SERİN İKLİM TAHILLARI ÇEŞİT TESCİL RAPORU

Transkript

1 T.C. GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI BİTKİSEL ÜRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TOHUMLUK TESCİL VE SERTİFİKASYON MERKEZ MÜDÜRLÜĞÜ SERİN İKLİM TAHILLARI ÇEŞİT TESCİL RAPORU 2015 ANKARA

2 TTSM Yayın Kurulu Başkan Mehmet ŞAHİN Yayına Hazırlayanlar Muhittin BAĞCI Orhan BALCI Mustafa KIZMAZ Erdal YOLCU Grafik-Tasarım Erdal YOLCU Raporları Hazırlayan Dr. Bekir AKTAŞ TTSM Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü Yenimahalle / ANKARA Tel : (0312) (pbx) Faks : (0312) Web :

3 İÇİNDEKİLER Sayfa SUNUŞ 5 SERİN İKLİM TAHILLARI 7 1. EKMEKLİK BUĞDAY ALTINÖZ (2012 AEBVD 2), ALADA (MAİM 2012 K-8), NUSRAT (MAİM 2012 B-26), EFE, TIGRE, KALE (ADAY 14), CENDERE (OLGUN-13), SARIMUSTAFA (TR 5958), SERTORI, KÖPRÜ (TE ), SOLVEIG,HAMZA 9 2. MAKARNALIK BUĞDAY EKER (2012 AMBVD 016), AYZER (2012 AMBVD 017), MAESTRALE, ALATAY, PERRE (OLGUN 19), HASANBEY (GAPUTAEM 09M 2012), NKÜZİRAAT (NZFAM 2), UNIYA ARPA BARIŞ (GAPUTAEM-23-A-2012), SEYMEN (TR 5320), SCARPIA, RAMATA, CAMPAGNE, SULTAN YULAF HASKARA (META-Y ), ALBATROS TRİTİKALE COLLEGIAL 239

4

5 SUNUŞ Dünyada olduğu gibi Ülkemizde de yeni bitki çeşitlerini ve bunlardan elde edilen kaliteli tohumlukların, tarımsal üretim artışındaki önemli unsurlardan olduğu kabul edilir bir gerçektir. Yeni, farklı, agronomik ve ekonomik değerleri bakımından üstün olan çeşitlerin, tohumluk üretim programında ve bitkisel üretimde yer almaları konusunda sürekliliğin sağlanması, kamu ve özel sektör araştırma kuruluşları ile üniversiteler tarafından geliştirilen çeşitlerin çiftçilerin ve sanayicilerin hizmetine sunulması tarımsal üretimde beklenen kalkınmayı ve ilerlemeyi artıracaktır. Tohumluk endüstrisinin temelini bitki ıslahı veya genetiği alanındaki çalışmalar oluşturmaktadır. Bu çalışmaların son hedefi ise çeşit geliştirmektir. Ülkemizde yeni bitki çeşit adayları ile ilgili tescil işlemleri, 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu ve buna ilişkin yönetmelik ve talimatlar çerçevesinde Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü tarafından eş zamanlı olarak ülkemizin farklı ekolojilerinde çok sayıda lokasyonda aday çeşitlerin özelliklerine uygun standart çeşitlerle mukayeseli olarak tarımsal değerleri ölçme (TDÖ) denemeleri ile aday çeşitlerin mevcutlardan farklı, yeknesak ve durulmuş olduğunun belirlendiği farklılık, yeknesaklık, durulmuşluk (FYD) testleri şeklinde yapılmaktadır. Çeşit tescil denemelerindeki sürelerini tamamlayan 6 arpa, 2 yulaf, 8 makarnalık buğday, 12 ekmeklik buğday ve 1 tritikale aday çeşidi tarihinde toplanan Serin İklim Tahılları tescil komitesince verim, kalite değerleri, hastalık-zararlılara dayanıklılık ve diğer özellikleri yönü ile standart çeşitlerden daha üstün yada eşdeğer görülerek kayıt altına alınmıştır. Aynı komite tarafından, 5 ekmeklik buğday aday çeşidinin tescili yeterli görülmeyerek reddedilmiştir. Kuruluşumuz koordinatörlüğünde, kamu - özel sektör araştırma kuruluşları ve üniversiteler ile işbirliği içinde yürütülüp kuruluşumuzca değerlendirilen çeşit tescil denemelerinde emeği geçen; başta kuruluşumuz personeli olmak üzere tüm ilgili kuruluşlara ve temsilcilerine teşekkürlerimi sunar, yeni çeşitlerin çiftçilere ve Türk tarımına yararlı olmasını dilerim. Mehmet ŞAHİN Müdür 5

6 6

7 SERİN İKLİM TAHILLARI EKMEKLİK BUĞDAY MAKARNALIK BUĞDAY ARPA YULAF TRİTİKALE 7

8 8

9 EKMEKLİK BUĞDAY ALTINÖZ (2012 AEBVD 2) ALADA (MAİM 2012 K-8) NUSRAT (MAİM 2012 B-26) EFE TIGRE KALE (ADAY 14) CENDERE (OLGUN-13) SARIMUSTAFA (TR 5958) SERTORI KÖPRÜ (TE ) SOLVEIG HAMZA 9

10 ALTINÖZ (2012 AEBVD 2) EKMEKLİK BUĞDAY ÇEŞİDİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Akdeniz (Çukurova) Bölgesi ekmeklik buğday tarımsal değerleri ölçme denemelerinde 2012 AEBVD 2 çeşit adayı 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Adana, Adana (Ceyhan), Kahramanmaraş ve Hatay da kurulmuştur. Bu denemelerde Osmaniyem, Ceyhan 99, Sagittoria, Pandas ve Karatopak standart çeşit olarak kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Manisa da (Beydere) yapılmıştır. Çeşit adayının bu süre içinde UPOV prensiplerine uygun olarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmış ve çeşit özellik belgesi düzenlenmiştir AEBVD 2; tescil başvurusunu Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü nün yaptığı çeşit adayı aynı kuruluş tarafından 2012 yılında Adana da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, orta boylu ve başaklanma zamanı erken-orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ikinci sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 12.1 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; 2012 AEBVD 2 çeşit adayı 1.29 b değeri ve negatif a değerine (-119.1) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; beyaz taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan 2012 AEBVD 2 çeşit adayı Altınöz adıyla tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 10

11 Çizelge 1. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekim Yılı Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adana Adana (Ceyhan) Hatay Kahramanmaraş Ortalama V.S. 1-Osmaniyem (st) e cde de bc 9 2-Ceyhan 99 (st) cd efg e c 12 3-Sagittoria (st) bcd cde b ab 8 4-Pandas (st) de bcd cd bc 10 5-Karatopak (st) abc bc cd a 7 6-Anforetta abc ab cd a abc abc cd a ab a de a AEBVD a g a a AEBVD ab de ab a 2 11-Azul abc fg bc c Masaccio abc def ab a 5 F CV LSD ** ** Ö.D ** Lokasyon Ort B D A C **

12 Çizelge 2. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekim Yılı Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adana Hatay Kahramanmaraş Ortalama V.S. 1-Osmaniyem (st) cd a-d bc bcd 7 2-Ceyhan 99 (st) d cd b cd 8 3-Sagittoria (st) e cd bc ef 11 4-Pandas (st) e de bc f 12 5-Karatopak (st) bcd a-d ab bc 4 6-Çıfçıf e 82.2 f cd g 13 7-Zümrüt cd a-d b bcd 6 8-Yörük abc ab bc ab 2 9-Tekeli cd bcd d de AEBVD ab a-d b b AEBVD a a ab a 1 12-Toros bcd e ab de 9 13-Toros d abc a bc 5 F CV LSD ** ** ** Lokasyon Ort A B C **

13 Çizelge 3. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adana Adana (Ceyhan) Hatay Kahramanmaraş Ortalama V.S. 1-Osmaniyem (st) c 4 2-Ceyhan 99 (st) cd 6 3-Sagittoria (st) cd 5 4-Pandas (st) d 7 5-Karatopak (st) b AEBVD ab AEBVD a 1 F :** %CV:11.2 LSD :

14 Grafik 1. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday Verim Grafiği LSD 0.05 :

15 Çizelge 4. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Osmaniyem (st) Ceyhan 99 (st) Sagittoria (st) Pandas (st) Karatopak (st) AEBVD AEBVD Genel Ortalama Std. Ortalama

16 Grafik 2. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday Stabilite Grafiği 16

17 Grafik 3. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday Beklenen Verim Grafiği 17

18 Çizelge 5. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Kahramanmaraş-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Un Verimi 1-Osmaniyem (st) K Ceyhan 99 (st) B Sagittoria (st) K Pandas (st) K Karatopak (st) B Anforetta K B B AEBVD 2 B AEBVD 3 B Azul K Masaccio K

19 Çizelge 6. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Hatay-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Osmaniyem (st) K Ceyhan 99 (st) B Sagittoria (st) K Pandas (st) K Karatopak (st) B Çıfçıf B Zümrüt B Yörük B Tekeli K AEBVD 2 B AEBVD 3 B Toros06 K Toros03 B Un Verimi 19

20 Çizelge 7. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Kahramanmaraş-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Osmaniyem (st) K Ceyhan 99 (st) B Sagittoria (st) K Pandas (st) K Karatopak (st) B Çıfçıf B Zümrüt B Yörük B Tekeli K AEBVD 2 B AEBVD 3 B Toros06 K Toros03 B Un Verimi 20

21 Çizelge 8. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Adana-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Osmaniyem (st) K Ceyhan 99 (st) B Sagittoria (st) K Pandas (st) K Karatopak (st) B Çıfçıf B Zümrüt B Yörük B Tekeli K AEBVD 2 B AEBVD 3 B Toros06 K Toros03 B Un Verimi 21

22 Çizelge 9. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Ortalama ve Standart Sapma Değerleri Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Un Verimi 1-Osmaniyem (st) K 2-Ceyhan 99 (st) B 3-Sagittoria (st) K 4-Pandas (st) K 5-Karatopak (st) B AEBVD 2 B AEBVD 3 B

23 Çizelge 10. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Sarı Pas*** Kara Pas*** Kahverengi Pas*** Septoria Verim (kg/da) Adana K.maraş Adana K.maraş Adana Adana Adana Adana Adana K.maraş 1-Osmaniyem (st) Ceyhan 99 (st) S 5 MR Sagittoria (st) MS Pandas (st) MS Karatopak (st) R Anforetta MR 0 10 MR MR MS AEBVD AEBVD Azul MS 60 S 50 S Masaccio MS ***Hastalık şiddeti ve reaksiyon tipi birlikte değerlendirilerek gözlemler alınır. Hastalık şiddeti: Sarı/kahverengi pasta bayrak yaprağında, kara pasta ise sap kısmında pas püstülleriyle kaplı olan alanın, toplam bayrak yaprağı/sap alanına olan oranının % olarak ifadesidir. Hastalık gözlemlerinde skalanın değerlendirilmesi genellikle izafi olduğundan hastalık şiddeti için yaklaşık olarak 0, iz (=T), 5, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 ve 100 kademeleri kullanılır. Reaksiyon tipi: 0: Gözle görülür bir enfeksiyon yok. R (Dayanıklı): Nekrotik (ölü dokular) lekeler var. Bunlarda pas püstülleri yoktur veya çok küçüktürler. MR (Orta Dayanıklı):Nekrotik alanlarla çevrili küçük püstüller görülmektedir. MS (Orta Hassas): Küçükten orta büyüklüğe kadar püstüller görülmektedir. S (Hassas): Büyük püstüller var, nekrotik veya klorotik alan yoktur. 23

24 Çizelge 11. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Sarı Pas*** Kara Pas*** Kahverengi Pas*** Külleme Adana K.maraş Adana K.maraş Adana Adana Adana Adana 1-Osmaniyem (st) /03 15/04 10MS 2-Ceyhan 99 (st) /03 16/04 10MS 80S 3-Sagittoria (st) /03 17/04 5S 40MS 86 4-Pandas (st) /03 15/04 20S 5-Karatopak (st) /03 14/04 5S 20S 6-Çıfçıf /03 15/04 40MS 7-Zümrüt /03 15/04 20MS 8-Yörük /03 15/04 50MS 85 9-Tekeli /03 13/04 10S AEBVD /03 15/04 50S 10S AEBVD /03 16/04 12-Toros /03 13/04 5MS 40S 13-Toros /03 13/04 20MS 10S 60S ***Hastalık şiddeti ve reaksiyon tipi birlikte değerlendirilerek gözlemler alınır. Hastalık şiddeti: Sarı/kahverengi pasta bayrak yaprağında, kara pasta ise sap kısmında pas püstülleriyle kaplı olan alanın, toplam bayrak yaprağı/sap alanına olan oranının % olarak ifadesidir. Hastalık gözlemlerinde skalanın değerlendirilmesi genellikle izafi olduğundan hastalık şiddeti için yaklaşık olarak 0, iz (T), 5, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 ve 100 kademeleri kullanılır. Reaksiyon tipi: 0: Gözle görülür bir enfeksiyon yok. R (Dayanıklı): Nekrotik (ölü dokular) lekeler var. Bunlarda pas püstülleri yoktur veya çok küçüktürler. MR (Orta Dayanıklı):Nekrotik alanlarla çevrili küçük püstüller görülmektedir. MS (Orta Hassas): Küçükten orta büyüklüğe kadar püstüller görülmektedir. S (Hassas): Büyük püstüller var, nekrotik veya klorotik alan yoktur. 24

25 Çizelge 12. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Test Sonuçları (2013) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sera Tarla* Fide* Fide* Sürmeli Başak Sayısı Sürme Toplam Başak Sayısı Sürme Başak Oranı 1-Osmaniyem (st) ; Ceyhan 99 (st) 7 60 MS Sagittoria (st) MS-S ; Pandas (st) Karatopak (st) 2 0 ; Anforetta 1 0/7 (1B) 70 S X ; T - MS AEBVD AEBVD Azul MS Masaccio MS ; ; Not: 1-İlaçlı genotipler * = maksimum skor 25

26 Çizelge 13. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla Sera Sera İkizce 1-Osmaniyem (st) İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 2-Ceyhan 99 (st) İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 3-Sagittoria (st) İlaçlı 30 MS İlaçlı İlaçlı İlaçlı 4-Pandas (st) İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 5-Karatopak (st) İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 6-Çıfçıf İlaçlı 30 MS İlaçlı İlaçlı İlaçlı 7-Zümrüt İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 8-Yörük İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 9-Tekeli İlaçlı 10/70 MR/MS İlaçlı İlaçlı İlaçlı AEBVD 2 İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı AEBVD 3 İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 12-Toros S Toros S/ Sera: Sarı pas hastalığı 0-9 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-6 dayanıklı, 7-9 hassas olarak yorumlanmalıdır. Sera: Kahverengi ve kara pas hastalıkları 0-4 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-2 dayanıklı, 3-4 hassas olarak yorumlanmalıdır. Tarla: Sarı pas hastalığı, Modiye Cobb skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Tarla: Sürme hastalığı, enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 26

27 ALADA (MAİM 2012 K-8), NUSRAT (MAİM 2012 B-26), EFE VE TIGRE EKMEKLİK BUĞDAY ÇEŞİTLERİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Ege-Güney Marmara Bölgesi ekmeklik buğday tarımsal değerleri ölçme denemelerinde MAİM 2012 K-8, MAİM 2012 B-26, Efe ve Tigre çeşit adayları 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Sakarya, Sakarya (Pamukova), Bursa (Karacabey), İzmir (Menemen), Manisa (Beydere), Muğla (Dalaman), Aydın (Söke), Denizli ve Balıkesir (Bandırma) da kurulmuştur. Bu denemelerde Tahirova 2000, Hanlı, Ziyabey 98, Basri Bey 95, Gönen 98, Pamukova 97 ve Sagittario standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Manisa da (Beydere) yapılmıştır. MAİM 2012 K-8, MAİM 2012 B-26 ve Efe çeşit adaylarının bu süre içinde UPOV prensiplerine uygun olarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmış ve çeşit özellik belgesi düzenlenmiştir. MAİM 2012 K-8; tescil başvurusunu Mısır Araştırma İstasyonu Müdürlüğü nün yaptığı çeşit adayı aynı kuruluş tarafından 2012 yılında Sakarya da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; alternatif, orta boylu ve başaklanma zamanı erken-orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ikinci sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 11.3 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; MAİM 2012 K-8 çeşit adayı 0.91 b değeri ve pozitif a değerine (107.2) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; kırmızı taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. MAİM 2012 B-26; tescil başvurusunu Mısır Araştırma İstasyonu Müdürlüğü nün yaptığı çeşit adayı aynı kuruluş tarafından 2012 yılında Sakarya da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; alternatif, orta boylu ve başaklanma zamanı orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile dördüncü sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 8.1 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; MAİM 2012 B-26 çeşit adayı 0.98 b değeri ve pozitif a değerine (52.7) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; beyaz taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, 27

28 su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. Efe; tescil başvurusunu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü nün yaptığı çeşit adayı aynı kuruluş tarafından 2011 yılında İzmir de ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, orta-uzun boylu ve başaklanma zamanı erken-orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile onuncu sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 3.3 gerisindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Efe çeşit adayı 0.96 b değeri ve negatif a değerine (-1.9) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; beyaz taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. Tigre; tescil başvurusunu Alfa Tohum Tarım Gıda İnş. Hay. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı INRA tarafından 1993 yılında Fransa da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, kısa-orta boylu ve başaklanma zamanı erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile dokuzuncu sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 2.6 gerisindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Tigre çeşit adayı 1.13 b değeri ve negatif a değerine (-91.2) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; beyaz taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri un verimi % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan MAİM 2012 K-8 çeşit adayı Alada, MAİM 2012 B-26 çeşit adayı Nusrat, Efe ve Tigre çeşit adayları ise aynı isimlerle tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 28

29 Çizelge 1. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekim Yılı Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Sakarya Sakarya (Pamukova) Bursa (Karacabey) İzmir (Menemen) Aydın (Söke) Denizli Balıkesir (Bandırma) Ortalama V.S. 1-Tahirova 2000 (st) cd c-f c-f d e-h d c-f efg 11 2-Hanlı (st) d-g a-e b-e d bc bc bcd c 4 3-Ziyabey 98 (st) f-ı ab a ab ab a c-f ab 2 4-Basri Bey 95 (st) e-h abc bcd de cde c b cd 5 5-Gönen 98 (st) ghı g cde de e-h c c-f gh 13 6-Pamukova 97 (st) ı d-g e-h de ı c def hıj 15 7-Sagittario (st) ghı efg d-h cd abc d bcd fg 12 8-Sakarya MAİM2011B ab b-e b-e cd efg d f def 10 9-Sakarya MAİM2011K d-h fg gh de e-h d ef ıj MAİM 2012 K bcd a b c bc bc bc b 3 11-MAİM 2012 K de a-d fgh f a c b cd 7 12-MAİM 2012 B a c-f c-g de def d c-f c-f 9 13-META-E d-h abc c-f ef cde a def cde 8 14-META-E abc b-e bc a def a a a 1 15-Efe cd d-g hı g fgh d cde j Zeybek def c-g h de ghı c def ghı Pamukkale de h ı g hı e ef k Tigre hı a-e c-f b bcd ab ef cd 6 F CV LSD ** ** ** ** * ** ** ** Lokasyon Ort D A C B F E G 29

30 Çizelge 2. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekim Yılı Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Sakarya Sakarya (Pamukova) Bursa (Karacabey) İzmir (Menemen) Denizli Muğla (Dalaman) Manisa (Beydere ) Balıkesir (Bandırma) Ortalama 1-Tahirova 2000 (st) efg e-h c ıj fg c-f b-e fgh ıj 13 2-Hanlı (st) fgh d-g bc fg bcd a b-e bc cd 6 3-Ziyabey 98 (st) cde e-h cd c a e-h bcd c-g de 7 4-Basri Bey 95 (st) efg f-ı c ı cde cd b-e fgh hı 12 5-Gönen 98 (st) ghı ghı e gh h gh efg efg k 17 6-Pamukova 97 (st) f-ı e-h c h fg h b-e gh ıj 15 7-Sagittario (st) efg a-e a def g abc d-g c-f def 8 8-Ant f-ı a-d cd cd g cde g ab efg 9 9-MAİM 2013 K b-e c-g ab ab efg d-g a-d ab bc 5 10-MAİM 2012 K bdc a ab bc cde bc abc bcd ab 3 11-MAİM 2012 K def abc ab f cde ab ab a ab 2 12-MAİM 2012 B abc b-f a cd def def bcd ab bc 4 13-Efe hı c-g de cd cd c-f c-f d-g fgh Zeybek ab ghı c de ab h b-e h gh Kayra a ab a a bcd fgh a b-e a 1 16-Pamukkale 451.1fgh ı cd ef fg fgh fg fgh ıj Tigre ı hı a j bc h bcd fgh j 16 F CV LSD ** ** ** ** ** ** ** ** ** Lokasyon Ort E A D C C D B E V.S. 30

31 Çizelge 3. Ege-Güney Marmara Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Sakarya Sakarya (Pamukova) Bursa (Karacabey) İzmir (Menemen) Aydın (Söke) Denizli Balıkesir (Bandırma) Muğla (Dalaman) Manisa (Beydere) Genel Ortalama 1-Tahirova 2000 (st) f 11 2-Hanlı (st) c 5 3-Ziyabey 98 (st) bc 3 4-Basri Bey 95 (st) de 7 5-Gönen 98 (st) gh 13 6-Pamukova 97 (st) g 12 7-Sagittario (st) d 6 8-MAİM 2012 K a 1 9-MAİM 2012 K ab 2 10-MAİM 2012 B bc 4 11-Efe f Zeybek ef 8 13-Pamukkale h Tigre f 9 F :** %CV:9.2 LSD :18.3 V. S. 31

32 Grafik 1. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday Verim Grafiği LSD 0.05 :

33 Çizelge 4. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Tahirova 2000 (st) Hanlı (st) Ziyabey 98 (st) Basri Bey 95 (st) Gönen 98 (st) Pamukova 97 (st) Sagittario (st) MAİM 2012 K MAİM 2012 K MAİM 2012 B Efe Zeybek Pamukkale Tigre Genel Ortalama Std. Ortalama

34 Grafik 2. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday Stabilite Grafiği 34

35 Grafik 3. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday Beklenen Verim Grafiği 35

36 Çizelge 5. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Sakarya-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Sakarya MAİM2011B-2 B Sakarya MAİM2011K-24 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B META-E B META-E B Efe B Zeybek B Pamukkale B Tigre B Un Verimi 36

37 Çizelge 6. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Bursa-Karacabey-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Sakarya MAİM2011B-2 B Sakarya MAİM2011K-24 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B META-E B META-E B Efe B Zeybek B Pamukkale B Tigre B Un Verimi 37

38 Çizelge 7. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Sakarya-Pamukova-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Sakarya MAİM2011B-2 B Sakarya MAİM2011K-24 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B META-E B META-E B Efe B Zeybek B Pamukkale B Tigre B

39 Çizelge 8. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Denizli-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Sakarya MAİM2011B-2 B Sakarya MAİM2011K-24 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B META-E B META-E B Efe B Zeybek B Pamukkale B Tigre B

40 Çizelge 9. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (İzmir-Menemen-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Sakarya MAİM2011B-2 B Sakarya MAİM2011K-24 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B META-E B META-E B Efe B Zeybek B Pamukkale B Tigre B

41 Çizelge 10. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Aydın-Söke-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Sakarya MAİM2011B-2 B Sakarya MAİM2011K-24 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B META-E B META-E B Efe B Zeybek B Pamukkale B Tigre B Un Verimi 41

42 Çizelge 11. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Dalaman-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Ant B MAİM 2013 K-3 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B Efe B Zeybek B Kayra K Pamukkale B Tigre B Un Verimi 42

43 Çizelge 12. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Menemen-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Ant B MAİM 2013 K-3 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B Efe B Zeybek B Kayra K Pamukkale B Tigre B Un Verimi 43

44 Çizelge 13. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Denizli-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) Un Verimi 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Ant B MAİM 2013 K-3 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B Efe B Zeybek B Kayra K Pamukkale B Tigre B

45 Çizelge 14. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Bandırma-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) Un Verimi 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Ant B MAİM 2013 K-3 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B Efe B Zeybek B Kayra K Pamukkale B Tigre B

46 Çizelge 15. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Karacabey-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) Un Verimi 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Ant B MAİM 2013 K-3 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B Efe B Zeybek B Kayra K Pamukkale B Tigre B

47 Çizelge 16. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Sakarya-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) Un Verimi 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Ant B MAİM 2013 K-3 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B Efe B Zeybek B Kayra K Pamukkale B Tigre B

48 Çizelge 17. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Pamukova-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) Un Verimi 1-Tahirova 2000 (st) B Hanlı (st) K Ziyabey 98 (st) B Basri Bey 95 (st) B Gönen 98 (st) B Pamukova 97 (st) K Sagittario (st) K Ant B MAİM 2013 K-3 K MAİM 2012 K-2 K MAİM 2012 K-8 K MAİM 2012 B-26 B Efe B Zeybek B Kayra K Pamukkale B Tigre B

49 Çizelge 18. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Ortalama ve Standart Sapma Değerleri 1-Tahirova 2000 (st) 2-Hanlı (st) 3-Ziyabey 98 (st) 4-Basri Bey 95 (st) 5-Gönen 98 (st) 6-Pamukova 97 (st) 7-Sagittario (st) 8-MAİM 2012 K-2 9-MAİM 2012 K-8 10-MAİM 2012 B Efe 12-Zeybek 13-Pamukkale 14-Tigre Tane Rengi B K B B B K K K K B B B B B Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) Un Verimi

50 Menemen Sakarya Menemen Sakarya Pamukova Karacabey Bandırma Menemen Sakarya Menemen Sakarya Pamukova Karacabey Bandırma Çizelge 19. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Bitki Boyu (cm) Yatma Başaklanma Tarihi (gün/ay) Verim (kg/da) 1-Tahirova 2000 (st) / /04 08/ Hanlı (st) / /04 10/ Ziyabey 98 (st) / /04 02/ Basri Bey 95 (st) / /04 03/ Gönen 98 (st) /04 02/ Pamukova 97 (st) /04 30/ Sagittario (st) /04 08/ Sakarya MAİM2011B / /04 08/ Sakarya MAİM2011K /04 09/ MAİM 2012 K / /04 09/ MAİM 2012 K / /04 09/ MAİM 2012 B /04 10/ META-E /04 30/ META-E /04 01/ Efe / /04 07/ Zeybek / /04 28/ Pamukkale /04 31/ Tigre /04 03/

51 Çizelge 20. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Sarı Pas İzmir-Menemen Kara Kahverengi Pas Pas Sarı Pas Sakarya Kahverengi Külleme (0-9/0-100) Pas 1-Tahirova 2000 (st) 30 S S 9/20 2-Hanlı (st) 5 MS 5 S 5 S S 9/10 3-Ziyabey 98 (st) 5 MR 30 S 30 S 0 60 S 9/40 4-Basri Bey 95 (st) 90 S MS 9/30 5-Gönen 98 (st) 10 S 5 S 60 S 0 80 S 7/80 6-Pamukova 97 (st) 50 S 0 20 S 0 60 S 9/60 7-Sagittario (st) 0 90 S 50 S S 9/50 8-Sakarya MAİM2011B-2 20 S 0 50 S 0 80 S 9/20 9-Sakarya MAİM2011K S 0 30 S 9/20 10-MAİM 2012 K-2 TMS 20 S 30 S 0 40 S 9/40 11-MAİM 2012 K S S 7/40 12-MAİM 2012 B S MR 9/5 13-META-E MS /80 14-META-E MS 20 S MS 9/5 15-Efe MS 7/40 16-Zeybek 5 MS 5 S S 9/40 17-Pamukkale 40 S MS 7/30 18-Tigre 50 S 40 S 5 S 0 80 S 9/40 51

52 Pamukova Menemen Sakarya Menemen Pamukova Sakarya Pamukova Karacabey Bandırma Sakarya Pamukova Bandırma Menemen Karacabey Sakarya Menemen Karacabey Sakarya Menemen Çizelge 21. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (Gün/Ay) Yatma Sarı Pas Kahverengi Pas Külleme Kara Pas 1-Tahirova 2000 (st) /04 03/04 27/ S 60S 80S 100S 60S 40S 0 0 3/ Hanlı (st) /04 05/04 25/ S MS 0 20MS 20MS 0 9/ Ziyabey 98 (st) /04 29/03 23/ S MS /60 20MS 4-Basri Bey 95 (st) /04 28/03 23/ S 0 90S / Gönen 98 (st) /04 03/04 26/ S 5MS 0 80S 20MS 20MS 10 S 20S 7/ Pamukova 97 (st) /04 25/03 25/ S / Sagittario (st) /04 02/04 25/ S 0 50 MS/ 0 60S 10 S 20S 9/40 30 S 8-Ant /04 05/04 24/ S 20MS 80S 20 MS 60S 60S 40S 60S 7/10 30S 9-MAİM 2013 K /04 02/04 26/ S/MS / MAİM 2012 K /04 03/04 26/ MS / MAİM 2012 K /04 31/03 26/ S 5MS 0 30MS S 0 7/20 90S 12-MAİM 2012 B /04 03/04 26/ MS 0 0 5MS 0 5/ Efe /04 31/03 26/ MS 0 0 5MS 0 5/20 5MS 14-Zeybek /04 24/03 19/ S S/MS 0 30MS 0 20S 7/10 20MS 15-Kayra /04 03/04 22/ MS MS 0 9/ Pamukkale /04 31/03 25/ S 0 20 MS 40S / Tigre /04 01/04 05/ S 60S S 60S /

53 Çizelge 22. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Test Sonuçları (2013) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sera Tarla* Fide* Fide* Sürmeli Başak Sayısı Sürme Toplam Başak Sayısı Sürme Başak Oranı % 1-Tahirova 2000 (st) S ; Hanlı (st) 7 50 MS-S Ziyabey 98 (st) 7 70 MS-S Basri Bey 95 (st) 7 70 S Gönen 98 (st) 7 70 MS-S Pamukova-97 (st) 7 70 MS-S Sagittario (st) 0 70 MS-S ; Sakarya MAİM 2011 B S X Sakarya MAİM 2011 K ; MAİM 2012 K MS-S MAİM 2012 K MS MAİM 2012 B MS-S ; META-E META-E Efe 7 20 MS ; Zeybek 7 70 S Pamukkale 1 0 ; Tigre S ; Not:1-İlaçlı genotipler * = maksimum skor 53

54 Çizelge 23. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla Sera Sera İkizce 1-Tahirova 2000 (st) 0/7 (1P) 90 S Hanlı (st) 7 70 MS-S Ziyabey 98 (st) 7 60 MS-S Basri Bey 95 (st) 7 90 S Gönen 98 (st) 7 70 MS Pamukova 97 (st) İlaçlı 80 MS-S İlaçlı İlaçlı İlaçlı 7-Sagittario (st) İlaçlı 60 MS-S İlaçlı İlaçlı İlaçlı 8-Ant 7 30 MS-S MAİM 2013 K-3 0/7 (1P) 40 MS MAİM 2012 K MS-S MAİM 2012 K MS-S MAİM 2012 B-26 7 T MR Efe 7 50 MS-MR Zeybek 7 80 S Kayra 7 70 MS-S Pamukkale İlaçlı 90 S İlaçlı İlaçlı İlaçlı 17-Tigre İlaçlı 90 S İlaçlı İlaçlı İlaçlı Sera: Sarı pas hastalığı 0-9 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-6 dayanıklı, 7-9 hassas olarak yorumlanmalıdır. Sera: Kahverengi ve kara pas hastalıkları 0-4 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-2 dayanıklı, 3-4 hassas olarak yorumlanmalıdır. Tarla: Sarı pas hastalığı, Modiye Cobb skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Tarla: Sürme hastalığı, enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 54

55 KALE (ADAY 14) EKMEKLİK BUĞDAY ÇEŞİDİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Güneydoğu Anadolu Bölgesi kuruda ekmeklik buğday tarımsal değerleri ölçme denemelerinde Aday 14 çeşit adayı 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa (Koruklu), Diyarbakır (Hazro), Şanlıurfa (Ceylanpınar) da kurulmuştur. Bu denemelerde Nurkent, Basri Bey 95, Cemre ve Sagittario standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Manisa da (Beydere) yapılmıştır. Aday 14 çeşit adayının bu süre içinde UPOV prensiplerine uygun olarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmış ve çeşit özellik belgesi düzenlenmiştir. Aday 14; tescil başvurusunu GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü nün yaptığı çeşit adayı aynı kuruluş tarafından 2012 yılında Diyarbakır da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, orta boylu ve başaklanma zamanı çok erken-erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile beşinci sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 2.2 gerisindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Aday 14 çeşit adayı 0.71 b değeri ve pozitif a değerine (127.7) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; beyaz taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan Aday 14 çeşit adayı Kale adıyla tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 55

56 Çizelge 1. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Ekim Yılı Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adıyaman Diyarbakır Şanlıurfa (Koruklu) Diyarbakır (Hazro) Ortalama 1-Nurkent (st) a b a 2 2-Basri Bey 95 (st) b ab ab 4 3-Cemre (st) a ab a 1 4-Sagittario (st) b a a 3 5-Aday b c b 5 F CV LSD Ö.D * Ö.D ** Lokasyon Ort C A C B * V.S. Çizelge 2. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Ekim Yılı Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Diyarbakır Şanlıurfa (Ceylanpınar) Diyarbakır (Hazro) Ortalama V.S. 1-Nurkent (st) a abc c b 2 2-Basri Bey 95 (st) b ab abc b 3 3-Cemre (st) a c bc b 5 4-Sagittario (st) b bc ab b 4 5-Aday a a a a 1 F CV LSD * * * Lokasyon Ort C B A **

57 Çizelge 3. Güneydoğu Anadolu Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adıyaman Diyarbakır Şanlıurfa (Koruklu) Diyarbakır (Hazro) Şanlıurfa (Ceylanpınar) Genel Ortalama V.S Nurkent (st) Basri Bey 95 (st) Cemre (st) Sagittario (st) Aday F :Ö.D. %CV:9.1 57

58 Grafik 1. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday Verim Grafiği 58

59 Çizelge 4. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Nurkent (st) Basri Bey 95 (st) Cemre (st) Sagittario (st) Aday Genel Ortalama Std. Ortalama

60 Grafik 2. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday Stabilite Grafiği 60

61 Grafik 3. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday Beklenen Verim Grafiği 61

62 Çizelge 5. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Diyarbakır-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) 1-Nurkent (st) B Basri Bey 95 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Aday 14 B Un Verimi Çizelge 6. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Adıyaman-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) 1-Nurkent (st) B Basri Bey 95 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Aday 14 B Çizelge 7. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Diyarbakır-Hazro-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığ ı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protei n Zeleny Sedimentasyo n (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyo n (ml) Alveogra f Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyon u (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf ) (BU) 1-Nurkent (st) B Basri Bey 95 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Aday 14 B Un Verimi Un Verimi 62

63 Çizelge 8. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Şanlıurfa-Koruklu-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Nurkent (st) B Basri Bey 95 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Aday 14 B Un Verimi Çizelge 9. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Hazro-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) 1-Nurkent (st) B Basri Bey 95 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Aday 14 B Çizelge 10. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Diyarbakır-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Nurkent (st) B Basri Bey 95 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Aday 14 B Un Verimi Un Verimi 63

64 Çizelge 11. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Ceylanpınar-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) 1-Nurkent (st) B Basri Bey 95 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Aday 14 B Un Verimi Çizelge 12. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri Ortalamaları ve Standart Sapmaları 1-Nurkent (st) 2-Basri Bey 95 (st) 3-Cemre (st) 4-Sagittario (st) 5-Aday 14 Tane Rengi B B B K B Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) Un Verimi

65 Diyarbakır Hazro Adıyaman Diyarbakır Hazro Adıyaman Diyarbakır Hazro Adıyaman Diyarbakır Hazro Adıyaman Diyarbakır Hazro Adıyaman Diyarbakır Hazro Adıyaman Koruklu Çizelge 13. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Verim (kg/da) 1-Nurkent (st) Basri Bey 95 (st) Cemre (st) Sagittario (st) Aday Çizelge 14. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Soğuk Zararı 1-Nurkent (st) Basri Bey 95 (st) Cemre (st) Sagittario (st) Aday

66 Çizelge 15. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Test Sonuçları (2013) Kahverengi Pas Sarı Pas Kara Pas Sürme Sürmeli Başak Toplam Başak Sera Tarla* Fide* Fide* Sayısı Sayısı 1-Nurkent (st) 7 70 MS-S Sürme Başak Oranı 2-Basri Bey 95 (st) 7 90 S Cemre (st) 7 T - R Sagittario (st) MS Aday MS-S ; Not:1-İlaçlı genotipler * = maksimum skor Çizelge 16. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kuruda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla Sera Sera İkizce 1-Nurkent (st) 7 80 MS-S Basri Bey 95 (st) 7 70 MS-S Cemre (st) Sagittario (st) İlaçlı 50 MS-S İlaçlı İlaçlı İlaçlı 5-Aday Sera: Sarı pas hastalığı 0-9 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-6 dayanıklı, 7-9 hassas olarak yorumlanmalıdır. Sera: Kahverengi ve kara pas hastalıkları 0-4 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-2 dayanıklı, 3-4 hassas olarak yorumlanmalıdır. Tarla: Sarı pas hastalığı, Modiye Cobb skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Tarla: Sürme hastalığı, enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 66

67 CENDERE (OLGUN-13) EKMEKLİK BUĞDAY ÇEŞİDİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Güneydoğu Anadolu Bölgesi suluda ekmeklik buğday tarımsal değerleri ölçme denemelerinde Olgun-13 çeşit adayı 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Adıyaman, Şanlıurfa (Koruklu), Şanlıurfa (Gündaş), Şanlıurfa (Tatlıca), Diyarbakır, Mardin (Kızıltepe) ve Mardin (Küçükköy) de kurulmuştur. Bu denemelerde Ceyhan 99, Cemre, Sagittario ve Pehlivan standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Manisa da (Beydere) yapılmıştır. Olgun-13 çeşit adayının bu süre içinde UPOV prensiplerine uygun olarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmış ve çeşit özellik belgesi düzenlenmiştir. Olgun-13; tescil başvurusunu Olgunlar Turizm Otomotiv Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı aynı kuruluş tarafından 2012 yılında Adıyaman ve Şanlıurfa da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, orta boylu ve başaklanma zamanı erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ilk sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %13.1 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Olgun-13 çeşit adayı 1.19 b değeri ve negatif a değerine (-44.1) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; beyaz taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan Olgun-13 çeşit adayı Cendere adıyla tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 67

68 Çizelge 1. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Ekim Yılı Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Şanlıurfa (Koruklu) Adıyaman Diyarbakır Şanlıurfa (Tatlıca) Mardin (Kızıltepe) Ortalama V.S. 1-Ceyhan 99 (st) bc abc abc b 3 2-Cemre (st) c abc bcd b 9 3-Dariel (st) ab cd bcd b 4 4-Sagittario (st) ab cd e b 8 5-Pehlivan (st) bc a de b 7 6-GAPUTAEM-13-E c abc abc b 2 7-Bitacora ab bcd cde b 6 8-Olgun bc d a b 5 9-Olgun a ab ab a 1 F CV LSD ** * Ö.D Ö.D ** Lokasyon Ort B D B C A **

69 Çizelge 2. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Ekim Yılı Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adıyaman Diyarbakır Şanlıurfa (Gündaş) Şanlıurfa (Koruklu) Mardin (Küçükköy) Ortalama V.S. 1-Ceyhan 99 (st) cd ab ab ab 2 2-Cemre (st) bc a cd ab 3 3-Sagittario (st) de bc bc b 8 4-Pehlivan (st) e c a b 7 5-TR abc ab d ab 4 6-TR ab ab cd b 6 7-Olgun cde ab bc ab 5 8-Olgun a ab ab a 1 F CV LSD Ö.D Ö.D ** * ** Lokasyon Ort D A C B B *

70 Çizelge 3. Güneydoğu Anadolu Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Şanlıurfa (Koruklu) Şanlıurfa (Tatlıca) Şanlıurfa (Gündaş) Adıyaman Diyarbakır Mardin (Kızıltepe) Mardin (Küçükköy) Genel Ortalama V.S. 1-Ceyhan 99 (st) b 2 2-Cemre (st) bc 4 3-Sagittario (st) c 6 4-Pehlivan (st) bc 5 5-Olgun bc 3 6-Olgun a 1 F :** %CV:11.2 LSD :

71 Grafik 1. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday Verim Grafiği LSD 0.05 :

72 Çizelge 4. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Ceyhan 99 (st) Cemre (st) Sagittario (st) Pehlivan (st) Olgun Olgun Genel Ortalama Std. Ortalama

73 Grafik 2. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday Stabilite Grafiği 73

74 Grafik 3. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday Beklenen Verim Grafiği 74

75 Çizelge 5. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Diyarbakır-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) 1-Ceyhan 99 (st) B Cemre (st) B Dariel (st) B Sagittario (st) K Pehlivan (st) K GAPUTAEM-13-E-11 B Bitacora K Olgun-2 B Olgun-13 B Un Verimi Çizelge 6. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Şanlıurfa-Koruklu-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) 1-Ceyhan 99 (st) B Cemre (st) B Dariel (st) B Sagittario (st) K Pehlivan (st) K GAPUTAEM-13-E-11 B Bitacora K Olgun-2 B Olgun-13 B Un Verimi 75

76 Çizelge 7. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Adıyaman-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Ceyhan 99 (st) B Cemre (st) B Dariel (st) B Sagittario (st) K Pehlivan (st) K GAPUTAEM-13-E-11 B Bitacora K Olgun-2 B Olgun-13 B Un Verimi Çizelge 8. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Şanlıurfa-Tatlıca-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Ceyhan 99 (st) B Cemre (st) B Dariel (st) B Sagittario (st) K Pehlivan (st) K GAPUTAEM-13-E-11 B Bitacora K Olgun-2 B Olgun-13 B Un Verimi 76

77 Çizelge 9. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Mardin-Kızıltepe-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sed. (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) 1-Ceyhan 99 (st) B Cemre (st) B Dariel (st) B Sagittario (st) K Pehlivan (st) K GAPUTAEM-13-E-11 B Bitacora K Olgun-2 B Olgun-13 B Çizelge 10. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Gündaş-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) 1-Ceyhan 99 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Pehlivan (st) K TR 5990 K TR 5992 K Olgun-2 B Olgun-13 B Un Verimi Un Verimi 77

78 Çizelge 11. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Koruklu-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Un Verimi 1-Ceyhan 99 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Pehlivan (st) K TR 5990 K TR 5992 K Olgun-2 B Olgun-13 B Çizelge 12. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Adıyaman-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Un Verimi 1-Ceyhan 99 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Pehlivan (st) K TR 5990 K TR 5992 K Olgun-2 B Olgun-13 B

79 Çizelge 13. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Küçükköy-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) Un Verimi 1-Ceyhan 99 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Pehlivan (st) K TR 5990 K TR 5992 K Olgun-2 B Olgun-13 B Çizelge 14. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Diyarbakır-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Un Verimi 1-Ceyhan 99 (st) B Cemre (st) B Sagittario (st) K Pehlivan (st) K TR 5990 K TR 5992 K Olgun-2 B Olgun-13 B

80 Çizelge 15. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri Ortalamaları ve Standart Sapmaları Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Un Verimi 1-Ceyhan 99 (st) 2-Cemre (st) 3-Sagittario (st) 4-Pehlivan (st) 5-Olgun-2 6-Olgun-13 B B K K B B

81 Diyarbakır Kızıltepe Adıyaman Koruklu Diyarbakır Kızıltepe Adıyaman Koruklu Diyarbakır Kızıltepe Adıyaman Koruklu Çizelge 16. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Verim (kg/da) 1-Ceyhan 99 (st) /04 12/04 27/ Cemre (st) /04 09/04 18/ Dariel (st) /04 10/04 25/ Sagittario (st) /04 10/04 25/ Pehlivan (st) /04 15/04 30/ GAPUTAEM-13-E /04 04/04 17/ Bitacora /04 08/04 20/ Olgun /04 08/04 23/ Olgun /04 13/04 27/

82 Diyarbakır Mardin Adıyaman Koruklu Gündaş Diyarbakır Mardin Adıyaman Koruklu Gündaş Gündaş Koruklu Çizelge 17. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Bitki Boyu (cm) Başaklanma gün sayısı Soğuk zararı (1-9) 1-Ceyhan 99 (st) Cemre (st) Sagittario (st) Pehlivan (st) TR TR Olgun Olgun

83 Çizelge 18. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Test Sonuçları (2013) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla* Fide* Fide* Sürmeli Başak Toplam Başak Sayısı Sayısı 1-Ceyhan 99 (st) Cemre (st) 7 T MR Dariel (st) S ; Sagittario (st) MS-S ; Pehlivan (st) 1 T-10 MS-MR GAPUTAEM-13-E-11 8 T MR X Bitacora S ; Olgun-2 4/7 (1B) Sürme Başak Oranı 9-Olgun-13 7 T R Not:1- İlaçlı genotipler * = maksimum skor Çizelge 19. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Kahverengi Sürme Sarı Pas Kara Pas Pas Sera Tarla Sera Sera İkizce 1-Ceyhan 99 (st) İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 2-Cemre (st) Sagittario (st) İlaçlı 60 MS-S İlaçlı İlaçlı İlaçlı 4-Pehlivan (st) 1 50 MS TR S TR MS Olgun-2 1/ Olgun Sera: Sarı pas hastalığı 0-9 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-6 dayanıklı, 7-9 hassas olarak yorumlanmalıdır. Sera: Kahverengi ve kara pas hastalıkları 0-4 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-2 dayanıklı, 3-4 hassas olarak yorumlanmalıdır. Tarla: Sarı pas hastalığı, Modiye Cobb skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Tarla: Sürme hastalığı, enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 83

84 SARIMUSTAFA (TR 5958), SERTORI, KÖPRÜ (TE ), SOLVEIG VE HAMZA EKMEKLİK BUĞDAY ÇEŞİTLERİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Trakya Bölgesi ekmeklik buğday tarımsal değerleri ölçme denemelerinde TR 5913, TR 5958, Sertori, KT Hasab, Murgavets, Tsarevets, TE , Solveig ve Hamza çeşit adayları 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Tekirdağ, Edirne, Keşan ve Lüleburgaz da kurulmuştur. Bu denemelerde Gelibolu, Kate A 1, Tekirdağ, Pehlivan, Aldane ve Krasunia Odes ka standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Ankara da (Yenikent) yapılmıştır. TR 5913, TR 5958, TE ve Hamza çeşit adaylarının bu süre içinde UPOV prensipleri dikkate alınarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmıştır. FYD testleri sonucu; aday çeşitlerin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilerek haklarında özellik belgeleri düzenlenmiştir. TR 5958; tescil başvurusunu Sarı Toh. San. Tic. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı Trakya Tarım ve Vet. Ltd. Şti. tarafından 2007 yılında Türkiye de ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; kışlık, orta boylu ve başaklanma zamanı orta-geç olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile üçüncü sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 22.2 üzerindedir. Kalite değerleri incelendiğinde; kırmızı taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. Sertori; tescil başvurusunu Agro Teknik Zir. Ür. San. Tic. A.Ş. nin yaptığı çeşit adayı Delley Seeds and Plants (DSP) SA tarafından 2002 yılında İsviçre de ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; kışlık, orta boylu ve başaklanma zamanı orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile sekizinci sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 5.4 üzerindedir. Kalite değerleri incelendiğinde; kırmızı taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. TE ; tescil başvurusunu Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü nün yaptığı çeşit adayı aynı enstitü tarafından 2012 yılında Edirne de ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; kışlık, orta boylu ve başaklanma zamanı orta-geç olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile onikinci sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasına eşdeğerdir. 84

85 Kalite değerleri incelendiğinde; kırmızı taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. Solveig; tescil başvurusunu Caussade Toh. Tar. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı Caussade Semences tarafından 2011 yılında Fransa da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; alternatif, kısa-orta boylu ve başaklanma zamanı erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ikinci sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 29.6 üzerindedir. Kalite değerleri incelendiğinde; kırmızı taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. Hamza; tescil başvurusunu Tekcan Toh. Gıda Tar. San. Tic. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı aynı firma tarafından 2012 yılında Edirne de ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; kışlık, orta boylu ve başaklanma zamanı orta-geç olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile altıncı sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %8 üzerindedir. Kalite değerleri incelendiğinde; kırmızı taneli olan çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , zeleny sedimentasyon ml, su absorbsiyonu % , alveograf enerji değeri , un verimi % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan TR 5958 çeşit adayı Sarımustafa, TE çeşit adayı Köprü, Sertori, Solveig ve Hamza çeşit adayları ise aynı isimlerle tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 85

86 Çizelge 1. Trakya Bölgesi Ekim Yılı Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Edirne Tekirdağ Edirne (Keşan) Ortalama V.S. 1-Gelibolu (st) d-g d a-d bcd 11 2-Kate A 1 (st) e-h bcd def cde 12 3-Tekirdağ (st) e-h bcd b-f bcd 10 4-Pehlivan (st) e-h d c-f cde 13 5-Aldane (st) e-h d f def 17 6-Krasunia Odes ka (st) def d f cde 15 7-TR fgh d def d-g 18 8-TR b bcd def b 5 9-Sertori ıj bcd g g KT Hasab fgh d ef efg Viktoria e-h cd f cde Murgavets j cd c-f efg Tsarevets hı d c-f c-f Nogal a ab ab a 2 15-TE bcd bcd abc b 3 16-TE cde bcd a-e b 6 17-TCI gh cd g fg Tanya cde d b-e bc 8 19-Solveig a a a a 1 20-Hamza bc d a-d b 7 21-Leuta e-h abc c-f bc 9 22-Renata b bcd c-f b 4 F CV LSD ** ** ** ** Lokasyon Ort A B AB 86

87 Çizelge 2. Trakya Bölgesi Ekim Yılı Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Edirne Kırklareli Edirne Tekirdağ Ortalama V.S. (Keşan) (Lüleburgaz) 1-Gelibolu (st) f-ı gh c c-f fgh 10 2-Kate A 1 (st) de fgh efg f-ı ıh 12 3-Tekirdağ (st) kl efg c d-g gh 11 4-Pehlivan (st) ı-l h cd g-j ıj 15 5-Aldane (st) def h cde h-k hı 13 6-Krasunia Odes ka (st) ed cde c e-g e 7 7-TR g-j h c-f jk jk 16 8-TR cd a b ab b 2 9-Sertori efg cd b b-e d 6 10-KT Hasab g-k h g jk k Murgavets l ı fg k l Tsarevets jkl ı def ıjk k Nogal a a a a-d a 1 14-TE h-k h cd hıj ıj TE e-h def c e-h efg 9 16-TCI ef a b abc c 5 17-Tanya bc bc b a bc 4 18-Solveig b ab b ab b 3 19-Hamza de cde c fgh ef 8 F CV LSD ** ** ** ** ** Lokasyon Ort A B B B 87

88 Çizelge 3. Trakya Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Edirne Kırklareli Edirne Tekirdağ (Keşan) (Lüleburgaz) Genel Ortalama 1-Gelibolu (st) ef 10 2-Kate A 1 (st) fgh 13 3-Tekirdağ (st) efg 11 4-Pehlivan (st) hı 15 5-Aldane (st) ghı 14 6-Krasunia Odes ka (st) de 9 7-TR ıj 16 8-TR b 3 9-Sertori cde 8 10-KT Hasab j Murgavets k Tsarevets j Nogal a 1 14-TE fgh TE cde 7 16-TCI c 5 17-Tanya b 4 18-Solveig a 2 19-Hamza cd 6 F :** %CV:9.0 LSD :32.7 V.S. 88

89 Grafik 1. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday Verim Grafiği LSD 0.05 :

90 Çizelge 4. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Tekirdağ-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) 1-Gelibolu (st) K Kate A 1 (st) K Tekirdağ (st) K Pehlivan (st) K Aldane (st) K Krasunia Odes ka (st) K TR 5913 K TR 5958 K Sertori K KT Hasab K Viktoria K Murgavets K Tsarevets K Nogal K TE K TE K TCI K Tanya K Solveig K Hamza K Leuta K Renata K

91 Çizelge 5. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) 1-Gelibolu (st) K Kate A 1 (st) K Tekirdağ (st) K Pehlivan (st) K Aldane (st) K Krasunia Odes ka (st) K TR 5913 K TR 5958 K Sertori K KT Hasab K Viktoria K Murgavets K Tsarevets K Nogal K TE K TE K TCI K Tanya K Solveig K Hamza K Leuta K Renata K

92 Çizelge 6. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-Keşan-2013) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sedimentasyon (ml) 1-Gelibolu (st) K Kate A 1 (st) K Tekirdağ (st) K Pehlivan (st) K Aldane (st) K Krasunia Odes ka (st) K TR 5913 K TR 5958 K Sertori K KT Hasab K Viktoria K Murgavets K Tsarevets K Nogal K TE K TE K TCI K Tanya K Solveig K Hamza K Leuta K Renata K

93 Çizelge 7. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Keşan-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Un Verimi 1-Gelibolu (st) K Kate A 1 (st) K Tekirdağ (st) K Pehlivan (st) K Aldane (st) K Krasunia Odes ka (st) K TR 5913 K TR 5958 K Sertori K KT Hasab K Murgavets K Tsarevets K Nogal K TE K TE K TCI K Tanya K Solveig K Hamza K

94 Çizelge 8. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Un Verimi 1-Gelibolu (st) K Kate A 1 (st) K Tekirdağ (st) K Pehlivan (st) K Aldane (st) K Krasunia Odes ka (st) K TR 5913 K TR 5958 K Sertori K KT Hasab K Murgavets K Tsarevets K Nogal K TE K TE K TCI K Tanya K Solveig K Hamza K

95 Çizelge 9. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Tekirdağ-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Yumuşama Derecesi (Farinograf) (BU) Un Verimi 1-Gelibolu (st) K Kate A 1 (st) K Tekirdağ (st) K Pehlivan (st) K Aldane (st) K Krasunia Odes ka (st) K TR 5913 K TR 5958 K Sertori K KT Hasab K Murgavets K Tsarevets K Nogal K TE K TE K TCI K Tanya K Solveig K Hamza K

96 Çizelge 10. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Lüleburgaz-2014) Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Beklemeli Zeleny Sed. (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Un Verimi 1-Gelibolu (st) K Kate A 1 (st) K Tekirdağ (st) K Pehlivan (st) K Aldane (st) K Krasunia Odes ka (st) K TR 5913 K TR 5958 K Sertori K KT Hasab K Murgavets K Tsarevets K Nogal K TE K TE K TCI K Tanya K Solveig K Hamza K

97 Çizelge 11. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri Ortalamaları ve Standart Sapmaları Tane Rengi Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Zeleny Sedimentasyon (ml) Alveograf Enerji Değeri (W) Su Absorbsiyonu (Farinograf) Un Verimi 1-Gelibolu (st) K 35.9 (2.5) 75.6 (2.2) 12.6 (0.7) 33.3 (4.7) (14.4) 59.4 (2.4) 62.0 (0.7) 2-Kate A 1 (st) K 33.3 (1.8) 73.6 (4.3) 12.2 (0.9) 27.1 (6.2) (4.5) 55.0 (3.1) 57.5 (9.0) 3-Tekirdağ (st) K 37.4 (4.3) 73.6 (4.0) 13.5 (1.5) 41.4 (9.5) (41.1) 57.4 (0.6) 61.5 (3.1) 4-Pehlivan (st) K 40.5 (1.7) 75.8 (2.8) 12.5 (1.0) 31.4 (3.6) (23.1) 59.3 (3.1) 63.2 (2.2) 5-Aldane (st) K 42.4 (2.3) 76.9 (2.8) 13.6 (1.3) 51.0 (8.3) (17.5) 56.7 (1.9) 62.9 (2.6) 6-Krasunia Odes ka (st) K 34.6 (2.4) 74.6 (2.6) 13.1 (0.8) 44.4 (6.8) (34.9) 56.1 (1.1) 59.7 (1.7) 7-TR 5913 K 26.2 (1.6) 74.7 (4.1) 13.7 (1.5) 50.7 (8.1) (12.0) 55.4 (0.8) 63.2 (1.1) 8-TR 5958 K 31.5 (2.2) 73.8 (3.0) 13.5 (1.5) 55.4 (12.2) (18.8) 54.9 (0.6) 60.1 (2.3) 9-Sertori K 32.2 (1.7) 72.6 (5.1) 13.9 (2.0) 56.9 (10.2) (166.3) 55.4 (0.4) 64.8 (1.6) 10-KT Hasab K 28.7 (4.3) 72.5 (3.1) 13.0 (1.5) 41.1 (8.8) (48.9) 53.7 (1.6) 61.5 (2.2) 11-Murgavets K 33.3 (4.1) 73.2 (2.6) 12.2 (1.4) 21.7 (5.3) 69.0 (12.7) 55.7 (2.5) 57.0 (1.6) 12-Tsarevets K 33.4 (1.4) 73.6 (1.8) 12.6 (1.4) 35.6 (2.8) (9.1) 57.4 (2.3) 57.8 (1.4) 13-Nogal K 29.7 (1.6) 73.8 (1.9) 13.1 (1.2) 38.9 (4.7) (24.4) 55.6 (1.6) 62.9 (1.4) 14-TE K 36.2 (3.8) 74.7 (2.1) 12.7 (1.9) 26.3 (6.2) (22.5) 55.7 (0.8) 60.8 (1.3) 15-TE K 32.2 (3.5) 76.0 (2.7) 12.5 (1.1) 44.0 (15.0) (43.1) 54.1 (1.1) 57.0 (2.8) 16-TCI K 33.2 (3.1) 75.0 (2.3) 13.0 (1.8) 51.4 (11.1) (50.6) 57.8 (2.1) 62.3 (1.4) 17-Tanya K 34.4 (2.4) 75.0 (3.1) 13.2 (1.0) 38.4 (5.8) (12.9) 54.3 (1.3) 59.5 (1.6) 18-Solveig K 30.2 (2.7) 74.1 (2.5) 12.7 (1.2) 38.3 (8.1) (56.4) 53.3 (0.6) 63.8 (2.6) 19-Hamza K 35.1 (1.6) 77.1 (2.9) 13.0 (0.9) 42.6 (4.6) (27.3) 56.9 (0.2) 62.0 (1.8) 97

98 Çizelge 12. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları ( Edirne-2013) Ekim Sıklığı 500 tane/m 2 Ön bitki Ayçiçeği Ekimde parsel alanı 9 m 2 Gübreleme zamanı ve miktarı Ekimde 20 kg/da Kompoze gübre, Mart; 15 kg/da Üre (%46), Nisan; 23 kg/da A.N. (%33) Hasatta parsel alanı 8 m 2 İlaçlama türü ve zamanı Yabancı ot ilacı ekim sonrası ve ilkbaharda Ekim Tarihi Hasat Tarihi Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Soğuk Zararı (1-9) Yatma Kahverengi Pas Septoria Verim (kg/da) Edirne 1-Gelibolu (st) S Kate A-1 (st) S Tekirdağ (st) S Pehlivan (st) S Aldane (st) Krasunia Odes ka (st) S TR TR Sertori MS KT Hasab S Viktoria S Murgavets S Tsarevets S Nogal TE MS TE MR TCI İZ Tanya S Solveig S Hamza MS Leuta S Renata MS :Soğuk zararı az, 9: soğuk zararı fazla 98

99 Edirne Edirne Lüleburgaz Keşan Tekirdağ Edirne Lüleburgaz Keşan Tekirdağ Edirne Lüleburgaz Tekirdağ Çizelge 13. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Başak Tipi Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Yatma (%/Derece) 1-Gelibolu (st) +B /4 20/4 17/4 18/ Kate A 1 (st) -B /4 23/4 18/4 16/ Tekirdağ (st) +B /4 20/4 18/4 19/ Pehlivan (st) -B /4 25/4 16/4 19/4 30/ Aldane (st) -B /4 18/4 16/4 17/ Krasunia Odes ka (st) +B /4 25/4 21/4 23/ TR B /4 26/4 22/4 20/4 80/ TR B /4 28/4 25/4 27/ Sertori +K /4 2/5 2/5 1/ KT Hasab -B /4 1/5 1/5 30/ Murgavets +B /4 25/4 20/4 19/ Tsarevets -B /4 25/4 19/4 18/ Nogal +B /4 26/4 19/4 19/ TE B /4 26/4 28/4 21/ TE B /4 18/4 16/4 17/ TCI B /4 27/4 23/4 18/ Tanya -B /4 27/4 24/4 25/ Solveig -B /4 1/5 30/4 26/ Hamza +B /4 28/4 25/4 25/

100 Edirne Lüleburgaz Keşan Tekirdağ Edirne Lüleburgaz Keşan Tekirdağ Edirne Lüleburgaz Keşan Tekirdağ Edirne Lüleburgaz Keşan Çizelge 14. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Sarı Pas Kahverengi Pas Külleme Sept. tritici (0-99) 1-Gelibolu (st) 30MR 10MR 0 10MR 40S 40S 30S 40S Kate A 1 (st) 60S 30S 0 30S 80S 60S 80S 80S Tekirdağ (st) 10MR 40S 10MR 5MR 40S 30S 40S 40S Pehlivan (st) 60S 5MR 0 40S 80S 0 80S 60S Aldane (st) 60S 10MR 60S 10MR 0 10MR5R 60S Krasunia Odes ka (st) 20MR 10MR 0 20MR 40S 10MR 60S TR S 80S 60S 40S MR TR TR Sertori MR 0 20S KT Hasab 80S 80S 80S 60S 80S 30S 80S 40S Murgavets 100S 80S 20MR 100S 80S 80S 100S 100S Tsarevets 100S 60S 0 100S 40S 80S 100S 60S Nogal 5MR TE MR 10MR 40S 30S 10MR 10MR 40S 10MR TE S 30MR 80S 60S 0 20MR 40S TCI TR 20MR Tanya 40S MR S Solveig MR 10MR 80S Hamza 80S 20MR 60S 20MR 10MR 80S 20MS 20MR

101 Çizelge 15. Trakya Bölgesi Ekim Yılı Ekmeklik Buğday Hastalık Test Sonuçları (2013) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla* Fide* Fide* Sürmeli Toplam Başak Sürme Başak Başak Sayısı Sayısı Oranı 1-Gelibolu (st) 7 70 MS-S Kate A 1 (st) 7 60 MS-S Tekirdağ (st) 7 70 MS-S Pehlivan (st) Aldane (st) 7 T-10 MS-S Krasunia odes'ka (st) 7 90 S TR S ; TR Sertori KT Hasab ;/3 0/ Viktoria Murgavets S Tsarevets S Nogal 5/7 (2B) 0 X TE /3 (3B) 40 MS-S TE MS-S TCI MS Tanya 7 T-10 MS Solveig Hamza 7 80 MS X Leuta 1 0/7 (1B) Renata 0 (İlaçlı) Not: 1-İlaçlı genotipler * = maksimum skor 101

102 Çizelge 16. Trakya Bölgesi Ekmeklik Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla Sera Sera İkizce 1-Gelibolu (st) 7 70 S Kate A 1 (st) 8 60 MS-S Tekirdağ (st) 7 30 MR-MS Pehlivan (st) 0 60 S Aldane (st) 8 70 MS-S Krasunia Odes ka (st) İlaçlı 100 S İlaçlı İlaçlı İlaçlı 7-TR 5913 İlaçlı 100 S İlaçlı İlaçlı İlaçlı 8-TR 5958 İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 9-Sertori KT Hasab İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 11-Murgavets S Tsarevets S Nogal 7 20 S TE /6 (2B) 50 MS-S TE S TCI MS-S Tanya 7 60 MS-S Solveig İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 19-Hamza 7 70 MS-S 0/ Sera: Sarı pas hastalığı 0-9 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-6 dayanıklı, 7-9 hassas olarak yorumlanmalıdır. Sera: Kahverengi ve kara pas hastalıkları 0-4 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-2 dayanıklı, 3-4 hassas olarak yorumlanmalıdır. Tarla: Sarı pas hastalığı, Modiye Cobb skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Tarla: Sürme hastalığı, enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 102

103 MAKARNALIK BUĞDAY EKER (2012 AMBVD 016) AYZER (2012 AMBVD 017) MAESTRALE ALATAY PERRE (OLGUN 19) HASANBEY (GAPUTAEM 09M 2012) NKÜZİRAAT (NZFAM 2) UNIYA 103

104 EKER (2012 AMBVD 016), AYZER (2012 AMBVD 017) VE MAESTRALE MAKARNALIK BUĞDAY ÇEŞİTLERİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Akdeniz (Çukurova) Bölgesi makarnalık buğday tarımsal değerleri ölçme denemelerinde 2012 AMBVD 016, 2012 AMBVD 017 ve Maestrale çeşit adayları 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Adana, Adana (Ceyhan), Hatay ve Kahramanmaraş da kurulmuştur. Bu denemelerde Svevo, Zenit, Fuatbey 2000 ve Amanos 97 standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Manisa da (Beydere) yapılmıştır. AMBVD 016, 2012 AMBVD 017 ve Maestrale çeşit adaylarının bu süre içinde UPOV prensipleri dikkate alınarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmıştır. FYD testleri sonucu; aday çeşitlerin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilerek haklarında özellik belgesi düzenlenmiştir. AMBVD 016; tescil başvurusunu Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü nün yaptığı çeşit adayı aynı enstitü tarafından 2012 yılında Adana da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, beyaz başaklı, beyaz kılçıklı, bitki boyu orta, başaklanma zamanı erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ilk sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %23.4 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; AMBVD 016 çeşit adayı 1.06 b değeri ve pozitif a değerine (51.2) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , camsılık %72-100, SDS sedimentasyon ml, irmik B sarılık değeri , irmik verimi % arasında değişmektedir. AMBVD 017; tescil başvurusunu Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü nün yaptığı çeşit adayı aynı enstitü tarafından 2012 yılında Adana da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, beyaz başaklı, beyaz kılçıklı, bitki boyu kısadan orta, başaklanma zamanı erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ikinci sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %21.2 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; AMBVD 017 çeşit adayı 1.06 b değeri ve pozitif a değerine (41.0) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , camsılık %66-98, SDS sedimentasyon ml, irmik B sarılık değeri , irmik verimi % arasında değişmektedir. Maestrale; tescil başvurusunu Tasaco Tarım San. ve Tic. A.Ş. nin yaptığı çeşit adayı Societi Produttori Sementi SPA tarafından 1994 yılında İtalya da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, beyaz başaklı, açık kahverengi kılçıklı, bitki boyu orta, başaklanma zamanı çok erkenerken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile üçüncü 104

105 sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %5.6 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Maestrale çeşit adayı 0.84 b değeri ve pozitif a değerine (79.9) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , camsılık %70-100, SDS sedimentasyon ml, irmik B sarılık değeri , irmik verimi % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan AMBVD 016 çeşit adayı Eker, AMBVD 017 çeşit adayı Ayzer ve Maestrale çeşit adayı aynı isimle tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 105

106 Çizelge 1. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekim Yılı Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adana Adana Hatay Kahramanmaraş Ortalama V.S. (Merkez) (Ceyhan) 1-Svevo (st) bc b b b 5 2-Zenit (st) b b b c 7 3-Fuatbey 2000 (st) c b b bc 6 4-Amanos 97 (st) c b a b AMBVD a a a a AMBVD ab a a a 2 7-Maestrale bc b b b 3 F CV LSD ** ** Ö.D ** ** Lokasyon Ort B B C A Çizelge 2. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Ekim Yılı Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adana Hatay Kahramanmaraş Ortalama V.S. (Merkez) 1-Svevo (st) b abc b b 5 2-Zenit (st) b bcd d bc 6 3-Fuatbey 2000 (st) b d c c 7 4-Amanos 97 (st) b ab b b AMBVD a ab ab a AMBVD a a a a 1 7-Maestrale ab cd ab b 4 F CV LSD * ** ** ** Lokasyon Ort B A C 106

107 Çizelge 3. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adana Adana (Ceyhan) Hatay Kahramanmaraş Ortalama V.S Svevo (st) b 5 2-Zenit (st) c 7 3-Fuatbey 2000 (st) c 6 4-Amanos 97 (st) b AMBVD a AMBVD a 2 7-Maestrale b 3 F :** %CV:10.6 LSD :

108 Grafik 1. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday Verim Grafiği LSD 0.05 :

109 Çizelge 4. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Svevo (st) Zenit (st) Fuatbey 2000 (st) Amanos 97 (st) AMBVD AMBVD Maestrale Genel Ortalama Std. Ortalama

110 Grafik 2. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday Stabilite Grafiği 110

111 Grafik 3. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday Beklenen Verim Grafiği 111

112 Çizelge 5. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Adana-Ceyhan-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein 1-Svevo (st) Zenit (st) Fuatbey 2000 (st) Amanos 97 (st) AMBVD AMBVD Maestrale Çizelge 6. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Adana-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein 1-Svevo (st) Zenit (st) Fuatbey 2000 (st) Amanos 97 (st) AMBVD AMBVD Maestrale Çizelge 7. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Kahramanmaraş-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Zenit (st) Fuatbey 2000 (st) Amanos 97 (st) AMBVD AMBVD Maestrale

113 Çizelge 8. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Kahramanmaraş-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Zenit (st) Fuatbey 2000 (st) Amanos 97 (st) AMBVD AMBVD Maestrale Çizelge 9. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Hatay-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Zenit (st) Fuatbey 2000 (st) Amanos 97 (st) AMBVD AMBVD Maestrale

114 Çizelge 10. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Adana-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Zenit (st) Fuatbey 2000 (st) Amanos 97 (st) AMBVD AMBVD Maestrale Çizelge 11. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Ortalama ve Standart Sapma Değerleri 1-Svevo (st) 2-Zenit (st) 3-Fuatbey 2000 (st) 4-Amanos 97 (st) AMBVD AMBVD Maestrale Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık Değeri İrmik Verimi

115 Çizelge 12. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Sarı Pas*** Kara Pas*** Kahverengi Pas*** Septoria Verim (kg/da) Adana K.maraş Adana K.maraş Adana Adana K.maraş 1-Svevo (st) MS Zenit (st) MR Fuatbey 2000 (st) MR Amanos 97 (st) MR AMBVD AMBVD Maestrale ***Hastalık şiddeti ve reaksiyon tipi birlikte değerlendirilerek gözlemler alınır. Hastalık şiddeti: Sarı/kahverengi pasta bayrak yaprağında, kara pasta ise sap kısmında pas püstülleriyle kaplı olan alanın, toplam bayrak yaprağı/sap alanına olan oranının % olarak ifadesidir. Hastalık gözlemlerinde skalanın değerlendirilmesi genellikle izafi olduğundan hastalık şiddeti için yaklaşık olarak 0, iz (=T), 5, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90 ve 100 kademeleri kullanılır. Reaksiyon tipi: 0: Gözle görülür bir enfeksiyon yok. R (Dayanıklı): Nekrotik (ölü dokular) lekeler var. Bunlarda pas püstülleri yoktur veya çok küçüktürler. MR (Orta Dayanıklı):Nekrotik alanlarla çevrili küçük püstüller görülmektedir. MS (Orta Hassas): Küçükten orta büyüklüğe kadar püstüller görülmektedir. S (Hassas): Büyük püstüller var, nekrotik veya klorotik alan yoktur. Çizelge 13. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Bitki boyu Başaklanma Tarihi Kahverengi Verim Külleme (cm) (gün/ay) Pas (kg/da) Adana Kahramanmaraş Adana Kahramanmaraş Adana Adana Adana Kahramanmaraş 1-Svevo (st) /03 13/04 10MS Zenit (st) /03 15/04 70MS Fuatbey 2000 (st) /03 17/04 10MS Amanos 97 (st) /03 16/04 40MS AMBVD /03 14/ AMBVD /03 14/04 10MR Maestrale /03 14/

116 Çizelge 14. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2013) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sürmeli Toplam Başak Sürme Başak Sera Tarla* Fide* Fide* Başak Sayısı Sayısı Oranı 1-Svevo (st) MS-S ;/ Zenit (st) MS-S Fuatbey 2000 (st) 7 30 MS-S Amanos 97 (st) 5 T-20 MS AMBVD AMBVD / Maestrale 1 0 T R Not: 1-İlaçlı genotipler * = maksimum skor Çizelge 15. Akdeniz (Çukurova) Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Sarı pas Tarla 1-Svevo (st) 40 MS 2-Zenit (st) 80 S-MS 3-Fuatbey 2000 (st) T-10 MS 4-Amanos 97 (st) MS AMBVD MS AMBVD 017 T-10 MS 7-Maestrale 30/T (1B) MS/MS (1B) Sera: Sarı pas hastalığı 0-9 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-6 dayanıklı, 7-9 hassas olarak yorumlanmalıdır. Sera: Kahverengi vekara pas hastalıkları 0-4 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-2 dayanıklı, 3-4 hassas olarak yorumlanmalıdır. Tarla Sarı Pas Hastalığı: Modiye Cobb skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Tarla Sürme hastalığı: Enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 116

117 ALATAY MAKARNALIK BUĞDAY ÇEŞİDİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Ege-Güney Marmara Bölgesi makarnalık buğday tarımsal değerleri ölçme denemelerinde Alatay çeşit adayı 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Sakarya, Sakarya (Pamukova), Bursa (Karacabey), İzmir (Menemen), Manisa (Beydere), Muğla (Dalaman), Aydın (Söke), Denizli ve Balıkesir (Bandırma) da kurulmuştur. Bu denemelerde Şölen 2002, Ege 88, Svevo, Zenit ve Tüten 2002 standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Manisa da (Beydere) yapılmıştır. Çeşit adayının bu süre içinde UPOV prensipleri dikkate alınarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmıştır. FYD testleri sonucu; aday çeşidin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilerek hakkında özellik belgesi düzenlenmiştir. Alatay; tescil başvurusunu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü nün yaptığı çeşit adayı aynı kuruluş tarafından İzmir de ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, beyaz başaklı, koyu mor kılçıklı, bitki boyu orta, başaklanma zamanı erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ilk sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %2.4 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Alatay çeşit adayı 0.92 b değeri ve pozitif a değerine (59.9) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , camsılık %52-98, SDS sedimentasyon ml, irmik B sarılık değeri , irmik verimi % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan Alatay çeşit adayı aynı isimle tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 117

118 Çizelge 1. Ege-Güney Marmara Ekim Yılı Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Sakarya Sakarya (Pamukova) Bursa (Karacabey) İzmir (Menemen) Aydın (Söke) Denizli Bandırma Ortalama V.S. 1-Şölen 2002 (st) bc ab a c c Ege 88 (st) bc bc bc b a Svevo (st) b c ab b c Zenit (st) a a d a d Tüten 2002 (st) c ab bc c ab Alatay c bc ab bc F CV LSD ** * Ö.D ** ** ** O.D Ö.D Lokasyon Ort D A C B F C E 118

119 Çizelge 2. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekim Yılı Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Sakarya Sakarya (Pamukova) Bursa (Karacabey) İzmir (Menemen) Dalaman Denizli Balıkesir (Bandırma) Manisa (Beydere) Ortalama V.S. 1-Şölen 2002 (st) ab ab a abc bc c a bc 4 2-Ege 88 (st) bc b c bc bc bc ab d 6 3-Svevo (st) a b cd c bd c b d 8 4-Zenit (st) bc a e a c abc b d 7 5-Tüten 2002 (st) bc a bc ab a abc a ab 2 6-Alatay ab ab cd abc b ab b bc 3 7-Tuğra c a d ab ab c ab cd 5 8-Yaren ab a ab ab a a ab a 1 F CV LSD * Ö.D * ** * ** * * ** Lokasyon Ort E A D B A B C B 119

120 Çizelge 3. Ege-Güney Marmara Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Sakarya Sakarya (Pamukova) Bursa (Karacabey) İzmir (Menemen) Aydın (Söke) Denizli Balıkesir (Bandırma) Muğla (Dalaman) Manisa (Beydere) Genel Ortalama V.S Şölen 2002 (st) a 3 2-Ege 88 (st) ab 4 3-Svevo (st) b 6 4-Zenit (st) ab 5 5-Tüten 2002 (st) a 2 6-Alatay a 1 F :* %CV:10.1 LSD :

121 Grafik 1. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday Verim Grafiği LSD 0.05 :

122 Çizelge 4. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay Genel Ortalama Std. Ortalama

123 Grafik 2. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday Stabilite Grafiği 123

124 Grafik 3. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday Beklenen Verim Grafiği 124

125 Çizelge 5. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Denizli-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyo n (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay Çizelge 6. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Bursa-Karacabey-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyo n (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay

126 Çizelge 7. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (İzmir-Menemen-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyo n (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay Çizelge 8. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Sakarya-Pamukova-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyo n (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay

127 Çizelge 9. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Sakarya-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyo n (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay Çizelge 10. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Aydın-Söke-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyo n (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay

128 Çizelge 11. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Menemen-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay Tuğra Yaren Çizelge 12. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Denizli-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılı k SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay Tuğra Yaren

129 Çizelge 13. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Sakarya-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay Tuğra Yaren Çizelge 14. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Pamukova-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay Tuğra Yaren

130 Çizelge 15. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Karacabey-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay Tuğra Yaren Çizelge 16. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Bandırma-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) Ege 88 (st) Svevo (st) Zenit (st) Tüten 2002 (st) Alatay Tuğra Yaren

131 Çizelge 17. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Ortalama ve Standart Sapma Değerleri Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık Değeri İrmik Verimi 1-Şölen 2002 (st) 2-Ege 88 (st) 3-Svevo (st) 4-Zenit (st) 5-Tüten 2002 (st) 6-Alatay

132 Menemen Sakarya Menemen Sakarya Pamukova Karacabey Bandırma Menemen Sakarya Menemen Sakarya Pamukova Karacabey Bandırma Menemen Çizelge 18. Ege Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Bitki Boyu (cm) Yatma /Derece Başaklanma Tarihi (gün/ay) Verim (kg/da) Soğuk Zararı (1-9) 1-Şölen 2002 (st) / /04 29/ Ege 88 (st) / /04 03/ Svevo (st) /04 02/ Zenit (st) /04 23/ Tüten 2002 (st) / /04 27/ Alatay / /04 21/ :Soğuk zararı az, 9: soğuk zararı fazla Çizelge 19. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) İzmir-Menemen Sakarya Sarı Pas Kara Pas Kahverengi Pas Sarı Pas Kahverengi Pas Külleme (0-9/0-100) 1-Şölen 2002 (st) /40 2-Ege 88 (st) /10 3-Svevo (st) /10 4-Zenit (st) S 0 0 9/10 5-Tüten 2002 (st) /30 6-Alatay /10 132

133 Menemen Pamukova Sakarya Pamukova Karacabey Bandırma Menemen Pamukova Sakarya Menemen Menemen Menemen Sakarya Çizelge 20. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Bitki Boyu (cm) Yatma Başaklanma Tarihi (gün/ay) Sarı Pas Kara Pas Kahverengi Pas Külleme (0-9/0-100) 1-Şölen 2002 (st) /03 23/04 13/04 5S 0 5S 9/20 2-Ege 88 (st) /04 23/04 18/04 30MS 0 0 3/10 3-Svevo (st) /04 22/04 15/04 30MS 10MS 10MS 5/20 4-Zenit (st) /04 24/04 18/04 50MS/S 0 TMS 9/30 5-Tüten 2002 (st) /04 23/04 14/04 20MS 30S 10S 9/20 6-Alatay /04 25/04 16/04 20MS 0 5MS 5/10 7-Tuğra /04 25/04 16/04 10MS 0 5MS 5/50 8-Yaren /04 25/04 17/04 5MS 0 5MS 9/30 1:Soğuk zararı az, 9: soğuk zararı fazla 133

134 Çizelge 21. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2013) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sera Tarla* Fide* Fide* Sürmeli Başak Sayısı Sürme Toplam Başak Sayısı Sürme Başak Oranı 1-Şölen 2002 (st) 1 20 MS-S Ege 88 (st) 6 10 MS Svevo (st) MS 3/; 0/ Zenit (st) MS-S Tüten 2002 (st) 2 20 MS Alatay 1 40 MS-S Çizelge 22. Ege-Güney Marmara Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla Sera Sera Sürme 1-Şölen 2002 (st) 0/7 (1B) MS Ege 88 (st) 7 30 MS 0/1 (1B) Svevo (st) İlaçlı 30 MS İlaçlı İlaçlı İlaçlı 4-Zenit (st) İlaçlı 70 MS-S İlaçlı İlaçlı İlaçlı 5-Tüten 2002 (st) İlaçlı MS İlaçlı İlaçlı İlaçlı 6-Alatay 0 60 MS Tuğra 1/7 (2B) 40/10 (2B) MS/MS (2B) Yaren 7 20 MS Sera: Sarı pas hastalığı 0-9 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-6 dayanıklı, 7-9 hassas olarak yorumlanmalıdır. Sera: Kahverengi vekara pas hastalıkları 0-4 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-2 dayanıklı, 3-4 hassas olarak yorumlanmalıdır. Tarla Sarı Pas Hastalığı: Modiye Cobb skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Tarla Sürme hastalığı: Enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 134

135 PERRE (OLGUN 19) VE HASANBEY (GAPUTAEM 09M 2012) MAKARNALIK BUĞDAY ÇEŞİTLERİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Güneydoğu Anadolu Bölgesi suluda makarnalık buğday tarımsal değerleri ölçme denemelerinde Olgun-19 ve GAPUTAEM 09M 2012 çeşit adayları 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Adıyaman, Şanlıurfa (Koruklu), Şanlıurfa (Gündaş), Şanlıurfa (Tatlıca), Diyarbakır, Mardin (Kızıltepe), Şanlıurfa (Ceylanpınar) ve Mardin (Küçükköy) de kurulmuştur. Bu denemelerde Svevo, Sarıçanak 98, Fuatbey 2000 ve Ege 88 standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Manisa da (Beydere) yapılmıştır. Çeşit adaylarının bu süre içinde UPOV prensiplerine uygun olarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmış ve çeşit özellik belgesi düzenlenmiştir. Olgun 19; tescil başvurusunu Olgunlar Turizm Otomotiv Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı aynı firma tarafından 2012 yılında Adıyaman ve Şanlıurfa da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, beyaz başaklı, orta mor kılçıklı, bitki boyu orta, başaklanma zamanı erken-orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile üçüncü sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %4.2 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Olgun-19 çeşit adayı 0.88 b değeri ve pozitif a değerine (63.2) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , camsılık %94-100, SDS sedimentasyon ml, irmik B sarılık değeri , irmik verimi % arasında değişmektedir. GAPUTAEM 09M 2012; tescil başvurusunu GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü nün yaptığı çeşit adayı aynı enstitü tarafından 2012 yılında Diyarbakır da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, beyaz başaklı, açık kahverengi kılçıklı, bitki boyu orta, başaklanma zamanı erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ilk sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %14.1 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; GAPUTAEM 09M 2012 çeşit adayı 1.04 b değeri ve pozitif a değerine (33.3) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , camsılık %96-100, SDS sedimentasyon ml, irmik B sarılık değeri , irmik verimi % arasında değişmektedir. 135

136 Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan Olgun 19 çeşit adayı Perre ve GAPUTAEM 09M 2012 çeşit adayı Hasanbey adıyla tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 136

137 Çizelge 1. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Ekim Yılı Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Şanlıurfa (Koruklu) Diyarbakır Mardin (Kızıltepe) Adıyaman Şanlıurfa (Tatlıca) Ortalama V.S. 1-Svevo (st) bc cd 7 2-Sarıçanak 98 (st) ab bcd 5 3-Fuatbey 2000 (st) c d 8 4-Ege 88 (st) bc bcd 4 5-Biensur bc bcd 6 6-Vitrico bc bc 3 7-GAPUTAEM 09M a a 1 8-Olgun ab ab 2 F CV LSD Ö.D * Ö.D Ö.D Ö.D ** Lokasyon Ort B C A D D 137

138 Çizelge 2. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Ekim Yılı Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Diyarbakır Mardin (Küçükköy) Adıyaman Şanlıurfa (Ceylanpınar) Şanlıurfa (Koruklu) Şanlıurfa (Gündaş) Ortalama V.S. 1-Svevo (st) bc cd e d e f 12 2-Sarıçanak 98 (st) bcd a de abc cde b-e 7 3-Fuatbey 2000 (st) d de bcd cd e f 11 4-Ege 88 (st) bc cd cd a-d a bcd 6 5-Olgun bc ab abc cd b-e c-f 8 6-GAPUTAEM 09M bcd a-d ab a-d abc ab 3 7-Massimo Meridio ab abc a ab b-e a 2 8-GAPUTAEM-07-M cd bcd de a-d ab def 9 9-Miradoux cd e abc bcd de ef TR a bcd abc a a-d a 1 11-Tripudo cd a-d ab ab b-e ab 4 12-Trionfo bc abc bcd a-d a-e abc 5 F CV LSD ** Ö.D ** ** * Lokasyon Ort C B D D A BC * **

139 Çizelge 3. Güneydoğu Anadolu Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Diyarbakır Mardin (Küçükköy) Adıyaman Şanlıurfa (Tatlıca) Mardin (Kızıltepe) Şanlıurfa (Ceylanpınar) Şanlıurfa (Koruklu) Şanlıurfa (Gündaş) Genel Ort. V.S Svevo (st) c 5 2-Sarıçanak 98 (st) b 4 3-Fuatbey 2000 (st) c 6 4-Ege 88 (st) b 2 5-Olgun b 3 6-GAPUTAEM 09M a 1 F :** %CV:14.2 LSD :

140 Grafik 1. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday Verim Grafiği LSD 0.05 :

141 Çizelge 4. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Olgun GAPUTAEM 09M Genel Ortalama Std. Ortalama

142 Grafik 2. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday Stabilite Grafiği 142

143 Grafik 3. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday Beklenen Verim Grafiği 143

144 Çizelge 5. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Mardin-Kızıltepe-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyo n (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Biensur Vitrico GAPUTAEM 09M Olgun Çizelge 6. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Diyarbakır-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sed. (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Biensur Vitrico GAPUTAEM 09M Olgun

145 Çizelge 7. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Şanlıurfa-Koruklu-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sed. (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Biensur Vitrico GAPUTAEM 09M Olgun Çizelge 8. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Adıyaman-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sed. (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Biensur Vitrico GAPUTAEM 09M Olgun

146 Çizelge 9. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Şanlıurfa-Tatlıca-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sed. (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Biensur Vitrico GAPUTAEM 09M Olgun Çizelge 10. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Ceylanpınar-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Olgun GAPUTAEM 09M Massimo Meridio GAPUTAEM-07-M Miradoux TR Tripudo Trionfo

147 Çizelge 11. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Adıyaman-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Olgun GAPUTAEM 09M Massimo Meridio GAPUTAEM-07-M Miradoux TR Tripudo Trionfo Çizelge 12. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Diyarbakır-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Olgun GAPUTAEM 09M Massimo Meridio GAPUTAEM-07-M Miradoux TR Tripudo Trionfo

148 Çizelge 13. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Mardin-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Olgun GAPUTAEM 09M Massimo Meridio GAPUTAEM-07-M Miradoux TR Tripudo Trionfo Çizelge 14. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Koruklu-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Olgun GAPUTAEM 09M Massimo Meridio GAPUTAEM-07-M Miradoux TR Tripudo Trionfo

149 Çizelge 15. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Ekmeklik Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri Ortalamaları ve Standart Sapmaları Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık Değeri İrmik Verimi 1-Svevo (st) 2-Sarıçanak 98 (st) 3-Fuatbey 2000 (st) 4-Ege 88 (st) 5-Olgun 19 6-GAPUTAEM 09M

150 Diyarbakır Kızıltepe Adıyaman Tatlıca Koruklu Diyarbakır Tatlıca Koruklu Kızıltepe Kızıltepe Diyarbakır Kızıltepe Adıyaman Tatlıca Koruklu Çizelge 16. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Bitki Boyu (cm) Başaklanma gün sayısı Sarı Pas Kahverengi Pas Verim (kg/da) 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) MR 40 MS Fuatbey 2000 (st) MR Ege 88 (st) MR Biensur MR Vitrico MS GAPUTAEM 09M Olgun MS

151 Diyarbakır Mardin Adıyaman Ceylanpınar Koruklu Gündaş Diyarbakır Adıyaman Ceylanpınar Koruklu Gündaş Koruklu Çizelge 17. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Bitki Boyu (cm) Başaklanma gün sayısı Yatma 1-Svevo (st) Sarıçanak 98 (st) Fuatbey 2000 (st) Ege 88 (st) Olgun GAPUTAEM 09M Massimo Meridio GAPUTAEM-07-M Miradoux TR Tripudo Trionfo

152 Çizelge 18. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Gözlemleri (2013) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla* Fide* Fide* Sürmeli Başak Sayısı Toplam Başak Sayısı Sürme Başak Oranı (% ) 1-Svevo (st) MS 0; Sarıçanak 98 (st) 6 40 MS Fuatbey 2000 (st) 6 10 MS-S Ege 88 (st) 7 10 MR-MS Biensur 3/7 (1B) 10 MS-S Vitrico 7 20 MS-S GAPUTAEM -09-M Olgun-19 6 T MR Not: 1-İlaçlı genotipler * = maksimum skor 152

153 Çizelge 19. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Suluda Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla Sera Sera Sürme 1-Svevo (st) İlaçlı T MS İlaçlı İlaçlı İlaçlı 2-Sarıçanak 98 (st) MS Fuatbey 2000 (st) İlaçlı MS İlaçlı İlaçlı İlaçlı 4-Ege 88 (st) 7 T MS Olgun 19 0 T-30 MS Bitki Yok GAPUTAEM 09M MS Massimo Meridio 0 T-10 MR GAPUTAEM-07-M-13 7 T/40 MR/MS Miradoux 0/7 (2B) MS TR T MR ; Tripudo İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı 12-Trionfo İlaçlı 0 İlaçlı İlaçlı İlaçlı Sera: Sarı pas hastalığı 0-9 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-6 dayanıklı, 7-9 hassas olarak yorumlanmalıdır. Sera: Kahverengi vekara pas hastalıkları 0-4 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-2 dayanıklı, 3-4 hassas olarak yorumlanmalıdır. Tarla Sarı Pas Hastalığı: Modiye Cobb skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Tarla Sürme hastalığı: Enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 153

154 NKÜZİRAAT (NZFAM 2) VE UNIYA MAKARNALIK BUĞDAY ÇEŞİTLERİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Trakya Bölgesi makarnalık buğday tarımsal değerleri ölçme denemelerinde NZFAM 2 ve Uniya çeşit adayları 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Tekirdağ, Edirne, Keşan ve Lüleburgaz da kurulmuştur. Bu denemelerde Kızıltan 91, Eminbey, Mirzabey 2000 ve Ç 1252 standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Ankara da (Yenikent) yapılmıştır. NZFAM 2 çeşit adayının bu süre içinde UPOV prensipleri dikkate alınarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmıştır. FYD testleri sonucu; aday çeşidin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilerek hakkında özellik belgesi düzenlenmiştir. NZFAM 2; tescil başvurusunu Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi nin yaptığı çeşit adayı aynı kuruluş tarafından 2009 yılında Tekirdağ da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; alternatif, beyaz başaklı, orta mor kılçıklı, bitki boyu orta-uzun, başaklanma zamanı erkenorta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ilk sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %28.5 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; NZFAM 2 çeşit adayı 0.41 b değeri ve pozitif a değerine (494.1) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , camsılık %86-98, SDS sedimentasyon ml, irmik B sarılık değeri , irmik verimi % arasında değişmektedir. Uniya; tescil başvurusunu Marmara Un San. A.Ş. nin yaptığı çeşit adayı Krasnodar Lukyanenko Research Institute of Agriculture tarafından 2004 yılında Rusya da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; kışlık, beyaz başaklı, beyaz kılçıklı, bitki boyu orta, başaklanma zamanı orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ikinci sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %11.2 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Uniya çeşit adayı 0.93 b değeri ve pozitif a değerine (69.4) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % , camsılık %86-94, SDS sedimentasyon ml, irmik B sarılık değeri , irmik verimi % arasında değişmektedir. 154

155 Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan NZFAM 2 çeşit adayı NKÜZiraat adıyla ve Uniya çeşit adayı ise aynı isimle tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 155

156 Çizelge 1. Trakya Bölgesi Ekim Yılı Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Edirne Tekirdağ Edirne (Keşan) Ortalama V.S. 1-Kızıltan 91 (st) c bc 4 2-Eminbey (st) c c 6 3-Mirzabey 2000 (st) c c 7 4-Ç 1252 (st) bc abc 3 5-Svevo (st) a a 1 6-NZFAM ab ab 2 7-Uniya bc bc 5 F Ö.D. Ö.D. * ** CV LSD Lokasyon Ort A A B 156

157 Çizelge 2. Trakya Bölgesi Ekim Yılı Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Edirne (Merkez) Edirne (Keşan) Kırklareli (Lüleburgaz) Ortalama 1-Kızıltan 91 (st) cd de c de 6 2-Eminbey (st) d cd b 588. cd 5 3-Mirzabey 2000 (st) cd e c e 7 4-Ç 1252 (st) cd cd b bc 4 5-NZFAM ab a ab a 1 6-Uniya bc c b b 3 7-TR a b a a 2 F CV LSD ** ** ** Lokasyon Ort A C B Çizelge 3. Trakya Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Edirne Tekirdağ Edirne (Keşan) ** Kırklareli (Lüleburga z) Genel Ortalama Kızıltan 91 (st) de 5 2-Eminbey (st) cd 4 3-Mirzabey 2000 (st) e 6 4-Ç 1252 (st) bc 3 5-NZFAM a 1 6-Uniya b 2 F :** %CV:12.5 LSD :44.2 V.S. V.S. 157

158 Grafik 1. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday Verim Grafiği LSD 0.05 :

159 Çizelge 4. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Kızıltan 91 (st) Eminbey (st) Mirzabey 2000 (st) Ç 1252 (st) NZFAM Uniya Genel Ortalama Std. Ortalama

160 Grafik 2. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday Stabilite Grafiği 160

161 Grafik 3. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday Beklenen Verim Grafiği 161

162 Çizelge 5. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sed. (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Kızıltan 91 (st) Eminbey (st) Mirzabey 2000 (st) Ç 1252 (st) Svevo (st) NZFAM Uniya Çizelge 6. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-Keşan-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sed. (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Kızıltan 91 (st) Eminbey (st) Mirzabey 2000 (st) Ç 1252 (st) Svevo (st) NZFAM Uniya

163 Çizelge 7. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Tekirdağ-2013) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sed. (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Kızıltan 91 (st) Eminbey (st) Mirzabey 2000 (st) Ç 1252 (st) Svevo (st) NZFAM Uniya Çizelge 8. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Kızıltan 91 (st) Eminbey (st) Mirzabey 2000 (st) Ç 1252 (st) NZFAM Uniya TR

164 Çizelge 9. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Keşan-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Kızıltan 91 (st) Eminbey (st) Mirzabey 2000 (st) Ç 1252 (st) NZFAM Uniya TR Çizelge 10. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Lüleburgaz-2014) Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık değeri İrmik Verimi 1-Kızıltan 91 (st) Eminbey (st) Mirzabey 2000 (st) Ç 1252 (st) NZFAM Uniya TR

165 Çizelge 11. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri Ortalamaları ve Standart Sapmaları Bin Tane Ağırlığı (g) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Protein Camsılık SDS Sedimentasyon (ml) İrmik B Sarılık Değeri İrmik Verimi 1-Kızıltan 91 (st) 2-Eminbey (st) 3-Mirzabey 2000 (st) 4-Ç 1252 (st) 5-NZFAM 2 6-Uniya

166 Çizelge 12. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (Edirne-2013) Deneme Yeri Edirne Ön Bitki Ayçiçeği Ekim Tarihi Gübre cins, miktarı ve zamanı Ekimde 20 kg/da Kompoze gübre, Mart; 15 kg/da Üre (%46), Nisan; 23 kg/da A.Nitrat (%33) Ekim Sıklığı (tane/m 2 ) 500 Sulama zamanı ve sayısı Yapılmadı Ekimde Parsel Alanı (m 2 ) 9 Yabancı ot ilaçlama ve zamanı Ekim sonrası ve ilkbaharda Hasatta Parsel Alanı (m 2 ) 8 Hasat zamanı 22 Haziran 2013 Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Soğuk Zararı (1-9) Yatma Kahverengi Pas 1-Kızıltan 91 (st) 110 3/ İZ 2-Eminbey (st) 97 3/5 2 0 İZ 3-Mirzabey 2000 (st) 99 5/ S 4-Ç 1252 (st) 104 2/ R 5-Svevo (st) / NZFAM / Uniya 108 4/ R 1:Soğuk zararı az, 9: soğuk zararı fazla 166

167 Edirne Lüleburgaz Keşan Tekirdağ Edirne Lüleburgaz Keşan Tekirdağ Edirne Lüleburgaz Tekirdağ Edirne Lüleburgaz Tekirdağ Edirne Lüleburgaz Keşan Tekirdağ Edirne Lüleburgaz Çizelge 13. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Yatma (%/Derece) Sarı Pas Kahverengi Pas Külleme 1-Kızıltan 91 (st) /5 5/5 1/5 1/5 80/ MR S 10MR 80S 5R Eminbey (st) /4 3/5 3/5 30/ R 0 TR TR 10MR Mirzabey 2000 (st) /5 5/5 7/5 3/ MR 20MR 0 20MR 10MR 100S TR Ç 1252 (st) /4 2/5 2/5 1/ MR 30MS 100S TR NZFAM /4 23/4 16/4 15/4 90/ TR Uniya /5 5/5 4/5 3/ MR TR 10MR 60S 5R TR /4 5/5 18/4 13/ TR MR Çizelge 14. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Test Sonuçları (2013) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla* Fide* Fide* Sürmeli Başak Toplam Başak Sayısı Sayısı 1-Kızıltan 91 (st) 5 60 MS Eminbey (st) 1 30 MS Mirzabey 2000 (st) MS-S Ç 1252 (st) 8 70 MS-S Svevo 1 0 T-20 MS ;/3 (1B) 0; NZFAM MS-S Uniya MS-S Sürme Başak Oranı Not: 1-İlaçlı genotipler * = maksimum skor 167

168 Çizelge 15. Trakya Bölgesi Makarnalık Buğday TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sürme Sera Tarla Sera Sera Sürme 1-Kızıltan 91 (st) MS ; Eminbey (st) İlaçlı T/40 (2B) MS/MS (2B) 3 İlaçlı İlaçlı 3-Mirzabey 2000 (st) İlaçlı MS 3 3+ İlaçlı 4-Ç 1252 (st) İlaçlı 60 MS 3 3 İlaçlı 5- NZFAM MS Uniya 7 40 MS İlaçlı 3+ İlaçlı 7-TR MS ; 2 5 Sera: Sarı pas hastalığı 0-9 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-6 dayanıklı, 7-9 hassas olarak yorumlanmalıdır. Sera: Kahverengi vekara pas hastalıkları 0-4 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-2 dayanıklı, 3-4 hassas olarak yorumlanmalıdır. Tarla Sarı Pas Hastalığı: Modiye Cobb skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Tarla Sürme hastalığı: Enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 168

169 ARPA BARIŞ (GAPUTAEM-23-A-2012) SEYMEN (TR 5320) SCARPIA RAMATA CAMPAGNE SULTAN 169

170 BARIŞ (GAPUTAEM-23-A-2012) ARPA ÇEŞİDİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Güneydoğu Anadolu Bölgesi arpa tarımsal değerleri ölçme denemelerinde GAPUTAEM-23-A-2012 çeşit adayı 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Adıyaman, Diyarbakır, Hazro ve Ceylanpınar da kurulmuştur. Bu denemelerde Şahin 91, Sur 93 ve Altıkat standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Manisa da (Beydere) yapılmıştır. Çeşit adayının bu süre içinde UPOV prensipleri dikkate alınarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmıştır. FYD testleri sonucu; aday çeşidin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilerek hakkında özellik belgesi düzenlenmiştir. GAPUTAEM-23-A-2012; tescil başvurusunu GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü nün yaptığı çeşit adayı aynı enstitü tarafından 2012 yılında Diyarbakır da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, iki sıralı, kısa-orta boylu ve başaklanma zamanı erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ilk sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 24.6 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; GAPUTAEM-23-A-2012 çeşit adayı 1.07 b değeri ve pozitif a değerine (40.5) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının hektolitre ağırlığı kg/hl, bin tane ağırlığı g, protein oranı % , mm elek üstü % , elek altı % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan GAPUTAEM-23-A-2012 çeşit adayı Barış adıyla tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 170

171 Çizelge 1. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Ekim Yılı Arpa TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adıyaman Diyarbakır Diyarbakır (Hazro) Ortalama V.S. 1-Şahin 91 (st) cd b b 5 2-Sur 93 (st) d b b 6 3-Altıkat (st) a a a 2 4-Barberousse (st) a a a 4 5-GAPUATEM-01-A ab a a 1 6-GAPUATEM-23-A bc a a 3 F CV LSD ** ** Ö.D Lokasyon Ort * Çizelge 2. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Ekim Yılı Arpa TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Diyarbakır Diyarbakır Şanlıurfa (Hazro) (Merkez) (Ceylanpınar) Ortalama V.S. 1-Şahin 91 (st) b d 48.0 e e 5 2-Sur 93 (st) d b b b 2 3-Altıkat (st) e e b d 4 4-Vamıkhoca 98 (st) f f d f 6 5-GAPUATEM-23-A a a a a 1 6-DZ c c c c 3 F CV LSD ** ** ** ** Lokasyon Ort A B C 171

172 Çizelge 3. Güneydoğu Anadolu Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Arpa TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Adıyaman Diyarbakır Diyarbakır (Hazro) Şanlıurfa (Ceylanpınar) Genel Ortalama V.S Şahin 91 (st) c 4 2-Sur 93 (st) c 3 3-Altıkat (st) b 2 4-GAPUATEM-23-A a 1 F :** %CV:9.0 LSD :

173 Grafik 1. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa Verim Grafiği LSD 0.05 :

174 Çizelge 4. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) GAPUATEM-23-A Genel Ortalama Std. Ortalama

175 Grafik 2. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa Stabilite Grafiği 175

176 Grafik 3. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa Beklenen Verim Grafiği 176

177 Çizelge 5. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Diyarbakır-2013) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Protein 2,5-2,8 Elek Üstü Elek Altı 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) Barberousse (st) GAPUATEM-01-A GAPUATEM-23-A Çizelge 6. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Diyarbakır-Hazro-2013) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Protein 2,5-2,8 Elek Üstü Elek Altı 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) Barberousse (st) GAPUATEM-01-A GAPUATEM-23-A

178 Çizelge 7. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Adıyaman-2013) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Protein 2,5-2,8 Elek Üstü 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) Barberousse (st) GAPUATEM-01-A GAPUATEM-23-A Çizelge 8. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Ceylanpınar-2014) Elek Altı Hektolitre Ağırlığı 1000 Tane Ağırlığı Protein 2,5-2,8 Elek Elek Altı (kg/hl) (g) Üstü 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) Vamıkhoca 98 (st) GAPUATEM-23-A DZ Çizelge 9. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Diyarbakır-2014) Hektolitre Ağırlığı 1000 Tane Ağırlığı Protein 2,5-2,8 Elek Elek Altı (kg/hl) (g) Üstü 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) Vamıkhoca 98 (st) GAPUATEM-23-A DZ

179 Çizelge 10. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Hazro-2014) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Protein 2,5-2,8 Elek Üstü Elek Altı 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) Vamıkhoca 98 (st) GAPUATEM-23-A DZ Çizelge 11. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri Ortalamaları ve Standart Sapmaları Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Bin Tane Ağırlığı (g) Tanede Protein mm Elek Üstü Elek Altı 1-Şahin 91 (st) 2-Sur 93 (st) 3-Altıkat (st) 4-GAPUATEM-23-A

180 Çizelge 12. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Bitki Boyu (cm) Başaklanma gün sayısı Verim (kg/da) Diyarbakır Hazro Adıyaman Diyarbakır Diyarbakır Hazro Adıyaman 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) Barberousse (st) GAPUATEM-01-A GAPUATEM-23-A Çizelge 13. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Başak Tipi Bitki Boyu (cm) Başaklanma gün sayısı Soğuk zararı (1-9) Verim (kg/da) Diyarbakır Hazro Ceylanpınar Diyarbakır Ceylanpınar Hazro Hazro Diyarbakır Ceylanpınar 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) Vamıkhoca 98 (st) GAPUATEM-23- A DZ

181 Çizelge 14. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2013) Arpa yaprak lekesi (Rhynchosporium secalis=r.commune) Fide dönemi Tarla-ergin dönem değerlendirmesi 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) Barberousse (st) GAPUATEM-01-A GAPUATEM-23-A Arpa yaprak lekesi fide dönemi değerlendirmelerinde; : Dayanıklı, Hassas Arpa yaprak lekesi tarla ergin dönem değerlendirmelerinde; <55: Dayanıklı, >55: Hassas -Arpa çizgili yaprak lekesi değerlendirmelerinde istenen düzeyde hastalık gelişimi olmamıştır. Tohumların ilaçlı olması, tohumla taşınan ve tohumların bulaştırılması yöntemiyle test edilen bu hastalıkla ilgili çalışmaları olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle tohumların ilaçlı olmaması gerekmektedir. Çizelge 15. Güneydoğu Anadolu Bölgesi Arpa TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Arpa yaprak lekesi Arpa Çizgili yaprak Lekesi Sera Sera 1-Şahin 91 (st) Sur 93 (st) Altıkat (st) İlaçlı İlaçlı 4-Vamıkhoca 98 (st) GAPUATEM-23-A DZ Arpa yaprak lekesi hastalığında; 0-3 skalası kullanılmıştır. 0-1,5 dayanıklı, 2-3 hassas Arpa çizgili yaprak lekesi hastalığında; enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 181

182 SEYMEN (TR 5320) ARPA ÇEŞİDİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Trakya Bölgesi arpa tarımsal değerleri ölçme denemelerinde TR 5320 çeşit adayı 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir (İlk yıl başvuru sahibinin tohumluk materyal göndermemesi nedeniyle denemelere 2. Yıl başlanmıştır). Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Tekirdağ, Edirne, Keşan ve Lüleburgaz da kurulmuştur. Bu denemelerde Sladoran, Balkan 96, Bolayır ve Durusu standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Ankara da (Yenikent) yapılmıştır. Çeşit adayının bu süre içinde UPOV prensipleri dikkate alınarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmıştır. FYD testleri sonucu; aday çeşidin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilerek hakkında özellik belgesi düzenlenmiştir. TR 5320; tescil başvurusunu Sarı Toh. San. Tic. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı Trakya Tarım ve Vet. Ltd. Şti. tarafından 2007 yılında Türkiye de ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; kışlık, iki sıralı, orta-uzun boylu ve başaklanma zamanı erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ilk sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 23.8 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; TR 5320 çeşit adayı 0.87 b değeri ve pozitif a değerine (192.4) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının hektolitre ağırlığı kg/hl, bin tane ağırlığı g, protein oranı % , mm elek üstü % , elek altı % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan TR 5320 çeşit adayı Seymen adıyla tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 182

183 Çizelge 1. Trakya Bölgesi Ekim Yılı İki Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Tekirdağ Edirne (Merkez) Edirne (Keşan) Ortalama 1-Sladoran (st) cd ab a-e abc 5 2-Balkan 96 (st) bcd e def d 11 3-Bolayır (st) d a-e b-e cd 10 4-Durusu (st) b de f d 12 5-TEA bcd a-e ab bc 7 6-KH Malko bcd cde ab bcd 9 7-Emon bc abc cde abc 6 8-Arcanda a a-e ef abc 3 9-Manava bc a-d abc ab 2 10-TEA d a-d a-e bcd 8 11-TR bc a a a 1 12-Orfey b b-e a-d abc 4 F CV LSD * * ** Lokasyon Ort B A A ** V.S. 183

184 Çizelge 2. Trakya Bölgesi Ekim Yılı İki Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Tekirdağ Edirne (Merkez) Edirne (Keşan) Kırklareli (Lüleburgaz) Ortalama V.S. 1-Sladoran (st) bc a-d bc bc b 4 2-Balkan 96 (st) cd d d cd c 7 3-Bolayır (st) cd cd cd e c 8 4-Durusu (st) d bcd d de c 9 5-Zagorets ab d cd bc b 5 6-TR ab abc ab abc a 2 7-TR a ab a ab a 1 8-Orfey d bcd cd cd c 6 9-TEA ab a cd a a 3 F CV LSD ** * ** ** Lokasyon Ort B A C C **

185 Çizelge 3. Trakya Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları İki Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Tekirdağ Edirne (Merkez) Edirne (Keşan) Kırklareli (Lüleburgaz) Genel Ortalama V.S Sladoran (st) b 2 2-Balkan 96 (st) cd 5 3-Bolayır (st) cd 4 4-Durusu (st) d 6 5-TR a 1 6-Orfey bc 3 F :** %CV:12.3 LSD :

186 Grafik 1. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa Verim Grafiği LSD 0.05 :

187 Çizelge 4. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) TR Orfey Genel Ortalama Std. Ortalama

188 Grafik 2. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa Stabilite Grafiği 188

189 Grafik 3. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa Beklenen Verim Grafiği 189

190 Çizelge 5. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Tekirdağ-2013) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Tanede Protein 2,5-2,8 Elek Üstü Elek Altı Kavuz Oranı Ekstrakt miktarı Ekstrakt farkı Malt proteini Friabilimetre 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) TEA KH Malko Emon Arcanda Manava TEA TR Orfey

191 Çizelge 6. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-Keşan-2013) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Tanede Protein 2,5-2,8 Elek Üstü Elek Altı Kavuz Oranı Ekstrakt miktarı Ekstrakt farkı Malt proteini Friabilimetre 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) TEA KH Malko Emon Arcanda Manava TEA TR Orfey

192 Çizelge 7. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-Merkez-2013) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Tanede Protein 2,5-2,8 Elek Üstü Elek Altı Kavuz Oranı Ekstrakt miktarı Ekstrakt farkı Malt proteini Friabilimetre 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) TEA KH Malko Emon Arcanda Manava TEA TR Orfey

193 Çizelge 8. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Keşan-2014) Hektolitre Ağırlığı 1000 Tane Ağırlığı Protein 2,5-2,8 Elek Elek Altı (kg/hl) (g) Üstü 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) Zagorets TR TR Orfey TEA Çizelge 9. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Lüleburgaz-2014) Hektolitre Ağırlığı 1000 Tane Ağırlığı Protein 2,5-2,8 Elek Elek Altı (kg/hl) (g) Üstü 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) Zagorets TR TR Orfey TEA

194 Çizelge 10. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Tekirdağ-2014) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Protein 2,5-2,8 Elek Üstü Elek Altı 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) Zagorets TR TR Orfey TEA Çizelge 11. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-2014) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Protein 2,5-2,8 Elek Üstü Elek Altı 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) Zagorets TR TR Orfey TEA

195 Çizelge 12. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri Ortalamaları ve Standart Sapmaları Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Bin Tane Ağırlığı (g) Tanede Protein mm Elek Üstü Elek Altı 1-Sladoran (st) 2-Balkan 96 (st) 3-Bolayır (st) 4-Durusu (st) 5-TR Orfey

196 Çizelge 13. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Deneme Yeri Edirne Ön Bitki Ayçiçeği Ekim Tarihi Gübre cins, miktarı ve zamanı Ekim Sıklığı (tane/m 2 ) 450 Sulama zamanı ve sayısı Yapılmadı Ekimde Parsel Alanı (m 2 ) 9 m 2 Yabancı ot İlaçlama ve zamanı Ekimde 20 kg/da Kompoze gübre, Mart; 15 kg/da Üre (%46), Nisan; 23 kg/da A.Nitrat (%33) Ekim sonrası ve ilkbaharda Hasatta Parsel Alanı (m 2 ) 8 m 2 Hasat Zamanı 10 Haziran 2013 Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Soğuk Zararı (1-9) Yatma Arpa Yap. Lek. (0-99) Verim (kg/da) 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) TEA KH Malko Emon Arcanda Manava TEA TR Orfey

197 Edirne Keşan Tekirdağ Lüleburgaz Edirne Keşan Tekirdağ Edirne Keşan Tekirdağ Lüleburgaz Edirne Edirne Keşan Tekirdağ Lüleburgaz Edirne Keşan Tekirdağ Lüleburgaz Edirne Keşan Tekirdağ Lüleburgaz Çizelge 14. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Başak Tipi Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Yatma (%/Derece) 1-Sladoran (st) /4 9/4 9/4 14/ Balkan 96 (st) /4 14/4 15/4 16/4 80/ Bolayır (st) /4 11/4 11/4 13/4 70/ Durusu (st) /4 16/4 21/4 21/4 60/ Zagorets /4 16/4 18/4 16/4 70/ TR /4 10/4 10/4 11/ TR /4 14/4 15/4 16/ Orfey /4 16/4 17/4 16/4 80/ TEA /4 12/4 15/4 16/ Arpa Yaprak Lekesi (0-99) Külleme (0-99) Kahverengi Pas 1-Sladoran (st) S 10MS 100S 60S 2-Balkan 96 (st) S 40S 3-Bolayır (st) S 0 4-Durusu (st) S 10MS 0 20S 5-Zagorets S 10MR 10MS 80S 6-TR S 10MS 100S 80S 7-TR S 10MS 30S 60S 8-Orfey MS 40S 9-TEA S 20S 60S 100S 197

198 Çizelge 15. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2013) Arpa yaprak lekesi Fide dönemi değerlendirmesi Tarla-ergin dönem 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) TEA KH Malko Emon Arcanda Manava TEA TR Orfey Arpa yaprak lekesi fide dönemi değerlendirmelerinde; : Dayanıklı, Hassas Arpa yaprak lekesi tarla ergin dönem değerlendirmelerinde; <55: Dayanıklı, >55: Hassas -Arpa çizgili yaprak lekesi değerlendirmelerinde istenen düzeyde hastalık gelişimi olmamıştır. Tohumların ilaçlı olması, tohumla taşınan ve tohumların bulaştırılması yöntemiyle test edilen bu hastalıkla ilgili çalışmaları olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle tohumların ilaçlı olmaması gerekmektedir. Çizelge 16. Trakya Bölgesi İki Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Arpa yaprak lekesi Arpa Çizgili yaprak Lekesi Sera Sera 1-Sladoran (st) Balkan 96 (st) Bolayır (st) Durusu (st) İlaçlı İlaçlı 5-Zagorets TR 5324 İlaçlı İlaçlı 7-TR İlaçlı 8-Orfey TEA Arpa yaprak lekesi hastalığında; 0-3 skalası kullanılmıştır. 0-1,5 dayanıklı, 2-3 hassas Arpa çizgili yaprak lekesi hastalığında; enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 198

199 SCARPIA, RAMATA, CAMPAGNE VE SULTAN ARPA ÇEŞİTLERİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Trakya Bölgesi arpa tarımsal değerleri ölçme denemelerinde Scarpia, Ramata, Campagne ve Sultan çeşit adayları 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Tekirdağ, Edirne, Keşan ve Lüleburgaz da kurulmuştur. Bu denemelerde Kıral 97, Martı, Barberousse ve Lord standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 2 yıl süre ile Ankara da (Yenikent) yapılmıştır. Scarpia ve Sultan çeşit adaylarının bu süre içinde UPOV prensipleri dikkate alınarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmıştır. FYD testleri sonucu; aday çeşitlerin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilerek haklarında özellik belgesi düzenlenmiştir. Scarpia; tescil başvurusunu Marmara Un Sanayi A.Ş. nin yaptığı çeşit adayı W.Von Borries-Eskendorf Gmbh&Co. KG tarafından 1997 yılında Almanya da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; kışlık, altı sıralı, orta boylu ve başaklanma zamanı orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile sekizinci sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 1.6 gerisindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Scarpia çeşit adayı 0.98 b değeri ve negatif a değerine (-25.0) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının hektolitre ağırlığı kg/hl, bin tane ağırlığı g, protein oranı % , mm elek üstü % , elek altı % arasında değişmektedir. Ramata; tescil başvurusunu Alfa Tohum Tarım Gıda İnş. Hay. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı INRA tarafından 2006 yılında Fransa da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; kışlık, altı sıralı, kısa-orta boylu ve başaklanma zamanı erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ikinci sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 22.4 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Ramata çeşit adayı 0.87 b değeri ve pozitif a değerine (175.3) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının hektolitre ağırlığı kg/hl, bin tane ağırlığı g, protein oranı % , mm elek üstü % , elek altı % arasında değişmektedir. 199

200 Campagne; tescil başvurusunu Trakya Tarım ve Vet. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı SAS Florimond Desprez tarafından 2003 yılında Fransa da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; kışlık, altı sıralı, orta boylu ve başaklanma zamanı çok erken-erken olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ilk sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 25.1 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Campagne çeşit adayı 1.09 b değeri ve pozitif a değerine (62.1) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının hektolitre ağırlığı kg/hl, bin tane ağırlığı g, protein oranı % , mm elek üstü % , elek altı % arasında değişmektedir. Sultan; tescil başvurusunu Tekcan Toh. Gıda Tar. San. Tic. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı aynı firma tarafından 2012 yılında Edirne de ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; kışlık, altı sıralı, orta-uzun boylu ve başaklanma zamanı erken-orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile üçüncü sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının % 8.1 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Sultan çeşit adayı 1.03 b değeri ve pozitif a değerine (0.8) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının hektolitre ağırlığı kg/hl, bin tane ağırlığı g, protein oranı % , mm elek üstü % , elek altı % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan Scarpia, Ramata, Campagne ve Sultan çeşit adayları aynı isimlerle tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 200

201 Çizelge 1. Trakya Bölgesi Ekim Yılı Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Tekirdağ Edirne (Merkez) Edirne (Keşan) Ortalama V.S. 1-Kıral 97 (st) ef bcd cd cd 7 2-Martı (st) def cd cd cd 8 3-Barberousse (st) def abc bc bc 6 4-Lord (st) c-f cd d d 9 5-Scarpia f cd d d 11 6-Ramata bc abc abc ab 3 7-TR bcd d d d 10 8-Campagne a abc a a 1 9-Sultan ab abc abc b 4 10-TEA b-e ab ab ab 2 11-NZFAA def a cd bc 5 F CV LSD ** * ** Lokasyon Ort B A B *

202 Çizelge 2. Trakya Bölgesi Ekim Yılı Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Tekirdağ Edirne (Merkez) Edirne (Keşan) Kırklareli (Lüleburgaz) Ortalama V.S. 1-Kıral 97 (st) a ef efg ab bc 7 2-Martı (st) cd def a bc bc 4 3-Barberousse (st) de def bcd c c 11 4-Lord (st) bcd cde d-g c c 9 5-Scarpia cde bcd cde ab bc 6 6-Ramata ab ab a a a 1 7-TR e f g c d 12 8-Campagne ab a ab ab a 2 9-Sultan abc def def bc bc 8 10-TEA abc bcd ab bc b 3 11-NZFAA de abc abc c bc 5 12-TR cde cde fg bc c 10 F CV LSD ** ** ** ** Lokasyon Ort B A C C **

203 Çizelge 3. Trakya Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Tekirdağ Edirne (Merkez) Edirne (Keşan) Kırklareli (Lüleburgaz) 2014 Genel Ortalama V.S. 1-Kıral 97 (st) bc 6 2-Martı (st) bc 5 3-Barberousse (st) bc 7 4-Lord (st) c 9 5-Scarpia c 8 6-Ramata a 2 7-TR d 10 8-Campagne a 1 9-Sultan b 3 10-NZFAA b 4 F :** %CV:13.3 LSD :

204 Grafik 1. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa Verim Grafiği LSD 0.05 :

205 Çizelge 4. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Kıral 97 (st) Martı (st) Barberousse (st) Lord (st) Scarpia Ramata TR Campagne Sultan NZFAA Genel Ortalama Std. Ortalama

206 Grafik 2. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa Stabilite Grafiği 206

207 Grafik 3. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa Beklenen Verim Grafiği 207

208 Çizelge 5. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-Merkez-2013) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Protein 2,5-2,8 Elek Üstü Elek Altı 1-Kıral 97 (st) Martı (st) Barberousse ( st) Lord (st) Scarpia Ramata TR Campagne Sultan TEA NZFAA Çizelge 6. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Tekirdağ-2013) Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Protein 2,5-2,8 Elek Üstü Elek Altı 1-Kıral-97 (st) Martı (st) Barberousse ( st) Lord (st) Scarpia Ramata TR Campagne Sultan TEA NZFAA

209 Çizelge 7. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Edirne-2014) Hektolitre Ağırlığı 1000 Tane Ağırlığı Protein 2,5-2,8 Elek Elek Altı (kg/hl) (g) Üstü 1-Kıral 97 (st) Martı (st) Barberousse (st) Lord (st) Scarpia Ramata TR Campagne Sultan TEA NZFAA TR Çizelge 8. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Lüleburgaz-2014) Hektolitre Ağırlığı 1000 Tane Ağırlığı Protein 2,5-2,8 Elek Elek Altı (kg/hl) (g) Üstü 1-Kıral 97 (st) Martı (st) Barberousse (st) Lord (st) Scarpia Ramata TR Campagne Sultan TEA NZFAA TR

210 Çizelge 9. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Tekirdağ-2014) Hektolitre Ağırlığı 1000 Tane Ağırlığı Protein 2,5-2,8 Elek Elek Altı (kg/hl) (g) Üstü 1-Kıral 97 (st) Martı (st) Barberousse (st) Lord (st) Scarpia Ramata TR Campagne Sultan TEA NZFAA TR Çizelge 10. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (Keşan-2014) Hektolitre Ağırlığı 1000 Tane Ağırlığı Protein 2,5-2,8 Elek Elek Altı (kg/hl) (g) Üstü 1-Kıral 97 (st) Martı (st) Barberousse (st) Lord (st) Scarpia Ramata TR Campagne Sultan TEA NZFAA TR

211 Çizelge 11. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri Ortalamaları ve Standart Sapmaları Hektolitre Ağırlığı (kg/hl) Bin Tane Ağırlığı (g) Tanede Protein mm Elek Üstü Elek Altı 1-Kıral 97 (st) 2-Martı (st) 3-Barberousse (st) 4-Lord (st) 5-Scarpia 6-Ramata 7-TR Campagne 9-Sultan 10-NZFAA

212 Çizelge 12. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (Edirne-2013) Deneme Yeri Edirne Ön Bitki Ayçiçeği Ekim Tarihi Gübre cins, miktarı ve zamanı Ekim Sıklığı 450 tane/m 2 Sulama zamanı ve sayısı Yapılmadı Ekimde Parsel Alanı (m 2 ) 9 m 2 Yabancı ot İlaçlama ve zamanı Ekimde 20 kg/da Kompoze gübre, Mart; 15 kg/da Üre (%46), Nisan; 23 kg/da A.Nitrat (%33) Ekim sonrası ve ilkbaharda Hasatta Parsel Alanı (m 2 ) 8 m 2 Hasat Zamanı 10 Haziran 2013 Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Soğuk Zararı (1-9) Yatma Arpa Yap. Lek. (0-99) Verim (kg/da) 1-Kıral 97 (st) Martı (st) Barberousse (st) Lord (st) Scarpia Ramata TR Campagne Sultan TEA NZFAA

213 Edirne Keşan Tekirdağ Lüleburgaz Edirne Keşan Tekirdağ Lüleburgaz Edirne Keşan Tekirdağ Lüleburgaz Çizelge 13. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2014) Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Yatma (%/Derece) Başak Tipi 1-Kıral 97 (st) /4 27/4 25/4 28/4 70/ Martı (st) /4 9/4 9/4 12/4 80/ Barberousse (st) /4 13/4 14/4 16/4 50/ Lord (st) /4 19/4 19/4 19/4 30/ Sap 5-Scarpia /4 20/4 20/4 24/4 kırılması Ramata /4 20/4 19/4 21/4 30/ TR /4 19/4 20/4 21/4 80/ Campagne /4 17/4 17/4 15/4 10/ Sultan /4 20/4 18/4 28/4 90/ TEA /4 10/4 19/4 14/ NZFAA /3 8/4 8/4 9/4 20/ TR /4 18/4 18/4 15/4 10/ Arpa Yaprak Lekesi (0-99) Külleme (0-99) Kahverengi Pas Edirne Keşan Tekirdağ Lüleburgaz Edirne Keşan Tekirdağ Edirne 1-Kıral 97 (st) S 2-Martı (st) Barberousse (st) S 4-Lord (st) Scarpia Ramata S 7-TR Campagne Sultan TEA S 11-NZFAA TR

214 Çizelge 14. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2013) Arpa yaprak lekesi Fide dönemi değerlendirmesi Tarla-ergin dönem 1-Kıral 97 (st) Martı (st) Barberousse (st) Lord (st) Scarpia Ramata TR Campagne Sultan TEA NZFAA Arpa yaprak lekesi fide dönemi değerlendirmelerinde; : Dayanıklı, Hassas. Arpa yaprak lekesi tarla ergin dönem değerlendirmelerinde; <55: Dayanıklı, >55: Hassas -Arpa çizgili yaprak lekesi değerlendirmelerinde istenen düzeyde hastalık gelişimi olmamıştır. Tohumların ilaçlı olması, tohumla taşınan ve tohumların bulaştırılması yöntemiyle test edilen bu hastalıkla ilgili çalışmaları olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle tohumların ilaçlı olmaması gerekmektedir. Çizelge 15. Trakya Bölgesi Altı Sıralı Arpa TDÖ Denemeleri Hastalık Testleri (2014) Arpa yaprak lekesi (Sera) Arpa Çizgili yaprak Lekesi (Sera %) 1-Kıral 97 (st) İlaçlı İlaçlı 2-Martı (st) Barberousse (st) Lord (st) 2 İlaçlı 5-Scarpia İlaçlı İlaçlı 6-Ramata İlaçlı İlaçlı 7-TR 5415 İlaçlı İlaçlı 8-Campagne Sultan TEA NZFAA TR İlaçlı Arpa yaprak lekesi hastalığında; 0-3 skalası kullanılmıştır. 0-1,5 dayanıklı, 2-3 hassas Arpa çizgili yaprak lekesi hastalığında; enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 214

215 YULAF HASKARA (META-Y ) ALBATROS 215

216 HASKARA (META-Y ) ÇEŞİDİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Ege-Güney Marmara Bölgesi yulaf tarımsal değerleri ölçme denemelerinde META-Y çeşit adayı 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Sakarya (Merkez), Sakarya (Pamukova), Bursa (Karacabey), Balıkesir (Bandırma), İzmir (Menemen), Manisa (Beydere), ve Manisa (Akhisar) da kurulmuştur. Bu denemelerde Checota, Faikbey ve Sebat standart çeşitleri kullanılmıştır. TDÖ denemeleri ile birlikte Farklılık, Yeknesaklık ve Durulmuşluk (FYD) testleri 3 yıl süre ile Manisa da (Beydere) yapılmıştır. Çeşit adayının bu süre içinde UPOV prensipleri dikkate alınarak her bir karakter için en uygun dönemde gözlemleri yapılmıştır. FYD testleri sonucu; aday çeşidin farklı, yeknesak ve durulmuş olduğu tespit edilerek hakkında özellik belgesi düzenlenmiştir. META-Y ; tescil başvurusunu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü nün yaptığı çeşit adayı aynı enstitü tarafından 2011 yılında İzmir de seleksiyon yöntemi ile ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; çıplak taneli, yazlık, bitki boyu uzun-çok uzun ve salkım verme zamanı orta-geç olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile son sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %15.7 gerisindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; META-Y çeşit adayı 0.95 b değeri ve negatif a değerine (-79.8) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan META-Y çeşit adayı Haskara adıyla tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 216

217 Çizelge 1. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekim Yılı Yulaf TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Sakarya İzmir (Menemen) Sakarya (Pamukova) Balıkesir (Bandırma) Manisa (Beydere) Manisa (Akhisar) Bursa (Karacabey) Ortalama V.S. 1-Checota (st) c bc b cd cd c c 5 2-Faikbey (st) c c ab cd d c c 4 3-Sebat (st) b a a bc cd a b 3 4-META-Y a ab a a a a a 1 5-META-Y b ab a ab b b a 2 6-META-Y c d c d bc 59.6 d d 6 F ** Ö.D. ** ** ** ** ** ** CV LSD Lokasyon Ort A B C C D E F 217

218 Çizelge 2. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekim Yılı Yulaf TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Sakarya (Merkez) İzmir (Menemen) Sakarya (Pamukova) Manisa (Akhisar) Bursa (Karacabey) Ortalama V.S. 1-Checota (st) d c d b c 4 2-Faikbey (st) e bc e b d 6 3-Sebat (st) de c c b cd 5 4-META-Y a ab a a a 1 5-META-Y b a b a b 2 6-META-Y c bc c c c 3 F Ö.D. ** ** ** ** ** CV LSD Lokasyon Ort A C B B B 218

219 Çizelge 3. Ege-Güney Marmara Bölgesi 2012 ve 2013 Ekim Yılı Yulaf TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Sakarya Sakarya (Pamukova) İzmir (Menemen) Manisa (Akhisar) Manisa (Beydere) Bursa (Karacabey) Balıkesir (Bandırma) Genel ortalama V.S. 1-Checota (st) d 4 2-Faikbey (st) d 5 3-Sebat (st) c 3 4-META-Y a 1 5-META-Y b 2 6-META-Y e 6 F :** %CV:17.9 LSD :

220 Grafik 1. Ege Güney Marmara Bölgesi Yulaf Verim Grafiği LSD 0.05 =

221 Çizelge 4. Ege Güney Marmara Bölgesi Yulaf Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Checota (st) Faikbey (st) Sebat (st) META-Y META-Y META-Y Genel Ortalama Std. Ortalaması

222 Regresyon Katsayısı (b) Grafik 2. Ege Güney Marmara Bölgesi Yulaf Stabilite Grafiği 1,80 1,60 1,40 Checota (st) 1,20 Faikbey (st) Sebat (st) 1,00 0,80 0,60 META-Y META-Y META-Y META-Y ,40 0, Verim (kg/da) 222

223 Verim (kg/da) Grafik 3. Ege Güney Marmara Bölgesi Yulaf Beklenen Verim Grafiği Checota (st) Faikbey (st) Sebat (st) META-Y META-Y META-Y Çevre İndeksi 223

224 Pamukova Sakarya Bandırma Beydere Menemen Akhisar Pamukova Sakarya Bandırma Beydere Menemen Akhisar Pamukova Sakarya Bandırma Beydere Menemen Akhisar Çizelge 5. Ege-Güney Marmara Bölgesi Yulaf TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (2012) Hektolitre ağırlığı (kg/hl) Bin tane ağırlığı (g) Protein 1-Checota (st) Faikbey (st) Sebat (st) META-Y META-Y META-Y

225 Pamukova Sakarya Menemen Akhisar Karacabey Pamukova Sakarya Menemen Akhisar Karacabey Pamukova Sakarya Menemen Akhisar Karacabey Çizelge 6. Ege-Güney Marmara Bölgesi Yulaf TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (2013) Hektolitre ağırlığı (kg/hl) Bin tane ağırlığı (g) Protein 1-Checota (st) Faikbey (st) Sebat (st) META-Y META-Y META-Y

226 Çizelge 7. Ege Güney Marmara Bölgesi Yulaf TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri Ortalamaları ve Standart Sapmaları Hektolitre ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane Ağırlığı (g) Protein 1-Checota (st) 2-Faikbey (st) 3-Sebat (st) 4-META-Y META-Y META-Y

227 Çizelge 8. Ege-Güney Marmara Bölgesi Yulaf TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2012) Bitki boyu (cm) Salkım verme tarihi (gün/ay) Soğuk Zararı (1-9) Külleme (0-9/0-100) Kara pas Yulaf taçlı pası Yatma Sakarya Menemen Sakarya Menemen Sakarya Sakarya Sakarya Sakarya Sakarya 1-Checota (st) /05 05/05 1 5/40 10 S 60 S Faikbey (st) /05 05/05 1 3/10 40 S 60 S Sebat (st) /05 05/05 1 3/20 40 S 30 S META-Y /05 26/04 3 5/ S META-Y /05 28/04 3 3/20 10 S 10 S META-Y /05 07/05 2 3/ S Az soğuk zararı, 9- Fazla 227

228 Menemen Akhisar Sakarya Akhisar Sakarya Pamukova Karacabey Bandırma Menemen Akhisar Sakarya Menemen Akhisar Sakarya Pamukova Karacabey Çizelge 9. Ege-Güney Marmara Bölgesi Yulaf TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Bitki Boyu (cm) Yatma Salkım Verme Tarihi (gün/ay) Verim (kg/da) 1-Checota (st) / Faikbey (st) / Sebat (st) META-Y META-Y META-Y Çizelge 10. Ege-Güney Marmara Bölgesi Yulaf TDÖ Denemeleri Hastalık Gözlem Sonuçları (2013) Taçlı Pas Sakarya Kara Pas Külleme (0-9/0-100) 1-Checota (st) 40 S 0 5/60 2-Faikbey (st) 60 S 0 5/20 3-Sebat (st) 40 S 0 5/40 4-META-Y S 0 7/40 5-META-Y S 0 7/40 6-META-Y S 0 5/60 228

229 ALBATROS YULAF ÇEŞİDİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Orta Anadolu Bölgesi yazlık yulaf tarımsal değerleri ölçme denemelerinde Albatros çeşit adayı 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Eskişehir, Konya, Ankara (Yenikent), Ankara (Haymana), Ankara (Polatlı) da kurulmuştur. Bu denemelerde Checota, Faikbey, Seydişehir, Ankara 84 standart çeşitleri kullanılmıştır. Albatros; tescil başvurusunu Ata Tohumculuk İş. San. ve Tic. A.Ş. nin yaptığı çeşit adayı SARL Adrien Momont et Fils tarafından 2011 yılında Fransa da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; yazlık, orta boylu ve salkım verme zamanı erken-orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile ilk sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %41.3 üzerindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Albatros çeşit adayı 1.13 b değeri ve pozitif a değerine (46.9) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan Albatros çeşit adayı aynı isimle tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 229

230 Çizelge 1. Orta Anadolu Bölgesi 2013 Yılı Yazlık Yulaf TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Ankara (Yenikent) Ankara (Polatlı) Eskişehir Ortalama V.S. 1-Checota (st) bc bc 3 2-Faikbey (st) b bc 4 3-Seydişehir (st) c c 5 4-Ankara 84 (st) bc b 2 5-Albatros a a 1 F CV LSD ** Ö.D Ö.D Lokasyon Ort B A B ** Çizelge 2. Orta Anadolu Bölgesi 2014 Yılı Yazlık Yulaf TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Ankara (Haymana) Konya Eskişehir Ortalama V.S. 1-Checota (st) abc b b b 2 2-Faikbey (st) c c c d 5 3-Seydişehir (st) a c b c 3 4-Ankara 84 (st) bc c c cd 4 5-Albatros ab a a a 1 F CV LSD * ** ** Lokasyon Ort A B C **

231 Çizelge 3. Orta Anadolu Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Yazlık Yulaf TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Ankara (Yenikent) Ankara (Polatlı) Eskişehir Ankara (Haymana) Konya Genel Ortalama V.S Checota (st) b 2 2-Faikbey (st) d 5 3-Seydişehir (st) cd 4 4-Ankara 84 (st) bc 3 5-Albatros a 1 F :** %CV:19.6 LSD :

232 Grafik 1. Orta Anadolu Bölgesi Yazlık Yulaf Verim Grafiği LSD 0.05 :

233 Çizelge 4. Orta Anadolu Bölgesi Yazlık Yulaf Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Checota (st) Faikbey (st) Seydişehir (st) Ankara 84 (st) Albatros Genel Ortalama Std. Ortalama

234 Grafik 2. Orta Anadolu Bölgesi Yazlık Yulaf Stabilite Grafiği 234

235 Grafik 3. Orta Anadolu Bölgesi Yazlık Yulaf Beklenen Verim Grafiği 235

236 Haymana Konya Eskişehir Haymana Konya Eskişehir Haymana Konya Eskişehir Yenikent Polatlı Eskişehir Yenikent Polatlı Eskişehir Yenikent Polatlı Eskişehir Çizelge 5. Orta Anadolu Bölgesi Yazlık Yulaf TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (2013) Hektolitre ağırlığı (kg/hl) Bin tane ağırlığı (g) Protein 1-Checota (st) Faikbey (st) Seydişehir (st) Ankara 84 (st) Albatros Çizelge 6. Orta Anadolu Bölgesi Yazlık Yulaf TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri (2014) Hektolitre ağırlığı (kg/hl) Bin tane ağırlığı (g) Protein 1-Checota (st) Faikbey (st) Seydişehir (st) Ankara 84 (st) Albatros

237 Çizelge 7. Orta Anadolu Bölgesi Yazlık Yulaf TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Değerleri Ortalamaları ve Standart Sapmaları Hektolitre ağırlığı (kg/hl) Bin tane ağırlığı (g) 1-Checota (st) 2-Faikbey (st) 3-Seydişehir (st) 4-Ankara 84 (st) 5-Albatros Protein Çizelge 8. Orta Anadolu Bölgesi Yazlık Yulaf TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (Yenikent-2013) Ekim Tarihi Gübreleme miktarı ve zamanı Ekimde 13 kg/da DAP, İlkbaharda 15 kg/da A. nitrat Ekim Sıklığı (tane/m 2 ) 450 İlaçlama türü ve zamanı Yabancı ot ilacı - Nisan Hasatta Parsel Alanı (m 2 ) 8.16 Hasat Tarihi Bitki Boyu (cm) Salkım Verme Zamanı (gün/ay) Verim (kg/da) 1-Checota (st) 95 29/ Faikbey (st) 95 01/ Seydişehir (st) 95 01/ Ankara 84 (st) / Albatros 88 27/

238 238

239 TRİTİKALE COLLEGIAL 239

240 COLLEGIAL TRİTİKALE ÇEŞİDİNİN TESCİLİ HAKKINDA RAPOR Ege-Güney Marmara Bölgesi tritikale tarımsal değerleri ölçme denemelerinde Collegial çeşit adayı 2 yıl süreyle yer almıştır. Bu denemelerin sonunda verim, kalite ve hastalık değerleri dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmış ve karar aşamasına gelinmiştir. Tarımsal değerleri ölçme denemeleri Sakarya, Sakarya (Pamukova), Bursa (Karacabey), İzmir (Menemen), Manisa (Beydere), Muğla (Dalaman), Denizli ve Balıkesir (Bandırma) da kurulmuştur. Bu denemelerde ege Yıldızı, Alperbey ve Karma 2000 standart çeşitleri kullanılmıştır. Collegial; tescil başvurusunu Alfa Tohum Tarım Gıda İnş. Hay. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. nin yaptığı çeşit adayı INRA tarafından 2005 yılında Fransa da ıslah edilmiştir. Çeşit adayı; alternatif, uzun boylu ve başaklanma zamanı orta olup tarımsal değerleri ölçme denemelerinde kg/da ortalama verim ile üçüncü sırada yer almıştır. Çeşit adayının verimi, kg/da olan standart çeşitler ortalamasının %2.6 gerisindedir. Tekrarlamalı veriler üzerinden yapılan stabilite parametreleri incelendiğinde; Collegial çeşit adayı 1.17 b değeri ve negatif a değerine (-119.3) sahiptir. Kalite değerleri incelendiğinde; çeşit adayının bin tane ağırlığı g, hektolitre ağırlığı kg/hl, protein oranı % arasında değişmektedir. Kuruluşumuzca Tescil Komitesine sunulan Collegial çeşit adayı aynı isimle tarihinde yapılan Serin İklim Tahılları Tescil Komitesince tescil edilmiştir. Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü 240

241 Çizelge 1. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekim Yılı Tritikale TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) İzmir (Menemen) Denizli Bursa (Karacabey) Balıkesir (Bandırma) Sakarya (Pamukova) Ortalama 1-Focus (st) b d c ab bc d 5 2-Ege Yıldızı (st) a ab a a a a 1 3-Alperbey (st) a a a ab b a 2 4-Karma 2000 (st) b c b b c c 4 5-Collegial a b b ab a b 3 F CV LSD ** ** ** Ö.D ** Lokasyon Ort B D C D A ** V.S. Çizelge 2. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekim Yılı Tritikale TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) İzmir (Menemen) Denizli Bursa (Karacabey) Sakarya Sakarya (Pamukova) Manisa (Beydere) Muğla (Dalaman) Ortalama 1-Ege Yıldızı (st) a a b a 1 2-Alperbey (st) a b b ab 2 3-Karma 2000 (st) b b b c 4 4-Collegial b b a bc 3 F CV LSD Ö.D Ö.D Ö.D ** * Ö.D ** ** Lokasyon Ort C D C E A B AB V.S. 241

242 Çizelge 3. Ege-Güney Marmara Bölgesi 2013 ve 2014 Yılları Tritikale TDÖ Denemeleri Verim Sonuçları (kg/da) Sakarya Sakarya (Pamukova) Bursa (Karacabey) İzmir (Menemen) Balıkesir (Bandırma) Denizli Muğla (Dalaman) Manisa (Beydere) Genel Ortalama V.S Ege Yıldızı (st) a 1 2-Alperbey (st) b 2 3-Karma 2000 (st) d 4 4-Collegial c 3 F :** %CV:10.7 LSD :

243 Grafik 1. Ege-Güney Marmara Bölgesi Tritikale Verim Grafiği LSD 0.05 :

244 Çizelge 4. Ege-Güney Marmara Bölgesi Tritikale Tarımsal Değerleri Ölçme Denemelerine Ait Bazı Stabilite Parametreleri Verim (kg/da) b +,- sh a V.K. R 2 1-Ege Yıldızı (st) Alperbey (st) Karma 2000 (st) Collegial Genel Ortalama Std. Ortalama

245 Grafik 2. Ege-Güney Marmara Bölgesi Tritikale Stabilite Grafiği 245

246 Grafik 3. Ege-Güney Marmara Bölgesi Tritikale Beklenen Verim Grafiği 246

247 Menemen Dalaman Denizli Karacabey Pamukova Sakarya Menemen Dalaman Denizli Karacabey Pamukova Sakarya Menemen Dalaman Denizli Karacabey Pamukova Sakarya Denizli Menemen Karacabey Pamukova Denizli Menemen Karacabey Pamukova Denizli Menemen Karacabey Pamukova Çizelge Ekim Yılı Ege-Güney Marmara Bölgesi Tritikale TDÖ Denemeleri Teknolojik Analiz Değerleri Hektolitre ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane ağırlığı (g) Protein 1-Focus (st) Ege Yıldızı (st) Alperbey (st) Karma 2000 (st) Collegial Çizelge 6. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekim Yılı Tritikale TDÖ Denemeleri Teknolojik Analiz Değerleri Hektolitre ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane ağırlığı (g) Protein 1-Ege Yıldızı (st) Alperbey (st) Karma 2000 (st) Collegial

248 Çizelge 7. Ege-Güney Marmara Bölgesi Tritikale TDÖ Denemelerine Ait Teknolojik Analiz Ortalama ve Standart Sapma Değerleri 1-Ege Yıldızı (st) 2-Alperbey (st) 3-Karma 2000 (st) 4-Collegial Hektolitre ağırlığı (kg/hl) 1000 Tane ağırlığı (g) Protein Çizelge 8. Ege-Güney Marmara Bölgesi Tritikale TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (Menemen-2013) Deneme Yeri Menemen Ön Bitki Baklagil Ekim Tarihi Gübre cins, miktarı ve zamanı Ekim öncesi 6 kg/da N, 6 kg/da P 2 O 5, İlkbaharda 8 kg/da N Ekim Sıklığı (tane/m 2 ) 500 Sulama zamanı ve sayısı - Ekimde Parsel Alanı (m 2 ) 6 Yabancı ot ilaçlama ve zamanı Hasatta Parsel Alanı (m 2 ) 6 Hasat Zamanı Bitki Boyu Başaklanma Soğuk Yatma Verim Hastalıklar (cm) Tarihi (gün/ay) Zararı (1-9) (%/Derece) (kg/da) 1-Focus (st) / Ege Yıldızı (st) /03 1 4/ Alperbey (st) /04 1 3/ Karma 2000 (st) /04 1 5/40 LR 5S Collegial /05 1 5/ :Soğuk zararı az, 9: soğuk zararı fazla 248

249 Çizelge 9. Ege-Güney Marmara Bölgesi Tritikale TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları (2013) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Bitki Boyu (cm) Yatma Sakarya Sakarya Sakarya Pamukova Karacabey Bandırma 1-Focus (st) 29/ Ege Yıldızı (st) 5/ Alperbey (st) 3/ Karma 2000 (st) 8/ Collegial 27/ Çizelge 10. Ege-Güney Marmara Bölgesi Ekim Yılı Tritikale TDÖ Denemeleri Gözlem Sonuçları Bitki Boyu (cm) Başaklanma Tarihi (gün/ay) Yatma Menemen Pamukova Menemen Sakarya Beydere Pamukova Sakarya Karacabey 1-Ege Yıldızı (st) /03 07/04 17/04 18/ Alperbey (st) /03 12/04 18/04 19/ Karma 2000 (st) /03 15/04 19/04 23/ Collegial /04 19/04 26/04 27/

250 Çizelge 11. Ege Güney Marmara Tritikale Hastalık Gözlemleri (2013) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sera Tarla* Fide* Fide* 1-Focus (st) Ege Yıldızı (st) 7 50 R-MR ;/3 ; 3-Alperbey (st) R Karma 2000 (st) 7 60 R 1/3 ; 5-Collegial R-MR Bitki Yok 0 Not: 1-İlaçlı genotipler * = maksimum skor Çizelge 12. Ege-Güney Marmara Bölgesi Tritikale Hastalık Testleri (2014) Sarı Pas Kahverengi Pas Kara Pas Sera Tarla Tarla Tarla Sera Sera 1-Ege Yıldızı (st) 7 50 MR Alperbey (st) 6 T-20 MS 8 ; ; 3-Karma 2000 (st) 7 50 MR-MS Collegial İlaçlı 50/90 (%10) S/S (%10) 50 İlaçlı İlaçlı Sera: Sarı pas hastalığı 0-9 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-6 dayanıklı, 7-9 hassas olarak yorumlanmalıdır. Sera: Kahverengi ve kara pas hastalıkları 0-4 skalası ile değerlendirilmiş olup 0-2 dayanıklı, 3-4 hassas olarak yorumlanmalıdır. Tarla sarı pas hastalığı: Modiye Cobb skalasına göre değerlendirme yapılmıştır. Tarla sürme hastalığı: Enfekteli ve sağlam başaklar sayılmış ve oranlanarak % olarak verilmiştir. 250