Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği"

Transkript

1 Uluslararası Hukuk ve Politika Cilt 8, Sayı: 30, ss.1-23, 2012 Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği Kemal BAŞLAR* GİRİŞ Özet Uluslararası kuruluşları tanımlarken kullanılan ölçütlerden birisi u- luslararası hukuksal kişiliğe sahip olma öğesidir. Bu çalışmada, uluslararası hukuk kişiliğinin kaç farklı şekilde kazanıldığı, uluslararası hukuk kişisi olarak kabul edildiği halde hükümet dışı kuruluş olarak kurulan veya geleneksel modele uygun olarak kurulduğu halde hukuksal kişiliğe sahip olmayan kuruluşlara örnek verilecektir. Diğer bir deyişle, devletlerarası bir antlaşma ile kurulduğu halde hukuksal kişilik sahibi olmayan kuruluşlar bulunduğu gibi, antlaşma temelli kurulmadığı halde uluslararası hukuk kişisi olarak kabul edilen aktörler de bulunmaktadır. Bu makale uluslararası kuruluşların kaç farklı şekilde kişilik kazanabileceğini ve kendine özgü kimlikleriyle de facto olarak uluslararası hukuk kişisi olarak kabul edilen sui generis aktörlere işaret ederek geleneksel uluslararası kuruluş tanımının yeniden sorgulanması gerektiğine vurgu yapmaktadır. Anahtar Kelimeler: Hukuk Kişiliğinin Kazanılması, Hükümetlerarası Teşkilat Benzeri Yapılar, Milletlerarası Hukuk Kişiliği, Uluslararası Hukukun Süjeleri, Sui Generis Örgütler. Uluslararası kuruluş, en genel anlamda, iki veya daha fazla devletin aralarında yaptıkları bir antlaşma ile kurdukları ve taraf devletlerden ayrı bir hukuksal kişiliği, kendi kuruluş belgesi ve organları olan bir aktör olarak tanımlanmaktadır. 1 Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) nun 2003 yılında yaptığı tanıma * Prof. Dr. Polis Akademisi 1 Melda Sur, Uluslararası Hukukun Esasları, adlı kitabında, 3. Bası, (İstanbul: Beta, 2008), s bu tanımın Sir Geral Fitzmaurice in 1956 yılında Uluslararası Hukuk Komisyonuna önermiş olduğu ve daha sonra 14 Mart 1975 tarihli Uluslararası Örgütlerle İlişkilerde Devletlerin Temsili konulu Viyana Sözleşmesinin 1. maddesinde geçtiğini söylemekteyse de, anılan Sözleşmenin 1. ve diğer maddelerinde böyle bir tanıma rastlanmamıştır. 1

2 K. Başlar göre, uluslararası kuruluş terimi, bir antlaşma veya uluslararası hukuka tabi bir belge ile kurulan ve kendine has hukuksal kişiliği bulunan kuruluşlara işaret etmektedir. 2 Uluslararası Hukuk Komisyonu, ayrıca devletler dışındaki varlıkların (entity) da bu kuruluşlara üye olabileceğini kabul etmiştir. Bununla birlikte, Uluslararası Dernekler Birliğinin yayımladığı Uluslararası Kuruluşlar Yıllığında adları yeralan 5000 uluslararası kuruluşun çeşitliliği dikkate alındığında, gerek kurucu aktörler, gerek kuruluş şekli, gerekse hukuksal kişiliği veya organları açısından genelleştirilebilecek bir uluslararası kuruluş tanımı olmadığı görülecektir. 3 Özellikle, küreselleşmenin etkisiyle ortaya çıkan farklı yönetişim modelleri üzerine kurulu atipik uluslararası-kuruluş benzeri yapılar, geleneksel tanımı yeniden gözden geçirmeyi gerektirmektedir. Diğer bir deyişle, geçmişte Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) gibi geleneksel şablona oturmayan yapılar istisna olarak kabul edilirken, bugün bu tür istinalar kaideyi bozacak kadar fazlalaşmıştır. Bu yüzden olsa gerek, Klabbers, International Institutional Law adlı kitabında uluslararası kuruluşun 4 ne olduğu sorusunu sorduktan sonra, kısaca cevabını bilmediğini itiraf ederek incelemesine başlamıştır. 5 Klabbers, gördüğümüzde onu tanırız; ancak kapsamlı bir şekilde tanımlamamız imkânsızdır diyerek konunun ne kadar girift olduğuna işaret etmektedir. Gerçekten de, Birleşmiş Milletler (BM), UNESCO veya Avrupa Konseyi gibi çok bilinen uluslararası kuruluş modellerinden uzaklaşıp, daha küçük veya daha az bilinen uluslararası kuruluşlara baktığımızda, yeknesak bir tanım vermenin mümkün olmadığı görülecektir. Bu makale bu bağlamda uluslararası hukuk kişiliğinin tanımın olmazsa olmaz bir öğesi olmadığına, hükümetlerarası kuruluş olarak nitelendirilen Sözleşmenin özgün metni için bkz.: instruments/ english/ conventions/5_1_1975.pdf> Erişim Tarihi: 4 Ekim (Aksi belirtilmedikçe bu makalede geçen internet atıflarının erişim tarihleri Ekim 2011 olarak esas alınmalıdır). Geleneksel tanımın geçtiği ve sık atıf alan bir kaynak için bkz.: Michael Akehurst, A Modern Introduction to International Law, 6. baskı. (Londra: Unwin Hayman, 1988), s International Law Commission, Report of the International Law Commission, Fifty-fifth Session [5 May 6 July and 7 July 8 August 2003] GAOR 58 th Session, Supp 10, s Bkz.: Union of International Associations, Yearbook of International Organisations ( ), 4 Uluslararası kuruluş kavramı, hükümetlerarası kuruluş (intergovernmental organisation- IGO) ve hükümetdışı kuruluş (non-governmental organisation- NGO) kavramlarına işaret etmektedir. Bununla birlikte, gerek uluslararası hukuk, gerekse uluslararası kuruluş kavramları yalın olarak ele alındığında hükümetlerarası/milletlerarası örgütler anlamında kullanılmaktadır. 5 Jan Klabbers, An Introduction to International Institutional Law, (Cambridge: Cambridge University Press, 2003), s. 7. 2

3 Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği farklı modellerin uluslararası hukuk kişiliği kazanma yollarına ve hukuksal kişiliği olup da geleneksel tanıma uymayan farklı yapıları kısaca tanıtmak amacıyla kaleme alınmıştır. ULUSLARARASI HUKUK KİŞİLİĞİNİN KAZANILMA ŞEKİLLERİ Bir uluslararası kuruluşun kişilik 6 sahibi olabildiği dört farklı durum bulunmaktadır. Antlaşmadan Kaynaklanan Kişilik Bunlardan birincisi, uluslararası kuruluşun iki veya daha fazla devlet tarafından bir antlaşma ile kurulmuş olması ve kuruluş belgesinde kişiliğin açıkça (de jure) zikredilmesidir. Örneğin, bir yargı organı olmasına rağmen uluslararası kuruluş olarak tasarlanan Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Uluslararası Adalet Divanı ndan veya diğer ceza mahkemelerinden 7 farklı olarak özel bir antlaşma (1998 tarihli Roma Statüsü) ile kurulmuş olup, Statü nün 4.maddesi açık bir şekilde Mahkeme ye uluslararası hukuk kişiliğini ve devletlerle antlaşma imzalama yetkisini vermiştir.böylece, herhangi bir uluslararası kuruluşun veya devletin müdahale edemeyeceği otonom bir kişilik kazanan UCM, kendi başına antlaşma akdetme, diplomatik ilişkiler kurma ve dokunulmazlık ve ayrıcalıklara sahip olma gibi hak ve yetkilere sahiptir. Aynı durum, 1899 yılında Lahey Barış Konferansı nda kaleme alınan Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçıl Çözümü Sözleşmesi yle kurulmuş bağımsız bir uluslararası kuruluş olan Sürekli Hakem Mahkemesi (Permanent Court of Arbitration) için de geçerlidir. Antlaşma ile hukuksal kişilik kazanmanın ikinci örneği, Fransız Milletler Cemiyeti dir (La Francophonie). İlk olarak, 1970 yılında kurulduğunda (İngiliz) Milletler Topluluğu gibi geniş katılımlı ancak antlaşma temeli olmayan ve bundan dolayı hukuksal kişilik verilmemiş gevşek yapılı bir kuruluş niteliğin- 6 Uluslararası hukukta kişilik sahibi bir uluslararası kuruluş, uluslararası hukuktan kaynaklanan yükümlülükleri üstlenir, uluslararası yargı organları önünde dava hakkına sahiptir, uluslararası hukukun diğer kişileri ile antlaşmalar akdedebilir ve diplomatik ilişkiler kurabilir, devletlerin yargı mercileri önünde yargısal dokunulmazlığı vardır, tasarrufları diğer devletlerde tanınır. C. F. Amerasinghe, Principles of the Institutional Law of International Organizations, (Cambridge: Cambridge University Press, 2005), s Uluslararası Adalet Divanı ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gibi uluslararası kuruluşlar bünyesinde faaliyet gösteren mahkemeler veya BM Güvenlik Konseyi Kararları ile kurulmuş olan Eski Yugoslavya Ceza Mahkemesi (ICTFY) ve Ruanda Ceza Mahkemesi (ICTR) veya melez Sierra Leone Ceza Mahkemesi (ICTSR) gibi. 3

4 K. Başlar deydi. Ancak, 2005 yılında kabul edilen antlaşma (Charter of Francophony) ile ismi değiştirilerek Uluslararası Frankofon Teşkilatı (International Organisation of La Francophonie (IOF)) olarak adlandırılmıştır. 8 Şartın 9/2. maddesine göre, IOF uluslararası bir kuruluş olup hukuksal kişiliğe sahiptir. 9 Bunun sonucu olarak, 2011 yılına kadar uluslararası ve bölgesel kuruluşlarla 33 işbirliği antlaşması akdetmiştir. Antlaşmadan kaynaklanan kişiliğin zorunlu olduğunu gösteren bir örnek AGİT tir. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK), 1975 yılında Helsinki Nihai Senedi ne imza atan 35 devlet tarafından kurulmuştur. Nihai Senet bir esnek hukuk belgesi olduğu, diğer bir deyişle antlaşma olmadığı için, AGİK antlaşma ile kurulmuş uluslararası bir kuruluş değildi. Kurumsallaşma sürecinin bir parçası olarak 1994 yılında Budapeşte de toplanan devlet ve hükümet başkanları zirvesinde adı konferans tan teşkilat a (organisation) dönüştürülmüş olsa da, AGİT in kuruluşu uluslararası bir antlaşmaya dayanmadığı için hukuksal kişiliği olan bir uluslararası kuruluş değildir. Ancak bu durum AGİT in üye devletlerle olan ilişkilerinde olduğu kadar, çalışanlarına karşı sorumluluğu ve AGİT operasyonlarında da karşımıza çıkmaktadır. AGİT e hukuksal kişilik kazandırma konusunda değişik çabalar olmuşsa da bunlar bugüne kadar meyve vermemiştir. Kişiliğin olmamasından kaynaklanan sıkıntılar AGİT in operasyonel etkinliğini olumsuz etkilemektedir. AGİT tarafından oluşturulan gayriresmi bir grup tarafından 2007 yılında AGİT in Uluslararası Hukuk Kişiliği, Hukuksal Ehliyeti ve Ayrıcalık ve Dokunulmazlıkları Taslak Sözleşmesi hazırlanmışsa da, henüz imzaya açılma aşamasına gelmemiştir. 10 Güneydoğu Asya Devletleri Birliği (ASEAN) da 1967 yılında bir deklarasyonla (bildirge/beyanname) kurulduğunda kendisine hukuksal kişilik verilmemişti. Kırk yıldan fazla bir süre kararların oydaşma (consensus) usulü ile alındığı bu kuruluş, üye devletlerden ayrı bir kimlik kazanamamıştı. Bazı yazarlar bu dönemde Birlik in en azından göreceli ve sübjektif bir hukuk kişiliği olduğunu savunmuşlardı. 11 ASEAN, hukuksal (de jure) olarak kişiliğini 15 Aralık AGİT in kişiliği ile ilgili olarak bkz.: Sonya Brander, Making a Credible Case for a Legal Personality for the OSCE, OSCE Magazine, Sayı: Mart-Nisan, 2009, s Zikreden Lin, dn. 25: ASEAN ın hukuksal kişiliğine daha detaylı olarak aşağıdaki çalışmada değinilmiştir. Chun Hung Lin, ASEAN Charter: Deeper Regional Integration under International Law?, Chinese Journal of International Law, Cilt: 9, Sayı: 4, 2010, s

5 Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği 2008 de yürürlüğe giren 2007 ASEAN Şartının 3. maddesi ile kazanmıştır. 12 Örtülü (Zımni) Kişilik Kimi uluslararası kuruluşlar, antlaşma ile kurulmasına rağmen, kurucu belgelerinde ya da antlaşmada açık bir şekilde hukuksal kişilikten bahsedilmemektedir. Ne var ki, bu tür kuruluşların uygulama ve yargı kararlarında kişilik sahibi olduğu (de facto) kabul edilmektedir. Bunun tipik örneği BM dir. BM Şartında açık bir şekilde uluslararası hukuk kişiliğinden söz edilmese de, Uluslararası Adalet Divanı nın 1949 tarihinde verdiği bir danışma görüşünde, 13 BM nin fonksiyonel anlamda uluslararası hukuk kişiliği olduğuna karar verilmiştir. Bu örnek, antlaşmadan kaynaklanan kişiliğin ayrıca belirtilmesinin (antlaşmada özel bir hükmün varlığının) tek yöntem olmadığını göstermektedir. 14 Birleşmiş Milletlere bağlı yardımcı organların -Dünya Gıda Programı (WFP), BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNCHR), Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), UNICEF, BM Çevre Programı (UNEP), UNCTAD, Birleşmiş Milletler Üniversitesi (UNU) gibi- kendi başlarına bağımsız uluslararası hukuk kişilikleri bulunmamaktadır. 15 Bunlar BM nin hukuksal kişiliği altında temsil edilmektedirler. Ancak, BM ilk kurulduğunda bu yaklaşım hakim olmamıştır. Örneğin, Gaza Mahkemesi, 1957 yılında verdiği kararda, Başlık II.b, <doi: /chinesejil/jmq025> Reparation For Injuries Suffered in the Service of the United Nations, Advisory Opinion, [1949], I.C.J. Rep. at 174 and 179, (http://www.icj-cij.org/docket/files/4/1835.pdf). 14 Uluslararası Adalet Divanı nın kararından önce uluslararası kuruluşların devletlerden ayrı hukuksal kişilikleri olduğu anlayışı hakim değildi. Örneğin, İtalyan Yargıtayı 1930 yılında Uluslararası Tarım Enstitüsü nün hukuksal statüsünü tartıştığı kararında Enstitünün, egemenlik icra ettiği bir toprağı ve nüfusu olmadığı için uluslararası hukukun bir kişisi olmadığını; devlet niteliği sergilemediğini devletlerin yerel yargı sistemlerine tabi olduğunu söyledikten sonra İtalyan mahkemelerinin Enstitü ile ilgili bir uyuşmazlığa bakma hakkı olduğunu söylemiştir. Seksen yıl sonra, ilk bakışta bir kuruluşun adının enstitü olmasının uluslararası hukuk kişiliği olmadığı konusunda bir kanı uyandırabileceği söylense de, bu tür uluslararası kuruluşların kurucu belgelerinde uluslararası hukuk kişiliğine sahip olduklarına ilişkin hükümler varsa, kendilerine uluslararası hukuk kişiliği verilmesi gerektiği anlayışı hakim olmuştur. Bkz.: The International Institute of Agriculture (5 ILR 414) Italy, Court of Appeal of Rome. Court of Cassation, 1 Şubat Bununla birlikte, UNICEF Amerikan mahkemelerinde uluslararası bir kuruluş olarak kabul edilmektedir. Bkz.: s. 288(a) (Bkz.: Boimah v. United Nations General Assembly, 664 F.Supp. 69, [E.D.N.Y. 1987]; International Refugee Organization v. Republic S.S. Corp., 189 F.2d 858 [4th Cir. 1951]; Shamsee v. Shamsee, 74 A.D.2d 357 [2d Dept. 1980] [United Nations Joint Staff Pension Fund entitled to 288a immunities], aff d 53 N.Y.2d 739, cert. denied 454 U.S. 893 [1981]). 5

6 K. Başlar Birleşmiş Milletler tarafından 1949 yılında bir Genel Kurul kararıyla kurulan 16 ve görev süresi sürekli uzatılan Birleşmiş Milletler Yakın Doğu daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Çalışma Ajansı nı (The United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East-UNRWA) BM nin bir organı olarak kabul etmediğinden yargı dokunulmazlığının olmadığına hükmetmiş ve açılan davayı aleyhine sonuçlandırmıştır. 17 Günümüzde, BM nin alt organlarının hukuksal kişiliği sorunu büyük ölçüde çözülmüştür. Örneğin, Bisson v United Nations and ors davasında New York Bölge Mahkemesi, diğerleri arasında, Dünya Gıda Programı nın BM den ayrı bir hukuksal kişiliğe sahip olmadığını ve BM nin dokunulmazlık ve ayrıcalıkları nedeniyle Amerikan mahkemelerinde davalı olarak yargılanamayacağına hükmetmiştir. 18 Aynı şekilde, 2004 yılında bir UNICEF çalışanının açtığı davada (Hunter v United Nations and ors), 19 New York Yüksek Mahkemesi UNICEF in BM ye bağlı bir uluslararası kuruluş olarak nitelendirdikten sonra, iş hukuku davalarında da yargı bağışıklığı olduğuna karar vermiştir. 20 Kimi zaman bir kuruluşun BM nin bir parçası olup olmadığı ve bundan dolayı ayrı bir hukuksal kişiliğe sahip olup olmadığı detaylı inceleme gerektirebilir. Örneğin, UNIDROIT (The International Institute for the Unification of Private Law) in başında yer alan UN, BM nin bir organı olduğu imajını verse de, aslında bağımsız bir uluslararası kuruluş olup, 1926 yılında Milletler Cemiyeti nin yardımcı bir organı olarak kurulmuştur. Milletler Cemiyeti nin etkinliğini kaybetmesinin ardından çok taraflı bir statü ile 1940 yılında yeniden kurulmuştur. 21 Benzer şekilde, BM sistemine entegre olmuş ve onunla birlikte çalışan 16 bağımsız ihtisas kuruluşunun da BM den ayrı kendine özgü 16 General Assembly Resolution 302 (IV) of 8 December Court in Gaza, 17 August (Zikreden: August Reinisch, International Organizations before National Courts (Cambridge: Cambridge University Press, 2008), s. 170): Ancak, sonraki yıllarda Mısır mahkemelerinin verdikleri kararlarda UNRWA nın yargı bağışıklığı tanınmış ve çalışanların açtıkları davalar BM İdari Mahkemesi nde çözülmüştür. Giurgis v. UNRWA (Labour Court Cairo, 31 December 1961), Hilpern v. UNRWA (Yearbook of the International Law Commission (1967), vol. II, 224 at 233.), Radicopoulos v. UNRWA (Egyptian Court, 1952) id. 18 United States, District Court, Southern District of New York (International Law in Domestic Courts Database, ILDC 889 (US 2008)). 19 Hunter v United Nations and ors, Judicial Review of Administrative Order, 800 NYS 2d 347 (NY Sup Ct 2004); ILDC 693 (US 2004). 20 BM nin diğer yardımcı organlarının yargı bağışıklığına ilişkin örnekler için bkz.: Reinisch, International Organizations, s

7 Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği uluslararası hukuk kişiliği bulunmaktadır. Bunlar; Uluslararası Çalışma Teşkiları (ILO), Dünya Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO), UNESCO, Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO), Uluslararası Para Fonu (IMF), Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO), Uluslararası Denizcilik Teşkilatı (IMO), Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU), Evrensel Posta Birliği (UPU), Dünya Meteoroloji Teşkilatı (WMO), Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı (WIPO), Uluslararası Tarım Kalkınma Teşkilatı (IFAD), BM Sınai Kalkınma Teşkilatı (UNIDO), Dünya Turizm Teşkilatı (UNWTO) ve Dünya Bankası (WB) dır. 22 Avrupa Topluluğu nun varlığını devam ettirdiği dönemde, Maastrict Antlaşması yla ayrı bir yapı olarak kurulan Avrupa Birliği (AB) nin de hukuksal kişiliği yılları arasında yoğun tartışma konusu olmuştu. 23 Genel eğilim Maastricht Antlaşması nda AB ye açıkça hukuksal kişilik verilmemesi nedeniyle AB nin Lizbon Antlaşması nın 1 Aralık 2009 da yürürlüğe girmesine kadar kişilik sahibi olmadığı yönündeydi. 24 Oysa, Raluca, AB nin de antlaşma yapma yetkisinden hareketle yılları arasında ise zımnen, yılları arası fiili olarak (de facto) olarak kişilik sahibi olduğunu ileri sürmüştür. 25 Klabers, AB nin antlaşma akdetme ve hukuksal olarak bağlayıcı açıklamalar yapma yetkisinin hukuksal kişilik olmaksızın açıklanamayacağını söylemektedir Ancak, Dünya Bankası tek başına bir uluslararası kuruluş olmaktan çok beş parçadan oluşan bir üst yapıdır. Uluslararası kişilik sahibi olan birimleri Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (IBRD), Uluslararası Kalkınma Birliği (IDA), Uluslararası Mali İşbirliği (IFC), Çoktaraflı Yatırımlar Garanti Ajansı (MIGA) ve Uluslararası Yatırım Antlaşmazlıkları Çözüm Merkezi dir (ICSID). 23 Klabbers, An Introduction to, 58, dn. 58.: Philippe de Schoutheete and Sami Andoura, The Legal Personality of the European Union, Studia Diplomatica, Cilt: LX, Sayı:1, 2007, (Working Paper: European Affairs Program), < aei.pitt.edu/9083/1/legal.personality.eu- PDS-SA.pdf > (Erişim Tarihi: ). 24 Lizbon Antlaşması yla değiştirilen Avrupa Birliği Antlaşması nın 47. maddesi açık bir şekilde AB nin hukuksal kişiliği olduğunu söylemektedir. 25 David Raluca, The European Union and its Legal Personality ( ) (25 January 2010). [Available at SSRN: s. 3, İddiasını desteklemek için Klabbers e atıfta bulunmaktadır. Jan Klabbers, Presumptive Personality: The European Union in International Law, içinde M. Koskenniemi (ed.), International Law Aspects of the European Union (Lahey Kluwer Law International, 1998), s Oysa, genel yaklaşım, Avrupa Birliği nin Maastricht Antlaşması yla kurulan siyasi bir süreç olduğu, bu nedenle hukuksal kişiliği bulunmadığı yönündedir. AB, Lizbon Antlaşması nın yürürlüğe girmesinden sonra uluslararası de jure olarak uluslararası hukuk kişisi olmuş (md. 7) ve ardından Avrupa Topluluğu nun hukuksal kişiliği sona ermiştir. 26 Klabbers, An Introduction to, s. 58 7

8 K. Başlar Bir diğer zımni kişilik örneği de OPEC tir Eylül 1960 tarihleri arasında Bağdat ta toplanan bir konferansta 5 devlet tarafından alınan bir karar (resolution) ile kurulmuş, kurucu antlaşması (OPEC Statüsü) ise ertesi yıl Caracas ta (Venezuela) toplanan bir konferansta alınan bir karar ile kabul edilmiştir (Resolution II.6). OPEC Statüsü nde hukuksal kişiliğe bir atıf yapılmamıştır. Ancak 1975 yılında bir OPEC Cezayir Konferansı nda kurulan OPEC Fonu (OPEC Fund for International Development), 1980 yılında açık bir şekilde hukuksal kişilik kazanmıştır. 27 Merkez Antlaşmaları ile Verilen Kişilik Uluslararası hukukta karşılaşılan üçüncü tür hukuk kişiliği, devletlerarası bir antlaşmadan kaynaklanmayan, daha ziyade ev sahibi devlet ile yapılan bir merkez antlaşması (headquarters agreement) sonucu, ev sahibi devletin tek taraflı olarak uluslararası kuruluşun hukuksal kişiliğini kabul etmesi ve bu antlaşmanın objektif hukuksal statü ortaya koyan bir antlaşma olarak kabul edilmesiyle veya nezaket kuralı gereği, 28 antlaşmaya taraf olmayan üçüncü devletler tarafından hukuksal kişiliğin gözetilmesidir. Bu tür örneklerin en sık yaşandığı iki ülke İtalya ve İsviçre dir. Örneğin, 11 Şubat 1929 da İtalya ve Papalık arasında imzalanan Latran Antlaşması nın 2.ve 29(a). maddelerinde İtalya uluslararası ilişkilerde ve İtalyan hukukunda Papalık ın egemen bir otorite olduğunu ve hukuksal kişiliğini tanımıştır. Aynı şekilde, merkezi Roma da bulunan Kudüs, Rodos ve Maltalı Aziz John un Askeri Egemen Düzeni (The Sovereign Military Order of St John of Jerusalem, of Rhodes and of Malta) bir uluslararası hukuk kişisi olup, Egemen Düzen ile İtalya arasındaki ilişkiler 11 Ocak 1969 tarihli bir belge ile belirlenmiştir. 29 Egemen Düzen buradan aldığı yetkiyle 27 Haziran 1969 tarihinde bir anayasa kabul ederek, 3. maddesinde bir uluslararası hukuk kişisi olduğunu, 4. maddesinde de hukuksal kişiliğinin Papalık tarafından tanındığını dünyaya duyurmuştur The Agreement Establishing the OPEC Fund for International Development, Madde 1.01, Shihat, OPEC in kurduğu OPEC Fonu nun hukuksal kişiliğinin bulunmadığını söylese de, bu ilk döneme ilişkin olarak anlaşılmalıdır. Bkz.: Ibrahim F. I. Shihat et al., The OPEC Fund for International Development: The Formative Years, (New York: Croom Helm, 1983), s Nezaket kuralı gereği diğer devletlerin mahkemeleri hukuksal kişiliği sorgulamamaktadılar. Klabers, An Introduction to, s Guy Stair, Sainty, The Sovereign Military Hospitaller Order of Malta: The Order of Malta, Sovereignty, and International Law, <http://www.chivalricorders.org/ orders/ smom/ maltasov.htm>. 30 Constitutional Charter of the Sovereign Military Hospitaller Order of St. John of Jerusalem of 8

9 Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği İtalyan Yargıtayı nın 25 Kasım 1985 tarihinde verdiği kararda İtalyan-Latin Amerikan Enstitüsü nün uluslararası hukuk kişiliği sorgulanmış ve Yüksek Mahkeme, İtalya ve Latin Amerikan Devletleri arasında 1966 yılında yapılan sözleşmenin 2. maddesinde Enstitü ye uluslararası hukuk kişiliği verildiği ve bu sözleşmenin İtalyan hukuk düzeninin bir parçası olduğu ve bundan dolayı yargı bağışıklığı olduğu; 1969 yılında Enstitü ile İtalya arasında imzalanan Merkez Antlaşması nda yer alan dokunulmazlık ve ayrıcalıkların, Antlaşmanın onaylanmamış olması nedeniyle geçersiz kabul edilemeyeceğine karar vermiştir. 31 Bir hükümet dışı kuruluşun bir merkez antlaşması ile kişilik kazandığına ilişkin en tipik örneği Uluslararası Pirinç Araştırma Enstitüsü dür (International Rice Research Institute (IRRI)). Ford ve Rockefeller Vakfı ile Filipinler Hükümeti arasında 1959 yılında imzalanan mutabakat zaptı ile bir sivil toplum kuruluşu olarak kurulan bu Enstitü, otonom, hayırsever amaçlı, vergiden muaf, borsada işlem gören hissesi olmayan bir kuruluş olarak yıllarca faaliyet gösterdikten sonar hukuki kişilik özelliği göstermiştir. Filipinler Yüksek Mahkemesi 1990 yılında verdiği bir kararda IRRI nin 1979 yılında bir cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile dokunulmazlık ve ayrıcalıklara sahip olduğu ve bundan dolayı Filipin mahkemelerinde yargılanamayacağına karar vermiştir. 32 Enstitü, göstermiş olduğu başarılar nedeniyle Manila da 19 Mayıs 1995 de çok taraflı bir antlaşma ile uluslararası hukuk kişiliği kazanmıştır. 33 Sözkonusu Antlaşmanın 1. maddesi Enstitünün uluslararası hukuk kişiliğini ortaya koymaktadır. Antlaşma nın 3(1). maddesine göre, Enstitü otomatik olarak dokunulmazlık ve ayrıcalıklardan yararlanmayacaktır. Ancak taraf devletler isterlerse antlaşmayı dokunulmazlık ve ayrıcalıklar konusunda yasal bir zemin olarak kabul edebi- Rhodes and of Malta (27 June 1961) (değişiklik: April 1997) <http://www.orderofmalta. int/wp-content /uploads/2010/06/order-of-malta-constitution.pdf>. 31 Cristiani v. Italian Latin-American Institute, 87 ILR 20: Italy, Court of Cassation (Plenary Session) 25 Kasım Kapisanan Ng Manggagawa AT Tac Sa IRRI (International Rice Research Institute) v. Secretary of Labor and Employment, Philippine Supreme Court, 28 September 1990, GR No , 1991, Asian Yearbook of International Law, Cilt:1, 1996, 171: Bu davadan aşağıdaki kararda bahsedilmektedir: International Catholic Migration Commission v. Pura Calleja, Philippine Supreme Court, 28 September 1990, GR No , (1991) Asian Yearbook of International Law, Cilt:1, 1996, Sayı: 170; 102 ILR s Agreement Recognizing the International Legal Personality of the International Rice Research Institute (IRRI), Australian Treaty Series, au/other/ dfat/nia/ 1996/35. html. Enstitü nün Anayasasına da bu adresten ulaşılabilir. Antlaşma nın özet açıklaması için bkz.:<http://www.austlii.edu.au/au/other/dfat/nia/1996/35.html>. 9

10 K. Başlar lirler. 34 Antlaşma nın 3(3). maddesine göre, kurucu antlaşma Enstitüye verilen hak, yükümlülük ve imtiyazları etkilememektedir. Taraf devletler verdikleri hak ve ayrıcalıkları istedikleri takdirde geri alabilmekte veya değiştirebilmektedirler. Antlaşma nın 3(4). maddesine göre, uluslararası hukuk kişiliği kabul edilmiş olan Enstitü diğer devletlerle antlaşmalar akdetme yetkisine sahiptir. Özellikle merkezinin bulunduğu Filipinler Hükümeti ile antlaşma imzalayabilmektedir. Bir ev sahibi devletin merkez antlaşması yapması veya tek taraflı bir işlemi ile uluslararası kuruluşa kişilik vermesinin bir başka örneği de, Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi (ITLOS) nin, 1982 Deniz Hukuku Sözleşmesi VI no lu Eki ile kurulmasıdır. 6 no lu ekte (Annex VI) uluslararası hukuk kişiliğinden söz edilmemekte ise de, 35 ITLOS un kuruluşundan kısa bir süre sonra de facto hukuksal kişilik kazandığı gözlenmektedir. ITLOS, BM nezdinde 1996 yılında gözlemcilik statüsü elde etmiş, BM ile 1997 yılında işbirliği antlaşması imzalamıştır. ITLOS, 2004 yılı sonunda Almanya ile bir merkez antlaşması imzalamıştır. 36 Antlaşma nın 2. maddesi, ITLOS a ulusal hukuk düzeyinde kişilik tanımış, dokunulmazlık ve ayrıcalıklar vermiştir. Merkez Antlaşması nın 2007 yılında yürürlüğe girmesi ile ITLOS de jure uluslararası hukuk kişisi olmuştur. Almanya nın evsahipliği yaptığı bir başka uluslararası kuruluş Kyoto Protokolü çerçevesinde 2008 yılında toplanan taraf devletlerce kurulan Uyum Fonu Kuruludur (Adaptation Fund Board). Almanya kurula hukuksal kişilik vermeyi ve evsahipliği yapmayı teklif etmiş ve bu teklif kurul tarafından kabul edilmiştir. 37 Alman Parlamentosu, 1 Şubat 2011 tarihinde kurula hukuksal kişilik tanımayı bir kanunla kabul etmiş ancak bu kanun henüz cumhurbaşkanınca onaylanmamıştır. 38 Bu nedenle, hukuksal kişiliğinin sonuçları Almanya da net olarak belirli değildir. Kurulun Almanya ile ilişkilerinin netlik kazanmasından sonra uluslararası hukuk kişiliği tanınabilecektir. 34 Avustralya, 29 Mart 1996 da antlaşmayı imzalamış, 6 Ağustos 1998 de Enstitü nün dokunulmazlık ve ayrıcalıklarını gösteren bir tüzük çıkarmıştır. <http://frli.law.gov.au/ s97. vts?vdkvgwkey =1998B00233 &ViewTemplate=frliview.hts&action=View> 35 Statute of the International Tribunal for the Law of the Sea (Annex VI of the United Nations Convention on the Law of the Sea), <http://www.itlos.org/fileadmin/itlos/documents/basic_ texts/statute_e.pdf>. 36 eofn_eng.pdf> Antlaşma 1 Mayıs 2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 37 <http://www.adaptation-fund.org/sites/default/files/afb_decision_b pdf> 38 Bkz.: <http://www.adaptation-fund.org/about/the-board> 10

11 Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği Merkez antlaşmasına başka bir örnek de, Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) nin İsviçre ile arasındaki ilişkidir. ICRC, 1915 yılında İsviçre Medeni Kanunu na göre kurulmuş bir dernek iken, yılında ICRC ile İsviçre arasında yapılan bir antlaşmanın ardından İsveç Federal Konseyi, ICRC nin uluslararası hukuksal kişiliğini, kabul etmiş; kendisine uluslararası kuruluşlara tanınan dokunulmazlık ve ayrıcalıkların neredeyse tamamını vermiştir yılında gözden geçirilerek kabul edilen ICRC Statüsü nün 2. maddesine göre, ICRC hukuksal kişiliğe sahiptir. 40 Bu yönüyle, uluslararası hukukta hukuksal kişiliği resmen kabul edilmiş ilk dernek olma özelliğini korumaktadır. Bugün, ICRC, 60 dan fazla devletle imzaladığı merkez antlaşmaları yoluyla diplomatik ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanmaktadır. 41 İsviçre ile yaptığı antlaşmanın 20. maddesinde, ICRC nin İsviçre topraklarındaki eylem ve işlemlerinden dolayı İsviçre devletinin sorumlu olmayacağına ilişkin bir hüküm yer almaktadır. Antlaşma nın 22. maddesinde, antlaşmanın uygulanması ve yorumlanmasından kaynaklanan uyuşmazlıkların bağlayıcı karar veren üç kişilik bir hakem heyeti tarafından çözümleneceği, tarafların birer hakem seçecekleri ve üçüncü hakemin seçilen hakemler tarafından seçileceği hükmü yer almaktadır. Yukarıda, antlaşma-temelli bir kuruluş olmadığı için hukuksal kişiliği bulunmadığına değinilen AGİT e bağlı merkezi Hollanda da bulunan Ulusal Azınlıklar Yüksek Komiserliği, Hollanda nın çıkardığı bir kanun ile dokunulmazlık ve ayrıcalıklara sahip olmuştur. 42 Böylece en azından AGİT in bir organı hukuksal kişilik kazanmıştır. 39 Teşkilatın Statüsü ne göre, teşkilatın 25 üyesinin de İsviçreli olması gerekmektedir. Üyeleri devletler tarafından görevlendirilmemekle birlikte, ICRC nın bütçesinin neredeyse tamamı devletler tarafından karşılanmaktadır. 40 Rona Gabor, The ICRC s Status: in a Class of its Own,http://www.icrc.org /Web/eng/siteeng0. nsf/iwplist74/522c6628d83a e3d003fc85f, Jean-Philippe Lavoyer, The International Committee of the Red Cross - How Does it Protect Victims of Armed Conflict?, Pace International Law Review, Cilt: 9, Sayı: Yaz, 1997, : Ulusal düzeyde Kızılhaç ve Kızılay derneklerinin statüsü için bkz.: Christophe Lanord, The Legal Status of National Red Cross and Red Crescent Societies, International Review of the Red Cross, Sayı: 840, , Ayrıca bkz.: Kemal Başlar, Uluslararası Hukukta Hükümet Dışı Kuruluşlar, (Ankara: USAK, 2005), s Rona Gabor, The ICRC Privilege not to Testify: Confidentiality in Action, The International Review of the Red Cross, Sayı: 845, Mart Ida van Veldhuizen-Rothenbücherr, Legal Personality of the OSCE: Quo Vadis, OSCE Magazine, March-April 2009, s

12 K. Başlar Örf ve Adet Kuralı veya Nezaket İlkeleri Çerçevesinde Kazanılan Kişilik Arab Monetary Fund v. Hashimand others davasında, İngiliz Lordlar Kamarası, Arap Para Fonu nun, Birleşik Arap Emirlikleri tarafından uluslararası kişi kabul edilmesi ve merkezinin bu ülkede bulunması dolayısıyla, nezaket kuralı gereği, İngiliz mahkemelerinde Fonun uluslararası hukuk kişiliğinin kabul edilmesi gerektiğine karar vermiştir. 43 Merkezi Lozan da olan Uluslararası Olimpiyat Komitesi, (International Olympic Committee- IOC) kazanç amacı gütmeyen uluslararası bir hükümet dışı kuruluştur ve bundan dolayı de jure olarak hukuksal kişiliği bulunmamaktadır. 44 Uluslararası Olimpiyat Komitesi nin kurucu belgesi olan Olimpik Şart ın 1991 yılında değiştirilmesinden önce IOC nin de facto örf ve adet hukukundan kaynaklanan uluslararası hukuk kişiliği bulunmaktaydı. 45 Örneğin, 1990 Olimpik Şart ın 4 no lu kuralına göre, IOC nin olimpiyatların yapılacağı şehri seçme ve bununla ilgili yazılı antlaşma yapma yetkisi bulunmaktaydı. Ancak, 1991 yılında Şartı nın değiştirilmesiyle IOC nin hukuksal kişiliği açıkça tanımlanmış; İsviçre Federal Konseyi 1991 yılında bu durumu kabul etmiş 46 ; 2000 yılında Konsey ile yapılan bir antlaşma sonucu İsviçre de hukuksal kişiliği olan uluslararası bir hükümet dışı kuruluş olarak kabul edilmiştir. 47 Ancak, diğer ülke mahkemelerinde IOC nin hukuksal durumunun ne olduğuna da bakılmalıdır. Örneğin, 1977 yılında bir Belçika mahkemesi de IOC nin örf ve adet kuralı vasıtasıyla kural koyma yetkisini kabul etmiş ve ulusal yasaların üzerinde olduğuna hükmetmiştir Martin v. International Olympic Committee davasında, 48 bir Amerikan mahkemesi Komitenin uluslararası hukuk kişiliği olduğunu kabul etmekle kalmamış, Komite kurallarının örf ve adet hukuku kuralları niteliğinde olduğunu söylemiştir yılında, Amerikan Yüksek ILR 243: Klabers, An Introduction to., s Jean-Loup Chappelet and Brenda Kübler-Mabbott, International Olympic Committee and the Olympic System (IOC): The Governance of World Sport, (Londra: Routledge, 2008), s David J. Ettinger, The Legal Status of the International Olympic Committee, Pace International Law Review. Paper 38, 1992, s <http://digitalcommons.pace.edu/intlaw/38>. 46 İsviçre Federal Konseyi (yürütme organı) 17 Eylül 1981 de yayımladığı bir kararnamede, İsviçre nin IOC nin hukuksal kimliğini kabul ettiğini ve İsviçre hukukunun güvence altına aldığı hak ve özgürlüklerden yararlanacağını ifade etmişti. Ettinger, The Legal Status of, 103. Ancak, bu ifadenin uluslararası kişilik şeklinde anlaşılmasını gerektiren bir ifade 1991 öncesi metinlerde bulunmamaktaydı. 47 Olimpik Şart ın 15. maddesi; s. 29. <http://www.olympic.org/documents/olympic_charter_ en.pdf> F. 2d 670, 705 (9th Cir. 1984) (Zikreden: Ettinger, The Legal Status of, s. 106). 12

13 Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği Mahkemesi, San Francisco Arts & Atlethics, Inc. v. U.S. Olympic Committee & IOC davasında, ulusal komiteyi hükümet kuruluşu olarak kabul etmemiş, IOC yi ise oldukça görünür ve etkili bir uluslararası yapı olarak tanımlamıştır. 49 Birlemiş Milletler Genel Kurul Kararıyla Kazanılan Hukuk Kişiliği Kapsamlı Nükleer Denemelerin Yasaklanması Antlaşması (CTBT) 1996 yılında 182 devlet tarafından imzalanmış ve 155 devlet tarafından onaylanmıştır. Bu antlaşma gereği merkezi Viyana da olan Kapsamlı Nükleer Denemelerin Yasaklanması Kuruluşu (Comprehensive Nuclear-Test-Ban Organization (CTBTO)) kurulması gerekmektedir. Ancak, toplam 70 ülkeden 260 personelin görev aldığı bu kuruluş antlaşma henüz yürürlüğe girmediği için 50 BM Genel Kurulu nun 30 Haziran 2000 tarih ve A/RES/54/280 sayılı kararı ile Hazırlık Komisyonu (Preparatory Commission) adıyla faaliyet gösterecek geçici bir kuruluş (interim organisation) oluşturulmuştur. BM bünyesinde faaliyet gösteren bu kuruluş, anılan Genel Kurul kararının 1. maddesine göre; görüşmelere katılmak, antlaşma yapmak ve görevlerini yapabilmek için gerekli yetkilerle donatılmış bir uluslararası kuruluş olarak kabul edilmiştir. 51 Bu örnekten hareketle, BM Genel Kurulu kararıyla da bir uluslararası kuruluşun kurulabileceğini ve bu tür bir kuruluşun uluslararası hukuk kişiliği olabileceğini görüyoruz. Antlaşmanın, anılan devletlerce onaylanmaması halinde çok uzun yıllar Genel Kurul kararıyla faaliyet gösteren bir uluslararası kuruluşun varlığına şahit olunacaktır. DE FACTO KİŞİLİK KAZANAN KURULUŞLAR Bir antlaşma ile kurulmadığı için geleneksel uluslararası kuruluşların içerisinde kabul edilmeyen ve sırf bu nedenle hükümet dışı kuruluş (NGO) olarak kabul edilebilecek kimi aktörlerin uygulamada hükümetlerarası kuruluş (IGO) olarak kabul edildiği görülmektedir. Örneğin, Havana da (Küba)1945 yılında kurulan ve günümüzde 230 havayolu şirketinin üyesi olduğu Uluslararası Hava Ulaşımı Derneği (The Internati US 522 (1987) (zikreden: Ettinger, The Legal Status, s. 107). 50 Antlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için nükleer teknolojiye sahip ve Annex II de sayılan 44 devletin onaylayan devletler arasında olması gerekir.2011 yılı sonu itibariyle antlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için Çin, Amerika ve İran gibi dokuz devlet tarafından onaylanması gerekmektedir. Ayrıntılı bilgi için bkz.:

14 K. Başlar onal Air Transport Association IATA) 52 ilk bakışta uluslararası hukuk kişiliği olmayan havayolu taşımacılığı standartlarını düzenleyen bir dernek (hükümet dışı kuruluş) gibi gözükmektedir. 53 Bununla birlikte, IATA nın aldığı kararlar (IATA resolutions) havayolu taşımacılığını düzenlemede kendisine bir uluslararası kuruluş kimliği kazandırmaktadır. Nitekim, bu konu Jenni and others v. Conseil d état of the Canton of Geneva 54 davasında gündeme gelmiştir. İsviçre Federal Mahkemesi, IATA yı uluslararası kuruluş statüsünde kabul etmiş; İsviçre Danıştayı da derneğin bu kararla bağlı olduğunu ve Federal Kararname temelinde antlaşma yapma hakkına sahip olduğu söylemiştir. Dünya Doğayı Koruma Birliği (International Union for Conservation of Nature), dünya çapında en büyük uluslararası kuruluşlardan birisidir. 83 ten fazla devlet, 110 hükümet temsilcisi ve 800 den fazla hükümet dışı kuruluş Birliğin üyesidir. Devletler dışındaki aktörlerden de oluşan üyelik profiline bakıldığında tipik bir uluslararası kuruluş olmadığı görülmektedir. Bir uluslararası antlaşma ile kurulmadığı için hukuksal statüsü merkezinin olduğu Almanya da çok net değildir. 55 Bununla birlikte, pek çok devlet IUCN e uluslararası kuruluşlara benzeyen bir hukuksal statü sağlamaktadır. Parlamentolararası Birlik (Interparliamentary Union (IPU)), aralarında Türkiye den sekiz parlamenterin de bulunduğu toplam 138 parlamentodan gelen temsilcilerden oluşan, 1889 da kurulmuş, Cenevre merkezli bir hükümetdışı kuruluştur. 56 Bir başka deyişle, IPU, hükümetlerarası bir antlaşma ile kurulmadığı için tipik bir uluslararası kuruluş değildir. İsviçre Federal Konseyi, IPU ile 1971 de bir merkez antlaşması imzalamıştır. Buna göre, merkezde çalışanlara mali ayrıcalıkların verilmesinin yanında, yargı muafiyeti getirilmiş ve diğer diplomatlara verilen ayrıcalıklar da bahşedilmiştir. 57 New York ta 52 Chuang, Richard, The International Air Transport Association; A Case Study of a Quasi- Governmental Organization, (Leiden: A. W. Sijthoff, 1972). 53 IATA uluslararası kuruluş benzeri (quasi-governmental) olarak tanımlanmaktadır. (cf. Chuang, International Air Transport Association.) 54 (75 ILR 100): Switzerland, Federal Tribunal (Public Law Chamber), 4 Ekim Ralph Czarnecki tarafından yürütülen 1907 no lu proje için bkz.: Legal status of the International Union for Conservation of Nature (IUCN) in Germany, <http://ecologic. eu/2305>. 56 Federal Dış İlişkiler Bakanlığı nın sitesinde, IPU uluslararası kuruluşlar arasında sayılmış; İsviçre nin mali antlaşmalar imzaladığı yedi uluslararası kuruluş benzeri (quasi) kuruluştan (IUCN, ISO, IATA, WADA, EIC, ACI, SITA) farklı değerlendirilmiştir. Bkz.: <http://www. ipu.org/english/whatipu.htm>. 57 <http://www.eda.admin.ch/eda/en/home/topics/intorg/inorch.html>. 14

15 Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği 1998 yılından itibaren diplomatik misyonu bulunmaktadır. 58 Bununla birlikte, hukuksal kimliği konusunda yaşana tartışmalar üzerine, IPU, Ian Brownlie ve Goodwin-Gill e bir mütalaa hazırlatmıştır. 59 Buna göre, IPU, sayılan gerekçelerle uluslararası hukuk kişiliğine sahiptir: IPU parlamentoları temsil edensui generis bir uluslararası kuruluş olarak kişiliğe sahip olup, ABD ve İsviçre tarafından açık bir şekilde ayrıcalık ve dokunulmazlıkları olan bir kuruluş olarak tanımıştır. Birlikle temasa geçen devlet ve uluslararası kuruluşlar, dava hakkını tanımışlardır. IPU konferanslarını devlet veya hükümet başkanları açmaktadır.ipu, bir kamu kuruluşu olup, üyeleri yalnızca parlamenterler iken 2001 yılında üyelik bireysellikten (milletvekillerinden) kurumsallığa (parlamentolar arası temsile) taşınmıştır. 60 Birlik, UNESCO toplantılarına gözlemci olarak katılmaktadır. ILO ile 1999 yılında bir antlaşma akdetmiştir. 61 IPU, 2000 yılı sonrasında ILO, WTO, ECOSOC ve diğer BM toplantılarına uluslararası kuruluş olarak katılmaktadır. IPU nun temeli bir antlaşmaya dayanmasa da, üyeler tarafından zaman zaman değiştirilen statülerinin anayasal role ve değere sahip olduğu kabul edilmektedir. Özetle, özellikle 2000 yılı sonrası uluslararası hukukun kaynaklarından doktrin, yargı kararları ve devlet uygulamaları (örf ve adet hukuk) IPU nun hukuksal kişiliğinin varlığını kabul etmektedir 62. Dünyanın en büyük polis kuruluşu olan Interpol, 1923 yılında sınırötesi polis işbirliği amacı ile bir grup kıdemli polis amiri tarafından kurulmuş olup uluslararası suçlarla mücadele etmektedir. 63 Interpol ün temel özelliği aralarında diplomatik ilişkiler kurulmamış ülkelerin polis teşkilatlarının karşılıklı işbirliğine olanak vermesidir. IPU örneğinde olduğu gibi, Interpolde uluslararası bir antlaşma temelinden yoksundur. Örneğin, Scientology Kirche Deutsc- 58 The Executive Order signed by US President Bill Clinton on 7 August 1998 relating to the IPU office in New York, (zikreden: Kissling, Legal and Political Status, s. 23.) 59 Joint Opinion of Ian Brownlie and Guy S. Goodwin-Gill, IPU Opinion, 31 Mayıs 1999 <http:// 60 Claudia Kissling, The Legal and Political Status of International Parliamentary Institutions, Background Paper #4, Committee for a Democratic U.N., Berlin, Germany, January 2011, s. 22. <http://www.kdun.org/resources/2011ipis_en.pdf>. 61 Kissling, IPU nun antlaşmalarının Yürütme Kurulunca imzalanıp Yönetim Konseyince onaylandığından söz etmekte ve bu nedenle uluslararası antlaşma olarak akdedilebileceğini ifade etmektedir. Kissling, Legal and Political Status, 23. Antlaşmalar için bkz.: Legal and Political Status, s. 23., dn Kissling, BM ile diyalogunun giderek artmasından hareketle IPU nun BM ihtisas kurumlarından birisi haline dönüşebileceği tahmininde bulunmaktadır. Bkz. Legal and Political Status, s <http://www.interpol.int/public/icpo/default.asp> 15

16 K. Başlar hland et al v INTERPOL davasında Alman Eyalet Mahkemesi Interpol ün hukuksal ehliyeti olduğunu kabul etmiş; Almanya da yargılanabilmesi için merkezinin bulunduğu Fransız özel hukukuna göre hukuksal kişiliğinin belirleneceğine hükmetmiştir. 64 Buna karşın, Steinberg v. International Criminal Police Organization davasında 65 Kolombiya Federal Temyiz Mahkemesi, Interpol ün Amerikan hukukundaki belirsiz konumuna işaret ettikten sonra, Interpol ün uluslararası kuruluş mu, özel kuruluş mu yoksa hükümet dışı kuruluş olarak mı nitelendirilmesi gerektiği konusundaki farklı görüşlerden dolayı, Interpol aleyhine açılan davada yargı yetkisi olduğu gerekçesiyle davayı kabul ederek karar vermiştir. Bu karardan sonra ABD Başkanı Reagan, 1242 sayılı 16 Haziran 1983 tarihli bir kararname (Executive Order) ile Interpol ü Uluslararası Kuruluşların Bağışıklıkları Kanunu ndan kaynaklanan ayrıcalık, muafiyet ve bağışıklıklardan yararlanmaya hakkı olan bir uluslararası kuruluş olarak nitelendirerek yaşanan tartışmaları sonuçlandırmak istemiştir lı yıllara kadar Interpol ün hukuksal temelleri konusunda kapsamlı bir araştırmanın olmaması nedeniyle dünya çapında bir uluslararası hukuk kişisi olarak kabul görmemiştir. Interpol ün ne bir uluslararası kuruluş ne de bireysel devletler arasında kurulan bir kuruluş olmamasına rağmen genel eğilim Interpol ün, en azından zımnen, bir uluslararası kuruluş olduğu yönündedir ve bu düşünceye 188 üye devletten karşı çıkan bir örnek gösterilemez yılında Interpol Genel Sekreterliği nce BM Hukuk İşleri Bölümü ne yazılan bir yazıda, antlaşma temeli olmaksızın da bir uluslararası kuruluşun anayasal şartındaki hükümlere bakarak hükümetlerarası olmasına imkân tanınması gerektiği vurgulanmıştır. Bir hükümet dışı kuruluş zamanla statüsünde gerekli değişiklikleri yaparak hükümetler arası bir kuruluş olabilir. 68 Nitekim, Interpol Genel 64 Scientology Kirche Deutschland et al v INTERPOL 5 Ocak 1978 (Martha, Rutsel Silvestre, Challanging Acts of INTERPOL in Domestic Courts, içinde August Reinisch (ed.), Challanging Acts of International Organisations Before National Courts, (Oxford: Oxford University Press, 2011), s US Court of Appeals DC Cir., 23 October (zikreden: August, Reinisch, Intergovernmental Organisations before National Courts, (Cambridge: Cambridge University Press, 2000), s. 170). 66 Sabine Gless, Interpol, in R. Wolfrum (Ed.), The Max Planck Encyclopedia of Public International Law Online Edition (OUP 2011) (available at: Ağustos, 2011). 67 Gless, Interpol.; Ayrıca bkz.: Martha, Rutsel Silvestre J, The Legal Foundations of INTERPOL, (Oxford: Hart Publishing, 2010). 68 Diğer örnekler için bkz.: Henry G. Schermers & Niels M. Blokker, International Institutional Law. Unity within Diversity, (Leiden: Martinus Nijhoff, 2003), s

17 Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği Kurulu, 2002 yılında aldığı bir kararla bir Interpol sözleşmesi hazırlanması konusunda bir çalışma grubu kurmuştur. 69 Bir başka ilginç atipik uluslararası kuruluş, 1963 tarihli Avrupa Ekonomik Topluluğu na katılıma ilişkin Ankara Antlaşması uyarınca kurulan AT-Türkiye Ortaklık Konseyi dir. Bu tür bir Konsey uluslararası bir kuruluş olarak nitelendirilebilir mi? 70 Bu sorunun ardında, Ankara Antlaşması ile kurulan AT- Türkiye Ortaklık Konseyi ne ilişkin maddelerin, diğer aday ülke konumunda olan devletlerin katılımıyla kurulan ortaklık konseylerine verilen hak ve yetkilerden daha fazlasını içermesi yatmaktadır. 71 Bu nedenle, Ortaklık Konseyi, AT ticaret antlaşmaları ile oluşturulan en güçlü ortaklık konseyi olarak nitelendirilmektedir. 72 Nikolaos Lavranos, Uluslararası Örgütlerin Kararları ve Avrupa Hukuku Arasındaki Hukuksal Etkileşim adlı kitabında, AB ye üye diğer ülkelerle AB nin üyelik öncesi kurduğu ortaklık konseyi kararlarına yer vermezken, AT-Türkiye Ortaklık Konseyi kararlarının niteliğini özel olarak tartışmıştır. 73 Lavranos a göre, Ortaklık Konseyi, Ortaklık Antlaşması ile kurulan âkit taraflardan bağımsız olarak kararlar alabilen bir organ olarak nitelendirilebilir. 74 Konsey in bir uluslararası örgütün organı olup olmadığı konusunda soru işaretleri olduğunu ifade ettiği çalışmasında Lavranos, bazı hukukçuların Ortaklık Konseyi nin, akit taraflardan bağımsız olarak karar alamadığını, kararlarını oybirliği ile aldığını ve bu nedenle bir uluslararası örgüt organı olarak kabul edilemeyeceğini söylediklerini dile getirmektedir. 75 Bu 69 Resolution No AG-2002-RES Bir konseyin uluslararası kuruluş olabileceğine ilişkin bir örnek şudur: Osmanlı Duyunu Umumiyesi Konseyi (The Council of the Administration of the Ottoman Public Debt) bir özel hukuk tüzel kişisi olarak 20 Aralık 1881 yılında Muharrem Fermanı ile kurulmuş bir uluslararası kuruluş iken, Lozan Antlaşmasından sonra uluslararası alacaklı devletlerin tek yetkili temsilcisi olarak uluslararası bir kişilik kazanmış bir uluslararası kuruluş haline gelmiştir. Ottoman Public Debt v Bauer and Marchal (7 ILR 473) French Civil Tribunal 18 Nisan Bu konuda yapılan açıklamaların daha önce yer aldığı bir çalışma için bkz.: Kemal Başlar, Gümrük Birliği Antlaşması nın (1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararının) Hukuksal Niteliği, Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 1, 2004, s Tekrara yer vermemek için ayrıntılarına burada değinilmeyecektir. 72 Steve Peers, Living in Sin: Legal Integration Under the EC-Turkey Customs Union, European Journal of International Law, Cilt: 7, Sayı: 3, 1996, s , 72 no lu dipnota eşlik eden metin. 73 Nikolaos Lavranos, Legal Interaction between Decisions of International Organizations and European Law, (Groningen: Europa Law Pub Netherlands, 2004), s Lavranos, Legal Interaction, s Ibid. 17

18 K. Başlar görüşe karşı çıkan Lavranos, birçok uluslararası kuruluşta kararların oybirliği ile alındığı gerekçesiyle bu ayrımın belirleyici bir faktör olmadığını; belirleyici olan faktörün Konsey in taraflardan bağımsız olarak karar alıp alamayacağı olduğu görüşündedir. Yazar, 1963 tarihli Ortaklık Antlaşması nın 22. Maddesinde, taraflara verilen geniş yetkilerle Konsey in bağlayıcı kararlar alabilen bir organ oluşturduğunu; Avrupa Toplulukları Adalet Divanının Taflar-Met davasında incelediği 1/80 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı ile aynı sonuca ulaştığını nakletmektedir. 76 Bu nedenle Ortaklık Konseyi nin aldığı kararlarının bir hükümetlerarası toplantı kararından çok, 77 bir uluslararası kuruluş kararı veya bir antlaşma olduğu tartışılabilir. Bu durumda sorun AT-Türkiye Ortaklık Konseyi nin bağımsız bir uluslararası kuruluş olup olmadığı, değilse hangi uluslararası örgüte bağlı bir organ olarak kabul edilebileceğinin belirlenmesinde yoğunlaşmaktadır. Konsey, tarafların açık iradesiyle kurulan bir uluslararası kuruluş olmadığına göre, zımnen kurulmuş bir uluslararası kuruluş olup, aynı zamanda bu kuruluşun tek organı olduğu düşünülebilir. 78 Lavranos, Konsey in bir sekreteryasının ve merkezinin olmamasının bu düşünceyi savunmayı güçleştirdiğini, buna karşın, işlevsel yönden Ortaklık Antlaşması nın kurumsallaşmış bir düzenleme olarak kabul edilebileceğini ileri sürmektedir. Özetle, Ankara Antlaşması ile kurulmuş olan Ortaklık Konseyi nin antlaşmadan kaynaklanan yetkileri dikkate alındığında, bu yapının de facto olarak bir uluslararası kuruluşun organı olarak kabul edilebileceği söylenebilir. 79 Kanımızca, AT-Türkiye Ortaklık Konseyi kararlarını diğer Ortaklık Konseyi kararlarından farklı değerlendirmeyi haklı kılan bir neden bulunmamaktadır. Bu açıdan, Ortaklık Konseyi kararlarının, pek çok aday ülkede olduğu gibi, antlaşma olarak nitelendirilmesi yanlış olmaz. Bununla birlikte, Schmalenbach, AT Antlaşması nın 310. Maddesine göre kurulan, AT-Türkiye Ortaklık Konseyi nin üye devletlerden ayrı bir karar alma niteliği olmadığını bu nedenle Konsey in bir antlaşma organı olarak nitelendirilmesi gerektiğini dile getirmektedir ATAD, C-277/94 (1996) ECR , prg., Lavranos, Legal Interaction, s Ankara Antlaşması, madde 23/1: Ortaklık Konseyi ni, bir yandan Türkiye Hükümeti nden üyeler, öte yandan, Topluluk üyesi Devletler Hükümetleri nden, Konseyi nden ve Komisyonu ndan üyeler meydana getirir. 78 Lavranos, Legal Interaction, s Ibid, s Kirsten Schmalenbach, International Organizations or Institutions, General Aspects, in R. Wolfrum (Ed.), The Max Planck Encyclopedia of Public International Law Online Edition (OUP 2011), (http://www.mpepil.com, Ağustos 2011) 18

19 Uluslararası Kuruluşlar ve Uluslararası Hukuk Kişiliği Kişiliği Zamanla Şekillenecek Özgün Oluşumlar Kimi zaman devletler ilk kuruluş modelinin hukuksal çerçevesini tam olarak belirleyememiş olabilirler. Zamanla kuruluşun işlevselliği ve ona yüklenen görevler bunu gerektirdiğinde, yukarıda sayılan farklı yöntemlerden birisiyle hukuksal kişilik kazanabilirler.bunun en tipik örneği, Küresel Çevre Fonu (Global Environmental Facility) dur. 81 GEF, bugün beş farklı antlaşmanın finansman merkezini oluşturmaktadır. GEF, 1991 yılında Dünya Bankası bünyesinde kurulan finansal bir pilot programdı.1994 yılında Dünya Bankası ndan ayrılarak daimi ve farklı bir kurum oldu. GEF kurucu belgesinin adı GEF Instrument tir. 82 Bu belgenin kurucu bir antlaşma olup olmadığı çok belirgin değildir. 83 Birleşmiş Milletler Hukuk İşleri Bölümü, GEF in bağımsız bir hukuksal kişiliği olduğunu reddetmiş ve bundan dolayı bağlayıcı Antlaşmalar yapamayacağına karar vermiştir. 84 Dünya Bankası nın hukukçularına göre ise, GEF özel nitelikleri olan sui generis uluslararası bir düzenleme dir. 85 Dünya Bankası, GEF in hukuksal kişiliği olmadığını bunu düzeltmenin tek yolunun ya (i) bir uluslararası kuruluş olması veya (ii) ev sahibi devletin hukukuna göre hukuksal varlığının bulunmasından geçtiğini ileri sürmektedir. Şayet GEF uluslararası bir kuruluş olacaksa, bu ya bir bankanın (Dünya Bankasına bağlı IFC veya MIGA gibi) altında bir birim veya bağlı olmayan ayrı bir kurum olabilir. 86 Her durumda bu GEF Enstrümanı ile GEF Vakıf Fonu nun sona erdirilmesini gerektirmektedir. Her iki durumda da uluslararası görüşmelere yeniden başlanması gerekmektedir Kavramda geçen Facility (Olanak) kelimesi Türkçe ye fon olarak çevrilmektedir. Oysa, Fon, GEF bünyesinde oluşturulan finansal sistemin adıdır. Ancak, burada çevirinin doğruluğu sorgulanmayacaktır. 82 <http://www.thegef.org/gef/sites/thegef.org/files/publication/gef_instrument_oct2011_ final_0.pdf>. 83 Belge bir önsöz ile başlamasına rağmen, maddeler yerine bölümler bulunmaktadır. Son bölümde geçici ve son hükümler bulunmakla birlikte, yürürlüğe girişle ilgili bir hüküm bulunmamaktadır. Belgenin sonuna beş tane ek (annex) konmuştur. 84 Filippo Ravalico, From GEF to GEM? A Quest for Legal Personality Amid the Unfinished Restructuring of the Global Environmental Facility, The Fletcher School of Law and Diplomacy, United States, 2010, <http://conference.unitar.org/yale/sites/conference.unitar. org.yale/files/paper_ravalico.pdf>, s Ravalico, From GEF to GEM, s Ibid. 87 Ibid. 19

20 K. Başlar İkinci bir örnek, Finansal Eylem Görev Gücü (The Financial Action Task Force) dür. 88 FATF, 1989 yılında toplanan G-7 zirvesinde AB Komisyonu, G-7 Ülkeleri ve diğer sekiz ülke tarafından bir antlaşma temeline dayanmaksızın kurulmuştur. Kara para aklama konusunda 40 dan fazla tavsiye kararı almış olan bu kuruluşa bugün 36 devletin kamu kurumları üyedir. FATF ın net bir şekilde belirlenmiş bir anayasası olmadığı gibi süresi de her beş yılda bir uzatılmaktadır. Zaman içerisinde hukuksal kişilik ile ilgili sorunlar çıkmaya başladığında, de facto veya de jure olarak bu kuruluşa kişilik verilmesi yoluna gidilecektir. Sonuç Yerine İç hukukta tüzel kişiliğe sahip olan kurum ve kuruluşlarla ilgili kurallar büyük ölçüde yasal çerçeve içerisinde belirlenmiş olup, özel hukuk veya kamu hukuku tüzel kişiliğine haiz olan kuruluşların hangileri olduğu ve sahip oldukları hak ve yetkilere ilişkin çok fazla bir tartışma bulunmamasına rağmen, 89 uluslararası hukukta merkezi bir otoritenin olmaması ve son sözü söyleyecek bir yargı organının yokluğu nedeniyle, uluslararası kuruluş benzeri (quasi) yapıların veya kimi hükümet dışı kuruluşların hükümetlerarası kuruluş gibi kabul edilip edilemeyeceğine ilişkin görüş birliği bulunmamaktadır. Geleneksel tanıma uymayan kuruluşların uluslararası kuruluş olarak kabul edilip edilmeyeceği; kabul edildiği takdirde kişilik sahibi olup olamayacakları veya olduklarında ne ölçüde hak ve yetkilere sahip olacakları ya da yargı dokunulmazlığından ne kadar yararlanacakları doktrin ve yargı kararlarında tartışmalı bir konudur. Son tahlilde, hangi aktörlerin bunlardan yararlanacakları konusu devletlerin (özellikle hükümetlerin) inisiyatifine bırakılmıştır. Anılan nedenle, uluslararası kuruluşları tanımlarken uluslararası hukuk kişiliğinin çok fazla önplana çıkarılması doğru olmayabilir. Bugün devekuşu niteliğinde çok fazla model ortaya çıkmıştır. Bu kuruluşlar ne tipik bir uluslararası kuruluş ne de bir hükümet dışı kuruluşa benzemektedir. Uluslararası 88 <www.fatf-gafi.org/aboutfatf>. 89 Bunun sayılı istisnalarından birisi, 2005 yılında yasalaşan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu nun Ek 1 no lu cetvelinin mülga 43. bendinin, 25/6/2010 tarihli ve 6001 sayılı Kanunla değiştirilmesinden önce, genel bütçe içerisinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü nün kendi kanununun özel hükmüne rağmen hukuksal kişiliğinin 5018 sayılı Kanun ile zımnen ilga olup olmadığına ilişkin tartışmaydı. Bkz: Karayolları Genel Müdürlüğü nün tüzel kişiliği var mı <http://www.turkhukuksitesi. com/ showthread. php?t- =8239>. 20

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

ÜYE DEVLET HÜKÜMETLERİ TEMSİLCİLERİ KONFERANSI. Brüksel, 25 Ekim 2004 CIG 87/1/04 EK 2 REV 1. Konu :

ÜYE DEVLET HÜKÜMETLERİ TEMSİLCİLERİ KONFERANSI. Brüksel, 25 Ekim 2004 CIG 87/1/04 EK 2 REV 1. Konu : ÜYE DEVLET HÜKÜMETLERİ TEMSİLCİLERİ KONFERANSI Brüksel, 25 Ekim 2004 CIG 87/1/04 EK 2 REV 1 Konu : Hükümetlerarası Konferans Nihâi Senedi ne ek Bildirgeler ve Nihâî Senet NİHÂÎ SENET NS / Anayasa 1 30

Detaylı

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ

İÇİNDEKİLER. ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1. Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ...i GİRİŞ...1 Birinci Bölüm MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ I. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN DOĞUŞ NEDENLERİ...3 II. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLERİN AMAÇLARI...5 III. MİLLETLERARASI ÖRGÜTLER VE ULUSLARARASI

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Önsöz... Şekiller ve Tablolar Listesi... xii 1. BÖLÜM ENTEGRASYON VE ENTEGRASYONUN ETKİLERİ

İÇİNDEKİLER. Önsöz... Şekiller ve Tablolar Listesi... xii 1. BÖLÜM ENTEGRASYON VE ENTEGRASYONUN ETKİLERİ İÇİNDEKİLER Önsöz... Şekiller ve Tablolar Listesi... xii v 1. BÖLÜM ENTEGRASYON VE ENTEGRASYONUN ETKİLERİ 1.EKONOMİK ENTEGRASYONLAR... 1 1.1.Küreselleşme ve Bölgeselleşme... 2 1.1.1. Küreselleşme... 2

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1

İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 İÇİNDEKİLER GİRİŞ:... 1 Birinci Ayrım: MİLLETLERARASI ÖRGÜT TEORİSİ... 3 I. Milletlerarası Örgütlerin Doğuş Nedenleri... 3 II. Uluslararası İlişkiler ve Milletlerarası Örgütler... 5 III. Milletlerarası

Detaylı

T.C. YARGI KURUM İSİMLERİNİN İNGİLİZCE KARŞILIKLARI

T.C. YARGI KURUM İSİMLERİNİN İNGİLİZCE KARŞILIKLARI T.C. YARGI KURUM İSİMLERİNİN İNGİLİZCE KARŞILIKLARI ANAYASA MAHKEMESİ CONSTITUTIONAL COURT Genel Kurul General Assembly 1. Bölüm 1st Chamber 2. Bölüm 2nd Chamber Bölümler Başraportürlüğü Office of the

Detaylı

TBMM DIŞİLİŞKİLER VE PROTOKOL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN HAZIRLANMIŞTIR

TBMM DIŞİLİŞKİLER VE PROTOKOL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN HAZIRLANMIŞTIR A V R U P A B İİ R L İİ Ğ İİ H U K U K U 1)) AVRUPPA TOPPLLULLUK HUKUKUNU OLLUŞŞTURAN TEEMEELL ANTLLAŞŞMALLAR BİRİNCİ İL HUKUK 1951-Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaşması 18/3/1951 de Paris'de imzalandı.

Detaylı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (BM)

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (BM) KURULUŞ RAPORLARI BİRLEŞMİŞ MİLLETLER (BM) Kuruluş adı Birleşmiş Milletler (BM) Kuruluş Tarihi 1945 Merkezi New York (ABD) Üye ülke sayısı 192 Genel Sekreter Ban Ki-mun Genel Bilgiler Dünya barışı ve sosyal

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar

Detaylı

Avrupa Birliği nde Yargısal Koruma Ders Planı

Avrupa Birliği nde Yargısal Koruma Ders Planı Avrupa Birliği nde Yargısal Koruma Ders Planı Avrupa Birliği ( AB ) hukuku, bir kısım aktörlere hak bahşederken, bir kısmına da yükümlülük vazetmektedir. Bu aktörler ise, üye devletler, AB kurumları ile

Detaylı

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:

Detaylı

ULUSLARARASI HUKUK VE DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

ULUSLARARASI HUKUK VE DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. ADALET BAKANLIĞI ULUSLARARASI HUKUK VE DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İnsan Hakları Daire Başkanlığı ULUSLARARASI HUKUK VE DIŞ İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İnsan Hakları Daire Başkanlığı AVRUPA İNSAN

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Arzu ALİBABA I. ŞAHSİ BİLGİLER. Adres (İş) : Doğu Akdeniz Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Gazimagosa, KKTC

Yrd. Doç. Dr. Arzu ALİBABA I. ŞAHSİ BİLGİLER. Adres (İş) : Doğu Akdeniz Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Gazimagosa, KKTC Yrd. Doç. Dr. Arzu ALİBABA I. ŞAHSİ BİLGİLER Doğum Yeri ve Tarihi : Lefkoşa (KKTC) - 10 Aralık 1976 Adres (İş) : Doğu Akdeniz Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Gazimagosa, KKTC Telefon (İş) : +90 392 630

Detaylı

İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI)

İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) SORULAR İDARİ YARGI DERSİ (VİZE SINAVI) 1- İdarenin denetim yollarından biri olarak, idari yargının gerekliliğini tartışınız (10 p). 2- Dünyadaki idari yargı sistemlerini karşılaştırarak, Türkiye nin mensup

Detaylı

BM Güvenlik Konseyi nin Yeniden Yapılandırılması

BM Güvenlik Konseyi nin Yeniden Yapılandırılması Dr. Selman ÖĞÜT Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi 21. Yüzyılda Uluslararası Hukuk Çerçevesinde BM Güvenlik Konseyi nin Yeniden Yapılandırılması İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...

Detaylı

İDARE VE İDARE HUKUKU İLE İLGİLİ KAVRAMLAR

İDARE VE İDARE HUKUKU İLE İLGİLİ KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER Önsöz Bölüm 1 İDARE VE İDARE HUKUKU İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 1.1.İdare Kavramı 1.1.1.İdare Kavramının Tanımı 1.1.2.İdare ile Yasama, Yürütme ve Yargının İlişkisi- Organik Anlamda İdare 1.1.3. İdari

Detaylı

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Avrupa Birliği Hukukuna Giriş

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi. Avrupa Birliği Hukukuna Giriş Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Avrupa Birliği Hukukuna Giriş İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX TABLOLAR CETVELİ... XIX KISALTMALAR...XXI BİRİNCİ BÖLÜM

Detaylı

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2.

KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. KTO KARATAY ÜNİVERSİTESİ ANAYASA HUKUKU DERSİ 2015-2016 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM DERS PROGRAMI İÇERİĞİ DERS TARİHİ 1. DERS SAATİ 2. DERS SAATİ 15.02.2016 Türk Hukukunun Bilgi Kaynakları - Mevzuat, Yargı

Detaylı

ULUS ÜSTÜ, ULUSLARARASI ÖRGÜT VE ÇEVRE

ULUS ÜSTÜ, ULUSLARARASI ÖRGÜT VE ÇEVRE ULUS ÜSTÜ, ULUSLARARASI ÖRGÜT VE ÇEVRE Uluslararası Örgüt: Devletler tarafından oluşturulan, ancak, kendilerini oluşturan Devletlerden farklı ve sürekli bir iradeye sahip birleşmedir. Uluslararası Örgüt

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI Hanife TİRYAKİ ŞEN İstanbul Sağlık Müdürlüğü İnsan Kaynakları Şube Müdürlüğü Personel Eğitim Birimi 19/11/2012 Aday Memur Eğitimleri-2012 1 ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI

Detaylı

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI

İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI İSLAM İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Eski adıyla İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) günümüzde nüfusunun çoğunluğu veya bir kısmı Müslüman olan ülkelerin üye olduğu ve üye ülkeler arasında politik, ekonomik, kültürel,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ GELİŞİMİ, KURUMLARI ve İŞLEYİŞİ

AVRUPA BİRLİĞİ GELİŞİMİ, KURUMLARI ve İŞLEYİŞİ AVRUPA BİRLİĞİ GELİŞİMİ, KURUMLARI ve İŞLEYİŞİ İLKER GİRİT 04.11.2015 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AVRUPA BİRLİĞİ ANABİLİM DALI İÇERİK Birliğin Kuruluşu Birliğin Gelişimi Antlaşmalar

Detaylı

ULUSLARARASI EKONOMİK KURULUŞLAR (İKT206U)

ULUSLARARASI EKONOMİK KURULUŞLAR (İKT206U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. ULUSLARARASI EKONOMİK KURULUŞLAR (İKT206U)

Detaylı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI. Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı

ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI. Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI Yasemin DİNÇ Fatih Bölgesi Kamu Hastaneleri Birliği Tıbbi Hizmetler Başkanlığı ULUSLARARASI SAĞLIK KURULUŞLARI 1948 yılında yayımlanan İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi,

Detaylı

ULUSLARARASI HUKUK TEMEL METİNLER

ULUSLARARASI HUKUK TEMEL METİNLER Prof. Dr. SELAMİ KURAN Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Uluslararası Hukuk Anabilim Dalı Başkanı Marmara Üniversitesi AB Enstitüsü AB Hukuku Bölüm Başkanı Yrd. Doç. Dr. Derya AYDIN OKUR İstanbul Kültür

Detaylı

2-) Türkiye de tek dereceli seçim ilk kez hangi seçimlerde uygulanmıştır? A) 1942 B) 1946 C) 1950 D) 1962 E) 1966

2-) Türkiye de tek dereceli seçim ilk kez hangi seçimlerde uygulanmıştır? A) 1942 B) 1946 C) 1950 D) 1962 E) 1966 1-) 1921 Anayasası ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Milli egemenlik ilkesi benimsenmiştir B) İl ve nahiyelerde yerinden yönetim ilkesi kabul edilmiştir. C) Yasama ve yürütme kuvvetleri

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ

AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ AVRUPA BİRLİĞİ TARİHÇESİ Bilindiği üzere; Belçika, Federal Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya ve Lüksemburg tarafından, 1951 yılında Paris te imzalanan bir Antlaşma ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT)

Detaylı

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10

www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Pratik - 1 2-10 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk 1 İçindekiler Milletlerarası Hukuk Çift-İ.Ö. 2. Dönem - Part 5 Konu sayfa Pratik - 1 2-10 1 www.salthukuk.com facebook.com/salthukuk twitter.com/salt_hukuk

Detaylı

ÖZETLE. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem

ÖZETLE. Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem ÖZETLE Türk ye Cumhur yet Cumhurbaşkanlığı S stem MiLLETiN ONAYIYLA Mevcut Anayasa da Cumhurbaşkanı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti nin başıdır. Sistemin işleyişi, devletin bekası ve vatanın bütünlüğü, Türkiye

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

Dr. Deniz Defne KIRLI AYDEMİR. Milletlerarası Usul Hukukunda İHTİYATİ TEDBİRLER

Dr. Deniz Defne KIRLI AYDEMİR. Milletlerarası Usul Hukukunda İHTİYATİ TEDBİRLER Dr. Deniz Defne KIRLI AYDEMİR Milletlerarası Usul Hukukunda İHTİYATİ TEDBİRLER (Brüksel I Tüzüğü, UNIDROIT İlkeleri ve Türk Yargılama Hukuku Çerçevesinde) İÇİNDEKİLER SUNUŞ...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER...

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...IX BIRINCI BÖLÜM ANAYASA HUKUKUNUN KISA KONULARI 1. 1961 Anayasası ile 1982 Anayasası nın Hazırlanış ve Kabul Ediliş Süreçlerindeki Farklılıklar...1 2. Üniter, Federal ve Bölgeli

Detaylı

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ Genel Konferansın 20. Oturumunda benimsenmiştir. (*) Giriş Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu nun amacının UNESCO Kuruluş Sözleşmesi tarafından belirlendiği

Detaylı

ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ

ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ Doç. Dr. Abdurrahman EREN İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ İÇİNDEKİLER

Detaylı

Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi. Avrupa Ekonomik ve Sosyal

Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi. Avrupa Ekonomik ve Sosyal Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi ve y Uzun bir ortak tarih Türkiye, Avrupa Ekonomik Topluluğu na (EEC) katılmak için ilk kez Temmuz 1959'da başvuru yaptı. EEC yanıt

Detaylı

UNESCO TARAFINDAN İLAN EDİLEN YILLAR

UNESCO TARAFINDAN İLAN EDİLEN YILLAR UNESCO TARAFINDAN İLAN EDİLEN YILLAR 2016 Uluslararası Küresel Anlayış Yılı Uluslararası Küresel Anlayış Yılı UNESCO 192. Yürütme Kurulunun 14 Ağustos 2013 tarihindeki oturumunda aldığı karara istinaden,

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI KURULUŞLAR PSIR 331 5 3 + 0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI KURULUŞLAR PSIR 331 5 3 + 0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ULUSLARARASI KURULUŞLAR PSIR 331 5 3 + 0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin Koordinatörü

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun kaynakları Normlar hiyerarşisi Hukukun Kaynakları Hukukta kaynak kavramı, hukukun varlık kazanabilmek ve yürürlüğe geçebilmek için hangi

Detaylı

Tablo 4. Ders Programı 13 Ekim 2015 tarihli Akademik Kurul da değiştirilmiş metin BİRİNCİ YIL

Tablo 4. Ders Programı 13 Ekim 2015 tarihli Akademik Kurul da değiştirilmiş metin BİRİNCİ YIL Tablo 4. Ders Programı 13 Ekim 2015 tarihli Akademik Kurul da değiştirilmiş metin BİRİNCİ YIL I. Yarıyıl. Yarıyıl Kodu Dersin Adı T U AKTS Kodu Dersin Adı T U AKTS 103 HISTR 211 101 105 107 TURK 111 ENG

Detaylı

2. Uluslararası Ticaret Hukukuna İlişkin Mevzuat ve Anlaşmalar, 2. bası, İstanbul 2006.

2. Uluslararası Ticaret Hukukuna İlişkin Mevzuat ve Anlaşmalar, 2. bası, İstanbul 2006. PROF. DR. NURAY EKŞİ 1987 yılında Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi ni birincilikle bitiren Prof. Dr. Nuray Ekşi, 1988 yılında aynı fakültede Devletler Özel Hukuku Anabilim Dalı nda araştırma görevlisi

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Hukukun Dallara Ayrılması (Kamu Hukuku-Özel Hukuk) Kamu Hukuku Özel Hukuk Ayrımı Hukuk kuralları için yapılan eski ayrımlardan biri, hukukun kamu

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/18-21

İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/18-21 T.C YARGITAY 22.HUKUK DAİRESİ Esas No. 2012/15013 Karar No. 2013/4250 Tarihi: 01.03.2013 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/18-21 VAKIF ÜNİVERSİTELERİNDE ÇALIŞAN- LARIN KIDEM İHBAR TAZMİNATI HAKLARININ İDARİ

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1995 Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası nın Kurduğu Hükümet Rejimi (1998)

ÖZGEÇMİŞ. 1995 Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası nın Kurduğu Hükümet Rejimi (1998) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Oktay Uygun 2. Doğum Tarihi 18. 01. 1963 3. Unvanı Profesör 4. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hukuk Fakültesi İstanbul Üniversitesi 1985 Yüksek Lisans Kamu Hukuku

Detaylı

KPSS 2007 GK (50) DENEME 3 / 52. SORU 50. Aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri değildir? A) Yasal idare B) Devlet faaliyetlerinin belirliliği C) İdarenin mali sorumluluğu

Detaylı

GÜLŞAH VARDAR HAMAMCIOĞLU Okan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi TÜRK MEDENİ KANUNU NA GÖRE YERLEŞİM YERİ

GÜLŞAH VARDAR HAMAMCIOĞLU Okan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi TÜRK MEDENİ KANUNU NA GÖRE YERLEŞİM YERİ GÜLŞAH VARDAR HAMAMCIOĞLU Okan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırma Görevlisi TÜRK MEDENİ KANUNU NA GÖRE YERLEŞİM YERİ İÇİNDEKİLER SUNUŞ... vii ÖNSÖZ...ix İÇİNDEKİLER... xiii KISALTMALAR...xxi GİRİŞ...1

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Prof. Dr. Turgut KALPSUZ (Oturum Başkanı) 29

İÇİNDEKİLER. Prof. Dr. Turgut KALPSUZ (Oturum Başkanı) 29 İÇİNDEKİLER Önsöz 3 Teşekkür 7 Kısaltmalar 15 Konferans Programı 17 Açış Konuşmaları 21 Şaban DİŞLİ 21 İTO Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet Ali ŞAHİN 24 Adalet Bakanı I. OTURUM MİLLETLERARASI TİCARİ TAHKİME

Detaylı

Dr. MURAT YILDIRIM ULUSLARARASI VERGİ HUKUKU NDA TAHKİM

Dr. MURAT YILDIRIM ULUSLARARASI VERGİ HUKUKU NDA TAHKİM Dr. MURAT YILDIRIM ULUSLARARASI VERGİ HUKUKU NDA TAHKİM İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...xix 1.GİRİŞ...1 I. KAVRAM VE TERİM...1 1. Kavram...1 a. Tanım...1 b. Unsurlar...4 aa. Anlaşma...4

Detaylı

FASIL 23 YARGI VE TEMEL HAKLAR

FASIL 23 YARGI VE TEMEL HAKLAR FASIL 23 YARGI VE TEMEL HAKLAR Öncelik 23.1 Yargının verimliliği, etkinliği ve işlevselliğinin arttırılması 1 Mevzuat Uyum Takvimi Tablo 23.1.1 No Yürürlükteki AB mevzuatı Taslak Türk mevzuatı Kapsam Sorumlu

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

AVRUPA FARMAKOPESĐ GELĐŞTĐRĐLMESĐNE DAĐR SÖZLEŞME

AVRUPA FARMAKOPESĐ GELĐŞTĐRĐLMESĐNE DAĐR SÖZLEŞME AVRUPA FARMAKOPESĐ GELĐŞTĐRĐLMESĐNE DAĐR SÖZLEŞME Kanun No: 19461 Bakanlar Kurulu Kararı: 06.09.1993 (Resmi Gazete Yayım Tarihi: 10.10.1993 Sayı: 21724) Belçika Krallığı, Fransa Cumhuriyeti, Almanya Federal

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN TEMEL HUKUK BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? Yargı nedir? Türk hukukunda yargının bölümleri Anayasa Yargısı İdari Yargı Adli Yargı TEMEL HUKUK YARGI Yargı, devletin hukuk

Detaylı

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ COUNCIL OF EUROPE AVRUPA KONSEYİ EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE KARAARSLAN TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 4027/05) KARAR STRAZBURG 27 Temmuz 2010 İşbu karar AİHS

Detaylı

MEF ÜNİVERSİTESİ HUKUK LİSANS DERS PROGRAMI BİRİNCİ YIL. I. Yarıyıl II. Yarıyıl Kodu Dersin Adı T U AKTS Kodu Dersin Adı T U AKTS HUK 103

MEF ÜNİVERSİTESİ HUKUK LİSANS DERS PROGRAMI BİRİNCİ YIL. I. Yarıyıl II. Yarıyıl Kodu Dersin Adı T U AKTS Kodu Dersin Adı T U AKTS HUK 103 MEF ÜNİVERSİTESİ UK LİSANS DERS PROGRAMI BİRİNCİ YIL I. Yarıyıl. Yarıyıl Kodu Dersin Adı T U AKTS Kodu Dersin Adı T U AKTS 103 HISTR 201 101 105 107 TURK 101 ENG 101 Roma Hukuku: Genel Hükümler Atatürk

Detaylı

KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA

KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA KARAR 1 (672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarılmaya dair) Davalı : Başbakanlık /ANKARA Davanın Konusu : Uyuşmazlık, davacının 672 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere

Detaylı

YAŞAR ÜNİVERSİTESİ Hukuk Fakültesi Akademik Yılı Ders Müfredatı

YAŞAR ÜNİVERSİTESİ Hukuk Fakültesi Akademik Yılı Ders Müfredatı YAŞAR ÜNİVERSİTESİ Hukuk Fakültesi 2016 2017 Akademik Yılı Ders Müfredatı I. Yıl (1.Dönem Güz) I. Yıl (2.Dönem Bahar) HKUK 131 Hukuka Giriş ve Hukukun Temel Kavramları 4 0 4 4 HKUK 106 Aile Hukuku 5 0

Detaylı

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU

HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU HAKİMLER VE SAVCILAR YÜKSEK KURULU DEĞİŞİKLİK TEKLİFİ HAKKINDA BİLGİ NOTU HSYK Teklifi Teklif; 2797 sayılı Yargıtay Kanunu, 6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanunu, 4954 sayılı Türkiye Adalet

Detaylı

YURTDIŞI İNŞAAT HİZMETLERİ SEKTÖRÜ İÇİN ULUSLARARASI TAHKİM REHBERİ

YURTDIŞI İNŞAAT HİZMETLERİ SEKTÖRÜ İÇİN ULUSLARARASI TAHKİM REHBERİ YURTDIŞI İNŞAAT HİZMETLERİ SEKTÖRÜ İÇİN ULUSLARARASI TAHKİM REHBERİ İÇİNDEKİLER Önsöz İçindekiler Kısaltmalar Giriş BİRİNCİ BÖLÜM: ULUSLARARASI TİCARİ SÖZLEŞMELERDEN KAYNAKLANAN UYUŞMAZLIKLARIN HUKUKİ

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TOPLUMSAL DÜZEN KURALLARI

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TOPLUMSAL DÜZEN KURALLARI İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TOPLUMSAL DÜZEN KURALLARI A- Hukuk ve Hak Kavramlarına Giriş... 1 B- Hukuk Kavramının Çeşitli Anlamları... 2 a-pozitif Hukuk... 2 b-doğal (Tabii) Hukuk... 3 c-şekil Açısından

Detaylı

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYA BANKASI PROJELERİ DAİRESİ

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYA BANKASI PROJELERİ DAİRESİ DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYA BANKASI PROJELERİ DAİRESİ DÜNYA BANKASI GRUBU İLE İLİŞKİLER Dünya Bankası Grubu Hakkında Genel Bilgi Dünya Bankası 1944 yılında II. Dünya Savaşı sonrasında

Detaylı

İNSAN HAKLARINI VE TEMEL ÖZGÜRLÜKLERİ KORUMA SÖZLEŞMESİ PROTOKOL No. 7

İNSAN HAKLARINI VE TEMEL ÖZGÜRLÜKLERİ KORUMA SÖZLEŞMESİ PROTOKOL No. 7 İNSAN HAKLARINI VE TEMEL ÖZGÜRLÜKLERİ KORUMA SÖZLEŞMESİ PROTOKOL No. 7 (Strasbourg, imza: 22/11/1984; yürürlük: 01/11/1988) 1 Bu Protokole imza koyan Avrupa Konseyi üyesi Devletler, 4 Kasım 1950 tarihinde

Detaylı

AB HUKUKUNDA KARAR ALMA SÜRECİ. Haluk Günuğur Türkiye Avrupa Birliği Derneği 17.09.2008

AB HUKUKUNDA KARAR ALMA SÜRECİ. Haluk Günuğur Türkiye Avrupa Birliği Derneği 17.09.2008 AB HUKUKUNDA KARAR ALMA SÜRECİ Haluk Günuğur Türkiye Avrupa Birliği Derneği 17.09.2008 AVRUPA BÜTÜNLEŞMESİNİN AŞAMALARI United States of Europe Federal or Confederal Economic Union European Citizenship

Detaylı

MÜLTECILERIN HUKUKI STATÜSÜNE ILIŞKIN 1967 PROTOKOLÜ

MÜLTECILERIN HUKUKI STATÜSÜNE ILIŞKIN 1967 PROTOKOLÜ MÜLTECILERIN HUKUKI STATÜSÜNE ILIŞKIN 1967 PROTOKOLÜ IŞBU PROTOKOLE TARAF DEVLETLER, Cenevre'de 28 Temmuz 1951 tarihinde imzalanan Mültecilerin Hukuki Durumuna ilişkin Sözleşme'nin (bundan böyle Sözleşme

Detaylı

Kıbrıs Türk toplumunun ekonomik kalkınmasını teşvik etmek amacıyla mali destek aracı oluşturan ve Avrupa Yeniden Yapılanma Ajansı na ilişkin 2667/2000 sayılı Konsey Tüzüğü nü değiştiren 27 Şubat 2006 tarihli

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ BAŞVURULARI KAPSAMINDAKİ İŞLEMLERİNE KARŞI AÇILACAK DAVALARDA GÖREVLİ YARGI MERCİİ

ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ BAŞVURULARI KAPSAMINDAKİ İŞLEMLERİNE KARŞI AÇILACAK DAVALARDA GÖREVLİ YARGI MERCİİ ELEKTRİK DAĞITIM ŞİRKETLERİNİN LİSANSSIZ ELEKTRİK ÜRETİMİ BAŞVURULARI KAPSAMINDAKİ İŞLEMLERİNE KARŞI AÇILACAK DAVALARDA GÖREVLİ YARGI MERCİİ (Danıştay Karar İncelemesi) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu

Detaylı

11 Eylül: AET Bakanlar Konseyi, Ankara ve Atina nın Ortaklık başvurularını kabul etti.

11 Eylül: AET Bakanlar Konseyi, Ankara ve Atina nın Ortaklık başvurularını kabul etti. ARAŞTIRMA RAPORU ÖZEL ARAŞTIRMA--AVRUPA BİRLİĞİ TÜRKİYE KRONOLOJİSİ 20/06/2005 1959 1963 1964 1966 1968 1970 1971 1972 1973 31 Temmuz: Türkiye, AET ye ortaklık için başvurdu. 11 Eylül: AET Bakanlar Konseyi,

Detaylı

Çok Uluslu İşletmeler. Doç.Dr. Barış Baraz

Çok Uluslu İşletmeler. Doç.Dr. Barış Baraz Çok Uluslu İşletmeler Doç.Dr. Barış Baraz BM ve Uluslararası Organizasyonlar Birleşmiş Milletler (UN) ve bağlı kuruluşlar Birleşmiş Milletler 24 Ekim 1945'te kurulmuş dünya barışını, güvenliğini korumak

Detaylı

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Siyasi İşler Başkanlığı 20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 - Reform İzleme Grubu nun (RİG) 20. Toplantısı, Devlet Bakanı ve Başmüzakerecimiz

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ Ayrıntılı Bilgi ve On-line Satış İçin www.hukukmarket.com İSMAİL KÖKÜSARI Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ TÜRLERİ VE NİTELİKLERİ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix

Detaylı

MİLLETLERARASI TİCARİ TAHKİMDE HAKEMLERİN BAĞIMSIZLIK YÜKÜMLÜLÜĞÜ

MİLLETLERARASI TİCARİ TAHKİMDE HAKEMLERİN BAĞIMSIZLIK YÜKÜMLÜLÜĞÜ Dr. SÜHEYLÂ BALKAR BOZKURT Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel Hukuk Anabilim Dalı MİLLETLERARASI TİCARİ TAHKİMDE HAKEMLERİN BAĞIMSIZLIK YÜKÜMLÜLÜĞÜ İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER...XIII

Detaylı

Lizbon Antlaşması Işığında Ortak Dişişleri ve Güvenlik Politikasının İşleyişi

Lizbon Antlaşması Işığında Ortak Dişişleri ve Güvenlik Politikasının İşleyişi Lizbon Antlaşması Işığında Ortak Dişişleri ve Güvenlik Politikasının İşleyişi Lizbon Antlaşması, Avrupa Birliği nde değişiklik yapan son antlaşmadır. Lizbon ya da Reform Antlaşması olarak adlandırılan

Detaylı

III. ÜLKE İLE İLGİLİ UYUŞMAZLIKLARDA İLERİ SÜRÜLEN BAZI SİYASÎ ESASLAR 23

III. ÜLKE İLE İLGİLİ UYUŞMAZLIKLARDA İLERİ SÜRÜLEN BAZI SİYASÎ ESASLAR 23 İ Ç İ N D E K İ L E R Sahi} e ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER KISALTMALAR I. TEMEL İLKELER V I X x v 1 II. ÜLKE KAZANMA VE YİTİRME BİÇİMLERİ 5 1. Devir i 6 2. İşgal 11 3. Kazandırıcı Zamanaşımı 10 4. Katılma I 7 5.

Detaylı

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ

EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ COUNCIL OF EUROPE AVRUPA KONSEYİ EUROPEAN COURT OF HUMAN RIGHTS AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İKİNCİ DAİRE CELAL ÇAĞLAR TÜRKİYE DAVASI (Başvuru no. 11181/04) KARAR STRAZBURG 20 Ekim 2009 İşbu karar AİHS

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

Yükseköğretimde Avrupa Kalite Güvencesi Kayıt Ajansı. EQAR (European Quality Assurance Register for Higher Education)

Yükseköğretimde Avrupa Kalite Güvencesi Kayıt Ajansı. EQAR (European Quality Assurance Register for Higher Education) Yükseköğretimde Avrupa Kalite Güvencesi Kayıt Ajansı EQAR (European Quality Assurance Register for Higher Education) YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI Uluslararası İlişkiler Birimi Çok Taraflı İlişkiler

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN

TEMEL HUKUK ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN ARŞ. GÖR. DR. PELİN TAŞKIN BU DERSTE NELER ÖĞRENECEĞİZ? İdare nedir? Organik anlamda idare-fonksiyonel Anlamda İdare Hukuk devleti İdare teşkilatı İdari davalar İDARE HUKUKU Devletin 3 fonksiyonu vardır:

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

ĠġLETME ve ĠġLETME Ġkinci Öğretim BÖLÜMLERĠ 1. SINIF (Bahar Dönemi) 2. SINIF (Bahar Dönemi) Kodu

ĠġLETME ve ĠġLETME Ġkinci Öğretim BÖLÜMLERĠ 1. SINIF (Bahar Dönemi) 2. SINIF (Bahar Dönemi) Kodu ĠġLETME ve ĠġLETME Ġkinci Öğretim BÖLÜMLERĠ İŞL.102 Davranış Bilimleri II 3 4 İŞL.202 İşletme Yönetimi İŞL.104 Genel Muhasebe II İŞL.208 Örgütsel Davranış (Öġ: İŞL.102 Davranış Bilimleri II) İŞL.110 Borçlar

Detaylı

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

1. AB Hukuku nun asli kaynakları denince hangi kaynakları anlarız? Bunları belirtiniz ve kısaca açıklayınız.

1. AB Hukuku nun asli kaynakları denince hangi kaynakları anlarız? Bunları belirtiniz ve kısaca açıklayınız. 1. AB Hukuku nun asli kaynakları denince hangi kaynakları anlarız? Bunları belirtiniz ve kısaca açıklayınız. Birincil Mevzuat Toplulukları Kuran Antlaşmalar (AB nin anayasaları) Hukukun Genel İlkeleri

Detaylı

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Sina Baydur UTMK Başkan Vekili Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Başkanı Komite Başkanı: Sina BAYDUR UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetim Kurulu Üyesi,

Detaylı

HAVACILIK GENEL HAVACILIK

HAVACILIK GENEL HAVACILIK HAVACILIK KURALLARI BU SUNUMUN İÇERİĞİ Havacılık faaliyetleri kaça ayrılır? Nasıl Sınıflanır? Kuralar neden koyulmaktadır? Havacılık kurallarını kim koyar? Havacılık kurallarında rol alan havacılık organizasyonları

Detaylı

HAVACILIK GENEL HAVACILIK

HAVACILIK GENEL HAVACILIK HAVACILIK KURALLARI BU SUNUMUN İÇERİĞİ Havacılık faaliyetleri kaça ayrılır? Nasıl Sınıflanır? Kuralar neden koyulmaktadır? Havacılık kurallarını kim koyar? Havacılık kurallarında rol alan havacılık organizasyonları

Detaylı

AVRUPA SOSYAL ŞARTININ TOPLU ŞİKAYET SİSTEMİ ÖNGÖREN EK PROTOKOLÜ

AVRUPA SOSYAL ŞARTININ TOPLU ŞİKAYET SİSTEMİ ÖNGÖREN EK PROTOKOLÜ AVRUPA SOSYAL ŞARTININ TOPLU ŞİKAYET SİSTEMİ ÖNGÖREN EK PROTOKOLÜ (Strasbourg, imza: 09/11/1995; yürürlük: 01/07/1998) 1 Başlangıç 18 Ekim 1961 tarihinde Torino da imzaya açılan Avrupa Sosyal Şartının

Detaylı

Sözleşme ye belli başka hususların da ilave edilmesinin arzuya şayan olduğunu düşünerek,

Sözleşme ye belli başka hususların da ilave edilmesinin arzuya şayan olduğunu düşünerek, SUÇLULARIN İADESİNE DAİR AVRUPA SÖZLEŞMESİNE EK İKİNCİ PROTOKOL Bu Protokol u imzalamış bulunan Avrupa Konseyi ne üye Devletler, 13 Aralık 1977 tarihinde Paris te imzaya açılmış bulunan Suçluların İadesi

Detaylı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı

Güncel Bilgiler. y a y ı n l a r ı DÜNYA - SİYASET 2012 yılının Şubat ayında Tunus ta yapılan Suriye nin Dostları Konferansı nın ikincisi Nisan 2012 de İstanbul da yapıldı. Konferansta Esad rejimi üstündeki uluslararası baskının artırılması,

Detaylı

AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası

AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası Büyümenin ve istihdamın artırılması için 2005 yılında kabul edilen Yenilenmiş Lizbon Stratejisi kapsamında, Avrupa Sosyal modelini yeniden şekillendiren Sosyal Gündem

Detaylı

KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇU

KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇU SEDAT ERDEM AYDIN AİHM İÇTİHATLARI BAĞLAMINDA KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ SUÇU İSTANBUL ARŞİVİ İÇİNDEKİLER DANIŞMANIN ÖNSÖZÜ...VII YAZARIN ÖNSÖZÜ... IX İÇİNDEKİLER...XIII KISALTMALAR... XIX GİRİŞ...1

Detaylı

Türkiye ve Kitle İmha Silahları. Genel Bilgiler

Türkiye ve Kitle İmha Silahları. Genel Bilgiler Türkiye ve Kitle İmha Silahları Genel Bilgiler Nükleer Silahlar ABD nin nükleer güç tekeli 1949 a kadar sürmüştür. Bugün; Rusya, İngiltere, Fransa, Çin, İsrail, Hindistan ve Pakistan ın nükleer silahları

Detaylı

ÖZET. İstanbul, 15 Ağustos 2016 KIRK YEDİNCİ GENEL KURUL

ÖZET. İstanbul, 15 Ağustos 2016 KIRK YEDİNCİ GENEL KURUL İstanbul, 15 Ağustos 2016 ÖZET KIRK YEDİNCİ GENEL KURUL AÇILIŞ TÖRENİ Karadeniz Ekonomik İşbirliği Parlamenter Asamblesi Kırk Yedinci Genel Kurulu, Rusya Federasyonu Federal Asamblesi Devlet Duması nın

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

TARİHSEL VE TOPLUMSAL GELENEK

TARİHSEL VE TOPLUMSAL GELENEK İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 KISALTMALAR 17 BİRİNCİ BÖLÜM: TARİHSEL VE TOPLUMSAL GELENEK I. İSLAMİYET ÖNCESİNDE KURULAN DEVLETLER VE ANAYASAL YAPI 20 A. HUN DEVLETİ (MÖ. IV. yy.-ms 4. yy) 20 B. GÖKTÜRK DEVLETİ

Detaylı

Küresel Politikada İnsan Hakları (IR408) Ders Detayları

Küresel Politikada İnsan Hakları (IR408) Ders Detayları Küresel Politikada İnsan Hakları (IR408) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Küresel Politikada İnsan Hakları IR408 Seçmeli 3 0 0 3 5 Ön Koşul

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TOPLUM VE HUKUK

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TOPLUM VE HUKUK İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM TOPLUM VE HUKUK Toplum Hayatı...: 1 Hukukun Toplumdaki Fonksiyonu 2 Sosyal Dayanışma 3 Sosyal Hayatta Çekişme 5 Din Kuralları 6 Örf vc Âdet Kuralları 9 Görgü (Nezaket) Kuralları

Detaylı

INTOSAI KAPASİTE GELİŞTİRME KOMİTESİNİN FAALİYETLERİ

INTOSAI KAPASİTE GELİŞTİRME KOMİTESİNİN FAALİYETLERİ YÜKSEK DENETİM DÜNYASINDAN HABERLER INTOSAI Kapasite Geliştirme Komitesinin Faaliyetleri Uluslararası Kara Para Aklama ile Mücadele Sempozyumu INTOSAI KAPASİTE GELİŞTİRME KOMİTESİNİN FAALİYETLERİ Kapasite

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİNDEN KATMA DEĞER KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI

ANAYASA MAHKEMESİNDEN KATMA DEĞER KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI Sirküler Rapor 28.03.2013/83-1 ANAYASA MAHKEMESİNDEN KATMA DEĞER KANUNUYLA İLGİLİ BİREYSEL BAŞVURUYA İLİŞKİN YETKİSİZLİK KARARI ÖZET : Anayasa Mahkemesi, 5.3.2013 tarihli ve 2012/73 sayılı Başvuru Kararında,

Detaylı

AYBÜ HUKUK FAKÜLTESİ DERS KATALOĞU

AYBÜ HUKUK FAKÜLTESİ DERS KATALOĞU AYBÜ HUKUK FAKÜLTESİ DERS KATALOĞU Birinci Sınıf Kodu/ 1. Yarıyıl (1. Term) Dersin Adı / Course Name T U LAW101 Hukuk Başlangıcı / Introduction to Law 2 3 LAW103 Anayasa Hukuku Genel Teorisi / General

Detaylı