Transkript

1 HAFTALIK EKONOMİ VE FİNANS BÜLTENİ İKTİSADİ ARAŞTIRMALAR BÖLÜMÜ 10 Ağustos 2009 / 32 İktisadi Araştırmalar Bölümü İzlem Erdem Müdür +90 (212) [email protected] om.tr Canan Aslan Müd. Yrd. +90 (212) [email protected] Figen Yılmaz Müd. Yrd. +90 (212) [email protected] Özgür Demirtaş İktisat Uzm. Yrd. +90 (212) [email protected] Aslı Göksun Şat İktisat Uzm. Yrd. +90 (212) [email protected] İlker Şahin İktisat Uzm. Yrd. +90 (212) [email protected] Özge Çataklı Stj. İktisat Uzm. Yrd. +90 (212) [email protected] Neden Önemli ABD İstihdam Verileri ABD istihdam verileri, tarım dışı istihdamdaki artış azalışların yanı sıra ortalama çalışma saatleri ve ücretlerin de sektörel düzeyde seyrini içermesi nedeniyle emek piyasasının nabzının tutulmasını, reel ekonomiye ve enflasyona ilişkin beklentilerin oluşmasını sağlıyor. Örneğin; istihdamdaki ve buna bağlı olarak ücretlerdeki artış eğiliminin enflasyonist baskı oluşturduğunun anlaşılması, faizlerin artacağına; istihdamın gerilemesi ise durgunluk dönemine girilmekte olduğuna, faizlerin düşüp tahvil fiyatlarının artacağına işaret edebiliyor. Haftaya Bakış Geçen hafta makroekonomik veri trafiği açısından oldukça hareketliydi. Yurtiçinde enflasyon verisi öne çıkarken, ekonominin gündemini ABD de açıklanan veriler belirledi. TÜİK Temmuz ayı enflasyon rakamlarını açıkladı. Temmuz da TÜFE Haziran a göre %0,25 artarken, ÜFE %0,71 geriledi. Yıllık bazda ise TÜFE de enflasyon %5,39 ile %5,73 olan Haziran ayı rakamının altında gerçekleşti. ÜFE de de Haziran ayında %1,86 olan yılık enflasyon düşmeye devam ederek Temmuz da %3,75 olarak gerçekleşti. Akaryakıt ve tütün ürünlerine yönelik ÖTV artışı TÜFE yi yukarı yönlü etkilerken gıda ve alkolsüz içecekler ile giyim ve ayakkabı ürün gruplarının fiyatlarındaki gerileme bu yükselişi sınırladı. Açıklanan enflasyon rakamları, yurtiçi talep koşullarındaki bozulmanın hala sürdüğünü gösteriyor. ABD den gelen yoğun veri akışı içinde öne çıkanlar sanayi üretim, kişisel gelir ve harcamalar ile istihdama yönelik veriler oldu. ABD Temmuz ayı sanayi üretim verisi 48,9 olarak açıklandı. Her ne kadar sanayi üretimi kritik değer olan 50 nin altında seyrediyor olsa da endeksin Ocak ayından beri süre gelen yükselişinin devam etmesi, 46,5 olan piyasa beklentisinin ve 44,8 olan Haziran ayı değerinin üzerinde açıklanması, dünyanın en büyük ekonomisinin toparlanma yolunda olduğuna dair ümitleri diri tutmaya devam etti. Buna karşın ABD Temmuz ayı hizmetler endeksi, beklentilerin ve Haziran ayı verisinin altında kaldı ve 46,4 oldu. ABD Haziran ayı kişisel gelir ve harcama verisi beklentiler doğrultusunda açıklandı. Tüketimi canlandırmaya yönelik finansal yardımların azalmaya başlamasıyla kişisel gelirlerin bir önceki aya göre %1,3, geçen yıla göre ise %3,4 gerilediği gözlendi. Buna karşın, yıllık bazda %2,2 gerilediği açıklanan tüketim harcamalarının aylık bazda %0,4 arttığı, çekirdek PCE enflasyonunun ise Haziran da Mayıs a göre %0,2, geçen yıla göre de %1,5 yükseldiği görülüyor. Küresel krize dair algıları şekillendiren en kritik verilerden olan ABD Temmuz ayı istihdam verileri geçen hafta beklentilerden iyi gelerek küresel krizin en kötü evresinin geçildiğine yönelik düşünceleri destekledi. Tarım dışı istihdam, Haziran ayında 443 bin kişilik azalışın ardından Temmuz ayında da 247 bin kişi geriledi. Tarım dışı istihdamın azalış hızındaki yavaşlama işsizlik oranında da kendini gösteriyor. Haziran da %9,5 olan ve Temmuz ayında %9,6 ya yükselmesi beklenen ABD işsizlik oranı Nisan 2008 den beri ilk kez aylık bazda düştü ve %9,4 e geriledi. Bununla birlikte, özel sektör istihdamını gösteren ADP raporu, özel sektörün Temmuz da da işçi çıkarmaya devam ettiğini gösterdi. Haziran a göre 371 bin kişi azalan özel sektör istihdamındaki gerileme kafaları karıştırmaya devam ediyor. Avrupa da ise İngiltere ve Avrupa Merkez Bankaları nın toplantıları yakından izlendi. Beklenildiği üzere her iki Merkez Bankası da faiz oranlarında bir değişikliğe gitmezken, İngiltere Merkez Bankası tarafından yapılan açıklamada ekonomik krizin politikacıların umduklarından daha derin olduğu vurgulandı ve piyasaya $84 milyarlık ek bir kaynak daha açıldığı ifade edildi. Avrupa Merkez Bankası Başkanı Trichet ise yaptığı açıklamada Euro Alanında ekonomik düzelmenin 2010 yılında ve yavaş olacağını tahmin ettiklerini ifade etti. Geçen hafta Euro Alanında, Mayıs ayında değişmemiş olan ÜFE nin Haziran da %0,3 yükseldiği, Mayıs ta %0,5 düşen perakende satışların ise Haziran da da %0,2 gerilediği açıklandı. Euro alanında perakende satışların aylık bazda %0,3 artması bekleniyordu. KAPANIŞ VERİLERİ (7 Ağustos) İMKB 100 : / $ : 1,4185 USD : 1,4746 $ / : 97,55 EURO : 2,1183 Petrol ($/varil) : 72,99 Gösterge Tahvil Bileşik Faizi : %10,17 Altın ($/ons) : 953,90

2 Hisse Senedi Piyasaları ENDEKS 31.Tem 07.Ağu Değişim İMKB %4,99 İMKB %4,68 Sınai %6,07 Hizmetler %2,79 Mali %4,56 Hacim (milyon TL) Tem 03.Ağu 04.Ağu 05.Ağu 06.Ağu 07.Ağu İMKB Kaynak: İMKB İşlem Hacmi İMKB 100 Endeksi IMKB uzun süredir devam eden yükselişine geçtiğimiz hafta da devam etti. Cuma günü IMKB ulusal 100 endeksi puandan kapandı ve haftalık bazda %5 yükselmiş oldu. Yurtiçi ve yurtdışında sanayi üretim verileri açıklanmadan önce üretimin arttığına yönelik beklentiler bu gelişmede etkili oldu. Özellikle sınai sektörü hisselerinde alıcılı ve hareketli bir seyir izlenirken, bankacılık hisselerinde de hafta içinde kar satışları gerçekleşmekle birlikte olumlu bilanço açıklamalarıyla gelen alımların devam ettiği gözlendi. İşlem hacmi ise geriledi ve TL2,28 milyar seviyesinde gerçekleşti. Önümüzdeki hafta da küresel piyasalardaki iyimserliğe bağlı olarak İMKB de yukarı yönlü seyrin devam etmesini bekliyoruz. Tahvil Bono Piyasaları TAHVİL BONO Değişim BİLEŞİK FAİZLERİ (%) 31.Tem 07.Ağu (Puan) TRT020211T11 10,51 10,14 0,37 TRT110511T17 10,58 10,17 0,41 TRT030310T10 9,37 9,12 0,25 TRT230610T13 9,48 9,35 0,13 TRT031110T10 10,11 9,68 0,43 İMKB DİBS Fiyat Endeksi 133,45 134,47 1,02 Kaynak: İMKB %14,50 %13,00 %11,50 %10,00 %8,50 %7,00 %5,50 %4,00 %2,50 Ağu.08 Eyl.08 Beklenen Reel Faiz (%) Eki.08 Kas.08 Ara.08 Oca.09 Şub.09 Mar.09 Nis.09 May.09 Haz.09 Tem.09 %2,86 Ağu.09 Hafta başında, ABD başta olmak üzere yurt dışından gelen olumlu veri açıklamaları piyasalarda risk iştahının artmasına sebep oldu. Cuma günü, beklentilerden olumlu açıklanan ABD tarım dışı istihdam verisi öncesinde görülen temkinli bekleyiş paralelinde bir miktar kar satışı yaşandı. Ancak, hafta genelinde piyasalarda oluşan iyimser hava ve Hazine tahvillerine gelen yüksek talep paralelinde tahvil bono faizleri aşağı yönlü hareketini sürdürdü. 11 Mayıs 2011 vadeli gösterge kıymetin ortalama bileşik faizi haftalık bazda 0,41 puan düşerek %10,17 seviyesine geriledi. Bu hafta tahvil bono faizlerinin, küresel piyasalarda yükselen risk iştahına karşılık, ekonomilere yönelik olumlu sinyallere ve TCMB nin beklenen faiz indirimlerinin piyasalarda önceden fiyatlanmış olmasına bağlı olarak, görece dar bir bantta, %10,00 10,20 aralığında hareket edeceğini düşünüyoruz. 2

3 Döviz Piyasaları DÖVİZ KURLARI 31.Tem 07.Ağu Değişim Dolar (¹) 1,4691 1,4746 %0,37 Euro (¹) 2,0735 2,1183 %2,16 Sepet (²) 3,0657 3,1057 %1,30 /$ Paritesi (³) 1,4247 1,4185 %0,44 $/Yen Paritesi (³) 94,66 97,55 %3,05 (¹) 15:30ʹda açıklanan TCMB döviz alış kurudur. (²) 1$ + 0,77 (³) Uluslararası piyasalardaki kapanış verileridir. / $ $ / 1, , , , , ,15 80 / $ $ / Geçen hafta döviz piyasaları dalgalı bir seyir izledi. Dolar, haftanın başında Euro ve Yen e karşı hızlı bir şekilde değer yitirdi. Hafta boyunca Euro karşısında düşük seviyelerden işlem gören Dolar, Cuma günü açıklanan ABD tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin altında bir istihdam kaybına işaret etmesinin ve ABD işsizlik verisinde bir miktar iyileşme görülmesinin ardından hızla değer kazandı. Bu gelişmeler sonucunda Dolar, haftayı Yen ve Euro karşısında yükselerek tamamladı. TCMB, Ekim 2008 de ara verdiği döviz alım ihalelerine geçen hafta yeniden başladı. Hafta içinde gerçekleştirilen 4 ihalede piyasadan toplam $180 milyon satın alındı. Yurtdışı piyasalara paralel hareket eden TL, haftayı Euro ve Dolar karşısında değer kazanarak kapattı. Olumlu makroekonomik verilerle birlikte haftanın sonuna doğru artan uluslararası risk iştahı, TL nin değer kazanmasında etkili oldu. Bu hafta uluslararası döviz piyasalarında FED in ve Japonya Merkez Bankası nın faiz kararları ile ABD enflasyon verilerinin etkili olması bekleniyor. Eurotahvil Piyasaları EUROTAHVİL HAFTALIK DEĞİŞİM VIX Endeksi Değişim Tem 07.Ağu (Puan) 75 EMBI+ Endeks 453,43 460,14 6,71 Spread Türkiye Endeks 316,42 317,80 1,37 Spread Kaynak: JP Morgan Ağu.08 Eyl.08 Eki.08 Kas.08 Ara.08 Oca.09 Şub.09 Mar.09 Nis.09 May.09 Haz.09 Tem.09 24,76 Ağu.09 Geçtiğimiz hafta, küresel piyasalarda risk iştahının artmasına bağlı olarak gelişmekte olan ülke eurotahvillerine olan talep arttı. Hafta sonuna doğru piyasalarda yaşanan kar satışlarından bir miktar olumsuz etkilenmekle birlikte, Türk eurotahvillerinde de küresel ekonomilerde toparlanma beklentilerinin etkisiyle alıcılı bir seyir izlendi. Gelişmekte olan ülke eurotahvillerinin risk primleri 52, Türk eurotahvillerinin risk primi 37 baz puan artarak sırasıyla 389 ve 309 düzeyinde gerçekleşti. Küresel risk algılamasını gösteren VIX endeksi geçen hafta bulunduğu 25,92 seviyesinden 24,76 ya geriledi. 3

4 Emtia Piyasaları Altın Petrol $/ons $/varil 1.050, ,00 950,00 900,00 850,00 800,00 750,00 700,00 650,00 600,00 953,90 140,00 120,00 100,00 80,00 60,00 40,00 20,00 0,00 72,99 Dolar daki değer kaybının da etkisiyle hafta başında artan ve $/ons 970 seviyelerini gören altın fiyatları, Cuma günü açıklanan ABD istihdam verisinin ardından Dolar ın değer kazanması sonucu geriledi ve haftayı %0,02 gibi çok cüz i bir artışla kapadı. Geçen hafta ayrıca, yıllık altın satışına limit getiren 2004 Avrupa Merkez Bankaları Altın Anlaşması, 5 yıl için yenilendi ve yıllık altın satış üst limiti 500 tondan 400 tona düşürüldü. Petrol fiyatları, hafta başındaki Çin PMI endeksi ve ABD IMS imalat sanayi endeksi ile Cuma günü açıklanan ABD istihdam verilerinin olumlu gelmesine bağlı olarak yukarı yönde hareketini sürdürdü. ABD petrol stokları beklentilerin biraz üzerinde açıklanmasına rağmen ekonomide iyileşmeye yönelik umutlar ağır bastı. Brent türü petrolün spot fiyatı haftalık bazda %2,11 yükselerek $/varil 72,99 seviyesine ulaştı. Bu Haftanın Gündemi 10 Ağustos TÜİK Haziran Ayı Sanayi Üretim Endeksi (Gerçekleşme Aylık: %7,3, Yıllık: %9,7) Hazine Temmuz Ayı Nakit Dengesi Gerçekleşmesi TCMB Haziran Ayı Ödemeler Dengesi Verisi (Cari Açık Tahminimiz: $1,9 Milyar) 11 Ağustos TÜİK Temmuz Ayı İmalat Sanayinde Eğilimler (KKO tahminimiz: %71) Japonya Merkez Bankası (BOJ) Faiz Kararı (Piyasa Beklentisi: Faizler Değişmeyecek) 12 Ağustos Hazine İç Borç Ödemesi (TL394 Milyon) ABD Merkez Bankası (FED) Açık Piyasa Komitesi (FOMC) Toplantısı ve Basın Açıklaması (Piyasa Beklentisi: Faizler Değişmeyecek) Euro Alanı Haziran Ayı Sanayi Üretimi Verisi (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,3, Yıllık: %16,0) 13 Ağustos ABD Temmuz Ayı Perakende Satışlar (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,3, Otomotiv Hariç: %0,1) Euro Alanı 2.Çeyrek GSYH (Piyasa Beklentisi: %0,5) 14 Ağustos ABD Temmuz Ayı Tüketici Fiyat Enflasyonu (CPI) (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,0, Çekirdek Aylık: %0,2) ABD Temmuz Ayı Sanayi Üretimi Verisi (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,1) ABD Temmuz Ayı Kapasite Kullanım Oranı (Piyasa Beklentisi: %68,1) Euro Alanı Temmuz Ayı Tüketici Fiyat Enflasyonu (HICP) (Piyasa Beklentisi Aylık: %0,6, Yıllık: %0,6) 4

5 Uyarı Notu: Bu rapor Türkiye İş Bankası A.Ş. tarafından güvenilir olduğuna inanılan kamuya açık kaynaklardan elde edilen bilgiler kullanılmak suretiyle, sadece bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hiçbir şekilde finansal enstrümanların alım veya satımı konusunda tavsiye veya finansal danışmanlık hizmeti sağlanması olarak yorumlanmamalıdır. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgilerin doğru ve tam olması konusunda herhangi bir şekilde garanti vermemektedir. Türkiye İş Bankası A.Ş. bu raporda yer alan bilgilerde herhangi bir bildirimde bulunmaksızın değişiklik yapma hakkına sahiptir. Bu rapor ve içindeki bilgilerin kullanılması nedeniyle doğrudan veya dolaylı olarak oluşacak zararlardan Türkiye İş Bankası A.Ş. hiçbir şekilde sorumluluk kabul etmemektedir. İşbu rapor üzerinde Bankamızın telif hakkı olup, Bankamızın yazılı izni alınmaksızın herhangi bir kişi tarafından, herhangi bir amaçla, kısmen veya tamamen çoğaltılamaz, dağıtılamaz veya yayınlanamaz. Tüm haklarımız saklıdır. 5