik olarak bozunabilir (organik)

Detaylı

KOKU KONTROL YÖNTEMLERİ. 1. Tesis türüne göre. Gıda Sanayii. Hayvan Çiftlikleri. Mezbaha ve Hayvansal Yan Ürünler

KOKU KONTROL YÖNTEMLERİ. 1. Tesis türüne göre. Gıda Sanayii. Hayvan Çiftlikleri. Mezbaha ve Hayvansal Yan Ürünler KOKU KONTROL YÖNTEMLERİ Bu Kılavuzda belirtilen yöntem ve teknikler uygulayıcılara fikir verme amaç ve niteliğinde olup hukuken bağlayıcı değildir. Söz konusu bilgiler hazırlandıkları dönemin teknolojik

Detaylı

Doç.Dr. Yahya ULUSOY Uludağ Üniversitesi

Doç.Dr. Yahya ULUSOY Uludağ Üniversitesi 1 Doç.Dr. Yahya ULUSOY Uludağ Üniversitesi BİYOKÜTLENİN ÖNEMİ 2 Yenilenebilir enerji kaynakları arasında en büyük teknik potansiyele Biyokütle (Biomas) sahiptir. Odun (enerji ormanları, çeşitli ağaçlar)

Detaylı

23.12.2011 DOĞAL GAZ VE BİYOGAZ ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

23.12.2011 DOĞAL GAZ VE BİYOGAZ ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI BİYOGAZ ENERJİSİ Hayvansal Atıklar : BİYOGAZIN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ Biyogaz, hayvansal ve bitkisel atıkların oksijensiz ortamda ayrışması sonucu ortaya çıkan bir gaz karışımıdır. Bileşiminde % 6060-70

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 3. Endüstriyel Kirlenme Problemleri Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK 3.1. Endüstriyel Atık Kaynak ve Türleri Endüstriyel faaliyetlerin asıl amacı; üretim yapmak Endüstriyel

Detaylı

Marmara Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy, İstanbul. http://enve.eng.marmara.edu.tr

Marmara Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy, İstanbul. http://enve.eng.marmara.edu.tr ATIK YÖNETİMİ UYGULAMALARI BARIŞ ÇALLI Marmara Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy, İstanbul http://enve.eng.marmara.edu.tr Sunumun İçeriği 1. Tavuk/yumurta üretimi atıklarının

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı