6. Mühendislik ve Teknoloji Sempozyumu

Transkript

1 Enerji, yaşam ve çevre Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 1/20

2 Enerjinin anlamı İngiliz koloni döneminde ( ) asilzadenin itibarı sahip olduğu köle sayısı ile ölçülmekte idi. 20 kölesi olan bir asilzadenin son derece itibarlı olduğu kabul ediliyordu. Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 2/20

3 Bir insanın gücü Activity Power Reference "A person is making homemade ice cream. She exerts a force of magnitude 22 N on the free end of the crank handle, and this end moves in a circular path of radius 0.28 M. The force is always applied parallel to the motion of the handle. If the handle is turned once every 1.3 s, what is the average power being expended? 30 W Cutnell, John D. and Johnson, Kenneth. Physics. New York Wiley, 1995: 91. This helps lift the fog put up by too many apparently unrelated energy units, clarifying for example that a 100W light bulb (left on continuously) uses as much life's power stream as a single human being.«"how do you compare to a 100 watt light bulb? A human being must take in about 2500 Calories (kilocalories) of energy in his or her food each day in order to continue to function properly. This means that he or she uses up energy at a rate of (power) of 2500 kilocalories/day. Using the fact that 1 calorie = 4.2 joules, and the appropriate time conversions show that this rate of energy usage is about the same as a 100 watt light bulb.«100 W 100 W The Life Power Stream. Physics & Astronomy at the University of Missouri-St. Louis. Micklavzina, Stanley J. Human Power and the Watt. Physics 162, Spring Term "The typical average continuous power that can be generated by pedaling is about one-sixth horsepower or 125 watts, more or less, depending on the weight, strength, and endurance of the person pedaling." 125 W Measurement of Human Power. Windstream Power Systems: HumanTech. Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 3/20

4 Bir insanın gücü Demek ki, 20 kölesi olan bir İngiliz aslizadenin gücü 20 x 120 Watt = 2.4 kw tan ibaret idi. Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 4/20

5 Bir insanın gücü Günümüzde köleliğin yerini elektrikli aletler almıştır. Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 5/20

6 Bir insanın gücü Buna dayalı olarak da bir insanın itibarı kullandığı elektrikli aletlerin gücü ile ölçülmeye başlanmıştır. Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 6/20

7 Toplumun gücü Aynı şekilde toplumun itibarı da kullandığı elektrikli aletlerin gücü ile ölçülmektedir. Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 7/20

8 Toplumun gücü Toplum ne kadar elektrik kullanır ise, refahı da o kadar artar. Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 8/20

9 Uygar toplum ancak elektrik ile mümkündür Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 9/20

10 Ülkelerin Elektrik tüketimi Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 10/20

11 Türkiye nin elektrik tüketimi Tüketim (kwh / yıl x kişi) = x 10 9 / 74 x 10 6 = kwh / (Yıl x kişi) Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 11/20

12 Dünya ortalama elektrik tüketimi Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 12/20

13 Ülkelerin kişi başına elektrik tüketimi (kwh /(Yıl x kişi) Country Country Iceland 50,067 51,259 51,440 Denmark 6,535 6,220 6,327 Norway 24,866 23,860 25,175 Czech Republic 6,464 6,114 6,321 Kuwait 17,751 17,610 18,320 Spain 6,393 5,997 6,155 Luxembourg 15,936 14,424 16,834 Ireland 6,432 6,049 6,025 Finland 16,350 15,242 16,483 Oman 5,110 5,599 5,933 Canada 16,450 15,120 15,137 Hong Kong SAR, China 5,866 5,925 5,923 Qatar 14,388 14,421 14,997 Trinidad and Tobago 5,646 5,662 5,894 Sweden 14,869 14,143 14,939 United Kingdom 6,061 5,700 5,733 United States 13,663 12,914 13,394 Montenegro 6,389 5,043 5,547 United Arab Emirates 11,841 11,121 11,044 Italy 5,661 5,271 5,384 Australia 10,682 10,536 10,286 Greece 5,723 5,540 5,242 Bahrain 9,687 9,214 9,814 Slovak Republic 5,268 4,925 5,164 Korea, Rep. 8,791 8,900 9,744 Portugal 4,822 4,815 4,929 New Zealand 9,536 9,375 9,566 South Africa 4,934 4,666 4,803 Brunei Darussalam 8,472 8,662 8,759 Kazakhstan 4,689 4,447 4,728 Japan 8,075 7,838 8,394 Cyprus 4,573 4,626 4,675 Belgium 8,521 7,903 8,388 Bulgaria 4,594 4,401 4,476 Austria 8,192 7,956 8,356 Serbia 4,292 4,224 4,359 Singapore 8,185 7,790 8,307 Libya 4,001 4,170 4,270 Switzerland 8,306 8,021 8,175 Malta 4,806 4,418 4,151 Saudi Arabia 7,127 7,427 7,967 Malaysia 3,254 3,912 4,117 France 7,651 7,340 7,729 Hungary 3,989 3,773 3,876 Germany 7,149 6,753 7,215 Croatia 3,878 3,712 3,813 Netherlands 7,226 6,896 7,010 Poland 3,726 3,591 3,783 Israel 7,133 6,608 6,856 Macedonia, FYR 3,703 3,442 3,591 Slovenia 6,920 6,103 6,521 Lebanon 2,937 3,130 3,569 Estonia 6,348 5,950 6,464 Belarus 3,482 3,299 3,564 Russian Federation 6,435 6,133 6,431 Ukraine 3,534 3,228 3,550 Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 13/20

14 Kurulu gücün artışı Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 14/20

15 Termik kurulu gücün yakıta göre dağılımı Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 15/20

16 Energy Demand GWh Çankaya Üniversitesi Tüketimin artışı Scenario 1 (high) Scenario 2 (low) Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 16/20

17 Üretimin kamu/özel sektör dağılımı Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 17/20

18 Elektrik fiyatları Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 18/20

19 Elektrikte sübvansiyon Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 19/20

20 Yıllık büyüme oranı Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 20/20

21 Termik hidrolik üretimin gelişimi GWh THERMAL GEO. & WIND HYDRO Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 21/20

22 Dışa bağımlılık 100% 90% 80% 70% 45% 51% 60% 75% 50% 40% 30% 20% 55% 49% 10% 25% 0% import domestic Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 22/20 22

23 Talep tahmini Yakıt Kapasite Faktörü (%) Kurulu Güç (MW) Doğalgaz ,85 İthal Kömür ,84 Yerli Kömür ,56 Akarsu ,93 Rüzgâr ,90 Güneş ,67 Yıllık artış: ( )/4 = 46,25 milyar kwh 6200 MW kurulu güç (doğalgaz veya kömür, kapasite faktörü = % 85) Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 23/20

24 Yakıta göre üretim Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 24/20

25 Yakıta göre kurulu güç ve üretim Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 25/20

26 Özel sektör yatırımları Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 26/20

27 Özel sektör yatırımları Bu tüketim hızı ile tüketim süresi = 12.9 x 10 9 / 80 x 10 6 = 156 Yıl Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 27/20

28 Rüzgâr kurulu gücü Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 28/20

29 Tüketimin sektörel dağılımı Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 29/20

30 Restructuring of State- Owned Companies TEDAŞ Distribution, Retail TEDAŞ Distribution, Retail TEK Vertically Integrated TEAŞ TEİAŞ TETAŞ Transmission Generation, Transmission Budak Dilli EÜAŞ Wholesale Generation Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 30/20 30

31 Horizontal unbundling privatized distribution regions Enerji, Yaşam ve Çevre, Çankaya Üniversitesi, 25 Nisan 2013, Prof. Dr. Osman SEVAİOĞLU Sayfa 31/20 O. Nuri DOĞAN