TEMEL HAVA TRAFİK KONTROL EĞİTİMİ

Transkript

1 TEMEL HAVA TRAFİK KONTROL EĞİTİMİ TEMEL TEORİK EĞİTİM MÜFREDATI Kitapçık 1 Ankara 2007 SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI 1 HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

2 TEMEL TEORİK EĞİTİM (TEORİK) ÖNSÖZ Bu doküman; Temel ATC Kursları Temel Teorik Eğitimlerinde işlenecek konuları ve çalışma planlarını içermektedir. Temel ATC Kurs programları yapılırken, EUROCONTROL Common Core Content (CCC) Manuelinde belirtilen konuların ve uygulama yöntemlerinin belirlenerek, standart ve etkin bir eğitim sürecinin sağlanması, aday hava trafik kontrolörlerinin genel ATC eğitimleri içerisindeki Temel Teorik (Basic Theory) eğitimlerinin programlanması amaçlanmaktadır. Böylece, üyesi bulunduğumuz ICAO ve EUROCONTROL Teşkilatlarınca Hava Trafik Kontrolörlerinin Lisans işlemleri ile ilgili gerekli kriterlerin yer aldığı, ICAO Annex I ve EUROCONTROL European Manuel of Personnel Licensing-Air Traffic Controller (EATM,2004a- L1) dokümanlarında bulunan hedefler de yakalanmış olacaktır. 6 kitapçık (modül) den oluşmakta olan bu Döküman; Ulaştırma Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından onaylanmış olup; tüm modülleri, Hava Trafik Kontrol Eğitimi veren Kuruluşumuzca Temel ATC Kurslarında uygulamaktadır. Bu dokümanın hazırlanma safhasında en son geçerli olan EUROCONTROL Guidelines for ATCO Common Core Content Initial Training T14 manueli esas alınmış ve bu alandaki en son yeniliklere öncelik verilmiştir. Müteakip gelişmeler eğitim uzmanları ve planlamacıları tarafından dikkate alınmalıdır. Doküman ile ilgili tavsiye ve fikirlerinizi aşağıdaki elektronik posta ya ulaştırmanız, bundan sonraki düzenlemelere katkınızı sağlayacaktır. Not: Bu kitapçığın ortaya çıkması sırasında katkıları bulunan çalışma arkadaşlarıma emeklerinden dolayı teşekkür ediyorum. Hazırlayan Tel Alaattin APLAK / [email protected] Seyrüsefer Dairesi Başkanlığı Hava Trafik Müdürlüğü SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI II HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

3 İÇİNDEKİLER TEMEL TEORİK EĞİTİM... II (TEORİK)... II ÖNSÖZ... II İÇİNDEKİLER KONU BAŞLIKLARI KURSUN TAKDİMİ KURS İDARESİ KURS YÖNETİMİ KURSUN İÇERİĞİ EĞİTİM AŞAMALARI DEĞERLENDİRME SÜRECİ HAVA TRAFİK KONTROLÖRLÜĞÜ VE MESLEĞİN GELECEĞİ İSTİHDAM ŞARTLARI LİSANSLAMA YÖNTEMLERİ TANIMLAR HAVA TRAFİK KONTROL EĞİTİMİ İLE İLGİLİ TEMEL TANIMLAR Temel eğitim Derecelendirme eğitimi Ünite eğitimi Devamlılık eğitimi Geliştirme eğitimi Acil durum eğitimi HAVACILIK HUKUKU ULUSAL VE ULUSLAR ARASI ORGANİZASYONLAR Ulusal otorite ICAO EUROCONTROL ECAC JAA ATC LİSANSLAMA VE SERTİFİKASYON Sağlık gereklilikleri Kontrolör Lisansının limitleri Emniyet gereklilikleri Emniyet düzenlemeleri ESARR 3 ve emniyet yönetimi sistemi ESARR 5 emniyet düzenlemelerinin Kontrolör üzerindeki etkileri HAVACILIKLA İLGİLİ DERNEKLER IFATCA IFALPA IATA AEA IACA TATCA TALPA KURAL VE DÜZENLEMELER Hava Trafik Hizmetleri ve Hava Sahası Yönetimi Uçuş planları Değişik tipteki uçuş planları Uçuş planlarının deşifre edilmesi ICAO AFTN Formatı Uçuş planı elde etme yöntemleri (AFTN,IFPS) SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

4 4. HAVA TRAFİK YÖNETİMİ (ATM: AİR TRAFFİC MANAGEMENT) HAVA TRAFİK KONTROL (ATC) HİZMETİ Hava Trafik Kontrol Hizmeti (ATC) nin tanımı (ICAO Annex 11 bölüm 1) Hava Trafik Kontrol Hizmeti (ATC) nin sağlama sorumluluğu (ICAO Annex11) Değişik Hava Trafik Kontrol Hizmeti sağlama yöntemleri Radarlı Hava Trafik Kontrol Hizmeti Radarsız Hava Trafik Kontrol Hizmeti UÇUŞ BİLGİ (FIS) HİZMETİ Uçuş Bilgi Hizmeti (FIS) nin tanımı (ICAO Annex 11 bölüm 1) Uçuş Bilgi Hizmeti (FIS) nin sağlama sorumluluğu (ICAO Annex11) Bilgi/Veri aktarım yöntemleri ATIS VOLMET RTF Data hattı İKAZ HİZMETİ (ALRS) İkaz hizmetinin tanımı (ICAO Annex 11 bölüm 1) İkaz hizmetinin sorumluluk sahası (ICAO Annex 11) İkaz hizmetini sağlama sorumluluğu (ICAO Doc 4444) Acil durumun aşamaları Şüphe hali Alarm hali Tehlike hali İkaz hizmetinin organizasyonu HAVA TRAFİK AKIŞ İDARESİ (ATFM) Hava Trafik Akış İdaresi (ATFM) in tanımı (ICAO Doc 4444 bölüm 3) Hava Trafik Akış İdaresi (ATFM) in sorumluluk sahası (ICAO Doc 4444 bölüm 3) Hava Trafik Akış İdaresi (ATFM) sağlama sorumluluğu (ICAO Doc 4444 bölüm 3) Hava Trafik Akış İdaresi (ATFM) sağlama yöntemleri (ICAO Doc 4444 bölüm 3) HAVA SAHASI YÖNETİMİ Hava Sahası yönetiminin tanımlanması (EUROCONTROL ASM El kitabı) Hava Sahası yönetiminin sorumluluk sahası (EUROCONTROL ASM El kitabı) Hava sahası yönetme metodları FUA Hava Sahası dizaynı KOMÜNİKASYON (RTF) RTF çalışma yöntemleri (ICAO Doc 4444 bölüm 12) Freyzyolojinin kullanımı (ICAO Doc 4444 bölüm 12) Etkin iletişim Mikrofon tekniği ICAO Annex 1 dil yeterliliği ICAO Level 4 gereklilikleri HAVA TRAFİK KONTROL (ATC) MÜSAADELERİ Hava Trafik Kontrol (ATC) müsaadesinin tanımı (ICAO Annex 2 Bölüm 1) Hava Trafik Kontrol (ATC) müsaadesinin içeriği (ICAO Doc 4444, ICAO Annex 11) Uygun Hava Trafik Kontrol (ATC) müsaadesinin sağlanması HAVA TRAFİK KONTROL (ATC) TALİMATLARI Hava Trafik Kontrol (ATC) talimatının tanımı (ICAO Doc 4444 bölüm 1) Hava Trafik Kontrol (ATC) talimatının içeriği(icao Doc 4444, ICAO Annex 11) Uygun Hava Trafik Kontrol (ATC) talimatının sağlanması KOORDİNASYON Koordinasyon yöntemleri, içeriği ve prensiplerinin açıklanması (ICAO Doc 4444, ICAO Annex 11) Koordinasyona duyulan ihtiyaç (ICAO Doc4444) Uçuş verilerinin elektronik transferi Telefonla transfer İnterkomla transfer İnterfonla transfer Telsizle transfer Direkt konuşma yöntemi ile transfer SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

5 Altimetre ve Seviye Tahsisleri Yükseklik, irtifa ve uçuş seviyesi arasındaki fark Basınç değerleri QNH QFE Standart basınç Geçiş irtifaı, Geçiş seviyesi ve Geçiş tabakası arasındaki ilişki (ICAO Doc 4444 bölüm 4, ICAO Doc 8168) TA TL TLayer Geçiş Seviyesi (TL:Transition Level) nin hesaplanması (ICAO Doc 4444 bölüm 4, ICAO Doc 8168) Seviye tahsisleri Uçuş seviyesi tahsis sistemi (ICAO Annex 2 ) Uygun seviyenin seçimi Uçuş seviyesi İrtifa Yükseklik AYIRMA YÖNTEMLERİ VE DEĞERLERİ Dikey ayırma (ICAO Doc 4444) Dikey ayırma standartları Dikey ayırmanın uygulanması Yatay ayırma (ICAO Doc 4444) Uzunlamasına ayırma standartları (ICAO Doc 4444) Zamana dayalı uzunlamasına ayırma Mesafeye dayalı uzunlamasına ayırma Uzunlamasına ayırmanın uygulanması Yanlamasına ayırma standartları (ICAO Doc 4444) Yanlamasına ayırmanın uygulanması Coğrafi ayırma Dümen suyu türbülans ayırmaları(icao Doc 4444) Radar ayırmaları (ICAO Doc 4444) Radarın ATS de kullanımı Radar ayırma değerlerinin uygulanması Çarpışmayı Önleyici Emniyet Ağı Havada (uçakta) çarpışmayı önleyici sistemler ACAS ACAS ATC Prosedürleri (ICAO Doc 4444 bölüm15) Yerde çarpışmayı önleyici sistemler MTSA STCA MSAW DAIW VERİ EKRANLARI Uçuş verilerinin izlenmesi Uçuş verilerinin girilmesi Uçuş verilerinin elde edilmesi Pilot raporları ile Diğer kaynaklardan METEOROLOJİ METEOROLOJİK ÖLÇÜM BİRİMLERİ HAVACILIK VE METEOROLOJİ METEOROLOJİ SERVİSLERİNİN ORGANİZASYONU Meteoroloji ofislerinin çalışma yöntemleri Meteoroloji ofislerinin temel görevleri Meteorolojik verilerin toplanma yöntemleri ATMOSFERİN YAPISI Gazlar SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

6 Katmanlar STANDART ATMOSFER (ISA) STANDART ATMOSFERİN BİLEŞENLERİ Sıcaklık Basınç Yoğunluk HAVA KÜTLELERİ ORİJİNLERİ VE HAREKETLERİ Polar Kutupsal Tropikal Ekvator ATMOSFERİK OLUŞUMLAR Sıcaklık ve ısı Isı transferi ve atmosferin ısınması Isı transferi Radyasyon Adveksiyon Türbülans Isı değişeni Lapse-rate Kara/deniz varyasyonları Atmosferdeki su Doyma Yoğunlaşma Göreceli nem Dew point Hava basıncı Basınç, yükseklik ve sıcaklık arasındaki ilişki Basınç ayarlamaları arasındaki ilişki QNH QFE Standart basınç BULUTLAR Bulut oluşumundaki değişik şartlar Değişik bulut tipleri ve bu bulutların karakteristik özellikleri Bulut miktarının ölçümü Bulut tavanı ve ceeling YAĞIŞ Havacılıkta yağışın önemi Değişik yağış çeşitleri Yağmur Kar Sulu kar Dolu GÖRÜŞ RÜZGÂR Havacılıkta rüzgârın önemi Dönen rüzgâr Arka rüzgar Ani rüzgâr/hamle Jet stream Yer rüzgârı Yüksek rüzgârlar, Rüzgârın ölçümü METEOROLOJİK TEHLİKELER Havacılıkta meteorolojik tehlikeler Türbülans Thunderstorm (Gök gürültülü sağanak yağış) Buzlanma Microburst SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

7 Macroburst Squall METEOROLOJİK BİLGİ Hava durumu raporları ve tahminlerinin çözümlenmesi METAR SPECI TAF SIGMET FIS Meteorolojik haritalar Düşük seviye haritaları Yüksek seviye haritaları Özel hava durumu haritaları HAVA SEYRÜSEFERİ HAVA SEYRÜSEFERİ İLE İLGİLİ ÖLÇÜM BİRİMLERİ HAVACILIKTA SEYRÜSEFERE DUYULAN İHTİYAÇ TİPİK SEYRÜSEFER YÖNTEMLERİ Tarihi bakış Gökte Gemide Radyo Uydu DÜNYA DÜNYANIN YERİ VE HAREKETİ Dünyanın şekli Dünyanın büyüklüğü Dünyanın dönüşü/devir Mevsimler Gündüz Gece Zaman birimleri UTC KOORDİNAT SİSTEMİ, YÖN VE MESAFE Grid sisteminin karakteristik özellikleri Dereceler Dakikalar Saniyeler WGS Enlem Boylam Bir küre üzerinde yön ve mesafenin gösterimi Büyük daire Küçük daire Kardinal (ana) yönler Dünya üzerindeki bir noktanın tahmini pozisyonu MANYETİZMA Dünyanın manyetizmasının temel özellikleri Hakiki kuzey Magnetik kuzey Değişim (varyasyon) Sapma (deviasyon) Pusula kuzeyi HARİTA VE HAVACILIK ÇİZELGELERİ(ÇİZİMLERİ) Harita yapımı ve dünyanın fotoğraflanması İdeal bir haritanın özellikleri Değişik fotoğraflama yöntemleri Lambert Mercator HAVACILIKTA KULLANILAN ÇİZELGE VE HARİTALAR SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

8 AIP haritaları ve çizimler Ulusal haritalar Askeri haritalar HARİTALARDA KULLANILAN SEMBOLLER SEYRÜSEFER UYGULAMASI İki nokta arasındaki mesafenin ölçümü Rüzgârın uçuş rotası üzerindeki etkisi Heading Track Sürükleme (drift) Rüzgar vektörü Hız Gösterge sürati (IAS) Yer hızı (GS) Hakiki hava hızı (TAS) True Mach Number RADYO SEYRÜSEFERİ Yer tabanlı sistemlerin çalışma prensipleri NDB VOR TACAN DME ILS MLS VLF Markerler On-board sistemlerin çalışma prensipleri INS FMS RNAV Uydu Tabanlı Sistemler ve çalışma prensipleri GPS GLONASS GNSS UÇAK UÇAK VE UÇUŞUN PRENSİPLERİ İLE İLGİLİ ÖLÇÜM BİRİMLERİ UÇUŞ KURAMI VE HAVA ARACININ KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİNİN ATS ÜZERİNDEKİ ETKİSİ UÇAĞA ETKİ EDEN KUVVETLER Kaldırma Kuvveti İtme Kuvveti Çekme Kuvveti Ağırlık UÇAĞIN YAPISAL BİLEŞENLERİ VE KONTROLÜ Uçağın yapısal bileşenleri Kanat Anhedral İkidüzlemli Delta Kuyruk Gövde Flap Kanatçık (aileron) İrtifa dümeni Dümen İniş takımları Uçuş zarfı Uçak performansını etkileyen kritik faktörler Maksimum hız Stall hızı SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

9 Tavan Gürültülü uçuş UÇAK MOTORLARI Piston motorlar Piston motorların çalışma prensipleri, avantaj ve dezavantajları jet motorlar Jet motorların çalışma prensipleri, avantaj ve dezavantajları Değişik tipteki jet motorları Turboprop motorlar Turboprop motorların çalışma prensipleri, avantaj ve dezavantajları UÇAK DONANIMI/ALETLERİ Uçuş aletleri Altimetre Hız göstergesi Dikey hız göstergesi Dönüş ve yatış açısı göstergesi Yapay ufuk Pusula Seyrüsefer cihazları NDB displayi VOR sistemleri TACAN sistemleri DME sistemleri ILS sistemleri MLS sistemleri VLF sistemleri Uydu sistemleri Motor aletleri Yağ basıncı sistemi Sıcaklık göstergesi Motor ısısı göstergesi RPM Yakıt göstergesi Diğer cihazlar SSR Transponder GPWS Wind shear göstergesi Otopilot Radar Hava radarı FMS TCAS göstergesi UÇAK KATEGORİLERİ Sabit kanatlılar Hareketli kanatlılar Balon Planör DÜMEN SUYU TÜRBÜLANS KATEGORİLERİ Heavy Medium Light ICAO YAKLAŞMA KATEGORİLERİ ICAO 8168 Yaklaşma kategorileri UÇAK PERFORMANSINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER Kalkış esnasında uçak performansını etkileyen faktörler Pist yüzey koşulları Rüzgâr Sıcaklık Hava yoğunluğu Uçağın ağırlığı SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

10 Tırmanma esnasında uçak performansını etkileyen faktörler Hız Ağırlık İrtifa Rüzgâr Sıcaklık Kabin basıncı Hava yoğunluğu Düz uçuşta uçak performansını etkileyen faktörler Uçuş seviyesi Hız Rüzgâr Ağırlık Hava yoğunluğu Kabin basıncı Alçalma ve ilk yaklaşmada uçak performansını etkileyen faktörler Rüzgâr Uçağın hızı Alçalma oranı Uçak konfigürasyonu Kabin basıncı Hava yoğunluğu Son yaklaşma ve inişte uçak performansını etkileyen faktörler Uçak konfigürasyonu Ağırlık Rüzgâr Wind shear Hava yoğunluğu Pist yüzey koşulları Ekolojik faktörler Yakıt atma Gürültü engelleme prosedürleri En düşük uçuş seviyeleri Operasyonel faktörler Askeri uçuşlar Kalibre uçuşları Foto çekimi uçuşları İNSAN FAKTÖRLERİ TAKDİM İnsan performansı (ICAO Human Factors Training Manuel) Emniyet ve hata(eatchip/eatmp ATCO Human Performance Factors Haberleşme İş ortamı NEDEN İNSAN FAKTÖRLERİ? İnsan faktörlerinin ATC kursundaki yeri İnsan faktörlerinin tanımı Hava Trafik İdaresinin sistematik tanımı ATS ASM ATFM ATS de sistem arızalarının sonuçları İnsan ve sistem entegrasyonunun /uyumunun önemi SHEL Modelinin kullanımı ve faydaları (ICAO Human Factors Training Mnauel) İNSAN PERFORMANSI İnsanların ortak ve farklı özellikleri Davranışsal Kültürel Dil Bıkkınlık tehlikesi SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

11 Aşırı derecede kendine güven ve rahatlık tehlikesi Yorgunluk tehlikesi Uykusuzluk Aşırı çalışma Kurs arkadaşları ile birlikte çalışma ve öğrenmenin önemi En uygun öğretim teknikleri ATC deki profesyonel standartlara olan ihtiyaç Sağlıklı ve mutlu olma Formda olma Diyet Uyuşturucu kullanımı Alkol bağımlılığı EKİP ÇALIŞMASININ ÖNEMİ Mesleki tatmin ve insan ilişkileri Ekip üyeliği Grup dinamizmi Ekip çalışmasının avantajları Ekip çalışmasının dezavantajları Sorunlar ve çözüm yolları STRES STRESİN TANIMI, STRESİN ANA NEDENLERİ (EATCHIP HUMAN FACTORS MODULE) STRESİN AŞAMALARI Davranış farklılaşmaları Yaşam stilinde değişiklikler Fiziksel ataklar Kriz durumları STRESLE BAŞA ÇIKABİLME TEKNİKLERİ Rahatlatma teknikleri Dietler Egzersizler Yaşam tarzında değişiklik İNSAN HATALARI ATC DE HATANIN TEHLİKELİ SONUÇLARI İNSAN HATASININ TANIMI HATAYA YOL AÇAN FAKTÖRLER Yorgunluk Yetersizlik Yanlış anlama Bilgisizlik Dikkatsizlik İNSAN HATALARININ SINIFLANDIRILMASI Hata tipleri Kaçmak(işten) Kaytarma Hata yapma İhlal İhlalin bir alışkanlık haline gelmesinin sakıncaları Rasmussen Modeli ne göre performansın üç düzeyi Yetenek tabanlı Bilgi tabanlı Kural tabanlı İLETİŞİM İYİ BİR İLETİŞİMİN ATC DEKİ YERİ İLETİŞİM SÜREÇLERİ Gönderen Kodlayıcı Verici/ahize Sinyal Müdahale Alma SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

12 Kod çözümleyici Alıcı İLETİŞİM MODELLERİ SÖZLÜ İLETİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Kelime seçimi Tonlama Hız Ton Bozukluk/çarpıklık Beklenti Gürültü Kesinti SESSİZ İLETİŞİMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER Dokunma Seçim Tonlama Hız Ton Bozukluk/çarpıklık Beklenti Gürültü Kesinti İYİ İLETİŞİMİN KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ Konuşmak Dinlemek EKİP ÇALIŞMASI ORTAMI Ergonomi İyi bir dizayna olan ihtiyaç Aydınlatma Yalıtım Dekor Aralık/boşluk İmkanlar Çalışma pozisyonunun ve dizaynının önemi ARAÇ/GEREÇ Simülatörde kullanılacak araç/gereçlerin karakteristik özellikleri Fiziki ortam Görsel ekranlar Mobilya Veri girişi aletleri İletişim/haberleşme araçları OTOMASYON Otomasyona duyulan ihtiyaç Otomasyon tahditleri CİHAZ VE SİSTEMLER ATC EKİPMANLARI Haberleşme cihazları VDF UDF Radarlar RADYO TEORİSİ Radyonun prensipleri Alıcı ve verici sistemlerinin karakteristik özellikleri Radyo dalgalarının karakteristik özellikleri Frekans bantlarının karakteristik özellikleri ve kullanımı ATC de kullanımı Seyrüsefer ve haberleşmede kullanımı HF VHF SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

13 UHF YÖN BULUCU SİSTEMLER (DF: DİRECTİON FİNDİNG) VDF/UDF in çalışma prensipleri VDF UDF QDM QDR QTF ATC DE HABERLEŞME ATC DE KULLANILAN SESLİ İLETİŞİM SİSTEMLERİ Telefon İnterfon İnterkom HAVA YOLU HABERLEŞMESİ SELCAL ın kullanımı HAVA-YER HABERLEŞMESİ CPDLC nin kullanımı RADAR RADARIN ÇALIŞMA PRENSİPLERİ RADAR DALGALARININ ÖZELLİKLERİ DEĞİŞİK RADAR TİPLERİNİN KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ VE KULLANIMI Frekans bantları Kısa mesafeli radarlar Uzun mesafeli radarlar Meteoroloji radarı Yüksek çözünürlükteki radarlar PRİMARY RADAR/BİRİNCİL GÖZLEM RADARI(PSR) Primary radarın çalışma prensipleri SECONDARY RADAR/İKİNCİL RADAR(SSR) Mode A Mode C RADARIN KULLANIMI PSR/SSR IN ATC DE KULLANIMI Saha kontrolde kullanımı Yaklaşma kontrolde kullanımı Meydan kontrolde kullanımı DFTI OTOMATİK SİSTEMLERDE PSR VE SSR ARASINDAKİ BAĞLANTI PSR VE SSR IN SAĞLADIĞI AVANTAJ VE DEZAVANTAJLAR MOD S MOD S İN ÇALIŞMA PRENSİPLERİ MOD S İN ATC DE KULLANUIMI HASSAS YAKLAŞMA RADARI (PAR: PRECİSİON APPROACH RADAR) ADS ADS İN ÇALIŞMA PRENSİPLERİ ADS İN ATC DE KULLANIMI BİLGİSAYAR BİLGİSAYARIN ÇALIŞMA PRENSİPLERİ Yazılım ve donanım arasındaki fark Donanımın bileşenleri Terminal, Yazıcı Klavye Ekran Modem İletişim ağı/network Yazılımın bileşenleri Programlar Uygulamalar SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

14 İşletim sistemi Dosyalar BİLGİSAYARDAN FAYDALANMA İşletim sistemleri Veri girme aletleri Fare Klavye Ses TID Bilgi depolama aygıtlarının kullanımı Hafıza kartları Floppy diskler ATS DE OTOMASYON AFTN OLDI CCIS ÇALIŞMA İSTASYONLARINDAKİ SİSTEMLER HAVACILIK İNGİLİZCESİ ICAO GEREKLİLİKLERİ RADYO TELEFON TEKNİKLERİ Sistem kullanımı Sesin kullanımı Ses denetimi Vurgu ve etkin iletişim Genel freyzyoloji ACİL DURUM FREYZYOLOJİSİ HAVACILIK TERMİNOLOJİSİ DİĞER FREZYOLOJİK TERİMLER FREYZYOLOJİ ÖRNEKLERİ HAVACILIK İNGİLİZCESİ HAVACILIK SÖZLÜĞÜ SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

15 KONU BAŞLIKLARI 1. Kursun takdimi Genel amaç: Aday Hava Trafik Kontrolörlerinin, takip edecekleri program, mesleki hayatlarındaki muhtemel gelişmeler ile emniyet ve istihdam koşulları ile ilgili genel düzenlemeleri bilmesi ve uygulaması amaçlanmaktadır Kurs İdaresi 1.2. Kurs yönetimi 1.3. Kursun içeriği 1.4. Eğitim aşamaları 1.5. Değerlendirme süreci 1.6. Hava Trafik Kontrolörlüğü ve mesleğin geleceği 1.7. İstihdam şartları 1.8. Lisanslama yöntemleri 2. Tanımlar 2.1. Hava Trafik Kontrol eğitimi ile ilgili temel tanımlar Temel eğitim Derecelendirme eğitimi Ünite eğitimi Pre_OJT OJT Devamlılık eğitimi Geliştirme eğitimi Acil durum eğitimi 3. Havacılık Hukuku Genel amaç:aday Hava Trafik Kontrolörlerinin, havacılık hukuku ile ilgili düzenlemeleri, hava sahası yapısını, uçuş planlamasını ve bunların ulusal düzenlemeler deki yeri ve önemini bilerek uygulaması amaçlanmaktadır. SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

16 3.1. Ulusal ve uluslar arası organizasyonlar Ulusal otorite ICAO EUROCONTROL ECAC JAA 3.2. ATC lisanslama ve sertifikasyon Sağlık gereklilikleri Kontrolör Lisansının limitleri Emniyet gereklilikleri Emniyet düzenlemeleri ESARR 3 ve emniyet yönetimi sistemi ESARR 5 emniyet düzenlemelerinin Kontrolör üzerindeki etkileri 3.3. Havacılıkla ilgili dernekler IFATCA IFALPA IATA AEA IACA TATCA TALPA 3.4. Kural ve Düzenlemeler Hava Trafik Hizmetleri ve Hava Sahası Yönetimi Hava Kuralları ( ICAO Annex 2 bölüm 3) IFR uçuş kuralları ( ICAO Annex 2 bölüm 4) VFR uçuş kuralları ( ICAO Annex 2 bölüm 5) VMC IMC Uçuş planları Değişik tipteki uçuş planları Uçuş planlarının deşifre edilmesi ICAO AFTN Formatı Uçuş planı elde etme yöntemleri (AFTN,IFPS) SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

17 4. Hava Trafik Yönetimi (ATM: Air Traffic Management) Genel amaç: Aday Hava Trafik Kontrolörlerinin Hava Trafik İdaresinin temel prensiplerini tarif ederek temel operasyonel kuralları uygulaması amaçlanmaktadır Hava Trafik Kontrol (ATC) Hizmeti Hava Trafik Kontrol Hizmeti (ATC) nin tanımı (ICAO Annex 11 bölüm 1) Hava Trafik Kontrol Hizmeti (ATC) nin sağlama sorumluluğu (ICAO Annex11) Değişik Hava Trafik Kontrol Hizmeti sağlama yöntemleri Radarlı Hava Trafik Kontrol Hizmeti Radarsız Hava Trafik Kontrol Hizmeti 4.2. Uçuş Bilgi (FIS) Hizmeti Uçuş Bilgi Hizmeti (FIS) nin tanımı (ICAO Annex 11 bölüm 1) Uçuş Bilgi Hizmeti (FIS) nin sağlama sorumluluğu (ICAO Annex11) Bilgi/Veri aktarım yöntemleri ATIS VOLMET RTF Data hattı 4.3. İkaz Hizmeti (ALRS) İkaz hizmetinin tanımı (ICAO Annex 11 bölüm 1) İkaz hizmetinin sorumluluk sahası (ICAO Annex 11) İkaz hizmetini sağlama sorumluluğu (ICAO Doc 4444) Acil durumun aşamaları Şüphe hali Alarm hali Tehlike hali İkaz hizmetinin organizasyonu 4.4. Hava Trafik Akış İdaresi (ATFM) Hava Trafik Akış İdaresi (ATFM) in tanımı (ICAO Doc 4444 bölüm 3) SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

18 Hava Trafik Akış İdaresi (ATFM) in sorumluluk sahası (ICAO Doc 4444 bölüm 3) Hava Trafik Akış İdaresi (ATFM) sağlama sorumluluğu (ICAO Doc 4444 bölüm 3) Hava Trafik Akış İdaresi (ATFM) sağlama yöntemleri (ICAO Doc 4444 bölüm 3) 4.5. Hava Sahası Yönetimi Hava Sahası yönetiminin tanımlanması (EUROCONTROL ASM El kitabı) Hava Sahası yönetiminin sorumluluk sahası (EUROCONTROL ASM El kitabı) Hava sahası yönetme metodları FUA Hava Sahası dizaynı 4.6. Komünikasyon (RTF) RTF çalışma yöntemleri (ICAO Doc 4444 bölüm 12) Freyzyolojinin kullanımı (ICAO Doc 4444 bölüm 12) Etkin iletişim Mikrofon tekniği ICAO Annex 1 dil yeterliliği ICAO Level 4 gereklilikleri 4.7. Hava Trafik Kontrol (ATC) müsaadeleri Hava Trafik Kontrol (ATC) müsaadesinin tanımı (ICAO Annex 2 Bölüm 1) Hava Trafik Kontrol (ATC) müsaadesinin içeriği (ICAO Doc 4444, ICAO Annex 11) Uygun Hava Trafik Kontrol (ATC) müsaadesinin sağlanması 4.8. Hava Trafik Kontrol (ATC) talimatları Hava Trafik Kontrol (ATC) talimatının tanımı (ICAO Doc 4444 bölüm 1) Hava Trafik Kontrol (ATC) talimatının içeriği(icao Doc 4444, ICAO Annex 11) Uygun Hava Trafik Kontrol (ATC) talimatının sağlanması SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

19 4.9. Koordinasyon TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI Koordinasyon yöntemleri, içeriği ve prensiplerinin açıklanması (ICAO Doc 4444, ICAO Annex 11) Koordinasyona duyulan ihtiyaç (ICAO Doc4444) Uçuş verilerinin elektronik transferi Telefonla transfer İnterkomla transfer İnterfonla transfer Telsizle transfer Direkt konuşma yöntemi ile transfer Altimetre ve Seviye Tahsisleri Yükseklik, irtifa ve uçuş seviyesi arasındaki fark Basınç değerleri QNH QFE Standart basınç Geçiş irtifaı, Geçiş seviyesi ve Geçiş tabakası arasındaki ilişki (ICAO Doc 4444 bölüm 4, ICAO Doc 8168) TA TL TLayer Geçiş Seviyesi (TL:Transition Level) nin hesaplanması (ICAO Doc 4444 bölüm 4, ICAO Doc 8168) Seviye tahsisleri Uçuş seviyesi tahsis sistemi (ICAO Annex 2 ) Uygun seviyenin seçimi Uçuş seviyesi İrtifa Yükseklik Ayırma Yöntemleri ve Değerleri Dikey ayırma (ICAO Doc 4444) Dikey ayırma standartları Dikey ayırmanın uygulanması SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

20 Yatay ayırma (ICAO Doc 4444) Uzunlamasına ayırma standartları (ICAO Doc 4444) Zamana dayalı uzunlamasına ayırma Mesafeye dayalı uzunlamasına ayırma Uzunlamasına ayırmanın uygulanması Yanlamasına ayırma standartları (ICAO Doc 4444) Yanlamasına ayırmanın uygulanması Coğrafi ayırma Dümen suyu türbülans ayırmaları(icao Doc 4444) Radar ayırmaları (ICAO Doc 4444) Radarın ATS de kullanımı Radar ayırma değerlerinin uygulanması Çarpışmayı Önleyici Emniyet Ağı Havada (uçakta) çarpışmayı önleyici sistemler ACAS ACAS ATC Prosedürleri (ICAO Doc 4444 bölüm15) Yerde çarpışmayı önleyici sistemler MTSA STCA MSAW DAIW Veri Ekranları Uçuş verilerinin izlenmesi Uçuş verilerinin girilmesi Uçuş verilerinin elde edilmesi Pilot raporları ile Diğer kaynaklardan SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

21 5. Meteoroloji Genel amaç: Aday Hava Trafik Kontrolörlerinin temel meteorolojik kavramları, olayları tanımlaması, bunların ATS operasyonları ve uçak performansı üzerindeki etkilerini analiz ederek, meteorolojik bilgiyi ATS operasyonları sırasında kullanması amaçlanmaktadır Meteorolojik ölçüm birimleri 5.2. Havacılık ve meteoroloji 5.3. Meteoroloji servislerinin organizasyonu Meteoroloji ofislerinin çalışma yöntemleri Meteoroloji ofislerinin temel görevleri Meteorolojik verilerin toplanma yöntemleri 5.4. Atmosferin yapısı Gazlar Katmanlar 5.5. Standart atmosfer (ISA) 5.6. Standart atmosferin bileşenleri Sıcaklık Basınç Yoğunluk 5.7. Hava kütleleri orijinleri ve hareketleri Polar Kutupsal Tropikal Ekvator 5.8. Atmosferik oluşumlar Sıcaklık ve ısı Isı transferi ve atmosferin ısınması Isı transferi Radyasyon Adveksiyon Türbülans SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

22 Isı değişeni Lapse-rate TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI Kara/deniz varyasyonları Atmosferdeki su Doyma Yoğunlaşma Göreceli nem Dew point Hava basıncı Basınç, yükseklik ve sıcaklık arasındaki ilişki Basınç ayarlamaları arasındaki ilişki 5.9. Bulutlar QNH QFE Standart basınç Bulut oluşumundaki değişik şartlar Değişik bulut tipleri ve bu bulutların karakteristik özellikleri Bulut miktarının ölçümü Bulut tavanı ve ceeling Yağış Havacılıkta yağışın önemi Değişik yağış çeşitleri Görüş Yağmur Kar Sulu kar Dolu Rüzgâr Havacılıkta rüzgârın önemi Dönen rüzgâr Arka rüzgar SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

23 Ani rüzgâr/hamle Jet stream Yer rüzgârı TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI Yüksek rüzgârlar, Rüzgârın ölçümü Meteorolojik Tehlikeler Havacılıkta meteorolojik tehlikeler Türbülans Thunderstorm (Gök gürültülü sağanak yağış) Buzlanma Microburst Macroburst Squall Meteorolojik bilgi Hava durumu raporları ve tahminlerinin çözümlenmesi METAR SPECI TAF SIGMET FIS Meteorolojik haritalar Düşük seviye haritaları Yüksek seviye haritaları Özel hava durumu haritaları SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

24 6. Hava Seyrüseferi Genel amaç: Aday hava Trafik Kontrolörlerinin seyrüseferin temel çalışma prensiplerini açıklaması ve bu bilgileri ATS hizmetleri sırasında kullanması amaçlanmaktadır Hava seyrüseferi ile ilgili ölçüm birimleri 6.2. Havacılıkta seyrüsefere duyulan ihtiyaç 6.3. Tipik seyrüsefer yöntemleri Tarihi bakış Gökte Gemide Radyo Uydu 6.4. Dünya 6.5. Dünyanın yeri ve hareketi Dünyanın şekli Dünyanın büyüklüğü Dünyanın dönüşü/devir Mevsimler Gündüz Gece Zaman birimleri UTC 6.6. Koordinat sistemi, yön ve mesafe Grid sisteminin karakteristik özellikleri Dereceler Dakikalar Saniyeler WGS Enlem Boylam SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

25 Bir küre üzerinde yön ve mesafenin gösterimi Büyük daire Küçük daire Kardinal (ana) yönler Dünya üzerindeki bir noktanın tahmini pozisyonu 6.7. Manyetizma Dünyanın manyetizmasının temel özellikleri Hakiki kuzey Magnetik kuzey Değişim (varyasyon) Sapma (deviasyon) Pusula kuzeyi 6.8. Harita ve Havacılık Çizelgeleri(çizimleri) Harita yapımı ve dünyanın fotoğraflanması İdeal bir haritanın özellikleri Değişik fotoğraflama yöntemleri Lambert Mercator 6.9. Havacılıkta Kullanılan Çizelge ve Haritalar AIP haritaları ve çizimler Ulusal haritalar Askeri haritalar Haritalarda kullanılan semboller Seyrüsefer uygulaması İki nokta arasındaki mesafenin ölçümü Rüzgârın uçuş rotası üzerindeki etkisi Heading Track Sürükleme (drift) Rüzgar vektörü SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

26 Hız TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI Gösterge sürati (IAS) Yer hızı (GS) Hakiki hava hızı (TAS) True Mach Number Radyo Seyrüseferi Yer tabanlı sistemlerin çalışma prensipleri NDB VOR TACAN DME ILS MLS VLF Markerler On-board sistemlerin çalışma prensipleri INS FMS RNAV Uydu Tabanlı Sistemler ve çalışma prensipleri GPS GLONASS GNSS SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

27 7. Uçak Genel amaç: Aday Hava Trafik Kontrolörünün; uçuşun prensipleri, uçak tip ve performansları ile bunların ATS operasyonları üzerindeki etkilerini tarif edebilmeleri gerekmektedir Uçak ve uçuşun prensipleri ile ilgili ölçüm birimleri 7.2. Uçuş kuramı ve hava aracının karakteristik özelliklerinin ATS üzerindeki etkisi 7.3. Uçağa etki eden kuvvetler Kaldırma Kuvveti İtme Kuvveti Çekme Kuvveti Ağırlık 7.4. Uçağın yapısal bileşenleri ve kontrolü Uçağın yapısal bileşenleri Kanat Anhedral İkidüzlemli Delta Kuyruk Gövde Flap Kanatçık (aileron) İrtifa dümeni Dümen İniş takımları Uçuş zarfı Uçak performansını etkileyen kritik faktörler Maksimum hız Stall hızı Tavan Gürültülü uçuş SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

28 7.5. Uçak Motorları Piston motorlar TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI Piston motorların çalışma prensipleri, avantaj ve dezavantajları jet motorlar Jet motorların çalışma prensipleri, avantaj ve dezavantajları Değişik tipteki jet motorları Turboprop motorlar Turboprop motorların çalışma prensipleri, avantaj ve dezavantajları 7.6. Uçak donanımı/aletleri Uçuş aletleri Altimetre Hız göstergesi Dikey hız göstergesi Dönüş ve yatış açısı göstergesi Yapay ufuk Pusula Seyrüsefer cihazları NDB displayi VOR sistemleri TACAN sistemleri DME sistemleri ILS sistemleri MLS sistemleri VLF sistemleri Uydu sistemleri Motor aletleri Yağ basıncı sistemi Sıcaklık göstergesi Motor ısısı göstergesi RPM Yakıt göstergesi SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

29 Diğer cihazlar SSR Transponder GPWS TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI Wind shear göstergesi Otopilot Radar Hava radarı FMS TCAS göstergesi 7.7. Uçak kategorileri Sabit kanatlılar Hareketli kanatlılar Balon Planör 7.8. Dümen suyu türbülans kategorileri Heavy Medium Light 7.9. ICAO Yaklaşma kategorileri ICAO 8168 Yaklaşma kategorileri Uçak Performansını Etkileyen Faktörler Kalkış esnasında uçak performansını etkileyen faktörler Pist yüzey koşulları Rüzgâr Sıcaklık Hava yoğunluğu Uçağın ağırlığı Tırmanma esnasında uçak performansını etkileyen faktörler Hız Ağırlık İrtifa Rüzgâr Sıcaklık SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

30 Kabin basıncı Hava yoğunluğu TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI Düz uçuşta uçak performansını etkileyen faktörler Uçuş seviyesi Hız Rüzgâr Ağırlık Hava yoğunluğu Kabin basıncı Alçalma ve ilk yaklaşmada uçak performansını etkileyen faktörler Rüzgâr Uçağın hızı Alçalma oranı Uçak konfigürasyonu Kabin basıncı Hava yoğunluğu Son yaklaşma ve inişte uçak performansını etkileyen faktörler Uçak konfigürasyonu Ağırlık Rüzgâr Wind shear Hava yoğunluğu Pist yüzey koşulları Ekolojik faktörler Yakıt atma Gürültü engelleme prosedürleri En düşük uçuş seviyeleri Operasyonel faktörler Askeri uçuşlar Kalibre uçuşları Foto çekimi uçuşları SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

31 8. İnsan Faktörleri Genel Amaç: Aday Hava Trafik Kontrolörünün; kişisel çalışmalarla ekip çalışmasını etkileyen faktörleri bilmesi ve uygulaması amaçlanmaktadır Takdim İnsan performansı (ICAO Human Factors Training Manuel) Emniyet ve hata(eatchip/eatmp ATCO Human Performance Factors Haberleşme İş ortamı 8.2. Neden İnsan Faktörleri? İnsan faktörlerinin ATC kursundaki yeri İnsan faktörlerinin tanımı Hava Trafik İdaresinin sistematik tanımı ATS ASM ATFM ATS de sistem arızalarının sonuçları İnsan ve sistem entegrasyonunun /uyumunun önemi SHEL Modelinin kullanımı ve faydaları (ICAO Human Factors Training Mnauel) 8.3. İnsan Performansı İnsanların ortak ve farklı özellikleri Davranışsal Kültürel Dil SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

32 Bıkkınlık tehlikesi TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI Aşırı derecede kendine güven ve rahatlık tehlikesi Yorgunluk tehlikesi Uykusuzluk Aşırı çalışma Kurs arkadaşları ile birlikte çalışma ve öğrenmenin önemi En uygun öğretim teknikleri ATC deki profesyonel standartlara olan ihtiyaç Sağlıklı ve mutlu olma Formda olma Diyet Uyuşturucu kullanımı Alkol bağımlılığı 8.4. Ekip Çalışmasının Önemi Mesleki tatmin ve insan ilişkileri Ekip üyeliği Grup dinamizmi Ekip çalışmasının avantajları Ekip çalışmasının dezavantajları Sorunlar ve çözüm yolları 8.5. Stres 8.6. Stresin tanımı, Stresin ana nedenleri (EATCHIP Human Factors Module) 8.7. Stresin aşamaları Davranış farklılaşmaları Yaşam stilinde değişiklikler Fiziksel ataklar Kriz durumları SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

33 8.8. Stresle başa çıkabilme teknikleri Rahatlatma teknikleri Dietler Egzersizler Yaşam tarzında değişiklik 8.9. İnsan Hataları ATC de hatanın tehlikeli sonuçları İnsan hatasının tanımı Hataya yol açan faktörler Yorgunluk Yetersizlik Yanlış anlama Bilgisizlik Dikkatsizlik İnsan Hatalarının Sınıflandırılması Hata tipleri Kaçmak(işten) Kaytarma Hata yapma İhlal İhlalin bir alışkanlık haline gelmesinin sakıncaları Rasmussen Modeli ne göre performansın üç düzeyi Yetenek tabanlı Bilgi tabanlı Kural tabanlı SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

34 8.14. İletişim TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI İyi bir iletişimin ATC deki yeri İletişim süreçleri Gönderen Kodlayıcı Verici/ahize Sinyal Müdahale Alma Kod çözümleyici Alıcı İletişim modelleri Sözlü iletişimi etkileyen faktörler Kelime seçimi Tonlama Hız Ton Bozukluk/çarpıklık Beklenti Gürültü Kesinti Sessiz iletişimi etkileyen faktörler Dokunma Seçim Tonlama Hız Ton Bozukluk/çarpıklık Beklenti Gürültü Kesinti SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

35 8.20. İyi iletişimin karakteristik özellikleri Konuşmak Dinlemek Ekip çalışması ortamı Ergonomi İyi bir dizayna olan ihtiyaç Aydınlatma Yalıtım Dekor Aralık/boşluk İmkanlar Çalışma pozisyonunun ve dizaynının önemi Araç/gereç Simülatörde kullanılacak araç/gereçlerin karakteristik özellikleri Fiziki ortam Görsel ekranlar Mobilya Veri girişi aletleri İletişim/haberleşme araçları Otomasyon Otomasyona duyulan ihtiyaç Otomasyon tahditleri 9. Cihaz ve Sistemler Genel Amaç: Aday Hava Trafik Kontrolörünün; Hava Trafik Hizmetlerinde kullanılan cihaz ve sistemlerin temel çalışma prensiplerini bilmesi ve bu sistemlerin etkin ve emniyetli bir hizmet sağlamadaki rol ve önemini algılaması, bu sistemlerin kullanımı öğrenmesi amaçlanmaktadır. SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

36 9.1. ATC Ekipmanları Haberleşme cihazları VDF UDF Radarlar 9.2. Radyo teorisi Radyonun prensipleri TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI Alıcı ve verici sistemlerinin karakteristik özellikleri Radyo dalgalarının karakteristik özellikleri Frekans bantlarının karakteristik özellikleri ve kullanımı ATC de kullanımı Seyrüsefer ve haberleşmede kullanımı HF VHF UHF 9.3. Yön bulucu sistemler (DF: Direction finding) VDF/UDF in çalışma prensipleri VDF UDF QDM QDR QTF 9.4. ATC de Haberleşme 9.5. ATC de kullanılan sesli iletişim sistemleri Telefon İnterfon İnterkom 9.6. Hava yolu haberleşmesi SELCAL ın kullanımı 9.7. Hava-yer haberleşmesi CPDLC nin kullanımı SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

37 10. RADAR Genel amaç: Aday Hava Trafik Kontrolörlerinin, ATS de kullanılan radar sistemlerinin genel özelliklerini, çalışma prensipleri ve limitlerini bilmesi ve operasyonel ortamda kullanmasının amaçlanmaktadır Radarın çalışma prensipleri Radar dalgalarının özellikleri Değişik radar tiplerinin karakteristik özellikleri ve kullanımı Frekans bantları Kısa mesafeli radarlar Uzun mesafeli radarlar Meteoroloji radarı Yüksek çözünürlükteki radarlar Primary Radar/Birincil gözlem radarı(psr) Primary radarın çalışma prensipleri Secondary Radar/İkincil Radar(SSR) Mode A Mode C Radarın Kullanımı PSR/SSR ın ATC de kullanımı Saha kontrolde kullanımı Yaklaşma kontrolde kullanımı Meydan kontrolde kullanımı DFTI Otomatik sistemlerde PSR ve SSR arasındaki bağlantı PSR ve SSR ın sağladığı avantaj ve dezavantajlar Mod S Mod S in çalışma prensipleri Mod S in ATC de kullanuımı SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

38 Hassas yaklaşma radarı (PAR: Precision Approach Radar) ADS ADS in çalışma prensipleri ADS in ATC de kullanımı Bilgisayar Bilgisayarın çalışma prensipleri Yazılım ve donanım arasındaki fark Donanımın bileşenleri Terminal, Yazıcı Klavye Ekran Modem İletişim ağı/network Yazılımın bileşenleri Programlar Uygulamalar İşletim sistemi Dosyalar Bilgisayardan faydalanma İşletim sistemleri Veri girme aletleri Fare Klavye Ses TID Bilgi depolama aygıtlarının kullanımı Hafıza kartları Floppy diskler ATS de otomasyon AFTN SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ

39 OLDI CCIS TEMEL TEORİK EĞİTİM PROGRAMI Çalışma İstasyonlarındaki Sistemler 11. Havacılık İngilizcesi Genel Amaç: Aday Hava Trafik Kontrolörü olarak istihdam edilen personelin ICAO kriterlerine uygun bir seviyede İngilizce ve Mikrofon tekniğine sahip olabilmeleri amaçlanmaktadır ICAO Gereklilikleri Radyo telefon teknikleri Sistem kullanımı Sesin kullanımı Ses denetimi Vurgu ve etkin iletişim Genel freyzyoloji Acil durum freyzyolojisi Havacılık terminolojisi Diğer frezyolojik terimler Freyzyoloji örnekleri Havacılık İngilizcesi Havacılık sözlüğü SEYRÜSEFER DAİRESİ BAŞKANLIĞI HAVA TRAFİK MÜDÜRLÜĞÜ