VİTAMİNLER VE DİŞ GELİŞİMİNE ETKİLERİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "VİTAMİNLER VE DİŞ GELİŞİMİNE ETKİLERİ"

Transkript

1 T.C Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı VİTAMİNLER VE DİŞ GELİŞİMİNE ETKİLERİ BİTİRME TEZİ Stj. Dişhekimi Şaziye Esra GÖÇOĞLU Danışman Öğretim Üyesi: Prof. Dr. Ali Rıza ALPÖZ İZMİR- 2010

2 T.C Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı VİTAMİNLER VE DİŞ GELİŞİMİNE ETKİLERİ BİTİRME TEZİ Stj. Dişhekimi Şaziye Esra GÖÇOĞLU Danışman Öğretim Üyesi: Prof. Dr. Ali Rıza ALPÖZ İZMİR- 2010

3 ÖNSÖZ Vitaminler ve Diş Gelişimine Etkileri adlı tezimin hazırlanmasında yardımını esirgemeyen değerli hocam Prof. Dr. Ali Rıza Alpöz e saygılarımı sunar ve teşekkürü bir borç bilirim. Ayrıca hayatımın her anında koşulsuz yanımda olan, sevgilerini ve desteğini hep hissettiğim aileme sonsuz teşekkürler. İZMİR-2010 Stj. Dt. Şaziye Esra Göçoğlu

4 İÇİNDEKİLER GİRİŞ VE AMAÇ 1 GENEL BİLGİLER..2 I. Tarihçe..2 II. Vitamin Nedir?...3 III. Emilim ve Dolaşım IV. Depolama ve Atılım V. Biyoşimik Fonksiyonları VI. Vitaminlerin Kantitatif Anlatımları.. 4 VII. Vitaminlerin Sınıflandırılması Yağda Eriyen Vitaminler A Vitamini Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları A Vitamini Eksikliği A Vitamini Fazlalığı Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi D Vitamini Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları D Vitamini Eksikliği

5 D Vitamini Fazlalığı Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi K Vitamini Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları K Vitamini Eksikliği K Vitamini Fazlalığı Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi E Vitamini Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları E Vitamini Eksikliği E Vitamini Fazlalığı Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi Suda Eriyen Vitaminler B 1 Vitamini (Tiamin) Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları B 1 Vitamini Eksikliği

6 B 1 Vitamini Fazlalığı Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi B 2 Vitamini (Riboflavin) Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları B 2 Vitamini Eksikliği B 2 Vitamini Fazlalığı Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi Nikotinik asit (Niasin), Nikotinamid (Nikotinik Asit) Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları Vitaminin Eksikliği Vitaminin Fazlalığı Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi B 6 Vitamini (Piridoksal) Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları Vitaminin Eksikliği Vitaminin Fazlalığı

7 Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi Pantotenik Asit Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları Vitaminin Eksikliği Vitaminin Fazlalığı Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi B 12 Vitamini (Siyanokobalamin) Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları Vitaminin Eksikliği Vitaminin Fazlalığı Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi Folik Asit (Folat) Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları Vitaminin Eksikliği Vitaminin Fazlalığı Günlük Gereksinme 65

8 Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi C Vitamini (Askorbik asit) Yapı ve Fonksiyonu Vitamin Kaynakları Vitaminin Eksikliği Vitaminin Fazlalığı Günlük Gereksinme Tedavide Kullanılması Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi Biotin (H Vitamini) Kolin İnozitol P Vitamini (Bioflavonoidler) Karnitin.74 TARTIŞMA VE SONUÇ KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ

9 GİRİŞ VE AMAÇ Vitaminler vücut dokularındaki metabolizmalarda önemli rol oynarlar. Vücudumuzun enerji üretebilmesi, büyüme ve gelişmesi ve düzenli çalışabilmesi için vitaminlere ihtiyacı vardır. Vitaminlerin eksiklikleri ve fazlalıkları vücudun diğer yerlerinde olduğu gibi dişlerde ve oral bölgede çeşitli değişikliklere neden olurlar. Yediğimiz yiyeceklerle aldığımız, sağlığımız için çık önemli rol oynayan vitaminlerin her birinin vücudumuz için değişik işlevleri vardır. Vitaminler, karbonhidratlar, proteinler ve lipitler gibi enerji sağlamazlar. Başlıca fonksiyonları, karbonhidrat, protein ve lipitlerin enerji açığa çıkaran reaksiyonlarda katalizör etki yaparlar. Sağlıklı ve dengeli beslenme, ancak vücudumuzun bu önemli vitaminleri yeterli miktarda ve doğru zamanlarda alınmasıyla mümkündür. Bu tez çalışmasındaki amaç, vitaminlerin genel yapılarını, biyokimyasını, sentezi ile ilgili genel bilgileri gözden geçirmek ve vitaminlerin vücudumuz için biyokimyasal fizyolojik önemini değerlendirerek sindirim sistemi, cilt ve özellikle oral dokular ve dişler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesidir. Tüm bilgi ve yaklaşımların aktarılmasıyla diş hekimliğinde ve sağlıkta vitaminler konusunda gerekli bilincin oluşturulmasına katkıda bulunmak hedeflenmiştir.

10

11 GENEL BİLGİLER TARİHÇE Kimi besinlerin, kimi hastalıklarla ilgisi ve iyi etkisi pek eski zamanlardan beri bilinirdi. Hipokrat karaciğer yemenin gece körlüğüne iyi geldiğini biliyordu. Yine balık yağı daha sekizinci asırda çocukların kemik hastalıklarına (raşitizme) ilaç olarak kullanılıyordu. On sekizinci asırda skorbüt hastalığına taze yemiş suları ve daha sonraları limonun iyi geldiği denenmişti. On dokuzuncu asrın başlarında yalnız mısırla beslenme pellegra arasındaki ilgi dikkati çekmişti. On dokuzuncu asrın sonlarında beriberi hastalığında cilalanmış pirinci azaltıp yerine et, süt ve sebzeler konmasının iyi geldiği gösterilmişti. Gerçekten bir süre sonra cilalanmış pirinçle beslenmiş tavuklarda beriberiye benzer bir hastalık tablosu geliştiği, cilalanmamışlarla beslenenlerde ise, bu tablonun gelişmediği gösterildi(eijkman) (1). Bir besin faktörü yokluğu nedeni ile Uzak Şarkta Java'da yaşayan yerlilerde beriberi hastalığının meydana geldiği gözlemini yapan ilk araştırıcı Hollandalı hekim Grijns (1901) olmuştur. Besinler içerisinde bulunmaması halinde Beriberi hastalığının meydana gelmesine sebep olan besin faktörünün Tiamin olduğunu bulan araştırıcı 1912 yılında pirinç kabuğundan bu vitamini izole etmeyi başaran Polonyalı kimyager Casimir Funk olmuştur (2,3). Pirinçten elde ettiği ve beri-beriye karşı etki eden bu ekstrat amin içerdiğinden ve hayata çok gerekli olduğundan buna hayat amini anlamına gelen vitamin adını verdi (1). Daha sonraları vitamin listesine pek çokları katıldı, bunların çoğunun aminlikle ilgisi yoktu, fakat önemli bir kısmı gerçekten hayat için gerekliydi. Bu nedenle bu tarihsel ad korundu (1). 2

12 VİTAMİN NEDİR? Vitaminler doğal olarak besinler içerisinde yer alan, büyük çoğunluğu ile dış kaynaklı, büyüme, çoğalma ve sağlığın devamı için gerekli az miktarları ile etki yapan organik bileşiklerdir. Vitaminler yapı taşı veya enerji kaynağı olarak kullanılmazlar. Genellikle ısıya dayanıklı maddelerdir. Parenteral yoldan veya sindirim kanalı ile vücuda dahil olabilirler (2). Vitaminlerin öbür besin maddelerinden farkı, onlara göre çok daha az miktarların gereksinmeyi kapaması ve bu ufak miktarların sağlanamaması halinde çok belirgin ve büyük eksiklik belirtilerinin ve tablolarının ortaya gelebilmesidir (1). Bir kısım vitaminler besinlerde aktif şekilde, bazıları ise provitamin olarak bulunurlar. Provitaminler vücutta aktif vitamine dönüşür. EMİLİM VE DOLAŞIM Yağda eriyen vitaminler olarak sınıflandırılan A, D, E, K vitaminleri yağlarla birlikte emilir, taşınır ve atılırlar. Yağların sindirimini, emilimini ve kullanımını etkileyen faktörler yağda eriyen vitaminler üzerine de etkilidir. Diyette yağ miktarının yetersiz olması, safra ve pankreas salgılarının eksikliğine bağlı sindirim bozuklukları, barsaktan emilimi engelleyen anatomik veya fonksiyonel bozukluklar (örneğin ince barsak mukozası harabiyeti, intestinal hipermobilite, vb.) yağda eriyen vitaminlerin eksikliğine yol açar. Suda eriyen vitaminlerin emilimi ve taşınması yağlara bağımlı değildir. DEPOLAMA VE ATILIM Yağda eriyen vitaminlerin fazlası idrarla atılmaz, depolanır. En önemli depolama yeri karaciğerdir. Vitamin E dışında yağda eriyen vitaminlerin (A, D, K) uzun süre gereğinden fazla miktarda alınması toksik etkilere yol açar. Vitaminlerin uygun dozlara dikkat edilmeden gelişigüzel alınması, hekimlerin bu konuyu yeterince önemsememesi, besinlerin aşırı 3

13 miktarda vitaminlerle zenginleştirilmesi hipervitaminozlara neden olabilir. Suda eriyen vitaminler vücutta depolanmaz, fazlası idrarla atılır. Bu nedenle yağda eriyen vitaminlere göre eksikliklerine bağlı semptomlara daha çok rastlanır. Ancak B 12 bu duruma uymaz ve yıllarca yetecek miktarda karaciğerde depolanabilir. Uzun süre B 12 den yoksun diyetle beslenmede bile bu vitamin eksikliği görülmez. BİYOŞİMİK FONKSİYONLARI Vitaminler vücuttaki bileşiklerin bir parçası olmaktan çok, düzenleyici fonksiyon görürler. Hormonlar gibi vitaminler de metabolik olaylarda katalizör rolü oynarlar. Koenzim şeklinde davranırlar ve enzimlerin aktif şeklini meydana getirmek üzere özel enzim proteinlerine bağlanırlar (3). VİTAMİNLERİN KANTİTATİF ANLATIMLARI Vitaminlerin etkilerini kantitatif bir şekilde ifade edebilmek için, henüz yapıları bilinmezken vitamin üniteleri kullanılmıştı. Bu üniteler, belirli bir biyolojik etkiyle tayin edilirdi; filan biyolojik bozukluğu kaldıran miktar şu kadar ünitedir, denilirdi. Artık saf bir vitaminin belirli bir miktarı 1 internasyonel ünite (= İU) olarak alınır (1). Tablo 1. Vitaminlerin IU eşit miktarları Vitaminler A B 1 Biotin C D E 1 İU ve eşit miktarları 0,6 γ β-karoten 3 γ tiyamin hidroklorür 0,18 γ Biotin 50 γ L-Askorbik asid 0,025 γ ergokalsiferol 1 mg. D,L-α Tokoferol 4

14 VİTAMİNLERİN SINIFLANDIRILMASI Genelde vitaminler erime özelliklerine göre iki grupta toplanır (Tablo2). Vitaminlerin eriyebilirliği absorbsiyon, dolaşım, depolanma ve atılım özellikleri ile ilişkilidir. Suda eriyen vitaminlerin bir bölümü vücutta koenzim olarak iş görür. Bir bölümü ise membranların bütünlüğü için gereklidir. Suda eriyen vitaminler toksik değildir ve idrar yolu ile atılırlar. Molekül ağırlıkları büyüktür. Organizmada depolanmaları az olduğu için gereksinim fazladır. Bu grupta C ve B grubu vitaminler bulunur. Yağda eriyen A, E, D, K vitaminleri depolanabilirler, toksik olabilirler ve küçük molekül ağırlığındadırlar. Bazı dokuların bu vitaminlere özel gereksinimleri vardır (3). Tablo 2. Vitaminlerin Sınıflandırılması ve Başlıca Fonksiyonları ADI BİLİMSEL ADI BAŞLICA FONKSİYONU Ι.Yağda Eriyen Vitaminler: A Akseroftol Antikseroftalmik, epitelyum D Kalsiferol Antiraşitik E Tokoferol Antisterilite K Fillokinon Antihemorajik ΙΙ.Suda Eriyen Vitaminler: B 1 Tiyamin (Anörin) Antinöritik B 2 Riboflavin (Vitamin G) Bir büyüme faktörü Niyasin (Niyasin amid) Pellegradan koruyucu Pantotenik asit Antidermatit faktör(tavuk) B 6 Piridoksal, adermin Antidermatit faktör Folik asit B 12 Siyanokobalamin Antianemik,antipernisiyöz H Biotin Koenzim, R, Büyüme P-amino benzoik asit C Askorbik asit Antiskorbütik 5

15 I.YAĞDA ERİYEN VİTAMİNLER Lipid solubl (yağda çözünen) vitaminler hepsi izopropen türevleri olan hidrofobik moleküllerdir. Vücut tarafından yeterli miktarlarda sentez edilemezler, bundan ötürüde besinler ile sağlanmalıdırlar. Verimli bir şekilde emilebilmeleri için normal yağ emilimine gereksinimleri vardır. Bir kez emildikten sonra kanda lipoproteinler veya spesifik bağlayıcı proteinlerin içeriğinde, diğer herhangi bir apolar lipid gibi aktarılmak zorundadırlar. Lipid solubl vitaminlerin çeşitli fonksiyonları vardır; örneğin vitamin A nın görme, vitamin D nin kalsiyum ve fosfat metabolizması, vitamin E nin antioksidan, vitamin K nın kanın pıhtılaşması ile ilgili fonksiyonları gibi. Lipid, doğalarından ötürü, yağda çözünen vitaminlerin sindirim ve emilimini etkileyen steatore ve bilier sistemin düzensizlikleri gibi koşulların tümü bunların yetmezliklerine yol açabilirler. A VİTAMİNİ 1. Yapı ve Fonksiyonu A vitamini (retinol), bir ucunda beta iyonon halkası öteki ucunda bir alkol grubu olan bir hidrokarbon zinciridir. Yağda erir, suda erimez. Bazı suda eriyen türevleri (3 dehidroretinol - A 2 vitamini gibi) bulunabilir, bunlar daha az aktiftir. Yiyeceklerde A vitamini yağ asitleri ile esterleşmiş halde bulunabilir. A vitamini saf halde soluk sarı renktedir. Uzunca süre ışıkta kalırsa harap olur. Pişirmekle pek harap olmaz. Beta karoten (Şekil 1), karotenoidler denen, doğada yaklaşık 100 türü olan boyalı maddelerden biridir. Bunlar birçok sebze ve meyvelerin doğal rengini almasında önemli ölçüde sorumlu olan boyalı maddelerdir. Bunlar arasında en önemlisi olan beta karoten, yeşil sebzelerde klorofil ile birlikte oldukça yaygın olarak bulunur. 6

16 Şekil 1. A vitamininin ön maddesi olan beta karoten görülmektedir. Beta karoten barsaktaki 15.15' - oksijenaz enzimi ile ortadan ikiye ayrılınca iki molekül A vitamini oluşur. Bitkisel besinler özellikle yapraklı sebzeler, Beta karotenden zengindir. Beta-karoten, ince barsak mukozasında da mevcut olan enzimi ile ortadan yarılınca iki molekül retinol oluşur. Bu açıdan Beta-karoten provitamin A gibi kabul edilebilir. Başka karotenoidler de vardır. Bunlardan da bir molekül retinol oluşabilir. Dünyanın birçok yerlerinde hayvansal besinler az yendiği için bitkisel kaynaklı Beta-karoten ve karotenoidler en önemli A vitamini kaynağıdır. Beta-karotenin ve bundan oluşan A vitamininin emilmesi bir ölçüde besindeki yağ miktarına bağlıdır. Genellikle bir molekül beta-karotenden iki molekül A vitamini oluşmakla birlikte biyolojik olarak A vitamini çok daha etkindir. 1 mikrogram A vitamini yerine 6 mikrogram beta-karoten almak gerekir (ortalama bir eşdeğerlilik olarak). Aradaki fark emilim farkından doğmaktadır. Alım kolaylığı ve ucuzluğu, her yerde bulunuşu yönünden bitkisel kaynaklı A vitamini halk sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır. A vitamini yağda eriyen bir vitamin olduğu için yağlarla birlikte emilir. Yağ emiliminin bozulduğu glüten enteropatisi, tıkanma sanlığı, pankreas yetersizliği gibi hallerde A vitamini emilimi de bozulur. Retinol barsaktan retinil palmitat halinde şilomikronlarla taşınır ve karaciğer tarafından tutulur. Karaciğerden retinol halinde salınır ve plazmada özel bir taşıyıcı proteine bağlanarak taşınır (retinol bağlayan protein - RTBG). Az ışıkta görebilmek için retinol gereklidir. Retinol eksikliğinde, retinada, bir boyalı madde olan rodopsin oluşamaz. Bu maddeye ışığın girmesi ayrışmasına ve açığa çıkan kimyasal enerjinin retina çomakçılarına uyarı vermesine yol açar ve alaca karanlıkta görme bu şekilde mümkün olur. A vitamini eksikliğinin erken ve önemli belirtisi gece körlüğüdür. 7

17 2. Vitamin Kaynakları Yalnız hayvanlarda gözükür ve yağlarındaki sabunlaşmayan kısımdan elde edilir. Bitkilerde ise bir ön madde halinde bulunur, ki bu karotendir. Tablo 3. Besinlerde A vitamini Kaynak A vitamini miktarı (100 g da mikrogram cinsinden retinole eşdeğer olarak) Doğrudan hazır A vitamini içerenler: Balık ve balık yağları (*) Tereyağı 800 Margarin (vitamin eklenmiş ) 900 Yumurta 100 Süt 40 Peynir (yağlı) 300 Sığır, koyun eti 0-4 Dana veya koyun karaciğeri Karoten içerenler: Havuç 2000 Yapraklı sebzeler Domates taze kayısı 100 Muz 250 Sarı patates 30 Şeftali (sarı) 600 A vitamin içermeyenler: 200 Normal patates; koyun, sığır, domuz yağı; mısır dışında tahıllar, beyaz etli balıklar, bitkisel yağlar, şeker. (*) Balıkların ve balık yağlarının A vitamini içeriği çok değişiktir. Okyanus ve Kuzey Denizi balıklarında miktar çok fazla iken sardalyada 40 a kadar düşer. Beyaz etli balıklarda ise hemen hiç yoktur. 8

18 3. A Vitamini Eksikliği Az ışıkta görebilmek için retinol gereklidir. Retinol eksikliğinde, retinada, bir boyalı madde olan rodopsin oluşamaz. Bu maddeye ışığın girmesi ayrışmasına ve açığa çıkan kimyasal enerjinin retina çomakçılarına uyarı vermesine yol açar ve alaca karanlıkta görme bu şekilde mümkün olur. A vitamini eksikliğinin erken ve önemli belirtisi gece körlüğüdür. A vitamini eksikliğinde epitelyum hücrelerinin gelişmesi ve farklılaşması bozulur. Bazal hücreler prolifere olur, ama daha yüzeysel hücreler gelişemez. Deri kepeklenir ve kurur. Kıl folikülleri kabarık ve belirgin bir hal alır. El derinin üzerinde gezdirilirse kuru, pürtüklü bir deri hissedilir. Benzer bozukluklar mukozada da görülür. Mukozanın üst tabakalarındaki kirpiksi ekler (cilia) kalmadığı için özellikle bronş ağacındaki salgılar dışarı atılamaz, birikir, enfekte olur. Sindirim kanalı mukozası atrofiye uğrar, emilim bozuklukları, ishaller görülür. A vitamini eksikliğine bağlı ishal A vitamini verilmesi ile 48 saatte düzelir. Kadınlarda A vitamini eksikliğine bağlı vaginitis hali gelişir. A vitamini eksikliğinde kolaylıkla böbrek taşı oluşur. Gözde skleraları örten konjonktiva epiteli bozulur. Üst tabakalardaki hücreler yassılaşarak birbiri üzerine yığılır, canlılıklarını yitirir. Konjonktiva kurur, parlaklığı azalır. Buna kseroftalmi denilir. Konjonktivanın genel olarak temporal tarafında yer yer kabarık lekeler görülür. Buna Bitot lekeleri denir. Bunlar kurumuş ve dökülmüş epitel hücre birikintileridir. İçlerinde saprofit olduğu kabul edilen bakteriler de bulunabilir. A vitamini eksikliği uzun sürerse kornea bozulabilir, yumuşayabilir (keratomalasi), üzerine enfeksiyon da eklenince korneada yaralar açılarak kornea delinebilir ve körlük ortaya çıkar. Kemiklerde A vitamini osteoklastik aktivite için gereklidir. Eksikliğinde osteoklastik aktivite durur. Kemiğin rezorpsiyonu azalır. Kemikler kalınlaşır; beyine, kemiklerden geçen sinirlere, optik sinire ve spinal sinirlere basılar ortaya çıkabilir. A vitamini eksikliğinde glikolipid ve glikopeptidlerin yapımı bozulur. 9

19 A vitamini karaciğerde depolanır. Karaciğerdeki depo nedeniyle, daha önce sağlıklı bir kimsede emilim kusuruna bağlı olarak A vitamini eksikliği oluşması oldukça uzun bir süre geçmesi gerekir (en az birkaç ay). Kseroftalmiye kadar gitmeyen fakat karanlığa adaptasyonun azalmasına ve deri belirtilerine yol açabilen hafif eksiklikler belki sanıldığından da sıktır. Serumda Vitamin A düzeyi düşük kimselerde kanserin daha sık geliştiği, bu kimselerin habis tümör oluşmasına yatkın oldukları ve A vitaminin kansere karşı bir dereceye kadar direnç yarattığı son zamanlarda bazı ciddi araştırma ve yayınlardan anlaşılmaktadır. Tanı: Klinik olarak en duyarlı test karanlığa adaptasyonun ölçülmesidir. Bunun için Dow ve Stenen in 1941 de Journal of Physiology de tanımladığı test en kullanışlı görünmektedir. Kanda retinol düzeyinin ölçülmesi de çok zor değildir. Ancak A vitaminin eksikliğinin erken dönemlerinde kandaki düzey düşmez, depolar tükenince düşer. 4. A Vitamini Fazlalığı Karoten ve karotenoidlerden sürekli olarak çok fazla beslenen kimselerde deri portakal sarısı bir renk alır. Plazma da aynı renktedir. Buna hiperkerotenemi denir. Sarılıktan ayırmak gerekir, sarılığın aksine burada göz akları sararmaz. Hafif hiperkarotenemi sık bir bulgu olmakla birlikte, 6 haftada 120 portakal yiyen bir bayanda olduğu gibi aşırı şekilleri seyrek olarak bildirilmiştir. Aşırı karoten almakla A vitamini fazlalığı oluşmaz, çünkü vücut gereğinden fazlasını A vitaminine çevirmez. Hipertroidi ve bazen diyabette karotenoidler yeteri kadar A vitaminine dönüşemediği için deride birikebilir. A vitaminin fazlası toksiktir. Zehirlenme kendini baş ağrısı, beyin omurilik sıvısının basıncının artışı ve bilinç bulanması ile belli eder. Daha kronik zehirlenmelerde iştahsızlık, bulantı, bazen kusmalar, baş ağrısı görme bozuklukları, saçlarda kalınlaşma ve seyrelme, deride kuru bir kaşıntı görülür. Kemiklerin röntgen filmi alınırsa periostal kalınlaşma fark 10

20 edilir. Karaciğer büyür, Kupffer hücrelerinin lipidle dolduğu karaciğer biyopsisinde gösterilebilir. Bu kronik zehirlenmeler vitamin preparatlarına aşırı düşkün ailelerde ve özellikle bu ailelerin çocuklarında, bazen de deri hastalıkları nedeniyle yüksek dozlarda ve uzun süreler A vitamini alanlarda görülür. Tedavi için A vitamini kesilir. 5. Günlük Gereksinme Tablo 4. Günlük A Vitamini Miktarı A Vitamini miktarı (μg/gün) Erkekler (+19) 900 Kadınlar (+19) 700 Hamileler 770 Süt veren kadınlarda 1300 Normal pişirme ile retinol ve karoten de pek harap olmaz. Ancak ısı 100 C nın üstüne çıkarsa retinol veya karoten bozulabilir, bu durum yağda kızartma sırasında husule gelir. Güneşte kurutma ile hazırlanan yiyeceklerde bütün A vitamin harap olur. Konserve besinlerde (besin renksiz camda hazırlanıp uzunca süre güneş ışığına maruz bırakılmamışsa ) karoten çok sabittir. 6. Tedavide Kullanılması A vitamini eksikliğine bağlı kseroftalmi veya gece körlüğü varsa, A vitamini günde ünite (30 mg ) üç gün arka arkaya verilir. Üç günden sonra doz düşürülür, belirtiler silininceye kadar günde 9 mg verilir, sonra diyet düzenlenir. A vitamini eksikliği emilim kusuruna bağlı ise parenteral preparatlar tercih edilir. Yanıklarda, bazı deri hastalıklarında A 11

21 vitamini kullanılmasının mantıklı açıklaması yoktur. Hipertiroidi ve diyabet gibi sistemik hastalıklarda A vitamini vermek değil, hastalığın kendisini tedavi etmek ve ayarlamak gerekir. A vitamini türevi olan retinoik asit güçlü bir keratolitiktir. Yani derinin kornifiye kısmını tahrip eder. Bu özelliğinden dolayı ekzema, psoriasis ve seborreik dermatitlerde lokal olarak kullanılmıştır. Oldukça tahriş edicidir. Son zamanlarda ağızdan alınan sentetik bir retinoik asit türevi ile ağır ve tedaviye dirençli psoriasislerde çok iyi sonuç alındığı bildirilmektedir. Teratojenik olabilir. Başka yan etkileri de göz önüne alınarak deri hastalıklarının tedavisinde son çare olarak denenmelidir. A vitamini eksikliğinden korunma büyük ölçüde eğitime dayanır. O bölgede kolay yetişen yeşil yapraklı bitkileri uygun şekilde yemesi halka öğretilir. A vitamini eksikliğine bağlı körlüğün yaygın olduğu yörelerde çocuklara 6 ayda bir tek doz ünite (60 mg), gebelere tek doz gene aynı miktar bir kez verilebilir. Gebelerin diyetini ayarlamak daha iyidir, çünkü fazla A vitaminin fetusa zararlı olabileceğini düşündüren gözlemler vardır (4). 7. Oral Dokulara ve Diş Gelişimine Etkisi A vitamini dişler ve dişetleri için önemlidir. Sağlıklı doku oluşumunu destekler. Fazla miktarda alınması toksik etkilere neden olur. Eksikliğinde; ağız mukozasında keratinizasyon, dişeti hiperplazisi, ameloblast ve odontoblastlarda patolojik değişiklikler, dişlerin sürme sırasında değişiklikler, alveol ve çene kemiklerinde hipokalsifikasyonlar ve dudak damak yarığı gibi konjenital bozukluklar oluşabilir (5). Ayrıca A vitaminin lökoplaki olgularında kanser gelişme olasılığını azalttığı belirtilmiştir (6). A vitaminin epitel hücrelerinin diferansiyasyon olayının esas sorumlusu olduğu kanıtlanmıştır. A vitamini eksikliğinde epitel hücrelerinin diferansiyasyonu bozulmaktadır. Basal tabakadaki hücreler özgüllüğünü kaybederek keratin üretimiyle stratifiye skuamoz epitel formuna dönüşmektedir. Yani basit değişikliklerden biri epitelyum hücrelerinin 12

22 keratinize metaplazisidir. Bu olay, trakenin müköz membranı, konjuktiva ve üreter, tükrük bezi ve diğer bezler dahil olmak üzere vücudun her yerinde meydana gelmektedir. Resim 1 ( A) normal fare dili, (B,C) vitamin A eksikliği olan fare dili. Dilin müköz bezlerinde skuamoz metaplazi ve keratinöz materyalle dolu büyük bir kist bulunmaktadır (B). A vitamini eksikliği olan farelerin diş gelişiminde, odontolojik epitelde normal histodiferansiyasyon ve morfodiferensiasyon farklılaşması başarısız olur ve sonuç farelerde hücre proliferasyonunun artmasıdır. Ayrıca pulpa dokusunun epitelyal invazyonu A vitamini eksikliğinde karakteristik bir bulgudur. 13

23 Resim 2 A vitamini eksikliği olan farenin maksiler kesicisindeki deminerilizasyonun sagittal kesitdeki mikrofotoğrafı. Not: Odontojenik epitelin irregular invajinasyonu ve anormal dentin birikimi. ( 90) Anneleri doğumdan 5 ay önceden A vitamininden yoksun diyetle beslenen farelerde, hem molarların hem de kesicilerin şekillerindeki deformasyon değişiklerinin oldukça şiddetli olduğu görülmüştür. Mineyi oluşturacak hücrelerin indüklenmesinden sonra mine matriksi oluşumu durdurulur ve kalsifikasyon başarısızlıkla meydana gelir ve mine hipoplazisi ile sonuçlanır. Dentin de, atipik yapıdadır, normal tübüler yapısı bozuktur ve sellüler ve vasküler bir yapı içerir. Vitamin A eksikliğinin preerüptif fazda diş gelişiminde etkili olduğu posteruptif dönemde çürük oluşumunda önemli olduğu belirtilmiştir. (Haris ve Navia) Buna karşı Salley ve arkadaşları çürüklerin dental değişikliklerden değil tükrük bezlerinin fonksiyonlarında meydana gelen değişikliklerden olduğunu ileri sürmüşlerdir. A vitamininden eksik diyetle beslenen hayvanlarda normal hayvanlara göre diş sürmesinin geciktiği hatta uzun süreli eksikliklerde sürme tamamen durabilmektedir. Alveoler kemiğin formasyon oranı azalmaktadır. Gingival epitel hiperplastik olur ve uzun süren 14

24 eksikliklerde keratinizasyon meydana gelir. Bu doku bakteriler tarafından sarılabilir bu yüzden periodontal hastalıklar ve mikroabseler meydana gelir. Major ve minör tükrük bezleri tipik keratinize metapilaziye uğrar. Bu A vitamini eksikliğinde tüm epitel hücrelerinde karakteristiktir. Açıklanan tüm değişiklikler reversibldır (7). Resim 3 Demineralize fare kesicilerinin kesiti. A. Kontrol grubu B.Vitamin A eksikliği olan grup. Not: Artmış labial dentinin lingualdekiyle karşılaştırılması. ( 40) D VİTAMİNİ 1. Yapı ve Fonksiyonu Vitamin D steroid bir prohormondur. Başlıca hayvanlarda, fakat bitki ve mayalardada bulunan bir grup steroid hormon tarafından temsil edilmektedir. Bunlar vücutta uğradıkları çeşitli değişiklikler sonucunda kalsiyum ve fosfat metabolizmasında rol oynayan kalsitrol olarak bilinen bir hormon meydana gelmesine neden olurlar (3). 15

25 Doğada bulunan birçok sterol morötesi (ultraviyole) ışınlarla ışınlanarak aktive edilirse antiraşitik özellik gösteren aktif steroller elde edilebilir. Bunlarda ikisi beslenme ve tedavi açısıdan önem taşır: D 2 vitamini (ergokalsiferol ) ve D 3 vitamini (kolekalsiferol ) D 2 vitamini (Ergokalsiferol ): Bitkisel kaynaklı olan ve en çok maya ve mantarlarda bulunan ergosterolün morötesi ışınlara maruz kalması sonucu oluşur. D 2 vitamini tedavide D 3 vitamini gibi etkilidir. Ancak doğada pek bulunmaz. Bitkilerde de hayvanlarda da pek rastlanmaz. Ergokalsiferol, kolekalsiferolden 24. karbon atomunda bir metil grubu bulunması ve 22. ve 23. karbon atomları arasında çift bağ olması ile ayrılır. Organizmaya girdikten sonra aynen kolekalsiferole benzer tarzda karaciğerde ve böbreklerde hidroksile olur. D 3 vitamini (Kolekalsiferol ): Hayvansal yağlarda oldukça yaygın olarak bulunan 7-dehidrokolesterolün morötesi ışınlara maruz kalması ile oluşan doğal bir D vitaminidir ve depolanabilir ancak büyük bir kısmı karaciğere gider. Ayrıca bağırsaklarda, kemiklerde, kaslarda ve böbreklerde de depolanır (4). Besinlerle alınan D vitamini duedonum ve jejenumdan lumendeki lipidlerle birlikte, lenfatik kanallar yoluyla dolaşıma geçer. Alfa-2 globuline bağlanarak karaciğere gelir. Karaciğerde depolandıktan sonra birçok aktif şekillere çevrilir. Önce hepati mikrosomlarda bulunan 25-hidroksilaz, kolekalsiferolü, 25-hidroksikolekalsiferole çevirir. (25-HCC veya 25- OH D 3 ). Bu madde kalsidiol olarak da bilinir. Kalsidiol yine alfa- 2 globuline bağlanarak kan yoluyla böbreğe gelir. Böbreklerde tübüler epiteldeki mitokondriyal enzimlerin etkisiyle 1,25 DHCC e, bir bölümü de 24,25 DHCC e çevrilir. Gerek 25-DHCC, gerekse 24, 25- DHCC, D vitamini aktivitesi gösteren maddelerdir. Ancak vitamini en aktif şekli 1,25- DHCC dir. Bu madde kalsitriol olarak da bilinir. D vitamininin bu aktif şekli bugün bir hormon olarak kabul edilmektedir. 16

26 Kalsitriol sentezi serum Ca ve P düzeylerine bağlı olarak feedback mekanizması ile düzenlenir. Ca ve P homeostazında böbreklerin, karaciğerin ve bağırsakların normal fonksiyon görmeleri yanında; parathormon, kalsitonin salgılarının normal ve diyetle alınan Ca, P iyonlarının ve D vitamininin yeterli olması rol oynar (3). 1,25(OH) 2 D ün genel fonksiyonları şunlardır: 1,25(OH) 2 D duodenumdan Ca absorbsiyonu arttırmaktadır. 1,25(OH) 2 D, ileumdan P absorbsiyonu arttırmaktadır. D vitamini olmadığında diyetten kalsiyumun %10-15 i, fosforun %60 ı emilebilmektedir. Vitamin D reseptör aktivasyonu olduğunda ise kalsiyum emilimi %30-40, fosfor emilimi ise %80 oranında artmaktadır. 1,25(OH) 2 D, böbrekten kalsiyum kaybını azaltmaktadır. 1,25(OH) 2 D, kemik rezorbsiyonunu arttırmaktadır. 1,25(OH) 2 D, paratiroid glandlardan PTH sentezini ve salınımını azaltmaktadır. 1,25(OH) 2 D, 200 den fazla geni kontrol etmektedir. Bu genler hücre proliferasyonu, diferansiasyonu, apoptozis ve anjiogenezisi üzerine odaklanmaktadır. 1,25(OH) 2 D, iyi bir immunomodülatördür. Serum 25(OH)D düzeyi >30mg/ml olduğunda 1,25(OH) 2 D yapımı artmaktadır. 1,25(OH) 2 D nukleusa giderek kathelisidin salınımını arttırmakta, kathelisidin ise T lenfositleri aktifleyerek sitokin salınımı ve B lenfositleri aktifleyerek Ig sentezini arttırmaktadır. 1,25(OH) 2 D, insülin yapımını arttırmaktadır. 1,25(OH) 2 D, renin sentezini azaltmaktadır. 1,25(OH) 2 D, myokardial kontraktiliteyi arttırmaktadır (8). 2. Vitamin Kaynakları Doğadaki besinlerin çok azı D vitamini içerir. Bunlar arasında yumurta sarısı, süt ve tereyağı vardır. Hayvanların karaciğerlerinde de D vitamini vardır. D vitamininden en zengin 17

2) Kolekalsiferol (D 3)

2) Kolekalsiferol (D 3) Sunum İçeriği Öğretim Görevlisi :Yrd.Doç.Dr.Bekir ÇÖL Hazırlayan ve Sunan : Fulya ÇELEBİ Konu : D Vitamini 31/10/2008 D vitamini formları kaynaklarına genel bakış Deride ve vücutta D vitamini sentezi İnce

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitaminler Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda

Detaylı

Vitaminlerin Sınıflandırılması. Vitaminler. Suda Çözünen Vitaminler. Yağda Çözünen Vitaminler. C ve B vitaminleri. A,D,K,E vitaminleri

Vitaminlerin Sınıflandırılması. Vitaminler. Suda Çözünen Vitaminler. Yağda Çözünen Vitaminler. C ve B vitaminleri. A,D,K,E vitaminleri VİTAMİNLER Vitaminler, normal büyüme ve yaşamın sürdürülebilmesi için gıdalarla dışardan alınması zorunlu olan bileşiklerdir. Her vitaminin vücutta belirli ve kendine özgü bir işlevi olduğundan, yiyeceklerle

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Raşitizm D Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur? Anne Sütünde Yeterince D Vitamini Var mıdır?

Raşitizm D Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur? Anne Sütünde Yeterince D Vitamini Var mıdır? Raşitizm, kemiklerde kalsiyum depolanmasının yetersiz olmasına bağlı olarak ortaya çıkan şekil bozukluklarına verilen genel addır. Nedenleri çeşitlidir. Her yaşta görülebilir. En sık olarak görülen, dolayısıyla

Detaylı

Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik

Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik VİTAMİNLER Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik bileşiklerdir. Vitaminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

Tarihte bugün (27 Eylül) 1908: İlk Ford T Modeli üretildi; 1998: Google kuruldu

Tarihte bugün (27 Eylül) 1908: İlk Ford T Modeli üretildi; 1998: Google kuruldu Tarihte bugün (27 Eylül) 1908: İlk Ford T Modeli üretildi; 1998: Google kuruldu VİTAMİNLER 100 YIL ÖNCESİNE KADAR BİLİNMEZDİ Vitaminler vücudun sağlıklı kalması için çok az miktarlarda gerekli olan organik

Detaylı

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup normal yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan, yiyecekler içerisinde doğal olarak bulunan basit yapılı bileşiklerdir. VİTAMİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ=)

Detaylı

Yağlar ve Proteinler

Yağlar ve Proteinler Yağlar ve Proteinler Yağlar Yağlar, yağ asitleri ve gliserolden oluşmuş organik bileşiklerdir. Yağlar en ekonomik enerji kaynaklarıdır. Yağlar aynı miktardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki katından

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL Multivitamin ve Mineral Kombinasyonu FORMÜLÜ : PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL 11 Vitamin Vitamin A 10.000 I.U Vitamin B 1 20 mg Vitamin B 2 5 mg Vitamin B 6 10 mg Vitamin B 12 0.005 mg Vitamin C 150

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24

Detaylı

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

PROSPEKTÜS. Multimix Pediatrik Şurup, dengeli oranlarda bir araya getirilmiş bir multivitamin kombinasyonudur.

PROSPEKTÜS. Multimix Pediatrik Şurup, dengeli oranlarda bir araya getirilmiş bir multivitamin kombinasyonudur. PROSPKTÜS FORMÜLÜ: Her 5 ml (1ölçek) Multimix Pediatrik Şurup etkin madde olarak 2500, 0.9 B 1, 1 B 2, 1.3 B 6, 45, 400 D 3, 8.94, 3.5 D-Pantotenol, 0.085 D-, 11, tatlandırıcı olarak Ksilitol, tat ve koku

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 500 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 25 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.4 mg 127 B2 Vitamini 1.75 mg 125 Niasinamid 20 mg 125

Detaylı

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1

RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 RUMİNANTLARDA KALSİYUM,FOSFOR VE MAGNEZYUM YETMEZLİKLERİ-1 Kalsiyum, fosfor ve magnezyum, kas yapısı, fizyolojik olaylar ve birçok dokunun normal fonksiyonları için gereklidir. Kemik formasyonu, kas kontraksiyonu,

Detaylı

DECAVİT Pronatal Film tablet

DECAVİT Pronatal Film tablet DECAVİT Pronatal Film tablet FORMÜL: Bir DECAVİT Pronatal Film tablet: Vitamin olarak: A vitamini (retinol) B1 vitamini (tiamin) B2 vitamini (riboflavin) B6 vitamini (piridoksin) B12 vitamini (siyanokobalamin)

Detaylı

Yin i e a e y a nı ı du d rum m s in i di d r i im i kan a al a ı l ı m u m kozas a ın ı da d a d a d a gö g rülü l r i b u b nun s onucu em

Yin i e a e y a nı ı du d rum m s in i di d r i im i kan a al a ı l ı m u m kozas a ın ı da d a d a d a gö g rülü l r i b u b nun s onucu em A VĐTAMĐNĐ RAMAZAN KARAKAYA 0501150021 Yrd.Doç. BEKĐR ÇÖL Absorbsiyon, Transport, Metabolizma Vitamin A statüsünü etkileyen besin ile ilgili faktörler, A A vitamini eksikliği ve toksisitesi, 1 2 A Vitaminin

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti Prospektüs ; berrak sarı renkli çözelti olup her ml'si 500.000 IU Vitamin A, 75.000 IU Vitamin D 3 ve 50 mg Vitamin E içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ uygun farmasötik şekli, içerdiği A, D 3 ve E vitamin

Detaylı

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON Hijyenin Tanımı ve Önemi... 1 Sanitasyon Tanımı ve Önemi... 1 Kişisel Hijyen... 2 Toplu Beslenme Sistemlerinde (TBS) Hijyenin Önemi... 3 Toplu Beslenme Sistemlerinde

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz LİPİTLER Hayvan ve bitki dokularının eter, benzin, kloroform gibi yağ çözücülerinde eriyen bölümlerine ham lipit denir. Organizmanın başlıca besin kaynağını oluştururlar, enerji verme ve depolama yönünden

Detaylı

KALSİYOTROPİK İLAÇLAR

KALSİYOTROPİK İLAÇLAR KALSİYOTROPİK İLAÇLAR Kalsiyumun vücut için önemi: Hücrede; membran, mitokondri, Endoplazmik retikulumda bağlı halde ve; stoplazmada serbest halde bulunur. Hücrenin canlılığı ve fonksiyonları için önemlidir.

Detaylı

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN

KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 4. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi SAĞLIKLI BESLENME Yrd. Doç. Dr. Omca DEMİRKOL Beslenme Bilim Dalı Beslenme, besinlerin üretiminden hücrede kullanımına değin geçen tüm evrelerde insan-besin ilişkisini inceleyen bir bilim dalıdır. Beslenme

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

D VİTAMİNİ METABOLİZMASI ve RİKETS

D VİTAMİNİ METABOLİZMASI ve RİKETS D VİTAMİNİ METABOLİZMASI ve RİKETS D vitamini kemik yapımı ile kalsiyum ve fosfor minerallerinin dengesi için gereklidir. D VİTAMİNİ Bitkisel ve hayvansal kaynaklı olarak alınan D vitamini öncülleri deride

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

ÜNİTE 8 Vitaminler. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

ÜNİTE 8 Vitaminler. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 8 Vitaminler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Vitaminlerin genel özelliklerini ve sınıflandırılmasını, Vitaminlerin hangi besin maddelerinde bulunduklarını, Organizmadaki görevlerini, Yetersizliklerinde

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır?

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinde Lipitler Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Suda çözünmezler

Detaylı

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14

HEREDİTER SFEROSİTOZ. Mayıs 14 HEREDİTER SFEROSİTOZ İNT.DR.DİDAR ŞENOCAK Giriş Herediter sferositoz (HS), hücre zarı proteinlerinin kalıtsal hasarı nedeniyle, eritrositlerin morfolojik olarak bikonkav ve santral solukluğu olan disk

Detaylı

Hipokalsemi. Prof.Dr.Enver ŞİMŞEK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilimdalı

Hipokalsemi. Prof.Dr.Enver ŞİMŞEK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilimdalı Hipokalsemi Prof.Dr.Enver ŞİMŞEK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilimdalı Kalsiyum 03.01.2014 57.Milli Pediatri Kongresi 2 Kalsiyum Fetal dönem Çocukluk çağı Erişkin

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

Suda eriyen vitaminler. Vücutta kullanılması TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ)

Suda eriyen vitaminler. Vücutta kullanılması TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ) TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ) Suda eriyen vitaminler B grubu vitaminleri içinde ilk tanınanıdır. Bitkilerde serbest, hayvanlarda ise fosfat veya proteine bağlı olarak bulunur. Vücutta kullanılması Bazı çiğ balıklardaki

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir.

Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız ve Diş Sağlığı Günümüzde diş ve diş eti hastalıkları bütün dünyada yaygın ve önemli bir sorundur. Çünkü ağız ve diş sağlığı genel sağlığımızla yakından ilişkilidir. Ağız sağlığı: Dişler ve onları

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

EVİCAP 100 mg/2 ml I.M Enjektabl Solüsyon içeren Ampul

EVİCAP 100 mg/2 ml I.M Enjektabl Solüsyon içeren Ampul EVİCAP 100 mg/2 ml I.M Enjektabl Solüsyon içeren Ampul FORMÜLÜ Beher ampulde steril ve apirojen olarak; dl-alfa Tokoferil asetat (100 I.U) 100.0 mg Soya yağı k.m. 2.0 ml bulunur. FARMAKOLOJĠK ÖZELLĠKLERĠ

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI

FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI FOSFOR DENGESİ ve HİPERFOSFATEMİNİN KLİNİK SONUÇLARI Dr. Dilek TORUN Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı 13-17 Kasım 2013 30. Ulusal Nefroloji Hipertansiyon Diyaliz ve Transplantasyon

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

Hangi vitamin ne işe yarar?

Hangi vitamin ne işe yarar? On5yirmi5.com Hangi vitamin ne işe yarar? Vitaminler ve mineraller, vücudun biyokimyasal işlevlerinin sürdürülmesini sağlarlar. Yayın Tarihi : 10 Ekim 2012 Çarşamba (oluşturma : 8/24/2015) Yağda eriyen

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 2. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ TC SAĞLIK BAKANLIĞI ANTALYA KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ ANTALYA EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Aşırı sıcaklar çeşitli sağlık problemlerini de beraberinde getirmektedir.sıcaklık ve nem artışına bağlı olarak

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin Prospektüs Betakin sarı renkli, berrak çözelti olup, her ml'si 5 mg Thiamin HC1 (Vit. B,), 2 mg Riboflavin (Vit. B 2 ), 2 mg Pridoksin HC1 (Vit. B 6 ), 4 mcg Siyanokobalamin (Vit B] 2 ), 20 mg Niasin,

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler

DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ?

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? Kalsiyum bir çok kişinin bildiği gibi kemik ve dişlerin yapı, oluşum ve sürdürülmesinde temel bir gereksinimdir. Kemik erimesini azaltmada yardımcı

Detaylı

Mutfağınızdaki Eczane: Vitaminler

Mutfağınızdaki Eczane: Vitaminler Mutfağınızdaki Eczane: Vitaminler Vitaminler, vücutta meydana gelen metabolik reaksiyonların gerçekleşmesinde rol alan, vücutta üretilmeyen, yiyeceklerle birlikte dışarıdan alınmak zorunda olan organik

Detaylı

5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ

5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ 02.12. 5. SINIF FEN VE TEKLONOJİ DERSİ VÜCUDUMUZUN BİLMECESİNİ ÇÖZELİM AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ SINIF ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİ TARAFINDAN 2.12. TARİHİNDE ENFORMATİK BÖLÜM BAŞKANLIĞINDA HAZIRLANMIŞTIR.

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi

Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi (16.12.2001) İçindekiler... 1 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Oluşur?... 1 Gıdalara Nasıl Bulaşma Olur?... 2 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Önlenir?... 3 Bazı Yaygın Gıda Zehirleyen Bakteriler... 3 Salmonella... 3 Bacillus...

Detaylı

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065

Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065 Gençlerde Bel Ağrısına Dikkat! Bel ağrısı tüm dünyada oldukça yaygın bir problem olup zaman içinde daha sık görülmektedir. Erişkin toplumun en az %10'unda çeşitli nedenlerle gelişen kronik bel ağrıları

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II IV. KURUL 2009 2010

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II IV. KURUL 2009 2010 IV. Kurul Gastrointestinal Sistem ve Metabolizma IV. Kurul Süresi: 5 hafta IV. Kurul Başlangıç Tarihi: 17 Şubat 2010 IV. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 22 23 Mart 2010 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır.

KULLANMA TALİMATI. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır. MULTANZİM Draje Ağızdan alınır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 300 mg pankreatin (en az 8000 FIP ünitesi lipaz; en az 9000 FIP ünitesi amilaz; en az 500 FIP ünitesi proteaz) ve 50 mg safra disperti (%

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

19.10.2008. A vitamini, 1913-1915 yılları arasında keşfedilen ilk vitamin.

19.10.2008. A vitamini, 1913-1915 yılları arasında keşfedilen ilk vitamin. A vitamini, 1913-1915 yılları arasında keşfedilen ilk vitamin. Vitamin A, 3500 yıl öncesinden beri bilinen eksikliğinin hastalık oluşturduğu bir vitamindir. Bizim gece körlüğü olarak bildiğimiz hastalığın

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Gıdalar ve Güzellik Ananas Armut Avokado Balık Balkabağı Biber Böğürtlen Brezilya fıstığı Çilek Elma

Gıdalar ve Güzellik Ananas Armut Avokado Balık Balkabağı Biber Böğürtlen Brezilya fıstığı Çilek Elma Gıdalar ve Güzellik Besinlerin dengeli bir şekilde tüketilmesi cildin sağlıklı bir görünüme sahip olmasını sağlar. Aşağıda cilt sağlığına katkıları olan besinler ve içerdikleri vitaminler ile mineraller

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ

DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür

Detaylı

Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı?

Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı? Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı? Vitaminler, vücudumuzdaki birçok metabolik olayın gerçekleşmesinde önemli görevleri olan maddelerdir. Vücudumuz vitaminleri kendisi yapamadığından gıdalarla almak

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi

HİPERKALSEMİ. Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi HİPERKALSEMİ Meral BAKAR Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji Gündüz Tedavi Ünitesi Tanım: Hiperkalsemi serum kalsiyum düzeyinin normalden (9-11 mg/dl) yüksek olduğunda meydana gelen

Detaylı

Sindirim Sistemi. 1 Molekül 9 Molekül. (Fiziksel Kimyasal. Sindirim) Protein Büyük Moleküllü Mineral Küçük Mol. Besin

Sindirim Sistemi. 1 Molekül 9 Molekül. (Fiziksel Kimyasal. Sindirim) Protein Büyük Moleküllü Mineral Küçük Mol. Besin Sindirim Sistemi Sindirim: Arabaların çalışması için enerjiye ihtiyaçları vardır, benzinleri bittiğinde gidip benzin alarak arabalarımıza enerji sağlamış oluruz. Tıpkı arabalar gibi canlıların da hareket

Detaylı

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU

MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK Dünya nüfusundaki hızlı artış ile teknolojik gelişmeler insanları tarımsal

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI FUSİNAT 500 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Bir film kaplı tablet 500 mg sodyum fusidat içerir. Yardımcı maddeler: Mikrokristal selüloz PH 200, krospovidon, laktoz anhidrat,

Detaylı

Sigaranın Vücudumuza Zararları

Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın Vücudumuza Zararları Sigaranın vücudumuza olan zararları ve sigarayı bıraktıktan sonra vücudumuzdaki değişimler burada anlatılmaktadır. Sırt ve Bel Ağrısı: Sigara içmek bel ile ilgili hastalıkların

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

Kanser Hastalarında Beslenme

Kanser Hastalarında Beslenme Kanser Hastalarında Beslenme Tedavi Öncesi, Tedavi Süresince ve Tedavi Sonrası Beslenme İpuçları Uzm.Dyt.Elvan YILMAZ AKYÜZ Hedefler Sağlıklı kiloyu korumak Vücudun onarımını ve tedavisini sağlayan sağlıklı

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT

SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIK Dünya Sağlık Örgütü tanımına göre sağlık ; bedensel ve ruhsal olarak tam iyi olma halidir. BESLENME Bir insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken

Detaylı