BİYOKİMYA LABORATUARI TEST REHBERİ

Transkript

1 Doküman No: Yayın Tarihi: Revizyon No:00 Revizyon Tarihi:00 Sayfa No: 1/1

2 Hazırlayanlar Uzm. Dr. Zeynep Giniş Kimya Yüksek Mühendisi Ayhan Onat Ankara-2013

3 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ 2. ÖRNEKLERİN ÇALIŞMA ZAMANI 3.ÖRNEK TÜRÜ 4. LABORATUAR TESTLERİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER VE ÖN HAZIRLIK GEREKTİREN TESTLERE AİT BİLGİLER 4.1. Laboratuar Testlerini Etkileyen Faktörler 4.2.Ön Hazırlık Gerektiren Testlere Ait Bilgiler Postprandial Glukoz Testi: Oral Glukoz Tolerans Testinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar: Gebelerde Oral Glukoz Tolerans Testi: İdrarda Katekolamin Metabolitleri İçin Gerekli Bilgiler 5.ÖRNEK ALIMI İLE İLGİLİ KURALLAR 5.1 Kan Numunelerinin Alınması 5.2 Kan Numunelerinin korunması Saatlik İdrar Numunelerinin Toplanması yaş çocuklarda idrar toplanması 6. ÖRNEK KABUL VE RED KRİTERLERİ 7. ÖRNEKLERİN UYGUN ŞEKİLDE ALINMASI VE UYGUN ŞEKİLDE TRANSFERİ 7.1.Poliklinik Hastaları 7.2.Yatan Hastalar 7.3. Transfer 8. ÖRNEK KAPLARININ UYGUN ŞEKİLDE ETİKETLENMESİ 9. RAPORLAMA VE SONUÇ VERME : 9.1 Laboratuvar Testleri Sonuç Teslim Süreleri 10. PANIK DEĞERLER

4 1.GİRİŞ Tanı ve tedavinin takibinde laboratuarlar, önemli bir konumda yer alırlar. Laboratuvar raporları klinisyenlere hastalıkların tanı, takip ve tedavisinde son derece önemli bilgiler vermektedir. Günümüzde laboratuvar çalışmalarında hedef, biyokimya, hormon, ilaç düzeyleri ile ilgili tetkiklerin, numunenin gelmesinden sonucun bildirilmesine kadar geçen tüm süreçlerde doğru ve zamanında gerçekleşmesini sağlamaktır. Laboratuvarlarda testin istenmesinden itibaren, sonuçların klinik hekime ulaşması ile hasta yararına etkin olarak kullanılmasına kadar geçen analitik süreç, analiz öncesi ve analiz sonrası faktörlerden etkilenmektedir. Bu süreçte test sonuçlarının eksik çıkması, kaybolması, test öncesi uyulması gereken kurallara uyulmaması, yanlış örnek kabı seçimi, yetersiz örnek alınması, eksik test girişi yapılması gibi sorunlarla çok sık karşılaşılabilmektedir. Laboratuvar işleyişinin hastane çalışanları ve hastalar tarafından yeterince bilinmemesi ve iletişim eksikliği nedeniyle ortaya çıkan bu tür sorunları azaltabilmek ve laboratuar işleyişini diğer hastane çalışanlarıyla paylaşabilmek amacıyla laboratuvar rehberi düzenlenmiştir. Rehberde, laboratuvar işleyişi, tetkik isteminden sonuçların gönderilmesine kadar olan süreç (LBYS; laboratuvar bilgi yönetim sistem ), testlerle ilgili ayrıntılı bilgiler; genel çalışılma yöntemleri, çalışılma zamanları, teste göre numune türü ve numune kabı seçimi, numunelerin kabul ve ret kriterleri, sonuçların raporlanma zamanları, varsa panik değerleri ve klinik yararları hakkında gerekli bilgiler mevcuttur.

5 BİYOKİMYA LABORATUARI TEST ÇALIŞMA ZAMANLARI LİSTESİ BİYOKİMYA TESTLERİ ÇALIŞMA ZAMAIN HORMON TESTLERİ ÇALIŞMA ZAMANI KOAGÜLASYON(HEMOSTAZ) TESTLERİ ÇALIŞMA ZAMANI ALBUMİN Her gün ACTH Her gün PTZ Her gün ALP Her gün AFP Her gün INR Her gün ALT Her gün ANTİ TG AB Her gün APTT Her gün AST Her gün ANTİ TPO AB Her gün FİBRİNOJEN Her gün BETA-2 MİKROGLOBULİN Her gün BETA-HCG Her gün D-DİMER Her gün BİLİRUBİN(DİREK) Her gün CA 15-3 Her gün PROTEİN(C,S) 15 gün de bir BİLİRUBİN (TOTAL) Her gün CA 19-9 Her gün ANTİTROMBİN 3 15 gün de bir CK-TOTAL Her gün CA 125 Her gün AKTİVE PROTEİN C REZİSTANSI (APCR) 15 gün de bir CK MB Her gün CEA Her gün vwfantijen 15 gün de bir DEMİR Her gün C PEPTİT Her gün VwFAKTÖR 15 gün de bir DEMİR BAĞLAMA Her gün DEOKSİPİRİDİNOLİN Her gün GLUKOZ YÜKLEME TESTİ Her gün FOSFOR Her gün DHA-S04 Her gün ASPİRİN İLAÇ DUYARLILIK TESTLERİ GGT Her gün ESTRADİOL Her gün ASPI Her gün GLUKOZ Her gün FERRİTİN Her gün ADP Her gün HBA1C Her gün FOLİK ASİT Her gün TAŞ ANALİZİ 15 gün de bir HDL KOLESTROL Her gün FSH Her gün HEMOGRAM, RETİKÜLOSİTLER Her gün hs-crp Her gün GROWT HORMON Her gün SEDİM KALSİYUM Her gün IGF-1 Her gün TAM İDRAR TAHLİLİ Her gün KLORÜR Her gün IGFBP-3 Her gün 24 SAATLİK İDRAR TAHLİLİ Hergün KOLLAJEN ADP Her gün İgE Her gün 24 SAATLİK İDRAR TAHLİLİ ( asitli) KOLLAJEN EPİNEFRİN Her gün İNSÜLİN Her gün VMA-HVA (ASİTLİ İDRAR) Pazartesi T.KOLESTROL Her gün KALSİTONİN Her gün KREATİNİN Her gün KORTİZOL Her gün 5HIAA (24 SAATLİK İDRAR, PORFİRİN (İDRAR) METANEFRİN- Pazartesi Salı

6 NORMETANEFRİN LDH Her gün LH Her gün KATAKOLAMİN ( ASİTLİ İDRAR) Çarşamba Perşembe LDL KOLESTROL Her gün OSTEOKALSİN Her gün MAGNEZYUM Her gün D VİTAMİNİ (25-OH) Her gün MİKROALBÜMİN Her gün PTH Her gün MİKROPROTEİN Her gün PROGESTERON Her gün OSMOLALİTE Her gün PROLAKTİN Her gün PREALBÜMİN Her gün PSA(SERBEST, TOTAL) Her gün POTASYUM Her gün SERBEST T3 Her gün SODYUM Her gün SERBEST T4 Her gün TOTALPROTEİN Her gün TESTESTERON (TOTAL) Her gün TRİGLİSERİT Her gün TİROGULOBİLİN Her gün ÜRE Her gün TSH Her gün ÜRİK ASİT Her gün VİTAMİN B12 Her gün 3.ÖRNEK TÜRÜ Laboratuarda kullanılan numuneler çok çeşitlidir. Serum, plazma, tam kan, idrar, gaita ve çeşitli sıvılar bunların başlıcalarıdır. Serum: Test çalışması için gereken miktarda serum elde edebilmek için yeteri kadar kan alındıktan sonra dakika oda ısısında pıhtılaşmanın tamamlanması beklenir. Daha sonra dakika içinde satrifüj yapılarak serum elde edilir. Ayrılan serumda hemoliz, fibrin iplikçiği, jelatinöz formda fibrin bulunmamasına dikkat edilmelidir. Plazma: Test çalışması için gereken miktarda ve tipte ( EDTA lı, heparinli, sitratlı) plazma elde edebilmek için uygun tüpe, yeteri miktarda kan alındıktan sonra tüp mutlaka 8-10 defa hafifçe alt üst edilerek antikoagülan ile kanın tam olarak karışması sağlanmalıdır. Daha sonra 30 dakika içinde santrüfüj ile plazma ayrıldıktan sonra ayrı bir tüpe aktarılmalıdır.

7 Tam kan: Test çalışması için gereken miktarda ve tipte (EDTA lı. Heparinli, sitratlı) tam kan elde edebilmek için uygun tüpe, yeterli miktarda kan alındıktan sonra tüp 8-10 kez hafifçe alt üst edilerek antikoagülan ile kanın tam karışması sağlanmalıdır. Bos: Numune jelsiz tüpe alınmalıdır ağzı kapatılmalıdır. Vücut sıvıları: Numuneler jelsiz düz tüpe alınmalıdır ağzı kapatılmalıdır. İdrar: İdrar kabı içerisine 12 cc orta idrar alınarak ağzı sıkıca kapatılmalıdır. Gaita: Gaita kabı içerisine 5 gr. gaita alınır ve ağzı sıkıca kapatılmalıdır. 4. LABORATUAR TESTLERİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER VE ÖN HAZIRLIK GEREKTİREN TESTLERE AİT BİLGİLER 4.1. Laboratuar Testlerini Etkileyen Faktörler: Klinik laboratuarlar sağlık hizmetlerinin sunumunda önemli bileşenlerden biridir. Klinik laboratuarların başlıca fonksiyonu klinisyenlere hastaların teşhis, tedavi ve takiplerinde önemli bilgiler sağlamaktır. Bu bilgilerin doğru, güvenilir, en kısa sürede ve en az maliyetle elde edilmesi istenir. Doğru ve güvenilir test sonuçları elde etmek için örnek alma öncesinden başlayarak sonuçların raporlanıp klinisyene ulaşmasına kadar geçen süreçteki değişkenlerin ve etkilerin bilinmesi sonuçların doğru yorumlanması açısından gereklidir. Laboratuar hizmetini sadece cihaza kan verip sonuç almak düşüncesi olarak algılamanın son derece yanlış bir yaklaşım olduğunu bilmek gerekir. Klinik laboratuvardaki hata kaynakları incelendiğinde hataların analitik ve postanalitik (analiz sonrası) dönemden çok preanalitik (analiz öncesi) döneme ait olduğu bildirilmiştir. Laboratuar test değerlerine etki eden değiştirilebilir ve değiştirilemez birçok faktör bulunmaktadır. Bu faktörler hakkında aşağıda kısa bilgiler verilmiştir. 1. Postürün Etkisi: Normal bir erişkinin ayakta durma halindeki kan hacmi yatan bir kişiye göre ml (%10 luk azalma) daha azdır. Dik oturuşta proteinsiz mayi kapiller aracılığıyla dokulara geçeceğinden plazma hacminde önemli farka neden olur. Bunun sonucu olarak bütün proteinlerin konsantrasyonu artacaktır ( enzimler, protein yapısındaki hormonlar, proteine bağlı taşınan ilaçlar, kalsiyum ve bilirubin). Birkaç günlük yatak istirahatinde plazma ve ekstrasellüler mayi hacmi düşer. Bu sebeple hematokrit %10 artar. Uzamış yatak istirahatinde ise sıvı retansiyonu olur. Protein ve albumin düzeylerinde azalma görülür. Kemik kalsiyum mobilizasyonu sonucu iyonize kalsiyum miktarı artar. 2. Egzersizin Etkisi: Egzersizin vücut sıvıları üzerine etkisi aktivitenin süresi ve derecesine bağlıdır. Egzersiz sonunda alınan kan örneklerinde aspartat aminotransferaz(ast), laktat dehidrogenaz (LDH), kreatin kinaz (CK), üre, kreatinin, transferin sonuçlarında yükselmelerin olduğu, kan glukozunun değişimler gösterebileceği, plazma renin aktivitesi, aldosteron, büyüme hormonunun patolojik düzeylere ulaştığı göz önünde bulundurulmalıdır. Hematüri ve proteinüri görülür. Egzersizin bir

8 preanalitik değişken olarak etkisinin en aza indirilmesi için kan verilmesinden bir gün önce ağır spor, uzun mesafe yürüşü veya koşusu yapılmaması önerilmektedir. Egzersiz bazı hormonlarda da değişimlere neden olur. En önemli değişiklik serbest T4 düzeylerinde olur. Serum TSH, T3 ve tiroksin düzeyleri herhangi bir değişim göstermez iken serbest T4 % 35 kadar artar ve 6-7 gün içinde normale döner. 3. Açlık Durumu: Genellikle laboratuar testleri için saat açlık süresi istenir. Bu sürenin 16 saatten uzun olması tercih edilmez. 4. Besinlerin Etkisi: Bazı plazma bileşenlerinin etkisi öğün içinde alınan gıdalarla değişiklik gösterebilir. En büyük artış, serum glukozu, demir, total lipid ve alkalen fosfataz seviyelerinde görülür. Kahve, çay, kola gibi kafein bulunan içeceklerde kan bileşenlerinin konsantrasyonunu etkiler. 5. Sigara: İçerdiği nikotin nedeniyle birçok laboratuar testini etkiler. Bunlar arasında lipidler, hormonlar, vitamin B12 ve CEA sayılabilir. Glukoz toleransı da sigara içenlerde bozulmuştur. 6. Alkol Alımı: Alkol tüketimi kısa ve uzun süreli etkilere bağlı olarak birçok analit üzerinde değişikliğe neden olabilir. Kısa süreli etki ile alımından 2-4 saat sonra etanol; plazma glukoz düzeylerini azaltır, ürik asit ve laktat düzeylerini artırır. Uzun süreli kullanımda ise GGT, AST ve ALT düzeylerinde artışa neden olur. Ayrıca alkol alışkanlığı olanlarda ortalama eritrosit hacmi (MCV) nde artış olduğu bilinmektedir. Alkol alımından sonra hiper trigliseridemi görülür. 7. İlaç Kullanımı: İlaçların laboratuvar testlerine hem in vivo hem in vitro etkileri mevcuttur. İlaçlar intramusküler olarak verildiğinde kas irritasyonuna neden olurlar. Bu durum bir kısım enzimlerin artmasına neden olur (kreatinin kinaz, aldolaz ve laktat dehihrogenaz gibi). Diüretik ilaçlar hiponatremiye yol açarlar. Thiazidler hiperglisemiye neden olabilir. Laboratuar testlerine en önemli etkiyi yapan ilaçalardan biri fenitoindir. Hastada kalsiyum ve fosfor seviyelerini azaltır ve alkalen fosfatazı yükseltir, indirekt bilirubin miktarını düşürür ve GGT aktivitesini yükseltir. Ayrıca serumda T 3 ve T 4 değerlerini düşürür. Testleri yorumlarken kullanılan ilaçların etkisi mutlaka göz önüne alınmalıdır. 8. Ateş: Serum hormon düzeyleri yanı sıra lipidler, kalsiyum düzeyi, ürik asit gibi birçok parametreyi etkiler. 9. Transfüzyon: Total kan veya plazma transfüzyonu verilen miktara bağlı olarak plazma protein konsantrasyonunu yükseltir. Glukoz çözeltilerinin infüzyonu, plazma fosfat ve potasyum konsantrasyonlarını azaltır. 10. Yaş ve Cinsiyetin Etkisi: Laboratuar testleri için genel olarak çoçuk, adolesan, erişkin ve yaşlılık dönemlerine ait referans değerler vardır. Ancak özellikle yenidoğan dönemine ait çok farklı referans değerler vardır. Örneğin alkalen fosfataz kemik büyümesine paralel olarak pubertede en yüksek

9 değerlere ulaşır. Puberteden sonra aktivite azalır. Kadın ve erkek cinse ait yapısal farklılıklar endokrin testler başta olmak üzere, birçok biyokimyasal ve hematolojik testte referans değerlerin çok değişik olmasına yol açmaktadır. Örneğin CA-125 menstrüel peryotta normalin iki katına çıkabilir. 11. Gebelik: Gebelik her ne kadar fizyolojik bir durum olsada, organizmada meydana gelen değişiklikler birçok laboratuar parametresini etkiler. Gebelikte en önemli değişiklik ortalama plazma hacmindeki artışa bağlı hemodilüsyondur. Tüm laboratuar test sonuçlarının yorumlanmasında dikkate alınmalıdır. 12. Diurnal Ritm: Gün içerisinde bazı analitlerin salınımı, metabolizması ya da dolaşıma çıkmasında değişiklikler görülebilir. Mesela serum demiri saatleri itibariyle aynı hastanın iki ayrı zamandaki numunesine göre %50 gibi fark gösterebilir. Sabah civarında serum kortizol düzeyleri pik yaparken, gece de en düşük düzeylere inmektedir. Ayrıca öğleden sonra yapılan glukoz tolerans testlerinde glukoz değerleri sabah yapılanlara göre biraz daha yüksek çıkar. 13. Mevsimsel Değişiklikler: Özellikle yaz ve kış mevsimi arasında bazı laboratuar parametreleri farklılık gösterir. Bunlar arasında D vitamini düzeylerinin yazın daha yüksek olması, trigliserid ve total kolesterol düzeylerinin yazın kışa göre daha düşük olması sayılabilir. 14. Rakım: Deniz seviyesinden daha yüksek yerlerde yaşamak bazı laboratuar parametrelerini etkiler. Hemoglobin, hematokrit ve CRP gibi testlerde yükseklik görülür. 4.2.Ön Hazırlık Gerektiren Testlere Ait Bilgiler Postprandial Glukoz Testi: Hasta aç iken bazal kan örneği alınır. Kahvaltı yapıldıktan 2 saat sonra tekrar kan alınır Oral Glukoz Tolerans Testinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar: 1. Yakın zamanda cerrahi operasyon, miyokard infarktüsü geçiren ve doğum yapan hastalara OGTT testi uygulanmamalıdır. 2. Açlık kan şekeri 126 mg/dl ve üstü olan hastalara uygulanmamalıdır. 3. Hastanın test esnasında gribal enfeksiyonu olmamalıdır. 4. Test esnasında hasta kusarsa teste son verilmelidir. 3 gün sonra test tekrar edilebilir. 5. Test yapılmadan önce doktorun izni dahilinde tiazid, fenitoin gibi ilaçlar kullanılıyorsa 3 gün önceden bırakılmalıdır. 6. Test sabah saat 08ºº-10ºº arası çalışılır saat açlık sonrası uygulanır. 7. Hasta test süresince bir şeyler yiyip içmemelidir, sigara içmemelidir, uyumamalıdır. 8. Kadınlarda mensturasyon döneminde OGTT yapılmaması önerilir, 3 gün önce veya sonrası olmasına dikkat edilmelidir Gebelerde Oral Glukoz Tolerans Testi:

10 1. Tarama amaçlı haftalarda yapılır. 2. Açlık gerektirmez gr Glukoz 400 ml su ile verilir saat sonra kan örneği alınır. Not:Tarama amaçlı gebe OGTT si sonrası 1. saat kan glukozu >140 mg/dl ise tanı amaçlı 100gr glukoz OGTT yapılır gr. Glukoz testinde gebe aç olmalıdır.100 gr glukoz 400 ml su ile verilir. 0.,60.,120.,180. dakikalarda kan örnekleri alınır İdrarda Katekolamin Metabolitleri İçin Gerekli Bilgiler: 1. Vanilyasız diyet 3 gün boyunca uygulanır. 2. Laboratuvardan asit ve idrar toplama kabı alınır, idrar toplamaya başlamadan önce asit kab içerisine boşaltılır günü sabah ( ilk idrar dışarı atılır) idrar biriktirmeye başlanır. 4. Ertesi günkü (5.gün) ilk idrar da dahil olmak üzere idrarların tamamı ağzı kapalı kapta biriktirilir. 5. Toplanan idrarlar en kısa sürede laboratuvara ulaştırılır. Not: Biriktirilen idrar serin ve karanlık bir ortamda ağzı kapalı olarak saklanmalıdır. Vanilyasız diyet: Yasaklar; Çay, neskafe, kakao Muz, greyfurt, portakal, mandalina, elma, domates Dondurma, dondurma külahı Vanilyalı soslar, vanilyanın girdiği her türlü yiyecek ve içecekler (pastalar, bisküviler, salep, meşrubat) Hazır gıdalar, hazır çorbalar Kuruyemişler, meyvalar Alkollü içecekler 5. ÖRNEK ALIMI İLE İLGİLİ KURALLAR 1. Polikliniklerden yapılan test istekleri sonrasında hasta kan alma birimine yönlendirilir. Kan örneği için testlere göre uygun örnek tüpü seçimi yapılır, seçilen tüplere barkod etiketler yapıştırılır ve hastadan kan örnekleri alınır. 2. Dış merkezlerin, Acil poliklinik ve servis hastalarının örnekleri kendi birimlerinde alınır. Test istekleri LBYS ne girildikten sonra testlere göre örnek kabı seçimi yapılarak örnek alma işlemi yapılır. Kan alma işlemi hemşireler tarafından gerçekleştirilir. Damar yolu açık hastalarda kan alma için hastanın diğer kolu kullanılır. Sıvı veya kan vermede kullanılan bir damar ve setten kan alınmamalıdır. Zorunlu kalınırsa infüzyona dakika ara verilip örnek alınabilir. Alınan örnekler bekletilmeden personelle ilgili laboratuvar birimine gönderilir. Test girişleri yapılıp gelen örnekler, örnek kabul üniteleri tarafından kayıtların ve numunelerin istemlere uygunluğunun kontrolü yapıldıktan sonra kabul edilir.

11 3. İdrar ve gaita testleri için hastalar, barkod etiketleri basıldıktan sonra idrar ve gaita örneği için örnek kapları verilip nasıl örnek toplayacakları hakkında bilgi verilir. Hasta tarafından temin edilen örnekler kan alma birimi yanında belirlenen numune toplama masasına idrar ve gaita teslim edilir. 4. Pediatrik kan alma işlemi kan alma biriminde yapılır. İdrar ve gaita örneği için örnek kapları aileye verilip nasıl örnek toplayacakları hakkında bilgi verilir ve topladıkları örnekleri ilgili laboratuvar birimine getirmeleri söylenir. 5. Kan alma işlemi tamamlanan ve idrar ve gaita örneklerini uygun şekilde teslim eden hastalara sonuçların ne zaman çıkacağı ve sonuçlarını nereden alabilecekleri hakkında bilgileri verilir. 5.1 Kan Numunelerinin Alınması Tüm örnekler aşağıdaki özelliklere uygun olarak klinik laboratuvarlara iletilmelidir. Mümkünse kan sabah saatlerinde alınmalıdır. Kortizol, Demir, Vitamin B12, Folat, PTH ölçümünde günlük biyolojik değişkenlik çok belirgin olabilir. Bu nedenle, özellikle bu testler olmak üzere laboratuvar tetkikleri için sabah kan verilmesi önerilir. Açlık gerektiren testler için 8-12 saat açlık gerekir. 16 saatten uzun olmaması gerekir. Açlıkta yapılması zorunlu testler: AKŞ, OGTT Lipid profili (Total kolesterol, HDL, LDL, Trigliserid) Demir, DBK Vit.B12/Folat ALP, fosfor, magnezyum Vitamin A İnsulin 25-OH vitamin D PTH Hastalar, akşam yaklaşık dan sonra su hariç hiç bir şey yiyip içmemelidir. Bu süre boyunca sigara, çay, kahveden sakınılmalıdır. Zorunlu olmadıkça ilaç alınmamalıdır. İlaç tedavisinin sürdüğü durumlarda örneğin alınması sabah ilaç alımından önce yapılmalıdır. Birçok ilaç laboratuvar testlerini değişik biçimlerde etkileyebilmektedir. Kullanılan ilaçlar hakkında hastalar doktorlarından bilgi istemelidirler. Düzenli kullandıkları ilaçlar var ise, doktor tarafından

12 almaması söylenmediği sürece ilaçların kesinlikle günlük düzeni bozulmadan ilaçlara devam edilmelidir. İstenen testlerin kullanılan ilaçlar tarafından etkilenip etkilemediği laboratuvarımızdan öğrenilerek bu konuyla ilgili hastaların doktorlarına danışmaları önerilir. Fiziksel aktivitenin testler üzerine kısa ve uzun vadeli etkileri izlenir. Egzersiz sonrası kısa süreli olarak CK, AST, LDH yükselir. Bu değişiklikler egzersiz sonlandırıldıktan kısa bir süre sonra normale döner. Egzersizin uzun süreli etkisi olarak CK, AST, LDH ile bazı seks hormonlarını yükselttiği (plazma testosteronu ve Luteinizan Hormon) bilinmektedir. Bu nedenle numune vermeden önce ağır ve zorlayıcı egzersizden kaçınılmalıdır. Hasta kan alımı öncesinde mümkünse 15 dk. rahat bir pozisyonda dinlenmelidir. Kan alımı esnasında hasta yatar veya oturur pozisyonda olmalıdır. Biyokimya tetkikleri için venöz kan tercih edilir. Venöz kan alımı esnasında damara ilk seferde zorlamadan girilmeli, turnike çok sıkı olmamalıdır. Eğer kan yavaş ve zorlama ile geliyor ise diğer koldan tekrar doğru kan örneği alınmalıdır. İğne ucu mümkün olduğu kadar geniş seçilmelidir. Kan alma işleminde mümkün olduğunca vacutainer kullanılmalıdır. Turnike en fazla 1 dk. uygulanmalıdır. Turnike iğnenin başarılı bir şekilde damara yerleştirilmesinden sonra çözülmelidir. Enjektör ile kan alımı esnasında kanın tüpe kuvvetli aspirasyonundan kaçınılmalıdır. Kan alım sırası çok önemlidir ve şu sırayla olmalıdır; (EKLENDİ) Kan kültürü Sitrat lı ( Mavi kapaklı ) Jelli tüp ( Kırmızı, Sarı kapaklı ) EDTA lı ( Mor kapaklı ) Antikoagülan içeren vakumlu tüplere kan alımı sırasında kanın işaretli çizgiye kadar dolmasına özellikle dikkat edilmelidir. Kan alma işlemi bittikten hemen sonra tüpler 8-10 kez yavaşça alt üst edilmeli, ancak kesinlikle çalkalanmamalıdır.

13 Kanlar bir saat içinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. Kanların laboratuvara ulaşmasındaki gecikme kan potasyumununda, amonyakda, glukozda, PTH da nedenidir. Bazı analizler için örneğin buz üzerinde veya soğukta (+4 o C) taşınması, Örneğin buz üzerinde veya soğukta (+4 o C) taşınması gereken testler: ÖNCEKİ REHBERLE KARŞILAŞTIR. ACTH (Mor Kapak) AKTİF PROTEİN C, S (Mavi Kapak) ANTİ TROMBİN 3 (Mavi Kapak) KOLLAJEN ADP (Mavi Kapak) ( ACİL BİYOKİMYA LABORATUVARI ) KOLLAJEN EPİNEFRİN (Mavi Kapak) ( ACİL BİYOKİMYA LAB. ) D-DİMER (Mavi Kapak) ( ACİL BİYOKİMYA LABORATUVARI ) AMONYAK (Mor Kapak) ( ACİL BİYOKİMYA LABORATUVARI ) Biyokimya laboratuvarında kullanılan tüpler, varsa içerdikleri antikoagülanlar ve genel olarak hangi amaçla kullanıldıkları aşağıda gösterilmiştir. SİYAH KAPAK ÇIKTI (Mavi kapaklı)sitratlı: Koagülasyon testleri (Kımızı, Sarı kapaklı ) Jelli tüp: Rutin biyokimya testleri

14 (Mor kapaklı) EDTA lı : Tam kan sayımı, hücresel analizler, Sedimentasyon 5.2. Kan Numunelerinin korunması Kan alımı sonrasında numune direkt olarak güneş ışığı almayacak şekilde pıhtılaşma süreci bitene dek oda ısısında bekletilir. Bu süre genellikle dakika kadardır. Bu süre sonrası serumun santrifüj ile pıhtıdan ayrılması gerekir. Numunenin tam kan, sitratlı tam kan, EDTA lı tam kan olarak uzun süre bekletilmesi, örnekteki elektrolit konsantrasyonlarında, enzimlerin aktivitesinde, hematoloji ve pıhtılaşma parametrelerinde çeşitli değişikliklere yol açar Saatlik İdrar Numunelerinin Toplanması Laboratuvardan idrar toplama kabı alınır. İdrar toplanmadan önce önerilen bir diyet varsa dikkatlice uygulanmalıdır. Analizi yapılacak parametreler için gerekli koruyucu maddeler (6N Hidroklorik asit) idrar toplamaya başlamadan önce toplama kabına konulmalıdır. İdrar toplanmaya başlanılan sabah ilk idrar tuvalete, sonraki 24 saatteki idrar ise toplama kabına biriktirilir. Örnek: sabah 8 den ertesi gün sabah 8 e veya sabah 9 dan ertesi gün sabah 9 a kadar. Tüm idrar gündüz ve gece boyunca, dikkatlice toplama kabına biriktirilir. Ertesi sabahki ilk idrar da (örnek: sabah 8 veya 9 daki idrarınız) toplama kabına eklenerek, idrar toplama işlemi tamamlanır. Biriktirilen idrar serin ve karanlık bir ortamda saklanılmalıdır. İdrar bekletilmeden laboratuvara getirilir. Servis hastaları için toplanan idrar karıştırılıp hacmi ölçülür, yazılır laboratuvara gönderilir. İdrar analizlerinde bazı parametreler için HCL gibi kimyasallar ile ön işlem yapılması gerekmektedir; VanilMandelikAsit-HVA(Asitli İdrar) Metanefrin Normetanefrin Katakolaminler (Asitli İdrar)

15 5HIAA (24 Saatlik İdrar) Porfirin (İdrar) Yukarıdaki testler koruyucu olarak 6 N HCL asit gerektirmektedir ve laboratuvar personeli tarafından kullanımı hakkında bilgilendirilerek hastaya verilir. İdrar toplama sırasında koruyucu bir madde verildi ise: Bu maddeler yakıcıdır! Çocuklardan uzak tutunuz. Elinize temas ederse derhal bol su ile yıkayınız. Dikkatlice açarak, toplama kabına yavaşça boşaltınız. Her idrar ilavesinde tüm idrarı karıştırınız. 24 saatlik idrarda VMA, HVA ve 5-HIAA, katekolaminler, metanefrinler, serotonin test sonuçlarının güvenilir olması için aşağıdaki hususlara dikkat etmek gerekmektedir. Vanilyasız diyet 3 gün buyunca uygulanır. Ağır egzersizden kaçınılmalıdır. İdrar laboratuvarından alınan koruyucu madde asit (6N HCl) 5lt.lik idrar toplama kabına boşaltılır. 4.gün sabahı (ilk idrar dışarı atılır) idrar biriktirilmeye başlanır. Ertesi gün 5.günkü ilk idrar da dahil olmak üzere idrarın tamamı biriktirilir. NOT: Biriktirilen idrar serin ve karanlık bir ortamda saklanılmalıdır. VMA, METANEFRİN, KATEKOLAMİNLER İÇİN VANİLYASIZ DİYET (4 günlük yasaklar) Çay, kahve, kakao Muz, greyfurt, domates, portakal, ananas, mandalina Dondurma, dondurma külahı Vanilyalı soslar, vanilyanın girdiği her türlü yiyecek ve içeçekler pastalar, bisküviler, salep, meşrubatlar vb Hazır gıdalar, hazır çorbalar Kuruyemişler, salça, kurutulmuş meyveler Alkollü içecekler Not: Metanefrin için diyet şart değildir. Diyetli idrarda kullanılabilir. Bazı ilaçlar yanlış sonuçlara neden olabilir. Bunlar: asetaminofen, aspirin, MAO inhibitörleri, metildopa,

16 6. ÖRNEKLERİN KABUL VE RED KRİTERLERİ levodopa, fenotiyazinler, chlorpromazine, promazine, phenothiazines, reserpine, kafein, lityum, eritromisin, tetrasiklinler, aminofilin ve diğer birçok ilaç yaş çocuklarda idrar toplanması Üretra (idrarın geldiği delik) etrafını temizleyiniz. Temin edeceğiniz idrar toplama torbalarından (ağzı yapışkan kağıt ile kapalı, tek kullanımlık, steril plastik torbalar) birinin yapışkan bandını açarak üretra etrafına düzgünce yapıştırınız. Torbayı yerinden oynatmadan çocuk bezi bağlanıp, giysileri giydirilip kendini rahat hissetmesi temin edilir. Sık sık kontrol edilerek, her seferinde dolu torbadaki idrar yukarıda bahsedilen kurallar içinde temin edilen saklama kabına eklenerek yeni bir torba takılır.

17 RED KRİTERLERİ PREANALİTİK EVREDE OLUŞAN HATALAR HATALI KAYIT HATALI ÖRNEK HATALI ÖRNEK KABUL Ad Soyad hataları Hemoliz Barkodsuz/ Hatalı barkodlu örnek Yaş, cinsiyet hataları Yanlış örnek kabına numune alınması Örneklerin uygun ısıda saklanmaması Yanlış protokol numarasına kayıt Eksik örnek alınması Uygun ısıda transfer edilmemesi HATALI HASTA KABUL Pıhtılı olması Geç transfer edilmesi Tokluk durumunda kabul edilmesi Kan ve idrar Örnek miktarının yetersiz olması EKLENDİ Örnek kabı üzerinde örneğin belirtilmemesi Diyet durumunda kabul edilmesi Hatalı etiketleme Ulaşım hizmetlerinde aksama Hasta bilgileri eksikliği (boy/kilo) Barkodlu/Hatalı barkotlu örnek 24 saatlik idrarın hatalı toplanması, Spot idrarın hatalı verilmesi Kan örneğinin serum setinden alınması SKT Geçmiş tüplere örnek alınması Lipemi Fazla örnek alınması Yanlış numune alınması ANALİTİK EVREDE OLUŞAN HATALAR CİHAZLA İLGİLİ SORUN KİTLE İLGİLİ SORUN PERSONEL İLE İLGİLİ SORUN Cihazın arızalanması Son kullanma tarihi geçmiş Hatalı pipetleme Cihazın pipetasyon hatası Kit uygun koşullarda saklanmamış Kaliprasyonda sapmalar POSTANALİTİK EVREDE OLUŞAN HATALAR Sonuçların hatalı hesaplanması Sonuçların geç onaylanması Hasta veya ilgili bölümlerin bilgilindirilmemesi Sonuçların sisteme hatalı girilmesi HBYS ( bilgi sistemi) 7. ÖRNEKLERİN UYGUN ŞEKİLDE ALINMASI VE UYGUN ŞEKİLDE TRANSFERİ

18 7.1.Poliklinik Hastaları 1. Alınan kanlar, numuneyi alan kişi tarafından sporlara yerleştirilir. 2. ACTH, Anti Trombin 3, Kollajen ADP, Kollajen Epinefrin, D-Dimer, Amonyak gibi soğuk zincirle taşınması gereken numuneler hemen buz aküsü üzerine konarak sabitlenir. 3. Etlik Semt Polikliniği kan alma biriminde sporlarda biriken kan numuneleri, numune toplama görevlisi tarafından toplanarak pnömotik sisteme ait kapsüllere yerleştirilir ve laboratuara gönderilir. İdrar numuneleri ise, hastalar tarafından kan alma biriminin yanında bulunan idrar kabul masasına bırakılır. Biriken idrarlar yarım saat arayla görevli personel tarafından taşıma çantalarına yerleştirilerek Etlik Merkez Klinik Biyokimya Laboratuarına iletilir. 4. Dışkapı Hastanesi kan alma biriminde sporlarda biriken numuneler, görevli personel tarafından numune toplama birimine götürülür ve burada ilgili birimlere göre ayrılır. Numune toplama görevlisi tarafından taşıma çantalarına yerleştirilerek Etlik Merkez Klinik Biyokimya Laboratuarına ulaştırılır. Numunelerin taşınma saatleri, 08:00-09:00-10:00-11:00-12:00-13:00-14:00-15:00-16:00 olacak şekilde düzenlenmiştir. 5. Dışkapı Hastanesi kan alma biriminde dış tetkik için alınan kanlar, numune toplama birimine gönderilir. Burada santrifüj edilerek numuneler buzdolabında 2-8 ºC bekletilir. Saat 11:30 ve 15:30 da dış tetkik görevli personeli tarafından ilgili laboratuvara gönderilir. Biyokimya laboratuvarı Dış Tetkik Uygulama Talimatı na göre hareket edilir 6. İskitler, Pursaklar semt polikliniklerinden alınan numuneler her saat başı Etlik Merkez Laboratuvarına getirilir. Hasköy, Ostim, Şentepe semt polikliniğinden alınan kan numuneleri, 11:30 da numune toplama görevlisi tarafından alınarak Etlik Merkez Klinik Biyokimya Laboratuvarına teslim edilir. 7.2.Yatan Hastalar 1. Servis hastalarından alınan numuneler sporlara yerleştirilir ve servis tarafından belirlenmiş olan güvenli bir yerde toplanır. 2. Soğuk zincirle taşınması gereken numuneler hemen buz aküsü üzerine konarak sabitlenir. 3. Servislerde toplanan ve uygun bir şekilde etiketlenmiş olan numuneler, numune taşıma görevlileri tarafından alınır. 4. Servislerden alınan tüm numuneler D.E.A.H numune toplama birimine getirilir, burada bölümlerine göre ayrılır Transfer 1.Numunelerin nakil işlemleri sırasında mutlaka taşıma sporları kullanılır.

19 2.Numuneler taşıma sporlarına dik pozisyonda yerleştirilir ve numunelerin çalkalanmamasına özen gösterilir. 3. Numunelerin taşıma esnasında ısı değişiminden etkilenmemesi için soğuk ortamda gelmesi sağlanır. 4.Personel kontaminasyonu durumunda Laboratuvar Güvenlik Rehberi ne göre hareket edilir. 5. Kan ve vücut sıvıları dökülmesi durumunda Laboratuvar Güvenlik Rehberi ne göre hareket edilir. 8. ÖRNEK KAPLARININ UYGUN ŞEKİLDE ETİKETLENMESİ Laboratuarımıza gönderilen testlerin hızlı sonuçlandırılabilmesi için barkod sistemi uygulanmaktadır. Bu sayede kayıt ve testlerin çalışma sistemi çok daha hızlı yapılabilmektedir. Ayrıca numunelerin tanınması daha kolay olmakta ve karışıklıkların da önüne geçilebilmektedir. Örneklerini uygun şekilde barkodlu olarak gönderenlere sonuçları çok daha hızlı bir şekilde verilebilmektedir. Yukarıda belirtilen yararların sağlanabilmesi için etiketlerin tüp üzerine yapıştırılması sırasında çok dikkatli ve titiz davranmak gerekmektedir. Tüp üzerindeki barkodların, barkod okuyucu sistemler tarafından okunabilmesi için etiketlerin uygun yere, uygun şekilde yapıştırılması zorunludur. Etiketler tüpün eksenine paralel gelecek şekilde tüpün üst kısmından başlayarak kapakğın hemen altından yapıştırmak gerekmektedir. Hatalı Barkod Etiketi

20 Doğru Barkod Etiketi DİKKAT!!!!! İSTEM-BARKOD-TÜP UYUMUNU KONTROL EDİNİZ UYGUN VE GÜVENLİ KAN ALIMI İÇİN HOLDER KULLANINIZ TÜPLERE İŞARETLİ DÜZEYE KADAR, YETERLİ MİKTARDA KAN ALINIZ AYRINTILI BİLGİ İÇİN LABORATUAR TEST KLAVUZUNU İNCELEYİNİZ

21 Kapak Rengi İçerik Etkisi Kullanılan Testler Kırmızı Sarı Boş, pıhtı aktivatör ve jel separatör Pıhtı oluşumunu hızlandırmak Biyokimya, hormon testleri (özellikle jelli tüp tercih edilir) ve ilaç düzeyleri Mor EDTA Ca u bağlayarak pıhtılaşmayı engellemek Hemogram, HbA1C, Hb elektroforezi, Sedim Mavi Sodyum Sitrat Ca u bağlayarak pıhtılaşmayı engellemek PT, aptt, fibrinojen gibi koagülasyon testleri SİYAH KAPAK GİTTİ 9. RAPORLAMA VE SONUÇ VERME : Test sonuçları LBYS de onaylandığı zaman poliklinik, acil ve yataklı servislerdeki bilgisayarlarda hasta sayfasından izlenebilir. Gerekli durumlarda test sonuçlarının yazıcı çıktıları ilgili birim sekreterleri tarafından hastaya verilebilir. 9.1 Laboratuvar Testleri Sonuç Teslim Süreleri : Rutin Biyokimya, Hormon, Hemogram, Sedim, Koagülasyon ve ilaç düzeyleri testleri için; Her gün saat 08:00-12:00 arası alınan kan numunelerin sonuçları saat 16:00 dan itibaren. 12:00-16:00 arası alınan kanlar ertesi gün saat 14:00 de verilecektir. Poliklinik hastaları sonuçlarını ilgili bölüm sekreterliğinden alabilirler.

22 HPLC tekniği ile çalışılan testler için; VanilMandelikAsit-HVA(Asitli İdrar): Pazartesi günü çalışılmakta ertesi günü raporlanır. Metanefrin : Salı günleri çalışılmakta ertesi günü raporlanır. Normetanefrin: Salı günleri çalışılmakta ertesi günü raporlanır. Katakolaminler (Asitli İdrar): Perşembe günleri çalışılmakta ertesi günü raporlanır. 5HIAA (24 Saatlik İdrar): Pazartesi günü çalışılmakta ertesi günü raporlanır. Porfirin (İdrar): Perşembe günleri çalışılmakta ertesi günü raporlanır. Özel koagülasyon testleri; Antitrombin 3, Aktif Protein C Rezistansı, vw FANTİJEN bu testler hasta biriktirilerek çalışıldığı için sonuçlar en geç 15 gün sonra verilmektedir. Bu testler için numune verildiğinde mutlaka laboratuar sekreterliğine sonucun ne zaman çıkacağı danışılmalıdır. Önemli not: Yukarıda verilen sonuç tarihleri, laboratuvardan (cihaz arızası, otomasyon arızaları v.b) ya da numuneden kaynaklanan bir problem (yetersiz, uygunsuzluk v.b) durumunda değişebilir. Bu durumda ilgili poliklinik ve kat sekreterlikleri, yataklı servislerin sekreterlikleri bilgilendirilir. Dış tetkike giden test sonuçları; BİY-TL-06 (Biyokimya Laboratuvarı Dış Tetkik Uygulama Talimatı) na göre bildirimi yapılır. 10. PANIK DEĞERLER: Biyokimya laboratuvarında çalışılan testlerden, belirlenen referans aralığı dışında hasta hayatı için riskli olabilecek değerlerin belirlenmesi sonucu oluşturulan listedir. Bu listenin amacı hasta güvenliğini tehlikeye atabilecek sonuçlar elde edildiğinde ilgili hekime bildirilmesi sürecinin işletilmesinin sağlanmasıdır. Süreç şu şekildedir: 1. Numunenin uygun olup olmadığı kontrol edilir. 2. Testin hastaya ait daha önceki değerleri otomasyondan kontrol edilir. 3. Testin cihaz kalibrasyon ve kontrolleri gözden geçirilir. 4. Cihazın okumalarında anormallik olup olmadığı izlenir. 5. Test bilinen bir kontrolle birlikte tekrar edilir. 6. En son elde ettiğimiz ve doğruluğundan emin olduğumuz sonuç hala panik değerlerde ise ilgili doktoruna HBYS den bildirilir. 7. Panik değer bildirimi BİY-TL-02 (Biyokimya Laboratuarı Panik Değer Bildirim Talimatı) na göre yapılır.

23 KAN GAZI PANİK DEĞER LİSTESİ TESTLER ALT SINIR ÜST SINIR PH 7,2 7,6 PCO 2 19 mmhg 67 mmhg İYONİZE KALSİYUM 0,8 mmol/l 1,54 mmol/l PO 2 43 mmhg BİYOKİMYA AMİLAZ 200 U/L KALSİYUM 6 mg/dl 13 mg/dl KALSİYUM (ÇOCUK) 6,5 mg/dl 12,7 mg/dl KLOR 80mEq/l 120 meq/l KREATİNİN (Diyaliz hastaları dışında) 5mg/dl ÜRE 171 mg/dl GLUKOZ 40 mg/dl 450 mg/dl GLUKOZ(ÇOCUK) 46 mg/dl 445 mg/dl GLUKOZ (BOS) 40 mg/dl 200 mg/dl MAGNEZYUM 1 mg/dl 5 mg/dl FOSFOR 1 mg/dl 9 mg/dl POTASYUM 2.5 meq/l 6.5 meq/l SODYUM 120 meq/l 160 meq/l LİTYUM 2 meq/ L DİGOKSİN 3 ng/ml URİK ASİT 13 mg/ dl CARBAMAZEPİN 15 µg/ml FENİTOİN 22µg/mL VALPROİK ASİT 150 µg/ml KARDİYAK TROPONİN I 1,6 ng/ml PT 30 sn aptt 78 sn FİBRİNOJEN 100 mg/dl 700 mg/dl HEMATOLOJİ HEMATOKRİT %20 %60 TROMBOSİT µl µl BEYAZ KÜRE 2000 µl µl BEYAZ KÜRE(ÇOCUK) 2000 µl µl HEMOGLOBİN 7 g/dl 20 g/dl İDRAR KİMYASAL ANALİZ : GLUKOZ VE KETON İÇİN KUVVETLİ POZİTİF TEST MİKROSKOBİK ANALİZ :PATOLOJİK KRİSTALLER (ÜRAT,SİSTEİN,LÖSİN,TİROZİN)BULUNMASI

24 ACETAMİNOPHEN Paracetamol Enzimatik Plazma,serum Numune Miktarı 800 µl Numune Kabı Kırmızı kapaklı tüp(biyokimya tüpü) ( Acil de çalışılıyor) Rapor Zamanı Aynı gün Numune Red Kriteri Pıhtı, uygun olmayan kan seviyesi, uygun olmayan kan transferi,lipemik ve Hemolizli numune 2-8 C de 4 saat Referans Aralığı 1-3mg/dL, toksik düzey >20 mg/dl ADRENOKORTİKOTROPİK HORMON ACTH, Kortikotropin Enzimatik-labeled chemiluminescent Immunometric assay EDTA lı plazma Numune Miktarı 3 ml Numune Kabı Mor kapaklı tüp Saat12:00-16:00 arası alınan kanlar ertesi gün Numune Red Kriteri Hemoliz, pıhtı, yetersiz numune, soğuk zincirle gelmemesi -20ºC de 30 Gün Referans Aralığı 0-46 pg/ml Numune alındıktan sonra tüp hemoliz edilmeden buz aküsü üzerine sabitlenerek gönderilmelidir.dp ADP ( KLOPİDOGREL İLAÇ DUYARLILIĞI) ADPtest İmpedans Agregometre Tam Kan Numune Miktarı 300 µl Numune Kabı Hirudin Kan Tüpü Rapor Zamanı Aynı gün Numune Red Kriteri Pıhtı, uygun olmayan kan seviyesi, 3 saatten fazla beklemiş numune 4-25ºC de 3 saat Referans Aralığı AUC Tedavi Aralığı < 500 AUC Sitratlı plazma Numune Miktarı 500 µl Numune Kabı Mavi kapaklı tüp Numune Red Kriteri Hemoliz, pıhtı, uygun olmayan kan seviyesi, oda ısısında 2 saatten fazla beklemiş numune 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC 48 saat Referans Aralığı Sn Panik değer Üst sınır; 78 sn Hasta heparin kullanıyorsa bir sonraki doz dan 1 saat önce numune alınmalıdır. Hepa rin uygulanan koldan kan alınmamalıdır. AKTİVE PROTEİN C REZİSTANSI Koagülometrik Numune türü Sitratlı plazma Numune Miktarı 300 ml Numune Kabı Mavi kapaklı tüp Çalışma Zamanı 15 günde bir Çarşamba günleri Rapor Zamanı Aynı Gün saat 16:00 Numune Red Kriteri Pıhtılı, hemolizli, uygun olmayan kan seviyesi, soğuk zincirle gelmemesi 20-25ºC de 4 saat, -20ºC de 1 Ay Referans Aralığı Numune alındıktan sonra tüp hemoliz edilmeden buz aküsü üzerine sabitlenerek gönderilmelidir. ALANİN AMİNOTRANSFERAZ ALT, serum glutamik pirüvik transaminaz, (SGPT) Spektrofotometrik Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC 48 saat Referans Aralığı U/L Hastadan açlık kanı alınmalıdır AKTİVE PARSİYEL TROMBOPLASTİN ZAMANI APTT Koagülometrik ALBUMİN Numune Miktarı Spektrofotometrik Serum 1mL

25 Numune Red Kriteri Hemoliz, lipemi 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 7 gün Referans Aralığı g/dl Hastadan açlık kanı alınmalıdır ALFA FETOPROTEİN α-fetoprotein, AFP de verilecektir. Numune Red Kriteri Hemoliz, lipemi 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 48 saat Referans Aralığı ng/l ALKALEN FOSFATAZ ALP Spektrofotometrik, enzimatik,kinetik Numune türü Serum de verilecektir Numune Red Kriteri Hemoliz, lipemi 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC 7 Gün Referans Aralığı U/L Hastadan açlık kanı alınmalı AMİLAZ Spektrofotometrik, enzimatik, kinetik Numune Red Kriteri Aşırı Hemoliz, lipemi 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 7 gün Referans Aralığı U/L Panik değer Üst sınır; 200 U/L AMONYAK ( NH3) Amonyak Enzimatik Plazma Numune Miktarı 800 µl Numune Kabı EDTA lı tüp Rapor Zamanı Aynı gün Numune Red Kriteri Referans Aralığı ANTİ TROMBİN 3 Hastadan açlık kanı alınmalıdır Pıhtı, uygun olmayan kan seviyesi, uygun olmayan kan transferi(buz ile muhafaza edilerek gelmeli),lipemik ve Hemolizli numune 19-60µg/dL AT III; Heparin kofaktör çalışması Koagülometrik Sitratlı plazma Numune Miktarı 300 ml Numune Kabı Mavi kapaklı tüp Çlışma Zamanı 15 günde bir Çarşamba günleri Rapor Zamanı Aynı gün Numune Red Kriteri Pıhtılı, hemolizli, uygun olmayan kan seviyesi, soğuk zincirle gelmemesi 20-25ºC de 6 saat, 2-8ºC de 2 gün Referans Aralığı % Numune alındıktan sonra tüp hemoliz edilmeden buz aküsü üzerine sabitlenerek gönderilmelidir. ANTİ TPO ºC de 8 saat, 2-8ºC 48 saat Referans Aralığı <57 U/mL ANTİ TİROGLOBULİN Numune Miktarı Numune Kabı ANTİ TG, Troglobulin antikorları Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp

26 Çlışma Zamanı Her gün Numune Red Kriteri Aşırı hemoliz, lipemi, ikter ºC de 8 saat, 2-8ºC 48 saat Referans Aralığı <64 U/mL ASPARTAT AMİNOTRANSFERAZ AST, SGOT Spektrofotometrik, enzimatik, kinetik 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC 48 saat Numune Red Kriteri Hemoliz Referans Aralığı 0-34 U/L Hastadan açlık kanı alınmalıdır ASPI ( ASPİRİN İLAÇ DUYARLILIK ) ASPItest İmpedans Agregometre Tam Kan Numune Miktarı 300 µl Numune Kabı Hirudin Kan Tüpü Rapor Zamanı Aynı gün Numune Red Kriteri Pıhtı, uygun olmayan kan seviyesi, 3 saatten fazla beklemiş numune 4-25ºC de 3 saat Referans Aralığı AUC Tedavi Aralığı < 300 AUC BETA -HCG Gebelik testi, ß- hcg 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 48 saat -20 C de 6 ay Referans aralığı Gebe olmayan kadın < 0,5-5 miu/l Erkek < 0, miu/ L Gebe olan kadın >5 miu/l Hafta 5-50m IU/L 1-2 Hafta miu/l 2-3 Hafta 100-5,000 miu/l 3-4 Hafta ,000 miu/l 4-5 Hafta 1,000-50,000 miu/l 5-6 Hafta 10, ,000 miu/l 6-8 Hafta miu/l 2-3 Ay miu/l BETA -2 MİKROGLOBULİN ß2 M, Timotaksin Turbidimetrik 2-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı 0,9-3,0 mg/l BİLİRUBİN (DİREK) Konjuge bilirubin Spektrofotometrik Numune miktarı 1 ml Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC 7 Gün Referans Aralığı mg/dl Hastadan açlık kanı alınmalıdır. BİLİRUBİN (TOTAL) Spektrofotometrik Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC 7 Gün Referans Aralığı mg/dl Hastadan açlık kanı alınmalıdır. BNP BNP

27 Kemilüminesans Plazma Numune Miktarı 100 µl Numune Kabı EDTA lıtüp Rapor Zamanı Aynı gün Numune Red Kriteri Pıhtı, uygun olmayan kan seviyesi, 3 saatten fazla beklemiş numune Santrifüj edilmemiş numune 2-8 ºC de 24 saat,santrifüj edilmiş numune 2-8 ºC de 8 saat Referans Aralığı 0-100pg/mL CA 125 Kanser antijen 125 Numune Kabı Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı Jelli tüp 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC de 24 saat Referans Aralığı U/mL CA Ovulasyon ve menstrüasyon dönemleri dikkate alınmalıdır. Kanser antijen ºC de 8 saat, 2-8ºC de 48 saat Referans Aralığı U/mL Normal popülasyonda kanser taraması amacıyla kullanılmamalıdır. Karaciğer ve memenin bening hastalıklarında yükseklik saptanabilir CA Kanser antijen 19-9, Karbohidrat antijen 19-9 Numune Kabı Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı Jelli tüp 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC'de 48 saat Referans Aralığı >35 U/L Normal popülasyonda kanser taraması amacıyla kullanılmamalıdır. Kadınlarda erkeklere göre daha yüksektir. CEA Karsinoembriyonik antijen Çalışma Zaman Her gün 2-8ºC de 8 saat, -20ºC de 48 saat Referans Aralığı ng/ml Normal popülasyonda kanser taraması amacıyla kullanılmamalıdır. C PEPTİT İnsülin C- Peptit, Connecting peptide, C-Peptit reaktivitesi Enzimatik-labeled chemiluminescent Immunometric assay Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Her gün Numune Miktarı Numune Kabı Çalışma Zamanı 20-25ºC de 3 saat, -20ºC de 7 Gün Referans Aralığı 0,9-7,1 ng/ml Hastadan açlık kanı alınmalıdır. D - DİMER Fibrin yıkım ürünleri Koagülometrik Plazma Numune Kabı Mavi kapaklı tüp Rapor Zamanı 1 saat ( Acil test ) sonra Numune Red Kriteri Uygun olmayan tüp ve kan, hemoliz, pıhtı, soğuk zincirle gelmemesi 20-25ºC de 4 saat, 2-8ºC de 24 saat, -20 ºC de 1 Ay

28 Referans Aralığı DEMİR mg/l Numune alındıktan sonra tüp hemoliz edilmeden buz aküsü üzerine sabitlenerek gönderilmelidir. Fe Spektrofotometrik 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC de 7 Gün Numune Red Kriteri Hemoliz Referans Aralığı KADIN: µg/dl ERKEK: µg/dl Hastadan açlık kanı alınmalıdır. Diurnal varyasyonu nedeniyle sabahları maksimum düzeyde olduğundan örnekler sabah saatlerde alınmalıdır (Düşük demir düzeyleri lökositozun eşlik ettiği akut demir eksikliğini göstermektedir). DEMİR BAĞLAMA KAPASİTESİ Total Iron Binding Capacity (TIBC) Spektrofotometrik Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 7 Gün Referans Aralığı µg/dl Hastadan açlık kanı alınmalıdır. Sabah örneği tercih edilmelidir. DEOKSİPİRİDİNOLİN Pyrilinks-D Enzimatik-labeled chemiluminescent Immunometric assay 24 saatlik idrar Numune Red Kriteri Uygun toplanmayan idrar 2-8ºC de 7 gün Referans Aralığı KADIN: nm DHEA-S04 ERKEK: nm DHEA sülfat, Dehidroepiandrosteron Sülfat Enzimatik-labeled chemiluminescent Immunometric assay Numune Kabı Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Numune Red Kriteri Hemoliz lipemi, ikter 2-8ºC de 2 Gün, -20ºC de 2 Ay Referans Aralığı KADIN: µg/dl ERKEK: µg/dl DİGOKSİN Numune Miktarı Numune Kabı Çalışma Zamanı Rapor Zamanı Numune Red Kriteri Referans Aralığı Panik değer ERİTROSİT SEDİMENTASYON HIZI Latex-enhanced immunoturbidimetric Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Her gün 1 saat ( Acil test ) sonra Hemoliz 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºde 7 Gün ng/ml Üst sınır; 3 ng/ml Son dozdan 8-12 saat sonra kan alınmalıdır. Hastanın son ilaç kullanma zamanı ve dozu belirtilmelidir Sedimentasyon, ESR Westergreen yöntemiyle uyumlu otomatize sistem Sitratlı kan Numune Miktarı Tüp üzerinde işaretli bölüme kadar Numune Kabı Siyah kapaklı tüp Numune Red Kriteri Hemoliz, pıhtı, lipemi, uzun süre bekletilmiş ve gereken miktardan az ya da fazla alınmış numuneler ºC de 2 saat Referans Aralığı KADIN: 0-20 mm / saat ERKEK: 0-15 mm / saat Yüksek oda ısısı ESR yi arttırırken, düşük oda sıcaklığı ve kan örneğinin pıhtılaşması(test 2 saat içinde

29 ESTRADİOL yapılmaz ise) gibi teknik hatalar ise ESR yi azaltır. 17-ß- estradiol, E2 Numune Kabı Kırmızı kapaklı veya sarı kapakılı Jelli tüp 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC 48 saat, -20 de 6 Ay Referans Aralığı ERKEK: pg/ml KADIN: Foliküler faz pg/ml Midsiklus pg/ml Luteal faz pg/ml Postmenapozal pg/ml ETANOL Kan alkol düzeyi Spektrofotometrik Numune Kabı Kırmızı kapaklı veya sarı kapakılı Jelli tüp Rapor Zamanı 1 saat (Acil test) sonra Numune Red Kriteri Hemoliz 2-8ºC 3 gün Referans Aralığı 0-50 U/L FENİTOİN Numune Miktarı Numune Kabı Çalışma Zamanı Rapor Zamanı Numune Red Kriteri Referans Aralığı Panik değer FENOBARBİTAL Epdantoin Latex enhanced immunoturbidimetric Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Her gün 1 saat ( Acil test ) sonra Hemoliz 20-25ºC de 24 saat, 2-8ºde 1 Ay µg/ml Üst sınır; 22 µg/ml Hastanın son ilaç kullanma zamanı ve dozu belirtilmelidir. Luminal Numune Miktarı Numune Kabı Çalışma Zaman Rapor Zamanı Nunune Red Kriteri Referans Aralığı FERRİTİN İmmunokemiluminesans kompetatif Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Her gün 1 saat (Acil test ) sonra Hemoliz 20-25ºC de 48 saat, 2-8ºC de 1 Ay ERİŞKİN: µg/ml ÇOÇUK: µg/ml Hastanın son ilaç kullanma zamanı ve dozu belirtilmelidir ºC de 8 saat, 2-8ºC de 48 saat, -20ºC de 6 ay Referans Aralığı KADIN: ng/ml ERKEK: 23,9 336,2 ng/ml Ferritin bir akut faz reaktanıdır. Hepatik bozukluk, malignensi ve enflamatuar durumlarda normal serum ferritin değerleri demir eksikliği ekarte etmek için kullanılamaz. FİBRİNOJEN Faktör I Koagülometrik Sitratlı plazma Numune Miktarı 500µL Numune Kabı Mavi kapaklı tüp 20-25ºC de 24 saat, 2-8ºC de 5 Gün Numune Red Kriteri Uygun olmayan kan / antikoagülan oranları, pıhtılı, hemolizli Referans Aralığı mg/dl Panik değer Alt sınır; 100 mg/dl Üst sınır; 700 mg/dl FOLİK ASİT Folat Serum

30 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC de 48 saat, -20 de 30 Gün Referans Aralığı >5.38 ng/ml Hastadan açlık kanı alınmalıdır. FOLİKÜL STİMÜLAN HORMON FSH, Follitropin, Pitüiter gonadotropin Rapor Zamanı Saat 08:00-12:00 arası alınan kanlar saat 16:00 Saat12:00-16:00 arası alınan kanlar ertesi gün 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC de 48 saat Referans Aralığı ERKEK: yaş IU/L KADIN: Foliküler faz: IU/L Midsiklus peak: IU/L Luteal faz: IU/L Gebe: IU/L Postmenapozal : IU/L FOSFOR İnorganik fosfor, Fosfat, P, PO4 Spektrofotometrik 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 4 Gün Referans Aralığı mg/dl Panik değer Alt sınır; 1 mg/dl Üst sınır; 9 mg/dl Hastadan açlık kanı alınmalıdır. GAİTADA GİZLİ KAN Guaiac Gaita Numune Kabı Temiz, ağzı kapalı kap Çlışma Zamanı Her gün Referans Aralığı Negatif Gaitada kimyasal kan reaksiyonun araştırılması. GAMA GLUTAMİL TRANSFERAZ GGT, Gama GT Spektrofotometrik, Enzimatik-Kinetik Numune Miktarı 1 m L 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 7 Gün Referans Aralığı KADIN: 0-38 U/L ERKEK: 0-73 U/L GLUKOZ (KAN) Açlık kan şekeri, AKŞ Spektrofotometrik, Enzimatik Numune Red Kriteri Hemoliz Referans Aralığı Panik değer GROWTH HORMON 20-25ºC de kanda saatte 10 mg/dl düşer, 20-25ºC de serumda 8 saat, 2-8ºC de 72 saat mg/dl Alt sınır; 40 mg/dl Üst sınır; 450 mg/dl Hastadan en az saatlik açlık kanı alınmalıdır. GH, Somatotropin, STH, Büyüme hormonu Enzimatik-labeled chemiluminescent Immunometric assay

31 2-8ºC de 8 saat, -20ºC de 2 Ay Referans Aralığı KADIN : 0-10 ng/ml ERKEK : 0-1 ng/ml Sabah açlığı ile kan alınması tercih edilir. 30 dakika dinlenme sonrasında kan alınmalıdır. HAV HPLC 24 Saatlik idrar Numune Miktarı 10 m L Numune Kabı İdrar biriktirme kabı içerisine 6N HCI üzerine toplanan idrarlar da kabul edilir. Çalışma Zamanı Pazartesi 2-8ºC de 2 Gün, -20ºC de 1 Ay Numune Red Kriteri Asit eklenmeden toplana 24 saatlik idrar Referans Aralığı 0,5-6,2 mg/24h HEMOGLOBİN A1C HbA1C, Glukohemoglobin, Glikozile Hb İyon değiştirici HPLC EDTA lı tam kan Numune Kabı Mor kapaklı tüp (EDTA) Numune Red Kriteri Hemoliz, pıhtı, uygun olmayan kan seviyesi 20-25ºC de 3 Gün, 2-8ºC de 7 gün, -20ºC 6 Ay Referans Aralığı 4-6 % Hastadan açlık kanı alınması tercih edilir. HDL KOLESTEROL HDL, HDL-C Spektrofotometrik, enzimatik Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºCde 8 saat, 2-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı mg/dl Hastadan.açlık kanı alınmalıdır. En az 24 saat alkol alınmamış olmalıdır. 5-HİDROKSİİNDOLASETİK ASİT Numune Miktarı Numune Kabı 5-HIAA, 5-OH-İndolasetik asit HPLC 24 saatlik idrar 10 ml İdrar biriktirme kabı içerisine 6N HCI üzerine toplanan idrarlar da kabul edilir. Pazartesi Çalışma Zamanı Numune Red Kriteri Asit eklenmeden toplana 24 saatlik idrar 2-8 C de 2 Gün -20 C de 1 Ay Referans Aralıgı HOMOSİSTEİN 0,5 8,2mg/24h Serotonin içeren patlıcan, domates, ceviz, fındık, fıstık, avakado vb. bazı yiyecekler son 72 saat içinde tüketilmemiş olmalıdır.ayrıca yine son 72 saat içinde kullanılan ilaçlar hakkında bilgi verilmelidir. Hcy Enzimatik-labeled chemiluminescent immunometric assay EDTA lı plazma Numune Kabı Mor kapaklı tüp Numune Red Kriteri Hemoliz 2-8ºC de 2 Hafta, -20ºC de 6 Ay Referans Aralığı 5-12 µmol/l Hastadan açlık kanı alınmalıdır. hs-crp (High Sensitive) Yüksek Duyarlı CRP İmmünotürbidimetrik Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 15 Gün, 4-8ºC de 2 Ay Referans Aralığı <1.0 mg/dl Nonspesifik bir akut faz reaktanıdır. Enfeksiyon ve enflamasyonların değerlendirilmesinde kullanılır. Yüksekliği koroner kalp hastalığı riskinin erken bir göstergesi olduğundan, koroner kalp hastalığı için risk taraması amacıyla da kullanılır.

32 IGF-1 Somatomedin C, İnsulin-like growth factor, Growth factor 1, GF-1 Enzimatik-labeled chemiluminescent Immunometric assay 2-8ºC de 24 saat, -20ºC de 12 Gün Referans Aralığı 20 yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş yaş IGF-BP3 IGFBP-3, İnsulin Like Growth Factor Binding Protein-3 Enzimatik-labeled chemiluminescent Immunometric assay 20-25ºC de 24 saat, -25ºC de 12 Ay Referans Aralığı 20 yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/ml yaş µg/m/l yaş µg/ml İDRAR TAHLİLİ ( BKNZ. TAM İDRAR TAHLİLİ ) İMMÜNGLOBULİN E IgE (Total) Enzimatik-labeled hemiluminescent Immunometric assay 2-8ºC de 3 Gün,-20 ºC de 6 Ay Referans Aralığı 0-87 IU/mL İNSÜLİN Numune Kabı Kırmızı kapak veya sarı kapaklı jelli tüp Referans aralığı mu/l Oda ısısında 8 saat, 2-8ºC de 48 saat Klinisyenin isteğine göre açlık veya tokluk ile çalışılabilir. Açlık numunesi alınması için 8-12 saatlik açlık gereklidir. Ayrıca hasta oral hipoglisemik ilaç veya insulin kullanmamış olmalıdır. KALSİTONİN Tirokalsitonin, hct Enzimatik-labeled chemiluminescent Immunometric assay Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Her gün Numune Miktarı Numune Kabı Çalışma Zamanı (özellikle hemoliz yanlış yüksek sonuçlara neden olur.) -20ºC de 15 Gün Referans Aralığı KALSİYUM (KAN) KADIN: 0-18,2 pg/ml ERKEK: 0-11,5 pg/ml Hastadan açlık kanı alınmalıdır.

33 Ca Spektrofotometrik Numune Ret Kriteri Hemoliz ºC de 8 saat, 2-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı mg/dl Panik değer Alt sınır; 6 mg/dl Üst sınır; 13 mg/dl KALSİYUM (İDRAR) Ca Spektrofotometrik 24 saatlik idrar Numune Alma 24 saat toplanan idrar, soğuk ortamda toplanmalı ve gönderilmelidir.24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir Numune Ret Kriteri Uygun toplanmayan idrar ºCde 8 saat, 2-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı mg/gün KAN GAZI ISE Teknolojisi Arter kanı Numune Miktarı 2 ml Numune Kabı Kan gazı enjektörü (Heparinli) Çlışma Zamanı Her gün Rapor Zamanı 10 dakika ( Acil test ) Numune Red Kriteri Heparinli olmayan kan, pıhtılı kan, yetersiz kan 30 dakika içinde bakılması gerekir Referans Aralığı ph pco mm Hg po mmhg chb g/dl Hct g/dl so2 >96 % (0.96) FO2Hb >96 % (0.96) FCOHb <2.0 % ( 0.02) FMetHb <1.5 % (0.015) FHHb % ( ) Na mmol/l K mmol/l Ca(i) mmol/l CI mmol/l Glucose mg/dl Lactate <1.8 mmol/l Panik değer Alt sınır Üst sınır PH PCO2 19 mmhg 67 mmhg İyonize Kalsiyum 0.8 mmol/l 1.54 mmol/l PO2 43 mmhg KARBAMAZEPİN Tegretol İmmunoturbidimetrik Numune Miktar 1 ml Rapor Zamanı 1 saat ( Acil test) sonra Numune Ret Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 2 Gün, 4-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı µg/ml Panik değer Üst sınır; 15 µg/ml Hastanın son ilaç kullanma zamanı ve dozu belirtilmelidir. KATAKOLOMİNLER (İDRAR) Noradrenelin-Adrenelin-Dopamin (idrar) HPLC 24 Saatlik İdrar Numune Miktarı 10 ml Numune Kabı İdrar biriktirme kabi içine, 6N HCI üzerine toplanan idrarlar da kabul edilir. 24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir Çalışma Zamanı Çarşamba Numune Red Kriteri Asit Eklenmeden Toplanan 24 Saatlik İdrar 2-8 C de 2 Gün -20 C de 1 Ay Referans Aralığı Noradrenalin: µg/24h Adrenalıin: 2-22µg/24h Dopamin : µg/24h KETOSTEROİDLER Numume Miktarı Numune kabı 17-KS HPLC 24 saatlik idrar 10 ml Asetik asit üzerine toplanmalıdır. 6N HCI veya boric asit üzerine toplanan idrarlarda kabul edilir. 24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir.

34 (Laboratuvardan randevu alınmalıdır.) 2-8ºC de 7 Gün Referans aralığı KADIN: 4-6 mg/gün ERKEK: 6-22 mg/gün KLORÜR (KAN) Cl Spektrofotometrik Numune Ret Kriteri Hemoliz 20-25ºCde 8 saat Referans Aralığı meq/l Panik değer Alt sınır; 80 meq/l Üst sınır; 120 meq/l KLORÜR ( BOS ) CI Spektrofotometrik BOS Numune Kabı Kırmızı kapaklı tüp 20-25ºC de 24 saat,2-8ºc de 7 Gün KLORÜR ( İDRAR ) Numune Miktarı Numune Kabı CI Spektrofotometrik 24 saatlik idrar 1 ml Soğuk ortamda saklanmalı ve gönderilmelidir. 24 saatlik idrar miktarı bildirilmelidir. Her gün Çalışma Zamanı Numune Red Kriteri Yanlış toplanan idrar Referans Aralığı KOLLAJEN ADP 2-8ºC de 7 Gün meq/l Yüksek makaslama gerilimli dinamik akım sistemi Tam kan Numune Kabı Mavi kapaklı sitratlı tüp Numune Red Kriteri Pıhtı, soğuk zincirle gelmemesi 2-8ºC 4 saat Referans Aralığı 92 ( ) sn Numune alındıktan sonra tüp hemoliz edilmeden buz aküsü üzerine sabitlenerek gönderilmelidir. KOLLAJEN EPİNEFRİN Yüksek makaslama gerilimli dinamik akım sistemi Tam kan Numune Kabı Mavi kapaklı sitratlı tüp Numune Red Kriteri Pıhtı, soğuk zincirle gelmemesi 2-8ºC 4 saat Referans Aralığı 124 ( ) sn Numune alındıktan sonra tüp hemoliz edilmeden buz aküsü üzerine sabitlenerek gönderilmelidir. KOLESTROL (TOTAL) Total kolestrol Spektrofotometrik 20-25ºC 8 saat, 2-8ºC 48 saat Referans Aralığı mg/dl İdeal kan alma şartları; son üç haftada diyette değişiklik yapılmaması, stabil vücut ağırlığı ve 12 saat açlık. KORTİZOL Numune Miktarı Numune Kabı Hidrokortizon, Compound F Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp

35 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC de 48 saat Referans Aralığı µg/dl ( Sabah saat: ) µg/dl (Öğleden sonra saat:(15-17) KREATİN KİNAZ CK, Total Kreatin kinaz, CPK Spektrofotometrik, kinetik Numune Ret Kriteri Hemoliz C de 24 saat, 2-8 C de 7 Referans Aralığı KADIN: U/L ERKEK: U/L Hastadan açlık kanı alınmalıdır KREATİN KİNAZ-MB CK-MB (İMMUNİNHİBİSYON) Spektrofotometrik Numune Red Kriteri Hemoliz C de 24 saat, 2-8 C de 7 Gün Referans Aralığı 0-25 U/L KREATİN KİNAZ MB (KÜTLE CK-MB) Numune Miktarı Numune Kabı Çalışma Zamanı Rapor Zamanı Numune Red Kriteri Referans Aralığı KREATİNİN (KAN) Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Her gün 1 saat ( Acil test ) sonra Hemoliz 2-8ºC de 1 gün, -20ºC de 1 Ay 0-5 ng/ml Spektrofotometrik Numune Red Kriteri Hemoliz C de 8 saat 2-8 C de 48 saat Referans Aralığı KADIN: mg/dl ERKEK: mg/dl Panik değer Üst sınır; 5 mg/dl ( Diyaliz hastaları dışında ) KREATİNİN (İDRAR) Numune Miktarı Numune Kabı asit Spektrofotometrik, kinetik 24 saatlik idrar 1 ml 24 saatlik idrar soğuk ortamda saklanmalı ve gönderilmelidir. 6N HCI veya borik üzerine toplanan idrarlar da kabul edilir. İdrar miktarı belirtilmelidir. Numune Red Kriteri Uygun toplanmayan idrar C de 8 saat, 2-8 C de 48 saat Referans Aralığı KADIN: mg/gün ERKEK: mg/gün KREATİNİN KLİRENSİ Spektrofotometrik, kinetik ve 24 saatlik idrar idrar ve 1 ml serum Numune Kabı 24 saatlik idrar soğuk ortamda saklanmalı ve gönderilmelidir.6n HCI veya borik asit üzerine toplanan idrarlar da kabul edilir. İdrar miktarı belirtilmelidir. Numune Ret Kriteri Uygun toplanmayan idrar Referans Aralığı ml/dk Test süresince çay ve kahve içilmemeli, Herhangi bir ilaç kullanılmamalı, egzersiz yapılmamalıdır. LAKTAT DEHİDROGENAZ (KAN) LDH, LD, Laktik asit dehidrogenaz

36 Spektrofotometrik, enzimatik-kinetik Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 7 Gün Referans Aralığı U/L Hastadan açlık kanı alınması tercih edilir. LAKTAT DEHİDROGENAZ ( BOS, MAYİ) Spektrofotometrik, enzimatik-kinetik Bos, Mayi Numune Kabı Kırmızı kapaklı tüp, jelsiz tüp 20-25ºC de 24 saat, 2-8ºC de 7 Gün LDL KOLESTEROL LDL-C Spektrofotometrik, enzimatik 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 7 Gün Referans Aralığı mg/dl Hastadan açlık kanı alınmalıdır. LİPAZ Numune Miktarı Numune kabı Çalışma Zamanı Rapor Zamanı Rerferans Aralığı Triaçilgliserol açilhidrolaz Colorimetric rate Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Her gün 1 saat ( Acil test ) sonra 20-25ºC de 24 saat, 2-8 ºC de 7 Gün 6-51 U/L LİTYUM Li Atomik Absorbsiyon Spektrofotometre Numune kabı Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp 2-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı meg/l Panik değer Üst sınır; 2 meq/l Numune son dozdan en az 12 saat sonra alınmalıdır. LUTEİNİZAN HORMON Luteotropin, LH 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 48 saat Referans Aralığı MAGNEZYUM KADIN: Foliküler faz IU/L Luteal faz IU/L Gebelik < IU/L Postmenopozal IU/L ERKEK: yaş IU/L >70 yaş IU/L Diurnal varyasyonu vardır.özellikle pubertede uykuda salınan LH miktarı daha fazladır. lar Mg Spektrofotometrik Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 24 saat, 2-8 ºC de 7 Gün Referans Aralığı mg/dl Panik değer Alt sınır; 1 mg/dl Üst sınır; 5 mg/dl Hastadan açlık kanı alınmalıdır.

37 METANEFRİNLER ( İDRAR ) Metanefrin, Normetanefrin HPLC 24 saatlik idrar Numune Miktarı 10 ml Numune Kabı İdrar biriktirme kabi içerisine 6N HCI üzerine 24 saat idrar toplanır. Çalışma Zamanı Salı günleri Numune Red Kriteri Asit eklenmden toplanan idrar 2-8ºC de 2 Gün, -20 C de 1Ay Referans Aralığı METANEFRİN: µg/gün NORMETANEFRİN: µg/gün MİKRO ALBÜMİN Numune Miktarı Numune kabı gönderilmelidir, PEG enhanced immunoturbidimetrik 24 saatlik idrar, spot idrar 5 ml Soğuk ortamda saklanmalı ve 24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir. Referans Aralığı 24 saatlik idrar <30 mg/gün MİKROPROTEİN ( BOS ) Spot idrar <30 mg/g kreatinin İdrardaki albumin düzeyini gösterir. Böbrek hastalıkları için erken bir gösterge olduğundan, özellikle diabetik nefropati ve hipertansiyonun erken tanı ve takibinde değerlidir. Spektrofotometrik BOS Numune Miktarı 200µL Numune kabı Jelsiz düz tüp Numune Red Kriteri BOS un hemorajik olması 2-8ºC de 72 saat Referans Aralığı 8-32 mg/dl Merkezi sinir sistemi hastalıklarının değerlendirilmesinde kullanılır. Menenjit ve ensefalomyelit gibi kan-beyin bariyerinin bozulduğu durumlarda BOS total protein düzeyi yükselir. MİKROPROTEİN (İDRAR ) Numune Miktarı Numune kabı gönderilmelidir, Spektrofotometrik 24 saatlik idrar 1 ml Soğuk ortamda saklanmalı ve 24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir. 2-8ºC de 72 saat Referans Aralığı monok- ateş MYOGLOBİN Numune Miktarı Numune Kabı Çalışma Zamanı Rapor Zamanı Referans Aralığı ORAL GLUKOZ TOLERANS TESTİ 1-14 mg/dl Böbrek fonksiyonlarının takibinde kullanılır. Glomerüler ve tübüler zedelenmeler ile aşırı üretime bağlı olarak (ör.gammopatiler) proteinüri oluşabilir. Nefrotik sendrom, diabetik nefropati, multiple myeloma, lonal gammopatiler, renal tübüler fonksiyon bozuklukları ve üriner sistem fonksiyon ve maligniteleri idrarla atılan total protein miktarında artışa neden olur. Ayrıca egzersiz, ve gebelik geçici, menstrüasyona bağlı kanama, prostatic sıvılar, semen ve alkali idrar yanlış yüksek sonuçlara neden olabilir. Mb Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Her gün 1 saat (Acil test ) sonra 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC de 48 saat ng/ml OGTT, Şeker yükleme testi Spektrofotometrik Numune Red Kriteri Hemoliz, yetersiz numune, test kurallarına uyulmaması. Hasta aç olarak gelmeli ( Randevu almalıdır.) OSMOLARİTE (KAN)

38 Osmometrik, Freezing point menasurement Numune Miktar 1 ml Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 3 saat, 2-8 ºC de 24 saat Referans Aralığı mosmol/kg OSMOLARİTE (İDRAR) Osmometrik 24 saatlik idrar Numune Miktarı 3 ml Numune Kabı 24 saatlik toplanan idrar, soğuk ortamda saklanmalı ve gönderilmelidir. 24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir. Numune Red Kriter Yanlış toplanan idrar ºC de 3 saat, 2-8 ºC de 24 saat Referans Aralığı mosmol/kg (rasgele idrar: mosmol/kg) OSTEOKALSİN Kemik gla proteini, BGP Enzimatik-labeled chemiluminescent Immunometric assay 2-8ºC de 2 saat, -20 ºC de 30 Gün Referans Aralığı 2-22 ng/ml Sabah açlığı tercih edilir. PANKREATİK AMİLAZ Numune Miktarı Numune Kabı Çalışma Zamanı Rapor Zamanı Numune Red Kriteri Referans Aralığı Spektrofotometrik, enzimatik Serum 1 ml Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Her gün 1 saat (Acil test ) sonra Hemoliz, lipemi 20-25ºC de 24 saat, 2-8ºC de 7 Gün U/L Hastadan açlık kanı alınmalıdır. PARATİROİD HORMON (İNTAKT) PTH, Parathyrin, Parathormon 20-25ºC de 4 saat, 2-8ºC de 48 saat ve numunenin 1 saatten fazla oda sıcaklığında beklemesi Referans Aralığı pg/ml POTASYUM (KAN) K+ ISE Numune Red Kriteri Hemoliz, lipemi 20-25ºC de 24 saat, 2-8 ºC de 7 Gün Referans Aralığı meq/l Panik değer Alt sınır; 2.5 meq/l Üst sınır; 6.5 meq/l Diurnal varyasyonu vardır.sabah Saat 08:00 de maksimum, akşam 22:00 de ise minimum düzeydedir. POTASYUM (BOS) ISE BOS Numune Kabı Kırmızı kapaklı tüp, jelsiz düz tüp 20-25ºC de 24 saat, 2-8 ºC de 7 Gün POTASYUM (İDRAR) Numune Miktarı ISE 24 saatlik idrar 1 ml

39 Numune Kabı Soğuk ortamda saklanmalı ve gönderilmelidir. 24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir ºC de 24 saat,2-8 ºC de 7 Gün Referans Aralığı meq/l PORFİRİNLER HPLC 24 Saatlik İdrar Numune Miktarı 10 ml Numune Kabı İdrar biriktirme kabi içine, 6N HCI üzerine toplanan idrarlar da kabul edilir. 24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir Çalışma Zamanı Perşembe Numune Red Kriteri Asit Eklenmeden Toplanan 24 Saatlik İdrar 2-8 C de 2 Gün -20 C de 1 Ay Referans Aralığı PREALBUMİN Transthyretin, PA PEG enhanced immunoturbidimetrik Numune kabı Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp Referans Aralığı mg/dl Nutrisyonel durumun değerlendirilmesinde kullanılır. Özellikle premature infantlar ve parenteral nutrisyon tedavisi alan hastaların takibinde değerlendirilir. Oral kortikosteroid, anabolik steroid kullanımı ve Hodgkin hastalığında serum prealbumin düzeyi artarken, malnutrisyon, inflamasyon, malignite, kronik hastalıklar, siroz ve protein kaybı olan durumlarda prealbumin düzeyi düşer. PROGESTERON C-21 steroid, P4 Çalışma Zamnı Her gün 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 48 saat Referans Aralığı ERKEK: ng/ml KADIN: Folikül faz ng/ml Luteal faz ng/ml Mid luteal faz ng/ml Postmenopozal ng/ml 17-OH progesteronun yüksek konsantrasyonu bazı analizlerde progesteronun yalancı yüksekliğine sebep olabilir. PROLAKTİN PRL 8-carboxyl Porphyrin (Uro-) 7-carboxyl Porphyrin (Hepta-) 6-carboxyl Porphyrin (Hexa-) 5-carboxyl Porphyrin (Penta) 4-carboxyl Porphyrin (Copro) Coprop. I % Coprop. III % Numune Red Kriteri Aşırı hemoliz, lipemi, ikter 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 8 saat, -20ºC de 48 saat Referans Aralığı ERKEK: ng/ml PROSTAT SPESİFİK ANTİJEN Mean (μg/24 Range h) (μg/24 h) < detection 0-10 limit < detection 0-7 limit < detection 0-5 limit KADIN: Hamile olmayan ng/ml Gebelik ng/ml Postmenopozal ng/ml Uyku, stres, egzersiz, gebelik ve koitus sonrasında prolaktin düzeyi artar.sabahları prolaktin düzeyi en üst seviyede bulunur. Bu nedenle hasta uyandıktan 3-4 saat sonra örnek alınmalıdır. Ayrıca hastanın aç olması tercih edilir. Kadınlarda ve erkeklerde artmış prolaktin düzeyinin en yaygın sebebi bir ilacın yan etkisidir. PSA (Serbest veya total)

40 Numune kabı Kırmızı kapaklı veya sarı kapaklı jelli tüp 2-8 C de 24 saat, -20 C de 5 ay Referans Aralığı Serbest PSA:<3.3 ng/ml Total PSA: ng/ml PROTEİN C Rektal muayene ve sonda uygulamasından sonra numune alınması için 72 saat beklenmelidir. PSA değerleri günden güne değişebilir ve yaşla birlikte artar. Protein C fonksiyonel Koagülometrik Sitratlı plazma Numune Miktarı 500 µl Numune kabı Mavi kapaklı tüp Çalışma Zamanı 15 günde bir Çarşamba günleri Numune Red Kriteri Hemoliz, pıhtı, heparinli numuneler ve uygun olmayan kan-antikoagülan oranları 20-25ºC de 4 saat, -20 C de 1 ay Referans Aralığı % Komadin türevi antikoagülan kullanan hastalarda 2 hafta, heparin tedavisinde ise 2 gün önce tedavi kesilmelidir. PROTEİN S Protein S fonksiyonel Koagülometrik Sitratlı plazma Numune Miktarı 500 µl Numune kabı Mavi kapaklı tüp Çalışma Zamanı 15 günde bir Çarşamba günleri Numune Red Kriteri Hemoliz, pıhtı, heparinli numuneler ve uygun olmayan kan-antikoagülan oranları 20-25ºC de 4 saat, -20 C de 1 ay Referans Aralığı % Komadin türevi antikoagülan kullanan hastalarda 2 hafta, heparin tedavisinde ise 2 gün önce tedavi kesilmelidir. PROTROMBİN ZAMANI PT, PTZ Koagülometrik Plazma (sitrat) Numune Kabı Mavi kapaklı tüp Numune Red Kriteri Hemoliz, pıhtı, heparinli numuneler ve uygun olmayan kan-antikoagülan oranları 20-25ºC de 4 saat, 2-8ºC de 24 saat Referans Aralığı sn Panik değer Üst sınır; 30 sn Numune oda ısısında 4 saatten fazla beklememelidir. RETİKÜLOSİT SAYISI Laser, Optik, Kolorimetrik ölçüm EDTA lı tam kan Numune Kabı Mor kapaklı tüp Numune Red Kriteri Pıhtı, hemoliz 20-25ºC de 8 saat Referans Aralığı Retikülosit % Retikülosit ۸6/µL SALİSİLAT Retikulosit sayısının değerlendirilmesinde kullanılır. Eritropoezisin arttığı durumlar ve anemilerin tedavisi sırasında retikülosit sayısı artarken, aplastik anemi, renal hastalıklar, demir eksikliği anamisi, sideroblastik anemi ve megaloblastik anemilerde ise retikülosit sayısı düşer. Aspirin Enzimatik Plazma,serum Numune Miktarı 800 µl Numune Kabı Kırmızı kapaklı tüp(biyokimya tüpü) Rapor Zamanı Aynı gün Numune Red Kriteri Pıhtı, uygun olmayan kan seviyesi, 3 saatten fazla beklemiş numune 2-8 C de 3 saat Referans Aralığı Toksik düzey >30 mg/dl SERBEST T3 Serbest Triiyodotironin, FT3, ST3

41 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 7 Gün -20 C de uzun süre stabildir. Referans Aralığı pg/ml Kronik hastalığı olan veya uzun süre hastanede yatmış kişiler ötiroid olsalar bile serbest T3 düzeyi düşük bulunabilir. SERBEST T4 Serbest Tiroksin, FT4, ST ºC de 8 saat, 2-8ºC de 48 saat, -20 C de uzun süre stabildir. Referans Aralığı ng/dl SODYUM (KAN) Anti-tiroksin otoantikorları ve RF varlığında düşük moleküler ağırlıklı heparin tedavisinde sonuçlar aldatıcı olabilir. Na ISE Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC de 48 saat, Referans Aralığı meq/l Panik değer Alt sınır; 120 meq/l Üst sınır; 160 meq/l SODYUM (BOS) Na ISE BOS Numune Kabı Jelsiz düz tüp Rapor Zaman Saat 08:00-12:00 arası alınan kanlar saat 16: ºC de 24 saat, 2-8 ºC de 7 Gün SODYUM (İDRAR) Na ISE 24 saatlik idrar Numune Kabı Soğuk ortamda saklanmalı ve gönderilmelidir. 24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir. Rapor Zaman Saat 08:00-12:00 arası alınan kanlar saat 16:00 2-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı meq/gün İdrarla sodyum atılımının diurnal varyasyonu vardır. İdrar sodyum düzeyi gündüzleri en üst düzeyde bulunur. TAM İDRAR TAHLİLİ TİT Strip + mikroskobik inceleme Spot idrar (orta idrar tercih edilir) Numune Miktarı 12 ml Numune Kabı Nonsteril idrar bardağı, bebekler için cinsiyetine göre idrar torbası Rapor Zaman Aynı gün saat 16:00 Numune Red Kriteri Yetersiz numune, uzun süre beklemiş numune, uygun kapta gönderilmeyen numune, bayanlar için menstruasyon zamanında verilen numune Panik değer Kimyasal analiz; Glukoz ve keton için kuvvetli pozitif test Mikroskobik analiz; Patolojik kristaller ( Ürat, Sistein, Lösin, Tirozin) bulunması Sabah ilk idrar ve orta akım idrarı tercih edilir. TAM KAN SAYIMI Hemogram, CBC (Complete blood count) Laser, Optik, Kolorimetrik ölçüm EDTA lı tam kan Numune Kabı Mor kapaklı EDTA lı tüp Rapor Zaman Aynı gün saat 16:00 Numune Red Kriteri Numunenin pıhtılı olması 20-25ºC de 8 saat Panik değer Alt sınır Üst sınır Hematokrit % 20 % 60 Trombosit µl µl Beyaz Küre 2000 µl µl Hemoglobin 7 g/dl 20 g/dl

42 TAŞ ANALİZİ Kantitatif Üriner sistem taşı Çalışma Zamanı 15 günde bir çarşamba günleri Kullanımı Üriner sistem taşlarının içeriğinin belirlenmesinde kullanılır.taşta karbonat, sistin, fosfat, magnezyum, kalsiyum, amonyum, ürik asit ve okzalat varlığına bakılır. TESTOSTERON ( TOTAL ) ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 48 saat, -20 C de uzun süre stabildir. Referans Aralığı KADIN: ng/dl ERKEK: ng/dl TİROGULOBİLİN Seks hormon bağlayıcı globulinin çok yüksek düzeyleri ölçümü olumsuz etkiler. Total testosteron düzeyi obesitede düşük çıkabilir. Ayrıca sabah saat 07:00 de maksimum düzeydedir. 20:00 de ise minimum düzeydedir. Tg Enzimatik-labeled chemiluminescent Immunometric assay 2-8ºC de 3 Gün, -20 ºC de 2 Ay Referans Aralığı ng/ml Tiroid muayenesinden sonra numune alınmamalıdır. TİROİD-STİMULATİNG HORMON TSH, s-tsh, Tirotropin Serum 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC de 48 saat, -20 C de uzun süre stabildir. Referans Aralığı miu/l Diurnal ritmi vardır. Saat 02:00-04:00 arasında maksimum, 17:00-18:00 arasında ise minimum düzeydedir. TOTAL PROTEİN (KAN) TP Spektrofotometric 20-25ºC de 24 saat, 2-8 ºC de 7 Gün Referans Aralığı g/dl TOTAL PROTEİN (BOS) Hastadan açlık kanı alınmalıdır. Turnikenin uzun sure tutulmasına bağlı olarak oluşan venöz staz ve ayakta durmak total protein düzeyini yükseltir. TP Spektrofotometric BOS Numune Kabı Kırmızı kapaklı veya jelsiz düz tüp Numune Red Kriteri BOS un hemorajik olması 20-25ºC de 24 saat, 2-8 ºC de 7 Gün Menenjit ve ensefalomyelit gibi kan-beyin bariyerinin bozulduğu durumlarda BOS total protein düzeyi yüksektir. TOTAL PROTEİN (İDRAR) Numune Miktarı Numune Kabı Spektrofotometric 24 saatlik idrar 1 ml Kabı soğuk ortamda saklanmalı ve

43 gönderilmelidir. 24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir. Numune Red Kriteri Uygun toplanmayan idrar. 2-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı 1-14 mg/dl Nefrotik sentrom, diabetik nefropati, multiple myeloma, monoclonal gammopatiler, renal tübüler fonksiyon bozuklukları ve üriner sistem enfeksiyon ve maligniteleri idrarla atılan total protein miktarında artışa neden olur. Ayrıca egzersiz, ateş ve gebelik menstrüasyona bağlı kanama, prostatik sıvılar, semen ve alkali idrar yanlış yüksek sonuçlara neden olabilir. TRİGLİSERİD TG Spektrofotometric, enzimatik Çalışma zamanı Her gün C de 8 saat, 2-8 C de 48 saat Referans Aralığı mg/dl Hastadan saatlik açlık kanı alınmalıdır. TROPONİN I TnI, Trop I Numune Kabı Kırmızı kapaklı veya sarı kapalı jelli tüp Rapor Zamanı 1 saat (Acil test ) 20-25ºC de 24 saat, 2-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı ng/ml Panik değer Üst sınır; 1.6 ng/ml ÜRE ( KAN ) Spektrofotometric, enzimatik, kinetik Serum Referans Aralığı 9-23 mg/dl Panik değer Üst sınır; 171 mg/dl C de 8 saat, 2-8 C de 48 saat Hastadan açlık kanı alınmalıdır. ÜRE (İDRAR) Spektrofotometrik, enzimatik, kinetik 24 saatlik idrar Numune Kabı Soğuk ortamda saklanmalı ve gönderilmelidir.24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir. Numune Red Kriteri Uygun toplanmayan idrar. 2-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı g/gün ÜRİK ASİT ( KAN ) Ürat, ÜA Spektrofotometrik, enzimatik, kinetik Naumune Türü Serum Numune Red Kriteri Hemoliz 20-25ºC de 8 saat, 2-8 ºC de 48 saat Referans Aralığı KADIN: mg/dL ERKEK: mg/dl Panik değer Üst sınır; 13 mg/dl Hastadan açlık kanı alınmalıdır. ÜRİK ASİT (İDRAR) Spektrofotometrik, enzimatik, kinetik 24 saatlik idrar Numune Miktarı 10 ml Numune Kabı Soğuk ortamda saklanmalı ve gönderilmelidir. Numune miktarı belirtilmelidir.

44 Numune Red Kriteri Uygun toplanmayan idrar 20-25ºC de 24 saat, 2-8 ºC de 7 Gün Referans Aralığı mg/ Gün VALPORİK ASİT İmmunoturbidimetric Rapor Zamanı 1 saat ( Acil test ) sonra 20-25ºC de 24 saat Referans Aralığı µg/mL Panik değer Üst sınır; 150 µg/ml Hastanın son ilaç kullanma zamanı ve dozu belirtilmelidir. VANİLMANDELİK ASİT VMA,3-Metoksi-4-HidroksimandelikAsit HPLC 24 Saatlik idrar Numune Miktarı 10 ml Numune Kabı İdrar biriktirme kabi içine, 6N HCI üzerine toplanan idrarlar da kabul edilir. 24 saatlik idrar miktarı belirtilmelidir. Çalışma Zamanı Pazartesi günleri 2-8 C de 2 Gün -20 C de 1 Ay Numune Red Kriteri Asit Eklenmeden Toplanan 24 Saatlik İdrar Referans Aralığı 1,8 6,7mg/24h VİTAMİN B12 Siyanokobalamin, Vit B ºC de 8 saat, 2-8ºC de 48 saat, -20 ºC de 6 ay Referans Aralığı 126,5 505 pg/ml Numune alınması için 10 saatlik sabah açlığı gerekmektedir. 25-Hidroksi kolekalsiferol, 25(OH) Kalsiferol, 20-25ºC de 8 saat, 2-8ºC de 7 Gün Referans Aralığı YAZ: µg/l KIŞ: µg/L GENEL: ERKEK µg/l KADIN: µg/l vwfantijen ASPItest Immunoturbidimetrik Plazma Numune Miktarı 50 µl Numune Kabı Sitratlı Koagülasyon Tüpü Rapor Zamanı Aynı gün Numune Red Kriteri Pıhtı, uygun olmayan kan seviyesi, 3 saatten fazla beklemiş numune 2-8ºC de 15 gün Referans Aralığı % VwFAKTÖR ADPtest Trombosit Aglütanasyon Plazma Numune Miktarı 50 µl Numune Kabı Sitratlı Koagülasyon Tüpü Rapor Zamanı Aynı gün Numune Red Kriteri Pıhtı, uygun olmayan kan seviyesi, 3 saatten fazla beklemiş numune 2-8ºC de 8 gün Referans Aralığı AUC VİTAMİN D (25-OH)