TÜRK BORÇLAR HUKUKU ÖZEL HÜKÜMLER

Transkript

1 Hizmet Sözleşmesi I Prof. Dr. Cevdet YAVUZ Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Emekli Öğretim Üyesi TÜRK BORÇLAR HUKUKU ÖZEL HÜKÜMLER Giriş - Geçirim (Temlik) Borcu Doğuran Sözleşmeler- Kullanma ve Yararlanma Hakkı Veren Sözleşmeler - İş Görme Sözleşmeleri - Saklama (Muhafaza) Sözleşmeleri - Şahsî (Kişisel) Teminat Sözleşmeleri - Sonuçları Talih ve Tesadüfe Bağlı Sözleşmeler - Ortaklık Sözleşmeleri (Âdi Ortaklık) 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu na Göre Güncellenmiş ve Yenilenmiş 9. Baskı yı Hazırlayanlar: Prof. Dr. Cevdet YAVUZ - Doç. Dr. Faruk ACAR - Doç. Dr. Burak ÖZEN

2 II İş Görme Sözleşmeleri Yayın No : 3019 Hukuk Dizisi : Bası Ocak 1986 İSTANBUL Yenilenmiş 2. Bası - Eylül İSTANBUL Yenilenmiş 3. Bası - Eylül İSTANBUL Yenilenmiş 4. Bası - Eylül İSTANBUL Yenilenmiş 5. Bası - Eylül İSTANBUL Yenilenmiş 6. Bası - Eylül İSTANBUL Yenilenmiş 7. Bası - Eylül İSTANBUL Tıpkı 8. Bası - Ağustos İSTANBUL Yenilenmiş 9. Bası - Ocak 2014 İSTANBUL ISBN Cop yright Bu ki ta bın bu ba sısının Tür ki ye de ki ya yın hak la rı BE TA Ba sım Ya yım Dağıtım A.Ş. ye ait tir. Her hak kı sak lıdır. Hiç bir bö lü mü ve pa rag ra fı kıs men ve ya tama men ya da özet ha lin de, fo to ko pi, fak si mi le ve ya baş ka her han gi bir şe kil de çoğaltıla maz, dağıtıla maz. Nor mal öl çü yü aşan ik ti bas lar ya pıla maz. Nor mal ve ka nu nî ik ti bas lar da kay nak gös te ril me si zo run lu dur. Dizgi Baskı - Cilt : Beta Basım A.Ş. : Pasifik Ofset Cihangir Mah. Güvercin Cad. No:3 Baha İş Merkezi A Blok Avcılar / İSTANBUL Tel: (0212) (Sertifika No ) Kapak Tasarım : Gökhan Ayrancı Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. (Sertifika No: 16136) Narlıbahçe Sokak Damga Binası No: 11 Cağaloğlu - İSTANBUL Tel : (0-212) Fax: (0-212)

3 Özel Borç İlişkilerinin Düzenlenmesi III ÖNSÖZ Elinizdeki bu kitap, çalışmamızın 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu na göre güncellenmiş ve yenilenmiş dokuzuncu baskısı nı oluşturmaktadır. Bu baskının hazırlanması vesile kılınarak, bu baskıda da, çalışmamıza bazı yeni konular ilave edilmesi yanında; önceki baskıdan bu güne kadar olan dönemdeki içtihat ve doktrin gelişmeleri yakından izlenmiş; önemli bulunan tüm hususların, çalışmamıza alınmasına özen gösterilmiştir. Bu açıdan eserin, -önceki baskılarda olduğu gibi- bibliyografya ve prensip kararı niteliğindeki içtihatlar bakımından doyurucu olması arzu edilmiştir. Çalışmamız ile ilgili pozitif hukuk gelişmeleri de yakından ele alınmıştır. Bazı konular, yeniden yazılmış ve çok defa önceki baskılardaki eksiklikleri telafi edecek çok sayıda ilaveler yapılmıştır. Çalışmamızda pozitif gelişmeler, gerektiği ölçüde izlenmiş ve işlenmiştir. Bu kapsamda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun un Resmi Gazete de yayımlandığı gün olan 28 Kasım 2013 tarihinden altı ay sonra ki gün itibariyle (29 Mayıs 2014 de) yürürlüğe girecek olan (6502 s.lı K. m.87), bu yeni Kanun metni de, kitabımızın sonunda, tam metin olarak (EK. 6, s vd.) verilmiştir. Bu Kanun gereği olan Yönetmelik düzenlemeleri de, 28 Mayıs 2014 e kadar olan altı aylık dönem içinde, Gümrük ve Tekel Bakanlığı (m.3.1b) tarafından çıkarılacaktır (m.84.2). Bu sebeple kitabımızda, 4077 sayılı Tüketicinin Korunma Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde yapılan açıklamalar muhafaza edilmiştir. Eserimizin ilk baskısından bu yana geçen zaman içinde, ihtiva ettiği konularla ilgili çalışmalarda, eserimizin önceki baskılarının etkileri ifadesi güç bir manevi hazla izlenmiş ve bu çalışmalardan bu baskıda azami dikkat gösterilerek yararlanılmaya gayret gösterilmiştir. Önceki baskılarda olduğu gibi çalışmamızın bu baskısının da tüm hukukçularımıza yararlı olmasını temenni ediyor, bu baskıyı da üstlenen ve gerçekleştiren Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. nin sayın yöneticilerine ve çalışanlarına, titiz ve özverili ilgi ve çalışmaları sebebiyle borçlu olduğum teşekkürlerimi burada ayrıca bir kere daha ifade ediyorum. Haydarpaşa / İSTANBUL - 30 Kasım 2013 Prof. Dr. Cevdet YAVUZ (9. Baskıyı Hazırlayanlar adına)

4

5 Özel Borç İlişkilerinin Düzenlenmesi V İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... V KISALTMALAR...LXVII GİRİŞ 1. TÜRK HUKUKUNDA ÖZEL BORÇ İLİŞKİLERİNİN DÜZENLENMESİ... 3 I. Genel olarak... 3 II. Çeşitli sözleşme tiplerinin kanun tarafından düzenlenmesi ve bu düzenlemenin niteliği Çeşitli sözleşme tiplerinin kanun tarafından düzenlenmesinin sebepleri... 3 a. Tarihî sebepler... 3 b. Hukuk uygulamasında kolaylık ve açıklık sağlama... 4 c. Devletin özel hukuk ilişkilerine kamu düzenini sağlama amacıyla müdahale edebilmesi Özel borç ilişkilerini düzenleyen kanun hükümlerinin (özel hükümlerin) niteliği... 6 a. Türk Borçlar Kanunu nun ikinci kısmının özel borç ilişkileri başlığını taşımasının eski Borçlar Kanunu nun ikinci kısmının başlığı olan akdin muhtelif nevileri ne göre isabetli olması... 7 b. Özel borç ilişkilerini düzenleyen kanun hükümlerinin konusu... 8 aa. Uygulama alanı konulu hükümler... 8 (i) Tanımlayıcı hükümler... 8 (ii) Genişletici ya da sınırlandırıcı hükümler... 8 bb. Sözleşmenin kurulması konulu hükümler... 9 (i) Şekle ilişkin hükümler... 9 (ii) Diğer hükümler... 9 cc. Sözleşmenin konusuyla ilgili hükümler... 9 (i) Edim hükümleri (a) Asli borçlar (b) Yan borçlar (ii) Davranış hükümleri dd. Borçların ifa edilmesine ilişkin hükümler... 10

6 VI İçindekiler (i) Borçlunun tazminat sorumluluğuna ilişkin hükümler (ii) Borçlunun temerrüdüne ilişkin hükümler ee. Sözleşmenin sona ermesine ilişkin hükümler (i) Sözleşmenin sona erme sebeplerine ilişkin hükümler (ii) Sözleşmenin tasfiyesine ilişkin hükümler ff. Diğer hükümler c. Özel borç ilişkilerini düzenleyen kanun hükümlerinin uygulanma sırası III. Borçlar Kanunu nda düzenlenen sözleşmeler Borçlar Kanunu nun sözleşme tiplerini düzenleyen hükümlerine hakim olan temel prensipler a. Sözleşme özgürlüğü prensibi (i) Sözleşme yapıp yapmama özgürlüğü (ii) Sözleşmenin karşı tarafını seçme özgürlüğü (iii) Şekil serbestisi (iv) Sözleşmeyi değiştirme veya ortadan kaldırma özgürlüğü (v) Sözleşmenin konusunu ve muhtevasını tayin serbestisi b. Tip serbestisi prensibi c. Hakimin takdir yetkisi prensibi Borçlar Kanunu nun düzenlediği sözleşmelerin gruplandırılması a. Konu ve amaç itibariyle sözleşmelerin gruplandırılması aa. Temlik ( devir ve ferağ) borcu doğuran sözleşmeler bb. Kullanma ve yararlanma hakkı veren sözleşmeler cc. İş görme sözleşmeleri dd. Saklama (muhafaza) sözleşmeleri ee. Teminat sözleşmeleri ff. Sonuçları talih ve tesadüfe bağlı sözleşmeler gg. Ortaklık sözleşmeleri b. Diğer gruplandırmalar IV. Borçlar Kanunu ndan başka kanunlarda düzenlenen sözleşmeler Borçlar Kanunu ndan başka kanunlarla Borçlar Kanunu nda düzenlenen sözleşmeler hakkında hükümler getirilmesi Borçlar Kanunu ndan başka kanunlarda düzenlenen sözleşmeler V. Kanun tarafından düzenlenmeyen (isimsiz) sözleşmeler Birleşik sözleşmeler Karma sözleşmeler a. Karma sözleşmelerin çeşitleri... 25

7 İçindekiler VII (i) Çifte tipli karma sözleşmeler (ii) Kombine sözleşmeler (iii) Çeşitli tiplere ait unsurların birbirlerine karıştığı sözleşmeler (iv) Tipik sözleşmeye ikinci derecede başka edim eklenmesi şeklindeki karma sözleşmeler b. Karma sözleşmelere uygulanacak hükümler (i) Çeşitli tiplerin birbirini götürmesi görüşü (ii) Soğurma (imtisas) görüşü (iii) Birleştirme görüşü (iv) Yaratma ve kıyas görüşü Kendisine özgü yapısı olan sözleşmeler a. Genel olarak kendisine özgü yapısı olan sözleşmeler b. Sulh sözleşmesi aa. Genel olarak sulh sözleşmesi bb. Sulh sözleşmesine uygulanacak hükümler c. Satış için bırakma sözleşmesi aa. Genel olarak satış için bırakma sözleşmesi bb. Satış için bırakma sözleşmesinin hükümleri (i) Satış için bırakanın borçları (ii) Satış için alanın borçları d. Tek satıcılık sözleşmesi aa. Genel olarak tek satıcılık sözleşmesi ve unsurları (i) Yapımcının tek satıcıya belirli bir bölgede satış tekeli tanıması (tek satış hakkı) (ii) Süreklilik taşıyan bir çerçeve sözleşmesinin varlığı (iii) Tek satıcının üçüncü kişilerle yaptığı muamelelerde kendi adına ve hesabına hareket etmesi (iv) Tek satıcının pazarlama, satış ve sürümü artırma faaliyetinde bulunması (a) Çerçeve ilişkisi (b) Çerçeve ilişkinin uyguluma safhası bb. Tek satıcılık sözleşmesinin hükümleri (i) Tek satıcının borçları (a) Alım ve bedel ödeme borcu (b) Sürümü artırmak için faaliyette bulunma borcu (c) Müşteri hizmetlerini yerine getirme borcu (d) Diğer borçları... 38

8 VIII İçindekiler (ii) Yapımcının borçları (a) Düzenli biçimde mal teslimi yükümlülüğü (b) (c) (d) Sadakat ve özellikle tek satıcıya destekleme yükümlülüğü Sözleşme bölgesinde doğrudan doğruya veya başkaları aracılığı ile sözleşme (satış) yapmama yükümlülüğü Sözleşme konusu malların kalitesini garanti etme yükümlülüğü cc. Tek satıcılık sözleşmesinin sona ermesi BİRİNCİ KISIM GEÇİRİM (TEMLİK) BORCU DOĞURAN SÖZLEŞMELER BİRİNCİ BÖLÜM SATIŞ SÖZLEŞMESİ BİRİNCİ AYIRIM GENEL HÜKÜMLER 2. GENEL OLARAK SATIŞ SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Satış sözleşmesinin tanımı III. Satış sözleşmesinin hukukî niteliği Satış sözleşmesinin rızaî bir sözleşme olması Satış sözleşmesinin borç doğurucu sözleşme olması a. Ayırım prensibi b. Birlik prensibi c. Sorunun hukuk politikası yönünden değerlendirilmesi Satış sözleşmesinin karşılıklı (synallagmatique) sözleşme olması Satış sözleşmesinin geçirim (temlik) borcu doğuran sözleşme olması IV. Satış sözleşmesinin unsurları Satılan (mebi, satım konusu) Satış bedeli (semen, fiyat) Satılan ile satış bedelinin birbiriyle değiştirilmesi konusunda tarafların anlaşması V. Satış sözleşmesinin çeşitleri VI. Satış sözleşmesinin hükümleri Satıcının borçları Alıcının borçları... 66

9 İçindekiler IX 3. SATIM SÖZLEŞMESİNDE YARAR VE HASARIN GEÇMESİ I. Genel olarak II. Yarar ve hasar kavramları, sorunun ortaya konması ve çeşitli çözüm şekilleri Yarar ve hasar kavramları Sorunun ortaya konması Sorunun çeşitli çözüm şekilleri III. TBK. m. 208 e göre satış sözleşmesinde yarar ve hasarın geçmesine ilişkin esaslar IV. 818 sayılı (eski) Borçlar Kanunu m. 183 ün satış sözleşmesinde yarar ve hasarın intikaline ilişkin kabul ettiği prensip ve TBK. m. 208 de getirilen esaslarla karşılaştırılması Satış sözleşmesinin kurulmuş ve hükümlerini doğurmaya başlamış olması Satılanın belirlenmiş olması Satılana gelen hasarda satıcının kusurunun bulunmaması Kuralın uygulanmasına engel olacak istisnaların bulunmaması a. Halin icabından doğan istisnalar b. Sözleşmeden doğan istisnalar c. Kanundan doğan istisnalar V. Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG) çerçevesinde hasarın intikali sorunu İKİNCİ AYIRIM TAŞINIR SATIŞI 4. GENEL OLARAK TAŞINIR SATIŞI SÖZLEŞMESİ I. Taşınır satışının tanımı ve konusu II. Taşınır satışı sözleşmesinin şekli III. Taşınır satışı hakkındaki hükümlerin uygulama alanı SATICININ SATILANIN ZİLYETLİK VE MÜLKİYETİNİ DEVRETME BORÇLARI İLE BU BORÇLARI İFA ETMEDE TEMERRÜDÜ I. Genel olarak II. Satıcının satılanı saklama ve koruma borcu III. Satıcının satılanın zilyetliğini devretme borcu IV. Satıcının satılanı gönderme borcu V. Satıcının teslim masraflarını ve gerektiğinde taşıma masraflarını ödeme borcu VI. Satıcının satılanın mülkiyetini geçirme borcu... 92

10 X İçindekiler VII. Satıcının temerrüdü Âdi satış sözleşmelerinde satıcı temerrüdü Ticarî satış sözleşmelerinde satıcı temerrüdü a. Kesin vadeli işlem karinesi b. Alıcının teslim talebinden vazgeçerek ifanın yerine getirilmemesi sebebiyle tazminat talep edebileceği karinesi c. Alıcının kendi edimini yerine getirmeksizin mütemerrit satıcıdan tazminat talep edebilme imkânları aa. Tazminatın genel hükümlere göre hesaplanması bb. Tazminatın somut yöntemle hesaplanması cc. Tazminatın soyut yöntemle hesaplanması d. Ticarî satışlarla ilgili diğer hükümler SATICININ ZAPTTAN SORUMLULUĞU I. Satıcının zapttan sorumluluğunun tanımı ve hukukî niteliği II. Satıcının zapttan sorumluluğunun şartları Satılanın, alıcıya, zabıt tehlikesi teşkil eden olayın gerçekleşmesinden önce, zilyetliğinin devredilmiş (teslim edilmiş) olması Üçüncü kişinin satılanda zaptı sağlayacak bir hakkının bulunması Üçüncü kişinin zapta girişmiş olması Alıcının üçüncü kişinin davasını satıcıya ihbar etmesi Satıcının zapttan sorumluluğunu engelleyen bir durumun bulunmaması a. Alıcının satış sözleşmesinin kurulması zamanında zabıt tehlikesini bilmesi b. Satış sözleşmesinin tarafları arasında zapttan sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan bir anlaşmanın bulunması III. Satıcının zapttan sorumluluğunun kapsamı Tamamen zapt halinde satıcının sorumluluğunun kapsamı a. Tamamen zapt olayının satış sözleşmesine etkisi b. Tamamen zapt halinde alıcının hakları Kısmen zapt halinde satıcının sorumluluğunun kapsamı a. Kısmen zapt olayının satış sözleşmesine etkisi b. Kısmen zapt halinde alıcının hakları SATICININ AYIPTAN SORUMLULUĞU I. Satıcının ayıptan sorumluluğun tanımı ve hukukî niteliği II. Satıcının ayıptan sorumluluğunun şartları

11 İçindekiler XI A. SATICININ SATILANIN AYIPLARINDAN YASAL SORUMLULUĞUNUN ŞARTLARI Ayıbın sözleşmede yarar ve hasarın alıcıya geçmesi anında satılanda var olması Satılandaki ayıbın önemli olması Satılandaki ayıbın gizli olması Ayıptan sorumluluğun sözleşme ile kaldırılmamış olması Alıcının ayıptan sorumluluk hükümlerinden yararlanabilmek için kanunun kendisine yüklediği külfetleri yerine getirmiş olması a. Gözden geçirme külfeti b. Bildirim külfeti c. Satılanın başka yerden gönderildiği satışlarda alıcının külfetleri (i) Koruma külfeti (ii) Satılanın durumunu usulüne uygun olarak tesbit ettirme külfeti (iii) Şeyi sattırma külfeti Satılanın alıcıya teslim edilmiş olması B. SATICININ BİLDİRDİĞİ NİTELİKLERDEN DOLAYI AYIPTAN SORUMLULUĞUNUN ŞARTLARI Satıcının satılanla ilgili bazı nitelikleri bildirmesi Nitelik bildiriminin ciddi (sözleşmenin yapılmasını etkileyici) olması Alıcının ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümlerden yararlanabilmek için kanunun kendisine yüklediği külfetleri yerine getirmiş olması III. Satıcının ayıptan sorumluluğunun kapsamı A. ALICININ SATILANIN AYIPLARINDAN SORUMLULUK ŞARTLARI GERÇEKLEŞEN SATICIYA KARŞI SAHİP OLDUĞU SEÇİM HAKKI VE BU HAKKIN KULLANILMASI İLE İLGİLİ ÇEŞİTLİ SORUNLAR Alıcının satılanın ayıplarından sorumluluk şartları gerçekleşen satıcıya karşı sahip olduğu seçim hakkının hukukî niteliği a. Alıcının seçim hakkının hukukî niteliğini açıklayan görüşler aa. Alıcının seçim hakkını yenilik doğuran hak olarak değerlendiren görüş ve açıklanması bb. Alıcının seçim hakkını satıcının muvafakatıyle kullanabileceği görüşü (Vertragstheorio, sözleşme teorisi)

12 XII İçindekiler cc. Alıcının seçim hakkını doğrudan kendisinin kullandığı görüşü (Herstellungstheorie, doğrudan dava ya da kurma teorisi) dd. Alıcının satıcı ile uyuşamadığı durumlarda seçim hakkını yenilik doğuran dava ile kullanması gerektiği görüşü (modifiziertevertragstheorie, Gestaltungstheorie, değiştirilmiş sözleşme ya da yaratma, yenilik doğurma görüşü) b. Görüşlerin değerlendirilmesi ve sonuç Alıcının seçim hakkını kullanması ve seçim hakkının sona ermesi Alıcının seçim hakkını kullanmasının tabi olduğu sınırlamalar ve hukukî sonuçları a. Hâkimin sözleşmeden dönen alıcının satış bedelinin indirilmesi veya onarım hakkını kullanmasına karar vermesi b. İndirilecek miktarın satış bedeline eşit olması durumunda alıcının satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkını kullanamaması c. Satıcının satılanı değiştirme hakkını kullanmak suretiyle alıcının seçim hakkını kullanılmasını engellemesi d. Kendi fiili ile satılanın geri verilmesini imkânsızlaştıran alıcının satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkını kullanma zorunda olması aa. Satılanın alıcının fiili sonucu telef olması bb. Alıcının satılanı bir başkasına devretmesi cc. Alıcının satılanın biçimini değiştirmesi e. Satış konusunun birden fazla şeyi kapsadığı satışlarda ve ararda teslimli satışlarda alıcının seçim hakkının sınırları aa. Alıcının seçim hakkını sadece ayıplı satış konusu şeyler hakkında kullanması gerektiği prensibi bb. Alıcının seçim hakkını satılanın tümü hakkında kullanma zorunda olması (i) Satış konusunu birbirinden ayrılması kabul edilemeyen birden fazla eşyanın oluşturması (ii) Ardarda teslimli satışlarda teslimlerden bazılarının ayıplı malları konu edinmesi (iii) Satış konusunun asıl şey ve fer i şeylerden (eklentiden) oluşması

13 İçindekiler XIII f. Taşınmaz satışında ölçü eksikliğinin gerçekleşmesi durumund alıcının sadece tazminat isteme hakkını kullanabilmesi Alıcının seçim hakkını kullanmasının tâbi olduğu süre ve hükümleri a. Alıcının seçim hakkını kullanmasının tâbi olduğu kanunî süreler ve hükümleri aa. Zamanaşımı süresinin başlangıcı ve hesaplanması bb. Zamanaşımı süresinin kesilmesine ve durmasına ilişkin hükümlerin uygulanması cc. Tarafların sözleşme ile zamanaşımı süresini değiştirmeleri ve hükmü b. Satıcının garanti taahhütlerinin zamanaşımı süresine etkisi aa. Garanti süresinin kanunî zamanaşımı süresinden daha uzun olması bb. Garanti süresinin kanunî zamanaşımı süresinden daha kısa olması cc. Garanti süresinin kanunî zamanaşımı süresini değiştirmemesi c. Satıcının ağır kusurunun özel kanunî zamanaşımı süresine etkisi d. Alıcının seçimlik haklarını süresinde kullanmamasının hükmü B. ALICININ SATILANIN AYIPLARI SEBEBİYLE SÖZLEŞMEDEN DÖNMESİ VE HÜKÜMLERİ Alıcının satılanı ayıpları sebebiyle sözleşmeden dönme hakkı ve kapsamı Satılanın alıcıya yüklenebilen bir sebeple yok olması durumunda sözleşmeden dönme hakkının kullanılması Alıcının satılanın ayıpları sebebiyle sözleşmeden dönme hakkını kullanmasının hükümleri a. Alıcının satış bedelinin ödeme borcunu yerine getirmediği bir dönemde sözleşmeden dönme hakkını kullanmasının hükümleri b. Alıcının satış bedelini ödeme borcunu yerine getirmesinden sonra dönme hakkını kullanmasının hükümleri aa. Alıcının satışdan dönmesinin satıcıya getirdiği yükümlülükler ve açıklanması

14 XIV İçindekiler (i) Satıcının almış olduğu satış bedelini faiziyle birlikte geri verme borcu (ii) Satıcının alıcının satılana ilişkin olarak yaptığı giderleri ve yargılama giderlerini ödeme borcu (iii) Satıcının alıcının uğradığı doğrudan zararı tazmin etme borcu (a) Satıcının doğrudan zarardan sorumlu olmasının kusura dayanmaması (b) Satıcının doğrudan zarardan sorumluluğunun kapsamı (iv) Satıcının alıcının uğradığı dolaylı zararı tazmin etme borcu bb. Alıcının satış sözleşmesinden dönmesi durumuna ilişkin yükümlülükleri (i) Alıcının teslim aldığı satılanı geri verme borcu (ii) Alıcının satılandan elde ettiği yararları verme borcu.191 cc. Satış sözleşmesinden dönülmesi durumunda alıcının ve satıcının karşılıklı geri verme borçlarını yerine getirme tarzı ve sırası C. ALICININ SATILANIN AYIPLARI SEBEBİYLE SATIŞ BEDELİNİN İNDİRİLMESİ SEÇİMLİK HAKKINI KULLANMASI VE HÜKÜMLERİ Alıcının satılanın ayıpları sebebiyle satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkının hukukî niteliği Satış bedelinden indirilecek tutarın tesbitine ilişkin görüşler ve değerlendirilmesi a. Satış bedelinden indirilecek tutarın hesaplanmasında mutlak metodun uygulanması gerektiğini savunan görüş b. Satış bedelinden indirilecek tutarın hesaplanmasında tazminat metodunun uygulanması gerektiğini savunan görüş c. Satış bedelinden indirilecek tutarın hesaplanmasında nisbî metodun uygulanması gerektiğini savunan görüş d. Görüşlerin değerlendirilmesi ve sonuç Satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkının kullanılması durumunda alıcının ayrıca tazminat isteyip isteyemeyeceği sorunu ve çözüm şekli a. Satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkını kullanan alıcının ayrıca TBK. m. 229 f. 1 b.3 ve f. 2 ye göre tazminat isteme hakkının bulunduğu görüşü ve açıklanması

15 İçindekiler XV b. Satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkını kullanan alıcının TBK. m. 229 f. 1 b.3 ve f. 2 hükümlerine göre değil TBK. m. 112 ye göre tazminat isteyebileceği görüşü ve açıklaması c. Görüşlerin değerlendirilmesi ve sonuç D. ALICININ AYIPLI SATILANIN AYIPSIZ BİR BENZERİYLE DEĞİŞTİRİLMESİNİ İSTEME SEÇİMLİK HAKKINI KULLANILMASI VE HÜKÜMLERİ E. ALICININ GİDERLERİ SATICIYA AİT OLMAK ÜZERE SATILANIN ÜCRETSİZ ONARILMASINI İSTEMESİ VE HÜKÜMLERİ Onarım hakkının doğması ve kullanılması şartları Satılanın ayıplarının giderileceği yerin (onarım yerinin) belirlenmesi Onarım masraflarının kime ait olacağı sorunu ve çözümü Onarım borcunun yerine getirilmemesi halinde alıcının hakları F. ALICININ SATILANIN AYIPLARI SEBEBİYLE TAZMİNAT İSTEME SEÇİMLİK HAKKININ VARLIĞI SORUNU VE ÇÖZÜMÜ ALICININ BORÇLARI VE BU BORÇLARINDA TEMERRÜDÜ I. Genel olarak II. Alıcının satış bedelini ödeme borcu III. Alıcının satılanı devralma borcu IV. Alıcının satılanı devralma borcundan başka yan borçları Faiz ödeme borcu Mesafe satışında satılanı saklama borcu Mesafe satışında satılanı sattırma borcu Satılanın teslimden önce satılan için yaptığı zorunlu ve faydalı giderleri ödeme borcu Teslim alma ve senet giderlerini ödeme borcu Taşıma giderlerini ödeme borcu Satılanla ilgili yükümlülüklere katlanma borcu Satılanın ambalajını geri verme borcu V. Alıcının temerrüdü Alıcının satılanı devralmada temerrüdü Alıcının satış bedelini ödemede temerrüdü a. Satıcının sözleşmeden dönme imkânını kullanabilmesinin şartları (i) Peşin olarak yapılan satış sözleşmelerinde (ii) Veresiye olarak yapılan satış sözleşmelerinde

16 XVI İçindekiler b. Satıcının alıcıdan uğradığı zararın tazminini istemesi (i) Tazminatın somut yöntemle hesaplanması (ii) Tazminatın soyut yöntemle hesaplanması ÜÇÜNCÜ AYIRIM TAŞINMAZ SATIŞI VE SATIŞ İLİŞKİSİ DOĞURAN SÖZLEŞMELER 9. TAŞINMAZ SATIŞI SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Taşınmaz satışı sözleşmesinin tanımı, konusu ve tâbi olduğu hükümler Taşınmaz satışı sözleşmesinin tanımı ve konusu a. Arazi b. Bağımsız ve sürekli haklar c. Madenler d. Kat mülkiyetine konu olan bağımsız bölümler ve devre mülk hakları Taşınmaz satışı sözleşmesinin tâbi olduğu hükümler III. Taşınmaz satışı sözleşmesinin şekli Resmî şeklin kapsamı Taşınmaz satışı sözleşmesinin temsilci aracılığı ile yapılması durumunda temsil yetkisi verme muamelesinin şekli Resmî şekil zorunluluğu karşısında muvazaalı taşınmaz satışı sözleşmelerinin durumu Resmî şekle uyulmamasının müeyyidesi ve sonuçları Tapusuz taşınmazların satımında şekil sorunu IV. Taşınmaz satışında yarar ve hasarın geçişi V. Taşınmaz satışında satıcının mülkiyeti geçirme borcunu yerine getirmesi VI. Taşınmaz satışında satıcının ayıptan sorumluluğuna ilişkin özel hükümler Satıcının ölçü eksikliğinden kaynaklanan sorumluluğu Taşınmaz satışında yapının ayıbına ilişkin zamanaşımı süresi TAŞINMAZ SATIŞI İLİŞKİSİ DOĞURAN SÖZLEŞMELER I. Genel olarak II. Taşınmaz satışı vaadi Tanımı ve şekli Hukukî niteliği

17 İçindekiler XVII 3. Hükümleri a. Taraflar arasında b. Üçüncü kişilere karşı III. Alım (iştira) sözleşmesi Tanımı ve şekli Hukukî niteliği Hükümleri a. Taraflar arasında b. Üçüncü kişilere karşı IV. Geri alım (vefa) sözleşmesi Tanımı ve şekli Hukukî niteliği Hükümleri a. Taraflar arasında b. Üçüncü kişilere karşı V. Önalım (şuf a) sözleşmesi Tanımı ve şekli Hukukî niteliği Hükümleri a. Taraflar arasında b. Üçüncü kişilere karşı DÖRDÜNCÜ AYIRIM BAZI SATIŞ TÜRLERİ 11.ÖRNEK (NÜMUNE) ÜZERİNE SATIŞ SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Örnek üzerine satışın tanımı, mahiyeti ve şartları III. Örnek üzerine satışın hükümleri IV. Örnek üzerine satışta ispat yükü BEĞENME KOŞULUYLA (TECRÜBE VEYA MUAYENE ŞARTİYLE) SATIŞ SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Beğenme koşuluyla satışın tanımı, mahiyeti ve şartları III. Alıcının beğenmesi (tasvip etmesi) şartının gerçekleşmesi Deneme ve gözden geçirmenin satıcının yanında yapılması Deneme veya gözden geçirmenin alıcının yanında yapılması

18 XVIII İçindekiler IV. Beğenme koşuluyla satışın hükümleri KISMİ ÖDEMELİ SATIŞLAR A. TAKSİTLE SATIŞ SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Taksitle satışın tanımı, mahiyeti, şartları ve şekli Satış parasının birden fazla vadelerde bölüm bölüm ödenmesinin kararlaştırılmış olması Satış konusunun taşınır şey veya haklar olması Satılanın alıcıya hiç olmazsa taksitlerin bir kısmının ödenmesinden önce teslim edilmiş olması Taksitle satış şartlarının taksitle satış hakkındaki emredici hükümlere aykırı bulunmaması III. Taksitle satışlarda özel kayıtlar konması IV. Taksitle satışın hükümleri Taksitle satışın taksitlerin ödenmesi safhasındaki hükümleri Taksitle satışta taksitlerin ödenmemesinin hükümleri a. Satıcının gecikmiş taksidin ödenmesini ve gecikme tazminatı talep etmesi b. Satıcının sözleşmeden dönme hakkını kullanması c. Satıcının satılanın mülkiyetini talep etmesi B. ÖN ÖDEMELİ TAKSİTLE SATIŞ SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Ön ödemeli taksitle satışın tanımı, şekli ve içeriği Alıcının satılana ilişkin satış bedelini önceden kısım kısım ödemeyi üstlenmesi Satış konusunun taşınır şey veya haklar olması Satıcının da bedelin tamamen ödenmesinden sonra satılanı alıcıya devretmeyi üstlenmesi III. Ön ödemeli taksitle satışın sona ermesi C. ORTAK HÜKÜMLER ARTIRMA (MÜZAYEDE) YOLUYLA SATIŞ SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Artırma ile satışın tanımı, hukukî niteliği ve çeşitleri Cebrî artırma İhtiyarî açık artırma İhtiyarî özel artırma III. Artırma ile satış sözleşmesinin kurulması

19 İçindekiler XIX 1. Pey sürenin teklifi ile bağlı olması İhale yetkisi Satış sözleşmesinin kurulması İhale ile yapılan sözleşmede şekil a. İhtiyarî özel artırmalarda b. İhtiyarî açık artırmalarda c. Cebrî artırmalarda IV. Artırma ile satış sözleşmesinin hükümleri Satış konusu mülkiyetinin alıcıya geçmesi Satış parasının ödenmemesinin sonuçları Zapttan ve ayıptan sorumluluk a. Cebrî artırmalarda b. İhtiyarî açık artırmalarda c. İhtiyari özel artırmalarda İhalenin iptal edilmesi a. Hukuka veya ahlaka aykırı yollara başvurularak ihalenin gerçekleştirilmesi b. İhalenin iptalinde iptali talep edenin bir menfaatinin bulunması c. İptal hakkının süresi içinde kullanılması MİLLETLERARASI MAL SATIMI SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Viyana Antlaşmasının (CISG) uygulama alanı III. Viyana Antlaşmasının (CISG) yorumu ve boşluklarının doldurulması IV. Milletlerarası mal satımı sözleşmesinin kurulması V. Milletlerarası mal satımı sözleşmesinde hasarın geçmesi VI. Milletlerarası mal satımı sözleşmesinde satıcının borçları Satıcının malları teslim borcu Satıcının belgeleri verme borcu Satıcının malların sözleşmeye uygunluğunu sağlama borcu (ayıptan sorumluluğu) Satıcının üçüncü kişilerin hak veya taleplerine karşı sağlama borcu (zapttan sorumluluğu) Sözleşmenin satıcı tarafından ihlalinin sonuçları (özellikle alıcının sahip olduğu hukukî imkanlar) a. Alıcının seçimlik hakları aa. Aynen ifayı isteme hakkı

20 XX İçindekiler bb. Değiştirilmeyi isteme hakkı cc. Onarım isteme hakkı dd. Sözleşmeyi ortadan kaldırma (dönme) hakkı ee. Semenden indirim isteme hakkı ff. Tazminat isteme hakkı b. Satıcının alıcının seçimlik haklarını kullanmasını engellemesi c. Satıcının ifasına ilişkin bazı özel durumlarda alıcının seçimlik hakları aa. Kısmi ifa bb. Vadeden önce ifa cc. Aşkın ifa VII. Milletlerarası mal satımı sözleşmesinde alıcının borçları Alıcının semeni ödeme borcu a. Semenin miktar olarak hesaplanması b. Semeni ödeme borcunun ifa yeri c. Semeni ödeme borcunun ifa zamanı Alıcının malları teslim alma borcu Sözleşmenin alıcı tarafından ihlalinin sonuçları (özellikle satıcının sahip olduğu hukukî imkanlar) a. Aynen ifayı isteme hakkı b. Sözleşmeyi ortadan kaldırma (dönme) hakkı VIII. Satıcının ve Alıcının yükümlülüklerine ilişkin ortak hükümler Öne alınmış sözleşmeye aykırılıklar a. Sözleşmeyi askıya alma hakkı b. Sözleşmeyi ortadan kaldırma (dönme) hakkı Art arda teslimli satımlar Sözleşmenin ihlali sebebiyle tazminat isteme Faiz ödeme borcu Sözleşmenin ortadan kaldırılmasının (dönmenin) sonuçları Malın muhafazası İKİNCİ BÖLÜM MAL DEĞİŞİMİ (TRAMPA) SÖZLEŞMESİ 16. MAL DEĞİŞİMİ (TRAMPA) SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Mal değişim (trampa) sözleşmesinin tanımı, mahiyeti ve tabi olduğu hükümler

21 İçindekiler XXI III. Mal değişim (trampa) sözleşmesine uygulanacak zapttan ve ayıptan sorumluluk hükümleri Zapttan sorumlulukta uygulanacak hükümler Ayıptan sorumlulukta uygulanacak hükümler ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BAĞIŞLAMA SÖZLEŞMESİ 17. BAĞIŞLAMA SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Bağışlama sözleşmesinin tanımı, niteliği ve unsurları Bağışlamanın bağışlayanın kendi malvarlığından yaptığı kazandırıcı bir muamele olması Kazandırmanın bağışlama sebebiyle (causadonandi) yapılmış olması Bağışlamanın sözleşme olması Bağışlamanın sağlararası muamele olması III. Bağışlama ehliyeti ve tasarruf yetkisi Bağışlama ehliyeti Bağışlamayı kabul ehliyeti Bağışlamada tasarruf yetkisi IV. Bağışlamanın çeşitleri ve bağlı oldukları şekil Bağışlama sözü verme (bağışlama vaadi) a. Tanımı b. Şekli c. Bağışlama vaadinin ifası aa. Geçerli bir bağışlama sözü vermenin (bağışlama vaadinin) ifası bb. Geçerli olmayan bir bağışlama sözü vermenin (bağışlama vaadinin) yerine getirilmesi Elden bağışlama a. Hukukî niteliği b. Şekli c. Konusu Koşullu bağışlama a. Bağışlayanın ölümüne bağlı olarak yapılan bağışlamalar b. Bağışlayana dönme şartı ile yapılan bağışlamalar (Vahibe rücu şartı ile bağışlama) c. Bağışlayana dönme koşullu bağışlamalar

22 XXII İçindekiler 4. Yüklemeli (mükellefiyetli) bağışlama a. Yüklemeli bağışlamanın özellikleri b. Bağışlayanın yüklemeyi (mükellefiyeti) ifa etmekten kaçınmasının sonuçları c. Bağışlayanın yüklemeyi (mükellefiyeti) ifa etmekten kaçınma yetkisi V. Bağışlamanın hükümleri VI. Bağışlamanın ortadan kalkması (sona ermesi) Bağışlayanın ölümü Bağışlamanın geri alınması a. Bağışlayanın bağışlamayı-bağışlamanın yerine getirilmesinden sonra- geri alması b. Bağışlayanın bağışlama sözü vermeyi geri alması (ve ifadan kaçınması) Bağışlayanın mirasçılarının bağışlamayı geri alması Bağışlamayı ifa yükümlülüğünün ortadan kalkması İKİNCİ KISIM KULLANMA VE YARARLANMA HAKKI VEREN SÖZLEŞMELER BİRİNCİ BÖLÜM KİRA SÖZLEŞMESİ BİRİNCİ AYIRIM GENEL HÜKÜMLER 18. GENEL OLARAK KİRA SÖZLEŞMESİ I. Kira sözleşmesinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu nda düzenleniş biçimi II. Kira sözleşmesinin tanımı Genel olarak Kira sözleşmesinin tanımı III. Kira sözleşmesinin hukukî niteliği IV. Kira sözleşmesinin unsurları Kiraya verenin kullanılmasını kiracıya bıraktığı kiralanan Kiracının kiralananı kullanma karşılığı olarak ödediği kira bedeli Kiralananın kullanılması ile kira bedelinin mübadelesi konu edinen tarafların karşılıklı anlaşması V. Kira sözleşmesinin süresi KİRAYA VERENİN BORÇLARI

23 İçindekiler XXIII I. Genel olarak II. Kiraya verenin kiralananı sözleşmede öngörülen kullanmaya elverişli durumda teslim borcu III. Kiraya verenin kiralananı sözleşme süresince sözleşmede öngörülen kullanıma elverişli halde bulundurma borcu IV. Kiraya verenin kiralananın ayıplarından sorumluluğu Genel olarak Kiraya verenin ayıptan sorumluluğunun gerçekleşmesi şartları a. Kiralananda ayıp olarak nitelendirilecek eksiklik ya da bozuklukların bulunması b. Kiralananın ayıp nedeniyle sözleşmede öngörülen kullanmaya elverişli olmaması c. Kiralanandaki ayıbın gizli olması d. Kiraya verenin sorumluluğunun sözleşme ile sınırlandırılmamış veya kaldırılmamış olması e. Kiracının kiralananı muayene etmesi (gözden geçirmesi) ve ayıpları kiraya verene bildirmesi (ihbar) f. Kiracının ayıptan sorumlu olmaması g. Kiraya verenin kusuru Kiraya verenin kiralananın ayıplarından sorumluluğunun hükümleri a. Kiraya verenin kiralananın kiracıya teslimi anındaki ayıplardan sorumluluğu b. Kiraya verenin kiralananın sonradan ayıplı hale gelmesinden sorumluluğu aa. Kiraya verenden ayıbın giderilmesini (onarımı) talep hakkı bb. Kiracının kiralanandaki ayıbı bizzat kendisinin giderme imkânına sahip olması (a) Öncelikle kiralanan ayıplı olmalıdır (b) Ayıbın önemli olmaması halinde kiracı bu hakkı kullanabilir (c) Kiracı ayıbın uygun bir sürede giderilmesini istemeli, buna rağmen kiraya veren uygun sürede ayıbı gidermemelidir (d) Kiracı, ayıbı bir başkasına gidertmek zorunda değildir cc. Kira bedelinin indirilmesini talep hakkı dd. Kiracının ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini talep hakkı

24 XXIV İçindekiler ee. Sözleşmeden dönme ya da sözleşmeyi feshetme hakkı ff. Kiracının ayıp dolayısıyla uğradığı olumlu zararın tazminini talep etmesi V. Kiraya verenin üçüncü kişinin ileri sürdüğü haklar sebebiyle sorumluluğu Kiraya verenin zapttan sorumluluğu a. Üçüncü kişi kiracıya karşı üstün hak ileri sürmeli b. Üçüncü kişinin ileri sürdüğü hak ile kiracının hakkı bağdaşmamalı c. Üçüncü kişi hakkını kiracıya karşı dava yoluyla ileri sürmeli d. Kiracı davayı kiraya verene bildirmeli (ihbar etmeli) e. Kiracının üçüncü şahsın hakkını bilmemesi gereği f. Kiraya verenin kusuru Kiraya verenin üçüncü kişinin sözleşmenin kurulmasından sonra üstün hak sahibi olmasından sorumluluğu a. Kiralananın el değiştirmesi (kira sözleşmesinin kurulmasından sonra temliki) b. Üçüncü kişinin kiralananda kira sözleşmesinin kurulmasından sonra- sınırlı ayni hak sahibi olması VI. Kiraya verenin kiralananın vergi ve benzeri yükümlülüklerine katlanma borcu VII.Kiraya verenin yan giderlere katlanma borcu KİRACININ BORÇLARI I. Genel olarak II. Kiracının kiralanana ilişkin zilyetlik ve kullanma haklarına bağlı borçları Kiracının kiralananı sözleşmeye uygun olarak özenle kullanma borcu Kiracının kiralananın bulunduğu taşınmazda oturan kişiler ile komşulara saygı gösterme borcu Kiralananı iyi bir durumda muhafazası için özen göstermek ve gereken bildirimleri yapmak yükümlülükleri Kiralananda ayıbın giderilmesine ve kiralananın gösterilmesine katlanma borcu Kiracının temizlik ve bakım giderlerini ödeme borcu Kiracının Kiralanana ilişkin zilyetlik ve kullanma haklarına Bağlı olan borçlarına aykırı davranması

25 İçindekiler XXV III. Kiracının kiralananı başkasına kiraya vermesi ve kiralananı kullanma alacağını başkasına devretmesi hakları ile ilgili borçları Kiracının kiralananı başkasına kiraya vermesi (kiralaması) a. Genel olarak b. Alt kira sözleşmesi serbestisi c. Alt kira sözleşmesi serbestisinin sınırlanması d. Kiraya verenin rızası ve sonuçları Kiracının kiralanandaki kullanma alacağını başkasına devretmesi Kira sözleşmesinin devri a. Genel olarak b. Sözleşmenin devrinin şartları (a) Halen mevcut ve geçerli bir kira sözleşmesi olmalıdır (b) Kiraya verenin rızası gerekmektedir (c) Konut kiralarında kiraya verenin bu rızayı vermesi zorunluluğu yoktur (d) İsviçre Hukukunda çatılı işyeri kirası bakımından liraya verenin rıza vermesi borç olarak nitelendirilmektedir (e) Rıza yazılı şekilde olmalıdır (f) Kiraya veren rızasını genel olarak veya somut bir devir için açıklayabilir c. Kira sözleşmesinin devrinin sonuçları IV. Kiracının kira bedelini ifa borcu Kira bedelini ifa zamanı ve yeri Kiralananın kullanılmasının mümkün olmaması ile sözleşmenin bitiminden önce geri verilmesi halinde kira bedelinin ifası a. Kiralanın kullanılmasının mümkün olmaması ve kira bedelinin ifası b. Kiralananın sözleşmenin bitiminden önce geri verilmesi ve kira bedelinin ifası aa. Genel olarak bb. Kiracının kiralananı erken iadesi cc. Erken iadeye bağlanan sonuç c. Kiracının yeni bir kiracı bulması d. Kira bedelinden yararların indirilmesi (mahsubu) e. Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde durum

26 XXVI İçindekiler 3. Kira bedelinin ifa edilmemesinin teminatı: Kiraya verenin hapis hakkı a. Genel olarak b. Hapis hakkının niteliği c. Hapis hakkının koşulları d. Hapis hakkının konusu e. Üçüncü şahıslara ait taşınırların hapis hakkına konu olması f. Hapis hakkının güvence altına aldığı alacak g. Hapis hakkının kullanımı Kiracının kira bedelini ifa etmemesi ve sonuçları a. Genel olarak kiracının kira bedelini ifa etmede gecikmesi b. Kira bedelinin ifa edilmemesi veya ifasında gecikme c. Kiraya verenin süre tayin etmesi d. Kira sözleşmesinin feshedilmesi ve hükümleri e. Kiracının kira bedelini ifada gecikmesi sebebiyle temerrüt faizinden sorumluluğu f. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin ifa edilmemesinin hükmü g. Kiracının iflas etmesinin kira sözleşmesine etkisi aa. Kiracının iflas etmesi bb. Kiracının ya da iflas masasının işleyecek kira bedelleri için uygun bir süre zarfında güvence göstermemesi cc. Güvence gösterilmemesi durumunda kiraya verenin sözleşmeyi feshetme hakkı V. Kiracının kiralananı geri verme borcu Genel olarak Kiracının kiralananı geri verme borcunun tabi olduğu hükümler Kiracının kiralananı teslim aldığı durumda geri verme borcu Kiralananın gözden geçirilmesi ve kiracıya bildirme KİRADA ÖZEL DURUMLAR I. Kiralananda yenilik ve değişiklik yapılması Genel olarak Yenilik ve değişiklik kavramları Yenilik ve değişiklik yapılması koşulları a. Kiracının rızası gerekmez

27 İçindekiler XXVII b. Yenilik ve değişiklik kira sözleşmesinin feshini gerektiren boyutta olmamalıdır c. Kiraya veren ancak kiracıdan katlanması beklenebilecek yenilik ve değişikliği yapabilir d. TBK. m. 320 deki yenilik ve değişiklik kavramlarında dahil olmayan hususlar e. Yenilik ve değişiklik faaliyetinde kiracının menfaatlerini gözetme zorunluluğu Kiracının yenilik ve değişiklik yapması a. Kiracı ancak kiraya verenin rızasıyla kiralananda yenilik ve değişiklik yapabilir b. Kiraya veren tarafından açıklanmış geçerli bir rıza beyanı olmalıdır aa. Rızanın şekli bb. Kiraya verenin kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve bu durumda bulundurmak borcunun kapsamına giren gider ve onarımların böyle bir muvafakatin konusu olup olamayacağı sorunu cc. Rızanın içeriği dd. Rızanın hukukî önemi II. Takastan feragat yasağı III. Kira bedelinin uyarlanması EBK dönemi bakımından kira bedelinin uyarlanması TBK döneminde kira bedelinin uyarlanması a. Genel olarak b. Kira bedelinin uyarlanmasının şartları aa. Sözleşmenin yapılmasından sonra olağanüstü bir durum ortaya çıkmalıdır bb. Taraflar sözleşmeyi yaparken olağanüstü durumu öngörmemiş olmalı ve kendilerinden öngörmeleri beklenememelidir cc. Olağanüstü durum uyarlama isteyen taraftan kaynaklanmamış olmalıdır dd. Olağanüstü durum, sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olan koşulları değiştirmiş olmalıdır ee. Koşullardaki değişiklik sonucu borçlunun sözleşmeye uymasını ve böylece borcunu ifa etmesini beklemek dürüstlük kuralına aykırılık oluşturmalıdır ff. Kural olarak borçlunun borcunu ifa etmemiş olması gerekir

28 XXVIII İçindekiler gg. Belirtilen şartlara bağlı olarak borçlunun borcunu ifa etmesi aşırı güçleşmiş olmalıdır hh. Sözleşme tarafı uyarlama hakkından feragat etmemiş olmalıdır Uyarlamanın hüküm ve sonuçları KİRA SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ I. Genel olarak II. Sözleşme taraflarının sözleşme hükümlerine aykırı hareket etmesi sebebiyle sona ermesi III. Belirli süreli kira sözleşmesinin sürenin geçmesiyle sona ermesi IV. Belirsiz süreli kira sözleşmesinin feshi bildirme ile sona ermesi V. Kira sözleşmesinin önemli sebeplerden dolayı feshini... bildirme ile sona ermesi VI. Kiracının ölümü sebebiyle feshini bildirme ile sona ermesi Kiracının ölümü Kiracının mirasçılarının fesih bildirme sürelerine uyarak en yakın fesih dönemi sonu için feshi bildirmesi TBK. m. 333 e dayanan feshi bildirmede herhangi bir tazminat ödenmesinin gerekmemesi Konut ve çatılı işyeri kiralarında durum İKİNCİ AYIRIM KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KİRALARI 23. KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KİRASI SÖZLEŞMELERİ I. Genel olarak Konut ve çatılı işyeri kirası kavramı Konut ve çatılı işyeri kirasına ilişkin hükümlerin uygulama alanı Kiracı aleyhine düzenleme ve sözleşmede değişiklik yapma yasağı Kira sözleşmesiyle bağlantılı hukuksal işlem (sözleşme) a. Genel olarak b. Bağlantılı hukuksal işlemin gerçekleşmesi koşulları aa. İşlem konut ve çatılı işyerine ilişkin kira sözleşmesiyle bağlantılı olmalıdır bb. Kiracıyı borç altına sokan işlem kira sözleşmesine yabancı olmalıdır cc. Kiracının yararı bulunmamalıdır II. Kiracının güvence vermesi

29 İçindekiler XXIX 1. Genel olarak Güvence sınırı Güvence kapsamı Bankaya yatırma veya depo zorunluluğu Güvence üzerinde tasarruf ve güvencenin banka tarafından (geri) verilmesi III. Kira bedeli ve tespiti sayılı BK ve 6570 sayılı GKHK dönemi a gün ve E. 1964/2 K.1964/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı aa. Yargıtay ın evvelki uygulamasına göre kira parasının miktar olarak tespiti bb. Yargıtay ın yeni uygulamasına göre kira parasının miktar olarak tespiti cc sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun a bazı maddeler eklenmesine dair Kanun Tasarısı na göre kira parasının miktar olarak tespiti b gün ve E.1965/5 K. 1965/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı c gün ve E. 1966/19 K. 1966/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Bir. Kararı d sayılı GKHK. nun kira parasının tesbit edilmesi ile ilgili diğer hükümleri aa. Mobilyalı kiraya vermenin kira parasına etkisi bb. Yakıt parasındaki değişikliğin kira parasına etkisi cc sayılı K. nun kira parası ile ilgili düzenlemesine aykırı hareket etmenin müeyyidesi sayılı TBK.nun Kira Bedeli düzenlemesi a. Genel olarak b Kira bedelinin tespiti (belirlenmesi) aa. Kira bedelinin tespitinde kiracı aleyhine düzenleme yasağı uygulama alanı bulmaz bb Kira tespitine ilişkin esaslar kural olarak sözleşmenin uzaması halinde uygulama alanı bulur cc. Taraflar yeni dönem kira bedeline ilişkin anlaşma yapmış olabilirler (a) Bir yıllık kira sözleşmelerinde durum (b) Bir yıldan daha uzun süreli kira sözleşmelerinde durum

30 XXX İçindekiler dd. Taraflar yeni dönem kira bedeline ilişkin anlaşma yapmamış olabilirler (a) Üfe sınırlaması ve kira bedeli tespiti esasları (b) Emsal ve kira bedeli tespiti esasları ee. Kira bedelinin yabancı para olarak belirlenmesinde durum (a) Kira bedelinin beş yıl süreyle sabitliği kuralı (b) Beşinci yıldan sonra kira bedelinin belirlenmesi c. Tespit davası IV. Aile Konutu Genel olarak Kira sözleşmesinin feshi için diğer eşin rızasının aranması Eşin bildirim yoluyla kira sözleşmesine taraf haline gelebilmesi V. Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi Genel hükümler uyarınca sona erme Kira sözleşmesinin bildirim yoluyla sona ermesi a. Belirli süreli kira sözleşmesi bakımından aa. Belirli süreli konut ve çatılı işyeri kirası süresinin dolmasıyla sona ermez bb. Belirli süreli konut ve çatılı işyeri kira sözleşmesini ancak kiracı sona erdirebilir cc. Yazılı bildirim gereklidir dd. Yazılı bildirim kira süresinin bitiminden en az onbeş gün önce yapılmalıdır ee. Sözleşmenin kendiliğinden uzaması ff. On yıllık uzama süresinin sonunda kiraya verenin de bildirimde bulunarak sözleşmeyi sona erdirme hakkı vardır b. Belirsiz süreli kira sözleşmesinde fesih bildirimi ile sona erme c. Bildirim şekli Kira sözleşmesinin dava (tahliye davası) yoluyla sona ermesi a. Genel olarak b. Tahliye davası sebeplerinin sınırlılığı c. Dava açma süresinin uzaması aa. Genel olarak bb. TBK.m.353 ün kapsamı ve özelliği konusunda şu hususları belirtebiliriz

31 İçindekiler XXXI (a) Uzama konut ve çatılı işyeri kiraları için kabul edilmiştir (b) TBK.m.353 de düzenlenen uzama kiraya veren bakımından geçerlidir (c) Uzama sebep ayırımı yapılmaksızın dava yolu için öngörülmüştür (d) Kiraya veren bir aylık süre zarfında kiracıya bildirimde bulunmalıdır (e) Bildirim yazılı olmak zorundadır (f) Dava açma hakkı bir yıl uzayacaktır d. Yeniden kiralama yasağı aa. Genel olarak bb. Gereksinim sebebiyle tahliye durumunda üç yıl kiraya verme yasağı cc. Yeniden inşa ve imar amacıyla tahliye durumunda üç yıl süreyle eski kiracıdan başkasına kiraya verme yasağı ve eski kiracının öncelikle kiralama hakkı dd. Kiraya verme yasaklarına aykırılığın yaptırımı VI. Tahliye Sebepleri A. KİRAYA VERENDEN KAYNAKLANAN TAHLİYE SEBEPLERİ Kiraya verenin konut gereksinimi sebebiyle tahliye a. Konut gereksinimi belli şahıslara ilişkin olmalı b. Konut gereksinimi gerçek olmalı c. Bir aylık süre içinde dava açılmış olmalı Kiraya verenin işyeri gereksinimi sebebiyle tahliye a. İşyeri gereksinimi belli şahıslara ilişkin olmalı b. İşyeri gereksinimi gerçek olmalı c. Bir aylık süre içinde dava açılmış olmalı Yeni malikin konut veya işyeri gereksinimi sebebiyle tahliye a. Bir kimse kiradaki taşınmazın mülkiyetini sonradan edinmiş olmalı b. Belli şahısların konut ya da işyeri gereksinimi olmalı c. Yeni malik bir aylık süre zarfında tahliye bildirimle talep edilmiş olmalı d. Altı ay sonra tahliye davası açılmış olmalı Kiralananın yeniden inşa veya imarı sebebiyle tahliye

32 XXXII İçindekiler a. Kiralananın yeniden inşası veya imarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekli olmalı b. Yapılacak tamir, genişletme veya değiştirilmesi faaliyeti esnasında taşınmazın içinde oturmanın veya çalışmanın imkansızlaştığı anlaşılmış olmalı c. Bir aylık süre içinde dava açılmış olmalı B. KİRACIDAN KAYNAKLANAN TAHLİYE SEBEPLERİ Yazılı tahliye taahhüdü sebebiyle tahliye a. Tahliye taahhüdünü bizzat kiracı yapmış olmalı b. Tahliye taahhüdü yazılı olmalı c. Tahliye taahhüdü kiralananın tesliminden sonra verilmiş olmalı d. Taahhütte gösterilen tarihten itibaren bir aylık süre içinde icraya başvurmalı veya dava açılmış olmalı İki haklı ihtar sebebiyle tahliye a. Kiracı haklı olarak ihtar edilmiş olmalı b. İhtar yazılı ve hangi vadeye ait kira parasının istendiğini belirtir şekilde olmalı c. İki haklı ihtar yapılmış olmalı d. Bir aylık süre içinde dava açılmış olmalı Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin oturmaya elverişli konutunun varlığı sebebiyle tahliye a. Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin bir konutu olmalı b. Konut aynı ilçe veya belde sınırları içinde olmalı c. Konut kiracının kullanımına elverişli olmalı d. Kiraya veren kira sözleşmesinin kurulması sırasında bu durumu bilmemeli e. Bir aylık sürede dava açılmış olmalı ÜÇÜNCÜ AYIRIM ÜRÜN (HASILAT) KİRASI 24. ÜRÜN (HASILAT) KİRASI SÖZLEŞMESİ I. Genel bakış II. Genel olarak ürün kirası sözleşmesi Ürün kirası sözleşmesinin tanımı Ürün kirası sözleşmesinin hukuki niteliği Ürün kirası sözleşmesinin unsurları

33 İçindekiler XXXIII a. Kiraya verenin (kiralayanın) kullanılmasını ve ürünlerinin devşirilmesini kiracıya bıraktığı kiralanan b. Kiracının kullanma ve işletme karşılığı olarak ödediği kira parası c. Kiralananı kullanma ve işletme ile kira bedelini ödemenin mübadelesini konu edinen tarafların karşılıklı anlaşması Ürün kirası sözleşmesinin süresi III. Ürün kirası sözleşmesinde kiraya verenin borçları Kiracıya verenin kiralananı sözleşmenin amacına uygun kullanılmaya ve işletmeye elverişli durumda teslim borcu Kiraya verenin kiralananı sözleşme süresince sözleşmenin amacına uygun kullanılmaya ve işletmeye elverişli halde bulundurma borcu Kiraya verenin ayıptan sorumluluğu Kiraya verenin zapttan sorumluluğu a. Kiralananda sözleşmenin kurulması anında mevcut üçüncü kişilerin hakları dolayısıyla zapttan sorumluluğu (gerçek zapt) b. Kiralananın kira sözleşmesinin kurulmasından sonra temliki (gerçek olmayan zapt) Kiraya verenin kiralananın vergi ve benzeri yükümlülükleri ödeme borcu IV. Ürün kirası sözleşmesinde kiracının borçları Kiracının kiralananı kullanma ve işletmesiyle ilgili borçları a. Kiralananı iyi işletme borcu b. Kiralananın iyi halde muhafazası için özen gösterme borcu c. Kiracının kiralananın işletilmesinin gerektirdiği olağan giderleri yapma borcu d. Kiracının kiraya verenin zaptta ya da ayıptan sorumluluğunu gerektiren bir durumun varlığı halinde gerekli ihbarları yapma borcu e. Kiracının kiralananı kullanma ve işletilmesiyle ilgili borçlarına aykırı hareket etmesi Kiracının kiralananı başkasına kiraya vermesi ve kira alacağını başkasına temlik etmesi yasağı ve istisnası Kiracının kira bedelini ve yan giderleri ödeme borcu a. Kira bedelini ve yan giderleri ödeme zamanı b. Kiralananın kullanılmasının mümkün olmamasına rağmen kira bedelini ödenmesi

34 XXXIV İçindekiler c. Kiracının kira parasından indirim isteyebilme imkânı d. Kira parasının ödenmemesinin teminatı: Kiralayanın hapis hakkı e. Kiracının kira bedelinin ödememesi ve sonuçları Kiracının kiralananı geri verme borcu a. Kiracının kiralananı geri verme borcunun kapsamı b. Defter tutulması halinde kiracının kiralananı geri verme borcunun kapsamı c. Tarımsal taşınmazların ürün kirasında sözleşmenin sona ermesinde semerelerin kime ait olacağı sorunu d. Düzenli bir işletmenin gerektirdiği stokların bırakılması V. Ürün kirası sözleşmesinin sona ermesi Ürün kirası sözleşmesinin sözleşme taraflarının sözleşme hükümlerine aykırı hareket etmesi sebebiyle sona ermesi Belirli süreli kira sözleşmelerinde sürenin geçmesiyle sona erme Belirsiz süreli kira sözleşmelerinin feshi bildirme ile sona ermesi Ürün kirası sözleşmesinin önemli sebeplerden dolayı feshini bildirme ile sona ermesi Ürün kirası sözleşmesinin kiracının ölümü sebebiyle feshini bildirme ile sona ermesi VI. Hayvan kirası sözleşmesi Hayvan kirası sözleşmesinin konusu Hayvan kirası sözleşmesinde kiracının sorumluluğu Hayvan kirası sözleşmesinin feshi bildirme ile sona ermesi İKİNCİ BÖLÜM ÖDÜNÇ SÖZLEŞMELERİ BİRİNCİ AYIRIM KULLANIM ÖDÜNCÜ (ÂRİYET) 25. KULLANIM ÖDÜNCÜ (ÂRİYET) SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Genel olarak kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesi Kullanma ödüncü (âriyet) sözleşmesinin tanımı Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin hukukî niteliği Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin unsurları a. Kullanım ödüncü (âriyet) konusu bir şey veya hakkın bulunması

35 İçindekiler XXXV b. Kullanım ödüncü (âriyet) konusu şey veya hakkın kullanılmasının başkasına bırakılması c. Kullanım ödüncü (âriyet) konusunun kullanılmasının bırakılmasının karşılıksız olması d. Kullanım ödüncü (âriyet) alanın geri verme borcunun bulunması e. Tarafların anlaşması Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin süresi III. Kullanım ödüncü (âriyet) verenin borçları Ödünç Konusunu kullanılmak üzere vırakma borcu Olağanüstü giderleri ödeme borcu IV. Kullanım ödüncü (âriyet) alanın borçları Sözleşmeye ya da konunun niteliğine uygun kullanma borcu Ödünç konusunu başkasına kullandırmama borcu Olağan giderlerine katlanma borcu Ödünç konusunu sözleşmenin sona ermesiyle geri verme borcu Birden çok birlikte kullanım ödüncü (âriyet) alanların sorumluluğu V. Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin sona ermesi Kullanım ödüncü (âriyet) alanın sözleşmeye aykırı hareket etmesi sebebiyle sona ermesi Sürrenin geçmesiyle sona erme Kullanmak ya da kullanma için gerekli sürenin geçmesiyle sona erme Sözleşmede bir sürenin ya da kullanma tarzının kararlaştırılmadığı durumlarda kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin sona ermesi Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin kullanım ödüncü (âriyet) verenin önceden bilinemeyen acele ihtiyacı sebebiyle sona ermesi Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin kullanım ödüncü (âriyet) alanın ölümüyle sona ermesi İKİNCİ AYIRIM TÜKETİM ÖDÜNCÜ ( KARZ ) 26. TÜKETİM ÖDÜNCÜ (KARZ) SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Genel olarak tüketim ödüncü (karz) sözleşmesi Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinin tanımı

36 XXXVI İçindekiler 2. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinin hukuki niteliği Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinin unsurları a. Tüketim ödüncü (karz) konusu bir miktar para veya mislî eşyanın bulunması b. Ödünç verenin tüketim ödüncü (karz) konusunun mülkiyetini ödünç alana geçirmeyi borçlanması c. Ödünç alanın miktar ve vasıfta eşit aynı neviden diğer şeyleri geri vermeyi taahhüt etmesi d. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinde ödünç alanın faiz ödeme borcunun kararlaştırılabilmesi aa. Âdi (ticari olmayan) tüketim ödüncü (karz) sözleşmelerinde faiz kararlaştırılması bb. Ticari tüketim ödüncü (karz) sözleşmelerinde faiz cc. Kredi kartı işlemlerinde faiz e. Tarafların anlaşması III. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinde ödünç verenin borçları Ödünç verenin ödünç konusunun mülkiyetini geçirme ve teslim borcu Ödünç verenin ayıptan ve zapttan sorumluluğu IV. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinde ödünç alanın borçları Faizli tüketim ödüncü (karz) sözleşmelerinde ödünç alanın ödünç konusunu teslim alma borcu Faizli tüketim ödüncü (karz) sözleşmelerinde ödünç alanın faiz ödeme borcu Ödünç alanın sözleşme giderlerini ödeme borcu Ödünç alanın ödünç konusunu mislen geri verme borcu V. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinin sona ermesi Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinde ödünç konusunun geri verilmesi zamanını tarafların belirlemesi durumunda sona erme.748 a. Tarafların ödünç konusunun geri verilmesi zamanı ile ilgili olarak muayyen bir vade kararlaştırmaları b. Tarafların tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinin feshi bildirme ile sona ereceğini kararlaştırmaları Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinde ödünç konusunun geri verilmesi zamanını tarafların belirlememesi durumunda sona erme Ödünç alanın vadeden önce geri verme borcunu ifa etmesi

37 İçindekiler XXXVII ÜÇÜNCÜ BÖLÜM FİNANSAL KİRALAMA, FAKTORİNG ve FİNANSMAN SÖZLEŞMELERİ 27. FİNANSAL KİRALAMA (LEASİNG), FAKTORİNG ve FİNANSMAN SÖZLEŞMELERİ I. Genel bakış II. Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmesi A. GENEL OLARAK FİNANSAL KİRALAMA (LEASING) SÖZLEŞMESİ Finansal kiralama (leasing) sözleşmesinin tanımı ve unsurları a. Kiralayan olarak bir katılım bankası, kalkınma ve yatırım bankası ya da finansal kiralama şirketinin varlığı aa. Mülga Finansal Kiralama Kanunu na göre getirilen düzenleme bb. Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu na göre getirilen düzenleme (a) Kuruluş ve faaliyet izinleri (i) Kuruluş izni (ii) Kuruluş şartları (iii) Kurucularda aranan şartlar (iv) Faaliyet izni (v) Şubeler (vi) Şirketin yapamayacağı iş ve işlemler (b) Ana sözleşmeye ilişkin hükümler (i) Ana sözleşme değişiklikleri (ii) Pay edinim ve devirleri (c) Birleşme, devir, bölünme ve tasfiye b. Kiralayanın finansal kiralama konusu malın zilyetliğini her türlü faydayı sağlamak üzere kiracıya bırakması c. Kiracının kiralayana kararlaştırılan kira parasını (finansal kiralama bedeli) ödeme borcu altına girmesi d. Kiralayan finansal kiralama şirketi ile kiracının karşılıklı anlaşması e sayılı finansal kiralama sözleşmesinin belli bir süre feshedilmemek şartı ile yapılması Finansal kiralama (leasing) sözleşmesinin çeşitleri ve karşıladığı ihtiyaçlar Finansal kiralama sözleşmesinin şekli, tescili ve şerhi

38 XXXVIII İçindekiler 4. Finansal kiralama sözleşmesine uygulanacak hükümlerin tesbiti Finansal kiralama sözleşmesinin hukukî niteliği B. FİNANSAL KİRALAMA (LEASING) SÖZLEŞMESİNDE KİRACININ HUKUKİ DURUMU Finansal kiralama konusu malın kiracıya teslim edilmediği dönemde kiracının hukukî durumu Finansal kiralama konusu malın kiracıya teslim edildiği dönemde kiracının hukukî durumu a. Finansal kiralama sözleşmesinde kiracının borçları aa. Kiracının kiralananı kullanma ve ondan yararlanma borcu bb. Kiracının kiralananı özenle ve tahsis gayesine uygun olarak kullanma borcu cc. Kiracının kiralananın her türlü bakımını yapma ve onu koruma borcu dd. Kiracının kiralananın bakım ve onarım masraflarına katlanma borcu ee. Kiracının kiralanana ilişkin sigorta primlerini ödeme borcu ff. Kiracının kiralananın zilyetliğini başkasına devretmeme borcu gg. Kiracının finansal kiralama bedelini ödeme borcu hh. Kiracının finansal kiralama konusu malı geri verme borcu b. Kiracının sözleşme süresinde kiralananın hasar ve ziyaından sorumlu olması c. Sözleşmeyle kiracıya kira süresinin sonunda kullanılmak üzere satın alma (alım) hakkını ya da kiralananın mülkiyetini edinme hakkının tanınması d. Kiracının iflasının ya da icra takibine uğramasının finansal kiralama sözleşmesine etkisi C. FİNANSAL KİRALAMA (LEASING) SÖZLEŞMESİNDE KİRALAYANIN (FİNANSAL KİRALAMA ŞİRKETİNİN) HUKUKİ DURUMU Kiralayanın (finansal kiralama şirketinin) finansal kiralama konusu malda finansal kiralama şeklinde tasarrufta bulunmaya yetkili olması Finansal kiralama sözleşmesinde kiralayanın borçları

39 İçindekiler XXXIX a. Kiralayanın kiralama konusu malın zilyetliğini kiracıya geçirme borcu b. Kiralayanın kiracıya kiralanan mal üzerinde her türlü faydayı elde etme imkânı sağlama borcu c. Kiralayanın kiralama konusu malı sözleşme süresince sigorta ettirme borcu d. Kiralayanın kiralama konusu malı başkasına devretmeme borcu Kiralayanın iflası veya icra takibine uğramasının finansal kiralama sözleşmesine etkisi D. FİNANSAL KİRALAMA (LEASING) SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ Finansal kiralama sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesi a. Finansal kiralama sözleşmesinin sözleşme süresinin bitmesi sebebiyle sona ermesi b. Finansal kiralama sözleşmesinin kiracıya ilişkin sebeplerle kendiliğinden sona ermesi c. Finansal kiralama sözleşmesinin kiralayana ilişkin sebeplerle kendiliğinden sona ermesi d. Finansal kiralama sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesinin sonuçları Finansal kiralama sözleşmesinin taraflardan birinin feshetmesiyle sona ermesi III. Faktoring (Genel Alacak Tahsili) Sözleşmesi Genel olarak Faktoring sözleşmesinin tanımı Faktoring sözleşmesinin unsurları a. Bir faktoring şirketinin varlığı gerekir b. Müşteri tarafından faktoring şirketine bir alacağın devredilmesi c. Faktoring şirketinin müşterisine sağladığı tahsilatın Kanun da belirtilen belli fonksiyonları içermesi d. Tarafların anlaşması Faktoring sözleşmesinin hukukî niteliği Faktoring sözleşmesinin şekli Faktoring sözleşmesinin hükümleri a. Genel olarak b. Faktoring şirketin borçları

40 XL İçindekiler aa. Alacakları devralma borcu bb. Ödeme yapma borcu cc. Alacakların tahsilinde özen gösterme ve diğer hizmetleri yerine getirme borcu dd. Garanti sağlama borcu ee. Sır saklama borcu c. Müşterinin borçları aa. Alacağın devri borcu bb. Alacağın devrini borçluya bildirme borcu cc. Teminat verme borcu dd. Garanti verme borcu ee. Faiz, komisyon ve masrafları ödeme borcu ff. Bigi ve belge verme borcu gg. Alacakların devrinin ve diğer edimlerin amacına ulaşmasına engel olmama borcu Faktoring sözleşmesinin sona ermesi IV. Finansman Sözleşmesi (özellikle Konut Finansmanı Sözleşmeleri) A. FİNANSMAN SÖZLEŞMESİ Genel olarak Finansman sözleşmesinin tanımı Finansman sözleşmesinin unsurları a. Bir finansman şirketinin varlığı gerekir b. Bir mal veya hizmetin alımına ilişkin kredinin sağlanması c. Sağlanan kredinin alıcının nam ve hesabına kredi veren tarafından satıcıya ödenmesi d. Finansman şirketi ile satıcı arasında önceden yapılmış bir çerçeve sözleşmenin bulunması e. Tarafların anlaşması Finansman sözleşmesinin hukukî niteliği Finansman sözleşmesinin şekli Finansman sözleşmesinin hükümleri a. Genel olarak b. Finansman Şirketinin borçları aa. Sözleşmede kararlaştırılan şekliyle alıcıya krediyi sağlama borcu bb. Sağlanan kredinin doğrudan satıcıya ödeme borcu

41 İçindekiler XLI c. Alıcının borçları aa. Satıcıdan temin edilen mal veya hizmetin teslim alma borcu bb. Satıcıya ödenen kredi tutarını finansman şirketine ödeme borcu Finansman sözleşmesinin sona ermesi B. KONUT FİNANSMANI SÖZLEŞMELERİ (ÖZELLİKLE KONUT KREDİSİ SÖZLEŞMESİ) Genel olarak Konut kredisi sözleşmesinin tanımı Konut kredisi sözleşmesinin unsurları a. Meslekî ve ticarî olamayan bir konutu edinmeye yönelik bir miktar kredinin verilmesi b. Kredi alanın krediyi belli bir ödeme planı çerçevesinde geri ödeme borcu c. Konut finansmanı kuruluşu ile tüketicinin anlaşması Konut kredisi sözleşmesinin hukukî niteliği Konut kredisi sözleşmesinin şekli Konut Kredisi sözleşmesinin hükümleri a. Kredi alanın borçları aa. Sözleşme müzakereleri aşamasında kredi verene bilgi verme borcu bb. Krediyi kabul borcu cc. Krediyi geri ödeme borcu dd. Faiz ödeme borcu ee. Teminat gösterme borcu ff. Sigorta borcu gg. Sözleşmme masraflarını ödeme borcu b. Kredi verenin borçları aa. Sözleşme öncesi tüketiciyi bilgilendirme borcu828 bb. Krediyi ödeme borcu cc. Sözleşmede öngörülen şartların tüketici aleyhine değiştirmeme borcu dd. Sır saklama borcu Konut kredisi sözleşmesinin sona ermesi a. Devri edim olark son taksidin ödenmesi b. Erken ödeme ile sona erme c. Ölüm, fiil ehliyetinin kaybı, iflas

42 XLII İçindekiler d. Sözleşmeden dönme EK: Konut finansmanı sistemi (Mortgage) ÜÇÜNCÜ KISIM İŞ GÖRME SÖZLEŞMELERİ BİRİNCİ BÖLÜM HİZMET SÖZLEŞMELERİ BİRİNCİ AYIRIM GENEL HİZMET SÖZLEŞMESİ 28. GENEL HİZMET SÖZLEŞMESİ I. Genel Bakış II. Genel hizmet sözleşmesinin tanımı, unsurları ve özellikleri Genel hizmet sözleşmesinin tanımı ve unsurları a. İşçinin bir süre işverene bağımlılık ilişkisi içinde bir hizmet görmesi veya görmeyi vaad etmesi b. Hizmet görülmesinin veya hizmet edimi vaadinde bulunulmasının bir ivaz (ücret) karşılığında olması c. Tarafların anlaşması veya bir karşılık ödenmesine yolaçacak bir hizmet ilişkisinin varlığı aa. Geçerli bir anlaşmanın varlığı bb. Geçerli bir anlaşmanın mevcut olmamasına rağmen fiilî bir hizmet ilişkisine geçerli bir anlaşma varmış gibi sonuçlar bağlanması Hizmet sözleşmesinin hukukî niteliği, özellikleri, çeşitleri ve tabi olduğu hükümler a. Hizmet sözleşmesinin hukukî niteliği ve özellikleri b. Hizmet sözleşmesinin çeşitleri aa. Borçlar Kanunu na ve özel kanunlara tâbi hizmet sözleşmeleri ayırımı bb. Ferdi (bireysel) iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi ve takım sözleşmeleri ayırımı cc. Sürekli işleri konu edinen hizmet sözleşmesi ve süreksiz işleri konu edinen hizmet sözleşmesi ayırımı dd. Belirli süreli hizmet sözleşmesi ve belirsiz süreli hizmet sözleşmesi ayırımı ee. Deneme süreli hizmet sözleşmeleri ff. Çıraklık sözleşmesi gg. Diğer hizmet sözleşmesi çeşitleri c. Hizmet sözleşmesinin tabi olduğu hükümler

43 İçindekiler XLIII aa. Kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri bb. Toplu iş sözleşmesi ile getirilen düzenlemeler cc. İşyeri iç yönetmelikleri ve işyeri uygulamaları dd. İş sahibinin sevk ve idare (işverenin yönetim) hakkı III. Hizmet sözleşmesinde işçinin borçları İşçinin bizzat çalışma borcu İşçinin genel düzenlemelere ve işverenin (işsahibinin) talimatına uyma (itaat) borcu İşçinin işverenin (işsahibinin) denetimine katlanma borcu İşçinin sözleşme konusu işi özenle yapma (ihtimam, özen) borcu İşçinin sadakat (bağlılık) borcu İşçinin teslim ve hesap verme borcu İşçinin fazla çalışma borcu İşçinin işverene (işsahibine) ait eşyayı usulüne uygun kullanma ve koruma borcu İşçinin düzenlemelere ve talimata uyma borcu İşçinin akdi nitelikteki rekabet yapmama borcu (rekabet yapmama sözleşmesi) a. Rekabet yasağı sözleşmesinin geçerlilik şartları b. Rekabet yasağı sözleşmesinin hükümleri c. Rekabet yasağı sözleşmesinin sona ermesi Götürü hizmet sözleşmelerinde işçinin borçları IV. Hizmet sözleşmesinde işverenin borçları İşverenin ücret ödeme borcu a. Ücretin yüksekliği (miktarı) b. Ücretin hesaplanması ve ödenmesi şekilleri c. Ücretin ödenmesi zamanı ve işverenin (işsahibinin) avans verme borcu d. Ücretin ödenme yeri, ödemenin kime yapılacağı ve ispatı e. İşverenin (işsahibinin) fazla çalışma için ücret ödeme zorunda olması f. İş yapılmadığı halde (işgörme ediminin ifasının engellenmesi halinde) işverenin ücret ödeme zorunda olması aa. İşverenin temerrüde düşmesi bb. Parça başına veya götür işlerde işverenin iş verme borcuna aykırı hareket etmesi ve işçinin ücreti cc. İşçinin çalışmamasına rağmen ücrete hak kazanması g. İşçinin ücret alacağının teminat altına alınması

44 XLIV İçindekiler aa. İşçinin ücret alacağının haciz, devir ve rehin edilmezliği bb. İşçinin ücret alacağının takas edilmezliği cc. İşçinin ücret alacağının tehlikede bulunmasından dolayı hizmet hizmet sözleşmesinin feshedilmesi dd. Ücrettten zarar karşılığı kesinti yapılması ee. İşçinin ücret alacağını koruyan diğer mevzuat hükümleri h. Ücret alacağının tâbi olduğu zamanaşımı İşverenin işçiye iş araç ve malzemeleri verme borcu İşverenin işçinin giderlerini karşılama borcu İşverenin işçinin kişiliğinin korunması ile ilgili borçları a. İşverenin işçinin kişiliğinin korunması ile ilgili genel nitelikli borçları b. İşverenin, ev düzeni içinde çalışmada, işçinin kişiliğinin korunması ile ilgili borçları c. İşverenin, işçiye ait kişisel verileri kullanması ile ilgili borçları İşverenin işçinin tatil ve izin hakkını kullanması ile ilgili borçları İşverenin işçiye hizmet belgesi (çalışma belgesi, şahadetname, bonservis) verme borcu İşverenin işçinin hizmet buluşlarına ilişkin borcu İşverenin diğer borçları V. Özel durumlar Ceza koşulu ve ibra Hizmet ilişkisinin devri a. İşyerinin tamamının veya bir bölümünün devri b. Sözleşmenin devri VI. Hizmet sözleşmesinin sona ermesi Hizmet sözleşmesinin sona ermesi sebepleri a. Belirli süreli hizmet sözleşmelerinde sözleşme süresinin sona ermesi aa. Kural: Belirli süreli hizmet sözleşmelerinin sürenin bitimiyle kendiliğinden sona ermesi bb. İstisnası: Bazı belirli süreli hizmet sözleşmelerinin fesih bildirimiyle sona ermesi b. Belirsiz süreli hizmet sözleşmelerinin sona ermesi c. Hizmet sözleşmesinin haklı sebeplerle (derhâl) fesih

45 İçindekiler XLV yoluyla sona erdirilmesi d. Hizmet sözleşmesinin taraflarından birinin ölümü sebebiyle sona ermesi Hizmet sözleşmesinin sona ermesinin sonuçları a. Borçların muaccel olması b. Geri verme yükümlülüğü İKİNCİ AYIRIM PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMESİ 29. PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMESİ I. Tanımı ve kurulması Tanımı ve unsurları a. Genel hizmet sözleşmesi niteliği taşıması b. Ticari işletme sahibi işveren hesabına her türlü işlemin yapılmasına aracılık etme veya anlaşmada belirli işlemleri yapma c. Pazarlamacılık faaliyetinin işletme dışında yürütülmesi d. Ücret Kurulması II. Pazarlamacının yükümlülükleri İşletmenin müşterilerini ziyaret etme borcu İşverenin talimatlarına uyma borcu Rekabet etmeme borcu Bilgi verme borcu Garanti borcu III. İşverenin (özel) yükümlülükleri İşverenin pazarlamacının faaliyet alanı ile ilgili borçları Ücret ödeme borcu a. Genel olarak ücret ve/veya komisyon ödeme borcu b. Pazarlama faaliyetinin engellenmesi halinde ücret Pazarlamacının harcamalarını karşılama borcu Pazarlamacının hapis hakkı IV. Pazarlamacılık sözleşmesinin sona ermesi Özel fesih süreleri Özel feshin sonuçları

46 XLVI İçindekiler ÜÇÜNCÜ AYIRIM EVDE HİZMET SÖZLEŞMESİ 30. EVDE HİZMET SÖZLEŞMESİ I. Tanımı ve çalışma koşulları Tanımı a. Genel hizmet sözleşmesi niteliğini taşıması b. İşçinin işgörme borcunu evinde ifa etmesi Çalışma koşulları II. İşçinin (özel) borçları İşçinin işin yapılmasına ilişkin borçları İşçinin malzeme ve iş araçlarına ilişkin borçları III. İşverenin (özel) borçları İşverenin ürünün kabulü ile ilgili borçları Ücret ödeme borcu a. Genel olarak ücret ödeme borcu b. Çalışmanın engellenmesi halinde ücret IV. Evde hizmet sözleşmesinin sona ermesi İKİNCİ BÖLÜM ESER (İSTİSNA) SÖZLEŞMESİ, ARSA PAYI KARŞILIĞI İNŞAAT ve ARSA KARŞILIĞI HASILAT PAYLAŞIMLI İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ 31. ESER (İSTİSNA) SÖZLEŞMESİ I. Genel bakış II. Genel olarak eser sözleşmesi Eser sözleşmesinin tanımı ve unsurları a. Bir eser meydana getirme aa. Eser kavramı ve açıklanması bb. Meydana getirme kavramı ve açıklanması b. Eser meydana getirmeye karşılık ücret ödenmesi veya ücret ödemenin vaad edilmesi c. Eser sözleşmesinin tarafları arasında anlaşma Eser sözleşmesinin hukukî niteliği ve özellikleri Eser sözleşmesinde hasarın geçmesi sorunu ve çözüm şekli a. Esere gelen hasarın kime ait olacağı sorunu ve çözümü aa. Kural ve açıklaması bb. İstisnalar b. Yüklenicinin iş sahibinin şahsını ve riziko alanını ilgilendiren bir sebeple borcunu ifa edememesi

47 İçindekiler XLVII c. Yüklenicinin kendi şahsını ilgilendiren bir sebeple borcunu ifa edememesi III. Eser sözleşmesinde yüklenicinin borçları Yüklenicinin işi sadakat ve özenle yapma borcu a. Yüklenicinin sadakat borcu aa. Sadakat borcunun kanunî dayanağı ve görünüm şekilleri bb. Yüklenicinin sadakat borcuna aykırı hareket etmesinin sonuçları b. Yüklenicinin özen borcu aa. Özen borcunun kanunî dayanağı ve görününüm şekilleri bb. Yüklenicinin özen borcuna aykırı hareket etmesinin sonuçları Yüklenicinin işi doğrudan doğruya kendisinin yapması (şahsen) ifa borcu a. Kural ve açıklaması b. Yüklenicinin şahsen ifa borcunun kapsamına giren durumlar aa. Yüklenicinin sözleşme konusu işi kendi yönetimi altındaki yardımcı kişilere yaptırması bb. Birden çok yüklenicinin yapı işlerini birlikte üstlenmesi (konsorsiyum yada joint-venture sözleşmeleri) c. Yüklenicinin şahsen ifa borcunun istisnaları aa. Yüklenicinin iş görme borcunu tamamen veya kısmen alt yüklenicilere devretmesi şartları ve hükümleri bb. Yüklenicinin işsahibi adına işi başkasına bırakması (sözleşmenin devri) şartları ve hükümleri Yüklenicin araç, gereç ve malzeme sağlama borcu Yüklenicinin genel ihbar yükümlülüğü Yüklenicinin işe zamanında başlama ve devam etme borcu a. Eserin teslimi için süre kararlaştırılmamış olması b. Eserin teslimi için süre kararlaştırılmış olması Yüklenicinin meydana getirdiği eseri teslim etme borcu a. İfa yeri b. İfa zamanı c. Yüklenicinin eseri teslim etmede temerrüde düşmesi Yüklenicinin ayıp sebebiyle sorumluluğu a. Yüklenicinin ayıptan sorumluluğunun gerçekleşmesi şartları

48 XLVIII İçindekiler aa. İlk şart olarak, yüklenicinin, sözleşme konusu eseri tamamlayarak işsahibine teslim etmiş olması lazımdır bb. Teslim konusu eser, ayıplı olmalıdır cc. Eserdeki ayıbın gizli olması lazımdır dd. Teslim konusu eserdeki ayıbın tam önemli ayıp olması gerekli değildir ee. Sözleşmede üzerinde anlaşılan niteliklerin eksikliği de, yüklenicinin ayıptan sorumlu tutulmasına imkan verir b. İşsahibinin yükleniciyi ayıptan sorumlu tutmak için yerine getirmesi gereken külfetleri (gözden geçirme ve bildirim külfetleri) ve yerine getirilme tarzı c. İşsahibinin ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümler çerçevesinde yükleniciye karşı seçimlik haklara sahip olması ve bu hakların kullanılması aa. İşsahibinin yükleniciye karşı ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümler çerçevesinde talepte bulunmasını engelleyen durumlar ve zamanaşımı süresinin geçmesi bb. İşsahibinin yükleniciye karşı sahip olduğu seçimlik haklar ve kapsamı IV. Eser sözleşmesinde işsahibinin borçları Eser sözleşmesinde iş sahibinin genel olarak borçları Eser sözleşmesinde işsahibinin bedel (ücret) ödeme borcu a. Bedelin miktarı ve belirlenmesi usulleri aa. Bedelin sözleşmede belirlenmemiş olması bb. Bedelin sözleşmede götürü belirlenmiş olması (a) TBK. m. 480 f. 2 nin uygulanması şartları (b) TBK. m. 480 f. 2 nin uygulanmasına bağlanan sonuçlar cc. Bedelin sözleşmede yaklaşık (takribî) olarak belirlenmesi b. Bedelin ödeme (ifa) zamanı ve tâbi olduğu zamanaşımı c. Bedelin ödeme (ifa) yeri d. Yüklenicinin bedel alacağının teminatı e. İşsahibinin bedel ödeme borcunu ifa etmede temerrüde düşmesi ve sonuçları V. Eser sözleşmesinin sona ermesi Eser sözleşmesinin tarafların anlaşması (ikale) ile sona ermesi

49 İçindekiler XLIX 2. Eser sözleşmesinin yaklaşık keşif bedelinin (gider tahmininin) aşılması sebebiyle sözleşmeden dönme ile sona erdirilmesi a. Yaklaşık keşif bedelinin aşılması sebebiyle sözleşmeyi sona erdirme hakkına sahip olabilmenin şartları aa. Sözleşmede keşif bedelinin yaklaşık olarak tespit edilmiş olması lazımdır bb. Masraflar tutarının yaklaşık bedelinin aşırı derecede üzerine çıkması lazımdır cc. Yaklaşık ücretin aşırı oranda aşınmasına, işsahibinin, sebebiyet vermemiş olması gerekir dd. Yüklenicin eseri sözleşmede tespit edilen yaklaşık bedelle yapmaktan kaçınması gerekir ee. TBK. m. 480/f.2 hükmü, götür ücret kararlaştırılmış işlerde beklenmedik haller sebebiyle masrafların artması üzerine yükleniciye, sözleşmenin uyarlanmasını isteme veya sözleşmeden dönme hakkı vermektedir b. Yaklaşık keşif bedelinin aşılması sebebiyle sözleşmeden dönme ve hükümleri aa. İşsahibinin dönme hakkı bb. İşsahibinin arsası üzerinde inşaat yapılması meydana getirilmesi cc. Malzemenin yüklenici tarafından karşılandığı taşınır şeylerin meydana getirilmesi Eser sözleşmesinin işsahibinin tam tazminat karşılığında sözleşmeyi feshetmesi ile sona ermesi a. İşsahibinin tam tazminat karşılığında sözleşmeyi fesih hakkına sahip olabilmesinin şartları aa. Fesih hakkı eser tamamlanmadan önce kullanılabilir bb. İşsahibi fesih iradesini açıklamalıdır cc. İşsahibi (kısmen) bedeli ödemesi ve zararı tazmin etmesi gerekir b. İşsahibinin TBK. m. 484 e göre sözleşme ilişkisini sona erdirmesinin hükümleri aa. İşsahibinin yapılan kısmın bedelini verme borcu bb. İşsahibinin tazminat ödeme borcu ARSA PAYI KARŞILIĞI İNŞAAT SÖZLEŞMESİ I. Genel bakış II. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin tanımı ve unsurları Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin tanımı Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin unsurları

50 L İçindekiler a. Arsa sahibinin arsa paylarını devir borcu altına girmesi b. Yüklenicinin inşaat (bağımsız bölümü) yapma borcu altına girmesi c. Arsa sahibi ile yüklenici arasında anlaşma III. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin hukukî niteliği Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin iki tipli (çifte tipli) karma (karışık muhtevalı) sözleşme olması Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin ani edimli (ani borç ilişkisi doğuran) sözleşme olması Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin karşılıklı (sinallagmatik) sözleşme olması IV. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin gerçekleştirilme şekilleri (çeşitleri) ve özellikleri Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin belli arsa paylarının yükleniciye devri suretiyle gerçekleştirilmesi Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin arsanın tamamen yükleniciye devri suretiyle gerçekleştirilmesi Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin arsa paylarının inşaattaki aşamaya göre devri suretiyle gerçekleştirilmesi Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin arsa sahibinin arsa paylarının satışını vaad etmesi ve yüklenicinin inşaat yapmayı taahhüt etmesi suretiyle gerçekleştirilmesi V. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin şekli ve şekle uyulmamasının sonuçları Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geçerlilik şekli ve gerçekleştirilmesi a. Arsa sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşmenin geçerlilik şekli ve hükümleri b. Yüklenici ile üçüncü kişi arasında düzenlenen arsa payının devrine ilişkin taahhütlerin geçerlilik şekli ve hükümleri Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geçerlilik şekline uyulmadan yapılmasının sonuçları VI. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin hükümleri ve sona ermesi Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin hükümleri a. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine uygulanacak hükümlerin tespiti b. TBK. m. 480 f.2 hükmünün arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde uygulanması

51 İçindekiler LI c. Arsa (iş) sahibinin yüklenicinin yapıyı (inşaatı) tamamlamadan temerrüde düşmesi halinde sözleşmeden dönmesinin sonuçları aa tarihli ve E. 1983/3 K. 1984/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve gerekçesi bb tarihli ve E. 1983/3 K. 1984/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının uygulama alanı ve bu kararda belirlenen çözümün eleştirilmesi Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin sona ermesi ARSA SATIŞI (SATIŞ VAADİ) KARŞILIĞI HASILAT PAYLAŞIMLI İNŞAAT SÖZLEŞMESİ I. Genel bakış II. Arsa satışı (satış vaadi) karşılığı hasılat paylaşımlı inşaat sözleşmesinin tanımı, unsurları ve türleri Tanımı Unsurlar a. Arsa sahibinin bağımsız bölümlerin satışından elde edilecek geliri paylaşma borcu altına girmesi b. Yüklenicinin sözleşmede kararlaştırılan bağımsız bölümleri yapma; arsa sahibi adına satma ve alıcılara teslim borcu altına girmesi c. Tarafların anlaşması Türleri a. Genel arsa satışı (satış vaadi) karşılığı hasılat paylaşımlı inşaat sözleşmesi b. Asgari gelir taahhüdü içeren arsa satışı (satış vaadi) karşılığı hasılat paylaşımlı inşaat sözleşmesi c. Ayni paylaşım koşulu içeren arsa satışı (satış vaadi) karşılığı hasılat paylaşımlı inşaat sözleşmesi d. Tapuda pay devrini öngören arsa satışı (satış vaadi) karşılığı hasılat paylaşımlı inşaat sözleşmesi III. Sözleşmenin hukuki niteliği ve şekli Sözleşmenin hukuki niteliği Sözleşmenin şekli IV. Tarafların yükümlülükleri Yüklenicinin borçları a. İnşaatı tamamlama ve teslim etme borcu b. Bağımsız bölümlerin pazarlanmasını yapma ve satışını sağlama borcu

52 LII İçindekiler c. Sadakat ve özen borcu Arsa sahibinin borçları a. İnşaatın yapılması için kendisine düşen yükümlülükleri yerine getirme borcu b. Bağımsız bölümleri satma ve satışa ilişkin yükleniciye yetki verme borcu c. Elde edilen gelirden yüklenicinin payını ödeme borcu d. Koşularının gerçekleşmesi durumunda bağımsız bölümlerin mülkiyetinin yükleniciye devri borcu V. Üçüncü kişilerin hukukî durumu VI. Uygulanacak hükümler ÜÇÜNCÜ BÖLÜM YAYIM ( NEŞİR ) SÖZLEŞMESİ 34. YAYIM ( NEŞİR ) SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Yayın sözleşmesinin tanımı, unsurları, hukukî niteliği ve özellikleri Yayın sözleşmesinin tanımı ve unsurları a. Bir fikir ve sanat eserinin varlığı b. Fikir ve sanat eseri üzerinde yazarlık (telif) hakkının devri (fikir ve sanat eserinin çoğaltılarak yayımlanması için yayımcıya bırakılması) c. Fikir ürünü üzerinde yazarlık (telif) hakkının devrini konu edinen tarafların anlaşması Yayım sözleşmesinin hukukî niteliği ve özellikleri III. Yayımlatanın hukukî durumu ( yayımlatanın borçları, hakları ve korunması) Yayımlatanın borçları a. Yayımlatanın eseri teslim etme borcu b. Yayımlatanın eserin kusursuz yok olması halinde ikinci nüshasını verme veya yazarın yeniden yazma borcu c. Yayımlatanın eseri yayımlatma hakkının bulunmamasından sorumluluğu d. Yayımlatanın yayımcının zararına tasarruflardan kaçınma borcu Yayımlatanın hakları a. Yayımlatanın eserini düzeltme ve iyileştirme hakkı b. Yayımlatanın eserlerini birarada basma ve ayrı ayrı yayma hakkı

53 İçindekiler LIII c. Yayımlatanın çeviri hakkı d. Yayımlatanın hesap isteme ve nüshaların satış bedelini tespite iştirak hakkı Yayımlatanın hukuken korunması a. Yazarlık (telif) hakkının korunması yolları (yayımlatanın akit dışı sahip olduğu dâva hakları) aa. Tecavüzün kaldırılması (ref i) dâvası bb. Tecavüzün önlenmesi (men i) dâvası cc. Maddî tazminat dâvası dd. Vekâletsiz işgörme hükümlerine göre elde edilen kazanıcın talep ve dâva edilmesi ee. Manevi tazminat dâvası ff. Tespit dâvası b. Yayımlatanın akit dışı sahip olduğu dâva haklarının özellikleri IV. Yayımcının hukukî durumu (yayımcının borçları ve hakları) Yayımcının borçları a. Yayımcının eseri çoğaltma borcu b. Yayımcının eseri yayma borcu c. Yayımcının kazayla yok olan çoğaltılmış olan nüshaları basma borcu d. Yayımcının eserin yeni basısını yapma borcu e. Yayımcının eser metnini geri verme borcu f. Yayımcının yazarlık (telif) ücreti ödeme borcu g. Yayımcının yayımlatana bedelsiz nüsha verme borcu Yayımcının hakları V. Yayım sözleşmesinin sona ermesi Eserin yok olması sebebiyle sona erme Yayım sözleşmesini sona erdiren özel durumlar Yayım sözleşmesinin yayımcıya ilişkin sona erme sebepleri Yayım sözleşmesinin yayımlatana ilişkin sona erme sebepleri DÖRDÜNCÜ BÖLÜM VEKÂLET SÖZLEŞMESİ VE VEKÂLET BENZERİ HUKUKÎ İLİŞKİLER 35. VEKÂLET SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Vekâlet sözleşmesinin tanımı ve unsurları

54 LIV İçindekiler 1. Vekâlet sözleşmesinin tanımı Vekâlet sözleşmesinin unsurları a. Vekâlet sözleşmesinin zorunlu unsurları aa. Vekilin vekâlet verene karşı iş görme borcu altına girmesi bb. İş görmenin kanunla düzenlenmiş başka bir iş görme sözleşmesi çeşidinin konusunu oluşturması cc. İş görmenin başkasının menfaatine ve iradesine uygun olarak yapılması ve iş görmede zaman kaydına bağlı olunmaması dd. Vekilin iş görmeden başarılı bir sonuç elde edilememesi tehlikesini taşımaması ee. Tarafların anlaşması b. Vekâletin zorunlu olup olmadığı durumlara göre değişen unsurları aa. Ücretin vekâletin zorunlu unsuru olmaması kuralı ve istisnaları bb. Vekilin vekâlet verene karşı bağımsız olması cc. Vekâlet ilişkisini her zaman sona erdirme hakkının varlığı III. Vekâlet sözleşmesinin hukukî niteliği, özellikleri, kapsamı ve çeşitleri Vekâlet sözleşmesinin hukukî niteliği ve özellikleri Vekâlet sözleşmesinde vekâletin kapsamı a. Genel vekâlet ve kapsamının belirlenmesi b. Özel vekâlet verilmesini gerektiren durumlar ve açıklanması aa. Özel vekâlet aranması gereği ve özellikleri bb. Vekile özel yetki verilmesi gereken durumlar ve açıklanması c. Vekilin vekâletinin kapsamını aşmasının sonuçları aa. Maddî fiillere ilişkin vekâlette vekilin vekâletinin sınırlarını aşmasının sonuçları bb. Vekilin doğrudan temsilci sıfatıyla yaptığı işlemlerde vekâletinin sınırlarını aşmasının sonuçları cc. Vekilin dolaylı temsilci sıfatıyla yaptığı muamelelerde vekâletinin sınırlarını aşmasının sonuçları Vekâlet sözleşmesinin çeşitleri IV. Vekâlet sözleşmesinde vekilin borçları

55 İçindekiler LV 1. Vekilin vekâletin sınırları içinde iş görme borcu a. Anlamı ve hukukî niteliği b. Vekilin iş görmesinde özen gösterme borcu c. Vekilin işi bizzat kendisinin yapması (şahsen ifa) borcu aa. Genel olarak konunun önemi ve açıklanması bb. Vekilin vekâlet konusu iş görmeyi başkasına gördürme şekilleri cc. Vekilin iş görme borcunu başkasına yaptırması durumunda sorumluluğu d. Vekilin iş görmeyi vekâlet verenin iradesine ve özellikle talimatına uygun yapma borcu aa. Vekâlet verenin talimat verme hakkı, kullanılması şekilleri ve sınırları bb. Vekilin vekâlet verenin talimatına uymaması ve sonuçları Vekilin sadakat (bağlılık) ve özellikle sır saklama borcu a. Vekilin genel olarak sadakat (bağlılık) borcu b. Vekilin özellikle sır saklama borcu Vekilin hesap verme borcu Vekilin vekâlet ilişkisi çerçevesinde aldıklarını verme borcu Birlikte vekâlet sebebiyle birden fazla kişinin vekil olması ve hükümleri a. Birden fazla vekilin birlikte hareket zorunluluğu b. Birden fazla vekilin vekâlet verene karşı müteselsil sorumluluğu V. Vekâlet sözleşmesinde vekâlet verenin borçları Vekâlet verenin vekilin yaptığı giderleri ve verdiği avansları ödeme borcu Vekâlet verenin vekile avans verme ve karşılık sağlama borcu Vekâlet verenin vekilin vekâleti ifa sebebiyle uğradığı zararı tazmin borcu Birlikte vekâlet verenlerin vekile karşı müteselsil sorumluluğu VI. Vekâlet sözleşmesinin sona ermesi Vekâlet sözleşmesinin sona erme sebepleri a. Vekâlet sözleşmesinin iş görme borcunun ifası ile sona ermesi b. Vekâletin tarafların tek taraflı iradesiyle sona ermesi ( istifa ve azil )

56 LVI İçindekiler c. Vekâlet sözleşmesinin taraflarından birinin ölümü, ehliyetsizliği ya da iflâsı sebebiyle sona ermesi Vekâlet sözleşmesinin taraflarının tek taraflı iradesi ( azil ya da istifa ), ölümü, ehliyetsizliği ya da iflâsı sonucu sona ermesinin hükmü DOLAYLI TEMSİL YETKİSİ VEREN VEKÂLETİN ÖZELLİKLERİ VE KOMİSYON SÖZLEŞMESİ I. Dolaylı temsil yetkisi veren vekâletin özellikleri A. DOLAYLI TEMSİL YETKİSİ VEREN VEKÂLETİN UYGULAMA ALANININ HUKUKİ MUAMELENİN TARAFINDA MUVAZAA SEBEBİYLE SINIRLANDIRILMASI SORUNU Hukukî muamelenin tarafında muvazaa sebebiyle dolaylı temsil yetkisi veren vekâletin uygulama alanının sınırlandığı görüşü Hukukî muamelenin tarafında muvazaa kavramını kabul etmeyen görüş ve bu görüş açısından dolaylı temsil ile bu yetkiyi veren vekâletin uygulama alanının sınırları Görüşlerin değerlendirilmesi ve sonuç B. DOLAYLI TEMSİL YETKİSİ VEREN VEKÂLETTE VEKÂLET VEREN İLE VEKİLİN MUAMELE YAPTIĞI ÜÇÜNCÜ KİŞİ ARASINDA DOĞRUDAN HUKUKİ İLİŞKİ KURULABİLMESİ İMKÂNLARI Genel bakış Borçlandırıcı muameleler alanında dolaylı temsil olunan (vekâlet veren) ve üçüncü kişi arasında doğrudan hukuki ilişki kurulabilmesi imkânları a. Dolaylı temsilci- vekilin dolaylı temsil olunan- vekâlet veren hesabına alacak hakları kazanması durumunda aa. Genel olarak bb. Dolaylı temsil olunan TBK. m. 509 f. 1 ve f. 2 hükümlerine göre üçüncü kişiye karşı doğrudan alacaklı olması (i) TBK. m. 509 f. 1 ve f. 2 hükümlerinin amacı, niteliği ve İİK. m. 189 hükmü ile kararlaştırılması (a) Tarihi gelişim (b) TBK. m. 509 f. 1 ve f. 2 hükümlerinin amacı ve niteliği (c) TBK. m. 509 f. 1 ve f. 2 hükümleriyle İİK. m. 189 hükmünün karşılaştırılması

57 İçindekiler LVII (ii) (a) (b) Dolaylı temsil olunanın üçüncü kişiye karşı doğrudan alacaklı olmasının şartları Dolaylı temsil olunanın dolaylı temsile temel olan hukukî ilişkiden doğan borçlarını ifa etmesi Dolaylı temsil olunanın söz konusu borçlarını ifa etmesi anında dış ilişkiyi teşkil eden hukukî ilişkinin sona ermemiş olması (iii) Dolaylı temsil olunanın üçüncü kişiye karşı doğrudan alacaklı olmasının hükümleri b. Dolaylı temsilcinin dolaylı temsil olunan hesabına borçlar taahhüt etmesi durumunda (Dolaylı temsil olunanın dolaylı temsilciyi onun hesabına giriştiği borçlardan kurtarma yükümlülüğü) aa. Dolaylı temsil olunanın dolaylı temsilciyi onun hesabına giriştiği borçlardan kurtarma yükümlülüğünün anlamı bb. Dolaylı temsil olunanın dolaylı temsilciyi onun hesabına giriştiği borçlardan kurtarma borcunu ifa etmesi (i) (ii) Dolaylı temsil olunanın bizzat kendisinin dolaylı temsilcinin borcunu alacaklı üçüncü kişiye ifa etmesi Dolaylı temsil olunanın dolaylı temsilciye onun hesabına giriştiği borçları ifa imkânı sağlaması (Dolaylı temsil olunanın karşılık sağlama borcu) (iii) Borcun üstlenilmesi sözleşmesi (iv) Borçlunun değişmesiyle yenileme c. Sonuç Tasarruf muameleleri alanında dolaylı temsil olunan ve üçüncü kişi arasında doğrudan hukukî ilişki kurulabilmesi imkânları a. Dolaylı temsilcinin dolaylı temsilcilik niteliğiyle dolaylı temsil olunana ait haklar üzerinde tasarrufta bulunması b. Dolaylı temsilcinin dolaylı temsilcilik niteliğiyle dolaylı temsil olunan hesabına haklar kazanması aa. Dolaylı temsilcinin dolaylı temsil olunan hesabına taşınır mallar kazanması bb. Dolaylı temsilcinin dolaylı temsil olunan hesabına taşınmaz mallar kazanması

58 LVIII İçindekiler C. DOLAYLI TEMSİLCİ-VEKİLİN KENDİ KENDİYLE HUKUKÎ MUAMELE(SÖZLEŞME) YAPMASI (CONTRAT AVEC SOI-MEME) Mevzuatta dolaylı temsilci-vekilin kendi kendisiyle hukukî muamele yapması Dolaylı temsilci-vekilin kendi kendisiyle hukukî muamele yapmasının hukukî niteliği Dolaylı temsilci-vekilin kendi kendisiyle hukukî muamele yapmasının geçerliliği II. Komisyon sözleşmesi A. ALIM VEYA SATIM KOMİSYONCULUĞU Alım veya satım komisyonculuğunun tanımı, unsurları, hukukî niteliği ve özellikleri a. Alım veya satım komisyoncusunun tanımı ve unsurları b. Alım veya satım komisyoncusunun hukukî niteliği ve özellikleri Alım veya satım komisyoncusunun borçları ve hakları a. Alım veya satım komisyoncusunun borçları aa. Komisyoncunun vekâlet verene bilgi verme borcu bb. Komisyoncunun sözleşme konusu malı sigorta ettirme borcu cc. Komisyoncunun muamele konusu eşyaya özen gösterme borcu dd. Komisyoncunun vekâlet verenin bedele ilişkin talimatına uyma borcu ve sınırları ee. Komisyoncunun veresiye mal satmama ve malı teslim almadan peşin ödemede bulunmama borcu ff. Komisyoncunun vekalet veren hesabına kazandığı alacaklar sebebiyle garanti yükümlülüğü b. Alım ve satım komisyoncusunun hakları aa. Komisyoncunun ödediği paralara ve yaptığı giderlere ilişkin alacak hakkı bb. Komisyoncunun komisyon ücreti isteme hakkı (i) Komisyoncunun komisyon ücreti isteyebilmesi ve şartları (ii) Komisyoncunun ücret isteme hakkının düşmesi ve vekâlet verenin komisyoncuyu bizzat alıcı ya da satıcı sayma hakkı

59 İçindekiler LIX cc. Komisyoncunun hapis hakkı dd. Komisyoncunun malı artırma ile sattırma hakkı ee. Komisyoncunun kendisiyle işlem yapma hakkı B. DİĞER KOMİSYON İŞLERİ C. KOMİSYONCULUK İLİŞKİSİNDEN DOĞAN ALACAKLARIN TÂBİ OLDUĞU ZAMANAŞIMI KREDİ MEKTUBU, KREDİ EMRİ VE SİMSARLIK SÖZLEŞMESİ (VEKÂLETİN BAZI ÇEŞİTLERİ) I. Genel olarak II. Kredi mektubu ( la lettre de crédit, Kreditbrief) Tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri Kredi mektubunda ilişkiler ve hükümleri a. Mektup sahibi (gönderen) mektup hamili (üçüncü kişi) ilişkisi ve hükümleri b. Mektup sahibi muhatap ilişkisi ve hükümleri c. Muhatap mektup hamili ilişkisi ve hükümleri III. Kredi emri ( I ordre de crédit, Kreditauftrag ) Tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri Kredi emrinde ilişkiler ve hükümleri a. Kredi emir veren ve verilen ilişkisi ve özellikleri b. Kredi emri verilen ve kredi emrinden yararlanan ilişkisi ve özellikleri c. Kredi emri veren ve kredi emrinden yararlanan ilişkisi ve özellikleri IV. Simsarlık sözleşmesi Simsarlık sözleşmesinin tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri Simsarlık sözleşmesinin hükümleri ve özellikle simsarın ücret alacağı a. Simsarın ücrete hak kazanma zamanı ve giderlere ilişkin alacağı b. Simsarlık ücretinin miktarının belirlenmesi c. Simsarın ücret ve masraf gider alacağının düşmesi d. Kararlaştırılmış aşırı (fâhiş) simsarlık ücretinin indirilmesi Simsarlık sözleşmesinin sona ermesi TİCARÎ TEMSİLCİLER VE DİĞER TİCARİ VEKİLLER I. Genel olarak II. Ticarî temsilciler

60 LX İçindekiler 1. Tanımı, hukukî niteliği ve tayin şekilleri Ticarî temsil yetkisinin kapsamı ve sınırları Ticarî temsil yetkisini kullanma tarzı ve geri alınması III. Ticari vekil Tanımı, hukukî niteliği ve tâyini Ticarî vekilin temsil yetkisi ve sınırları IV. Seyyar tüccar memurları V. Ticarî temsilci, ticari vekil ve diğer tacir yardımcılarına ilişkin kanunî düzenlemenin değerlendirilmesi Ticarî temsilci, ticarî vekil ve diğer tacir yardımcılarına ilişkin kanuni düzenlemenin değerlendirilmesi Rekabet yapma yasağı Ticarî temsilcilerin, ticarî vekillerin ve diğer tacir yardımcılarının yetkilerinin sona ermesi HAVALE İLİŞKİSİ VE AKREDİTİF I. Genel olarak II. Havale ilişkisi Tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri Havalenin hükümleri a. Karşılık ilişkisi ve hükümleri b. Bedel ilişkisi ve hükümleri c. Havale ilişkisi ve hükümleri Havalenin geri alınması ve sonuçları III. Akreditif muamelesi Tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri Akreditif muamelesinin hükümleri a. Bedel ilişkisi (temel ilişki) ve hükümleri b. Karşılık ilişkisi ve hükümleri c. Ödeme ilişkisi ve hükümleri d. Muhabirlik ilişkisi Akreditifin sona ermesi VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME I. Genel olarak II. Gerçek (caiz olan) vekâletsiz iş görme ve hükümleri Tanımı, unsurları ve özellikleri Vekâletsiz iş görenin dolaylı temsilci sıfatıyla hareket edebilmesi ve özellikleri

61 İçindekiler LXI 3. Gerçek vekâletsiz iş görmede iş görenin hukukî durumu Gerçek vekâletsiz iş görmede iş görmede iş sahibinin hukuki durumu III. Gerçek olmayan vekâletsiz iş görme ve hükümleri IV. İş sahibinin vekâletsiz iş görmeyi uygun bulması (icazeti) ve hükmü DÖRDÜNCÜ KISIM SAKLAMA (MUHAFAZA) BORCU DOĞURAN SÖZLEŞMELER 41. GENEL SAKLAMA SÖZLEŞMESİ VE BENZERİ HUKUKÎ İLİŞKİLER I. Genel bakış II. Genel saklama (vedia) sözleşmesi Tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri Genel saklama sözleşmesinde saklayanın hukukî durumu Saklama sözleşmesinde saklatanın hukukî durumu Genel saklama sözleşmesinin sona ermesi III. Güvenilir kişiye bırakma sözleşmesi IV. Mislî şeylerin saklanması (usulsüz tevdi sözleşmesi) V. Ardiyeciye bırakma sözleşmesi VI. Konaklama yeri, garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenlerin sorumluluğu Konaklama yeri işletenlerin sorumluluğu Garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenlerin sorumluluğu Hapis hakkı BEŞİNCİ KISIM ŞAHSÎ (KİŞİSEL) TEMİNAT SÖZLEŞMELERİ 42. KEFALET SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Genel olarak kefalet sözleşmesi Kefalet sözleşmesinin tanımı ve özellikleri a. Kefalet sözleşmesinin kefil ile asıl borcun alacaklısı arasında yapılması b. Kefaletin illeti c. Kefilin ediminin konusu d. Kefilin borcunun asıl borca yabancı bir borç olması e. Kefilin borcunun fer i (yan) borç olması

62 LXII İçindekiler f. Kefilin borcunun ikinci derecede (tâli) borç olması g. Kefalet sözleşmesinin tek tarafa borç yükleyen sözleşme olması h. Kefalet sözleşmesinin bağımsız sözleşme olması Kefalet sözleşmesinin geçerlilik şartları a. Geçerli bir asıl borcun bulunması b. Esas bakımından geçerli bir kefalet sözleşmesinin yapılması c. Kefalet sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması Kefaletin çeşitleri a. Âdi kefalet aa. Âdi kefilin tartışma (peşin dava) def i (i) Borçlunun iflası ve borçluya konkordato mehli verilmiş olması (ii) Asıl borçlu hakkındaki takibin sonucunda kesin aciz belgesi alınması (iii) Asıl borçluyu Türkiye de takibin imkânsız olması veya önemli ölçüde güçleşmesi bb. Âdi kefilin rehnin paraya çevrilmesi def i b. Müteselsil kefalet c. Toplu kefalet aa. Bağımsız toplu kefalet bb. Kısmî kefalet cc. Birlikte kefalet (i) Âdi birlikte kefalet (ii) Müteselsil birlikte kefalet d. Kefile kefalet e. Rücua kefalet f. Zarara (açığa) kefalet III. Kefalet sözleşmesinin hükümleri Kefilin sorumluluğu a. Kefil olunan borcun aslı b. Borçlunun kusur veya temerrüdünün kanunî sonuçları c. Dava ve takip masrafları d. İşlemiş bir yıllık ve işlemekte olan akdî faiz Kefilin sorumluluğunun başlangıcı ve kefilin takibine ilişkin özellikler Kefilin sorumluluğunun gerçekleşmesi şartları

63 İçindekiler LXIII a. Kefilin sorumluluğunun gerçekleşmesinin asıl borca ilişkin şartları aa. Defi ileri sürülemeyecek bir borcun varlığı bb. Asıl borcun muaccel olması b. Kefilin sorumluluğunun gerçekleşmesinin kefalete ilişkin şartları aa. Defi ileri sürülmeyecek bir borcun varlığı (i) Genel olarak borçlar hukukundan sonuçlanan (genel) defiler (ii) Kefalet hukukundan kaynaklanan ve alacaklı ile kefil arasındaki kefalet akdinden sonuçlanan defiler bb. Fer i borcun muaccel olması Kefil ile alacaklı arasındaki ilişki a. Kefilin alacaklıya karşı ileri sürebileceği defiler aa. Kefilin asıl borçluya ait defileri ileri sürmesi bb. Kefilin kendi şahsî (kişisel) defilerini ileri sürmesi b. Alacaklının kefile karşı olan ödevleri aa. Teminatları ve ispat vasıtalarını saklama, kefile nakil ve tevdi ödevi bb. Tediyeyi kabul ve kefili kefalet borcundan kurtarma ödevi cc. Borçlunun iflâsı ve konkordato istemesiyle ilgili olarak kefilin yerine getirmesi gereken ödevler dd. Çalışanlara kefalette alacaklının gözetim ve özen ödevi Kefil ile asıl borçlu arasındaki ilişki a. Kefilin asıl borcu ödemesi durumunda alacaklının haklarına halef olması b. Kefilin asıl borçluya rücu hakkı c. Kefilin alacaklıya yaptığı ödemeyi asıl borçluya ihbar yükümlülüğü d. Kefilin asıl borçludan teminat ve asıl borcun muaccel olması durumunda kefalet borcundan kurtarılmasını talep hakkı IV. Kefalet sözleşmesinin sona ermesi Kefalet borcunun asıl borca bağlı olarak sona ermesi Kefalet sözleşmesinin bağımsız ve kendine özgü sona erme sebepleri

64 LXIV İçindekiler a. Asıl borçlunun değişmesi b. Süreli kefalet sözleşmesinin sona ermesi c. Süresiz kefalet sözleşmesinin sona ermesi d. Çalışanlara kefalette feshi bildirme ile sona erme e. Yasanın öngördüğü azami sorumluluk süresinin dolması f. Kefaletten dönme g. Kefalet sözleşmesinin diğer sebeplerle sona erme sebepleri GARANTİ SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Garanti sözleşmesinin tanımı, hukukî niteliği, çeşitleri ve unsurları Garanti sözleşmesinin tanımı Garanti sözleşmesinin hukukî niteliği Garanti sözleşmesinin çeşitleri a. Teminatı amaçlayan (kefalet benzeri) garanti sözleşmesi b. Yöneltmeyi amaçlayan (saf) garanti sözleşmesi Garanti sözleşmesinin unsurları a. Garanti alanı belli bir hareket tarzına yöneltmek amacı b. Garanti alanın hareket tarzından doğacak tehlikenin üstlenilmesi c. Bağımsız yükümlülük altına girme III. Garanti sözleşmesinin hükümleri Garanti verenin tazminat ödeme borcu Garanti verenin edimini temin ettiği üçüncü kişiye rücu IV. Garanti sözleşmesinin sona ermesi Garanti sözleşmesinin genel hükümlere göre sona ermesi Garanti sözleşmesinde garanti süresi ve zaman aşımı a. Belirli süreli garanti sözleşmelerinde b. Belirsiz süreli garanti sözleşmelerinde ALTINCI KISIM SONUÇLARI TALİH VE TESADÜFE BAĞLI SÖZLEŞMELER 44. KUMAR VE BAHİS I. Genel olarak II. Kumar ve bahisin tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri III. Kumar ve bahisin hükümleri

65 İçindekiler LXV IV. Piyangolar ÖMÜR BOYU GELİR SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Ömür boyu gelir sözleşmesinin tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri III. Ömür boyu gelir sözleşmesinin hükümleri ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri III. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin hükümleri Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde bakım alacaklısının hukukî durumu Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde bakım borçlusunun hukuki durumu Üçüncü kişilerin ölünceye kadar bakma sözleşmesine itiraz etmesi ve tenkis IV. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin sona ermesi YEDİNCİ KISIM ORTAKLIK SÖZLEŞMELERİ 47. ÂDİ ORTAKLIK SÖZLEŞMESİ I. Genel olarak II. Genel olarak âdi ortaklık sözleşmesi Âdi ortaklık sözleşmesinin tanımı ve unsurları Âdi ortaklığa uygulanacak hükümler ve bu hükümlerin uygulama alanı Âdi ortaklık sözleşmesinin kurulması ve özellikleri Âdi ortaklık çeşitleri III. Âdi ortaklık sözleşmesinde ortaklar arasında ilişkiler Ortakların sermaye koyma borcu Ortaklık kazanç ve zararın ortaklar arasında paylaşılması Ortaklık kararları Ortaklığın idaresi Ortakların birbirlerine karşı sorumluluğu Ortaklar arasındaki ve ortaklık yapısındaki değişiklikler IV. Âdi ortakların üçüncü kişilerle ilişkileri ve hükümleri V. Âdi ortaklık sözleşmesinin sona ermesi

66 LXVI İçindekiler 1. Âdi ortaklığın sona erme sebepleri Ortaklığın sona ermesinden sonra ortaklık işlerinin yürütülmesi Ortaklığın tasfiyesi EKLER EK.1 : Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması EK.2 : Tarihli Milletlerarası Mal Satışında Zamanaşımı Konusunda Birleşmiş Milletler Konvansiyonu EK.3 : Tarihli Milletlerarası Mal Satışında Zamanaşımı Konvansiyonu Tadil Protokolü EK.4 : Akreditiflere İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama (UCP), 2007 Revizyonu, 600 sayılı ICC Yayını EK.5 : Elektronik İbraz İçin Akreditiflere İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama ya Ek Yayın (EUCP) EK.6 : TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN EK.7 : EBK.-TBK. KARŞILAŞTIRMALI LİSTE BİBLİYOGRAFYA MADDE İNDEKSİ KAVRAM İNDEKSİ

67 Yarar ve Hasarın Geçmesi LXVII ABD AB Abs. Abt. AD AET adap. Ad. Cer. AHFD a.g.e. a.g.m. a.g.t. a.g.tk. a.g.ylt. al. aor Art Argumentum Aufl. AY. AT ATF bak.(bkz.) KISALTMALAR : Ankara Barosu Dergisi : Avrupa Birliği : Abschnitt (Absatz) : Abteilung : Adalet Dergisi : Avrupa Ekonomik Topluluğu : adaptation : Adliye Ceridesi : Ankara Hukuk Fakültesi Dergisi : adı geçen eser : adı geçen makale : adı geçen tez : adı geçen teksir : adı geçen yüksek lisans tezi : alinéa : alte Obligationenrecht : article : Aylık Hukuk Dergisi : Auflage : Anayasa : Avrupa Topluluğu : Arrêt (s) du Tribunal fédéral suisse (İsviçre Federal Mahkemesi Karar (lar)ı) : bakınız b. : bend BATİDER Bd. BDDK BGB BGE (veya ATF) : Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi : Band : Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu : Bürgerliches Gesetzbuch : Entscheidungen des Schweizerischen Bundesgeriches (veya Arrêts du Tribunal Fédéral Suisse)

68 LXVIII Kısaltmalar BK.(veya TBK) BK (818 s.lı K.) BKYUK. (veya TBKYUK) BKK. BKT B.L.D. Bull. civ. : 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu : 818 sayılı Borçlar Kanunu : 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun : Bakanlar Kurulu Kararı : Türk Borçlar Kanunu Tasarısı (T.C. Adalet Bakanlığı, Ankara, Mart 2007) : Bulletin Législatif Dalloz : Bulletin des arrêts de la Cour de Cassation, chambres civiles c. : cilt (dipnotlarda), cümle (metinde) CCB. CCI CCQ CISG CK. CCS. CO. (veya OR.) Cass. CC. CCF. chr. : Code civil belge : Code civil italien : Code civil québécois : Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (Viyana/Yaygın kullanıma uygun olarak, bu Sözleşmenin İngilizce adından türetilmiştir.) : Türk Ceza Kanunu : Code civil suisse : Code des Obligations (Obligationenrecht) : Cour de Cassation : Code civil suisse : Code civil français : chronique C. com. : Code de commerce français civ. com. CORPUS CR çev. Çıraklık ve Meslek Eğitim K. : Arrêt de la Chambre civile ou de la Section civile de la Cour de Cassation : Arrêt de la Chambre commerciale de la Cour de Cassation : Corpus Mevzuat ve İçtihat Programı : Commentaire Romand : Çeviren : Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu D. : Recuil Dalloz (veya Dergi) D.A. D.C. : Dalloz analytique : Dalloz critique

69 Kısaltmalar LXIX D.H. Diss. dn. D.P. D.S. Dalloz Enc. DEÜHFD. DÜHFD. : Dalloz hebdomadaire : Dissertation : dipnot E. : Esas éd. Encyc. jur EMK. ETK. : Dalloz périodique : Dalloz - Sirey : Dalloz Encylopédie juridique Répertoire de droit civil jur. dr. civ. : Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi : Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi : édition f. : fıkra ff. Fest. fas. FJS FFFK. FKK FSEK Fr. MK. Fr. TK. : Encyclopédie juridique : Türk Kanunu Medenisi (Mülga) : Eski Ticaret Kanunu : und nächstfolgende (r) Artikel : Festschrift : fasikül G. : Gazete GKHK. Gaz. Pal. HAD. HGB. HMK HUMK. İkt. Fak. Der. İkt. ve Mal. D. İTİD. İTO. : Fiche juridique Suisse : Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu : Finansal Kiralama Kanunu (mülga) : Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu : Fransız Medeni Kanunu : Fransız Ticaret Kanunu : Gayrımenkul Kiraları Hakkında Kanun : Gazette du Palais (Journal) et Gazette du Palais (Recueil bimestriel) : M.Ü. Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi : Handelsgesetzbuch (Alman Ticaret kanunu) : Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100 sayılı) : Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu : Bursa İktisat Fakültesi Dergisi : İktisat ve Maliye Dergisi : İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademesi Dergisi : İstanbul Ticaret Odası

70 LXX Kısaltmalar İzmir BD. İBD. İBK. İHFM (İÜHFM.) İİK. İKİD. I.R. İt. MK. İş K. J.C.P. JdT Juriscl. civ. Juriscl. com. : İzmir Barosu Dergisi : İstanbul Barosu Dergisi : İsviçre Borçlar Kanunu : İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası : İcra ve İflâs Kanunu : İlmi ve Kazaî İçtihatlar Dergisi : Informations rapides in Receil Dalloz - Sirey : İtalyan Medenî Kanunu : İş Kanunu : Jurisclasseur périodique (édition générale) : Journal des Tribanaux : Jurisclasseur civil : Jurisclasseur commercial K. : Karar (veya Kanun) karş. KFK. KAZANCI - BK KAZANCI - MK KMK. KYTK. : karşılaştırınız : Konut Finansmanı Kanunu (5582 s.lı Kanun, Mortgage Yasası) : Kazancı Hukuk Otomasyon-Mevzuat-İçtihat Programları / Borçlar Kanunu ve İlgili Mevzuat İçtihatları : Kazancı Hukuk Otomasyon-Mevzuat-İçtihat Programları/Türk Medenî Kanunu ve İlgili Mevzuat İçtihatları : Kat Mülkiyeti Kanunu L. : Législation LP. : Karayolları Trafik Kanunu : Loi fédérale sur la poursuite pour dette et la faillite du 11 Avril 1889 m. : madde Meslek Eğitimi K. MK. MHAD. MHB N. (n.) : numara (not) : Meslek Eğitimi Kanunu ( ÇIRAKLIK VE MESLEK EĞİTİMİ KANUNU olan kanun adı, 29/06/2001 kabul tarihli, 10/07/2001 tarih ve sayılı R.G.de yayımlanan 4702 sayılı Kanunun 22 nci maddesi ile MESLEKİ EĞİTİM KANUNU olarak değiştirilmiştir). : Türk Medenî Kanunu (4721 s.lı) : Mukayeseli Hukuk Araştırmaları Dergisi : Milletlerarası ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni

71 Kısaltmalar LXXI nouv. éd. : nouvelle édition Nouv. rép. : Nouveau Réportoire de Droit obs. : observations OR (veya CO) : Obligationenrecht (veya Code des Obligations suisse) OPVİHKHK : Ödünç Para Verilmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (mülga) RDS. : Revue de Droit suisse RG. : Resmi Gateze RKD. : Resmi Kararlar Dergisi Rép. de Droit civil : Répertoire de Droit civil Rép. de Droit : Répertoire de Droit commercial commercial R.T.D. civ. : Revue trimestrielle de Droit civil R.T.D. com. : Revue trimestrielle de Droit commercial s. : sayfa S. : Sirey : Paragraf SJ. : Semaine juridique Sem. jud. : Semaine judiciaire SPK : Sermaye Piyasası Kurumu veya Sermaya Piyasası Kanunu SerPK. : Sermaye Piyasası Kanunu STİSK. : Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu somm. : sommaire sy. : sayı TBK. (veya BK) : 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu t. : tome TF. : Tribunal fédéral (suisse) th. : thèse THED. : Türk Hukuk Enstitüsü Dergisi tk. : teksir Türk İdare D. : Türk İdare Dergisi TİK. : Türk İçtihatlar Külliyatı TİSGLK. : Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu TCMB. : Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası TK.(TTK.) : Türk Ticaret Kanunu TKHK. : Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (4077 sayılı)

72 LXXII Kısaltmalar 6502 s.lı TKHK. : 6502 sayılı Tüketicinin Koranması Hakkında Kanun (RG., ) trad. : traduction Trib. civ. : Jugement d un tribunal civil Trib. com. : Jugement d un tribunal commercial Trib. gr. inst. : Jugement d un tribunal de grande instance TCK. (CK.) : Türk Ceza Kanunu TYK. : Tatbikatta Yargıtay Kararları Dergisi TSN. (mülga) : Tapu Sicili Nizamnamesi TSN : Ticaret Sicili Nizamnamesi TST : Tapu Sicili Tüzüğü Türk MK. Önt. : Türk Medeni Kanunu Öntasarısı UMK. : Umumi Mağazalar Kanunu UMT. : Umumi Mağazalar Tüzüğü UTO. : Uluslararası Ticaret Odası vd. : ve devamı vol. : volume Vorb. : Vorbemergunken y. : yıl YKD : Yargıtay Kararları Dergisi Y.HD. (Yarg. HD.) : Yargıtay Hukuk Dairesi YHGK. (Yarg. HGK.) : Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı YİBK. (Yarg. İçt. Bir. K.) : Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı YD. : Yargıtay Dergisi Yarg. Tic. D. : Yargıtay Ticaret Dairesi Yarg. İc. İf. D. : Yargıtay İcra ve İflâs Dairesi Yarg. : Yargıtay Yargı D. : Günümüzde Yargı Dergisi Yasa Huk. D. : Yasa Hukuk Dergisi Yasa D. (YHD.) : Yasa Hukuk Dergisi Y.HD. (Yarg. HD.) : Yargıtay Hukuk Dairesi YHGK. (Yarg. HGK.) : Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı YİBK. (Yarg. İçt. Bir. K.) : Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı YKD : Yargıtay Kararları Dergisi ylt. (y.l.t.) : Yüksek lisans tezi Yön. : Yönetmelik

73 Kısaltmalar LXXIII YUK. ZBJV. ZGB. ZSR (veya RDS) : Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulanma Şeklinde Hakkında Kanun (4722 s.lı) : Zeitschrift des Bernischen Juristenvereins (veya RJB.: Revue des juristes bernois) : Das Schweizerische Zivilgesetzbuch : Zeitschrift für Schweizerisches Recht (veya Revue de Droit suisse)

74