TÜRKİYE ODALAR VE BORSALAR BİRLİĞİ

Transkript

1 Sayfa 1 Gözden Geçirme Notları 2012 Yılı Eylül Ayı Bütçe Gerçekleşmeleri Maliye Bakanlığı tarafından 16/10/2012 tarihinde yayımlanan 2012 yılı Eylül ayına ilişkin Aylık Bütçe Gerçekleşme Raporu na göre; 2012 yılı Ocak-Eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre; Bütçe gelirleri %10,2 oranında artarak milyon ye ulaşmıştır. Bütçe giderleri %16,8 oranında artarak milyon olmuştur yılı Ocak- Eylül döneminde 234 milyon fazla veren bütçe, 2012 yılının aynı döneminde bütçe gelir-gider arası makasın bütçe giderleri lehinde artamaya devam etmesiyle milyon açık vermiştir. Faiz dışı fazla bir önceki yılın aynı dönemine göre %28,0 oranında azalarak milyon olarak gerçekleşmiştir. Vergi gelirleri %7,2 oranında artarak milyon olmuştur. Banka ve sigorta muameleleri vergisi %30,9; gelir vergisi %14,7; damga vergisi %11,8; harçlar %10,1; özel tüketim vergisi %7,5; kurumlar vergisi %6,3; dahilde alınan katma değer vergisi %2,7 oranında artış göstermiştir. Personel giderleri %18,8; SGK devlet primi giderleri %15,4; cari transferler %21,4, faiz giderleri %13,7, sermaye giderleri %7,5 oranlarında artarken; sermaye transferleri %3,2, mal ve hizmet alımı giderleri 9,0 oranında azalmıştır. BÜTÇE DENGESİ 2011 yılının Eylül ayında milyon açık veren merkezi yönetim bütçesi, bütçe gelirlerindeki sınırlı artışa karşın, bütçe giderlerinin yüksek oranda artış yönünde değişim göstermesi sonucunda 2012 yılının Eylül ayında milyon açık vermiştir yılı Eylül ayında gelir ve gider arasındaki farkın giderler lehinde artış göstermesi ile bütçe açığı, bir önceki yılın aynı ayına göre %211,6 gibi çok yüksek oranda bir artış göstermiştir yılı Eylül ayında bütçe gelirleri bir önceki yılın aynı ayına göre %5,2 oranında artarak milyon olmuştur. Bütçe giderleri ise Eylül ayında %21,3 oranında artışla milyon ye yükselmiştir. Bütçe giderlerinin %88,7 sini faiz hariç giderler oluşturmuştur.

2 Sayfa yılı Eylül ayında faiz giderleri %8,2, faiz hariç giderler %23,2, vergi gelirleri %4,5 oranında artış göstermiştir yılı Eylül ayında milyon faiz dışı fazla verilirken, 2012 yılı Eylül ayında milyon faiz dışı açık verilmiştir. Merkezi yönetim bütçesi kümülatif olarak; 2011 yılı Ocak-Eylül döneminde 234 milyon fazla verirken, 2012 yılının aynı döneminde milyon açık vermiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda merkezi yönetim bütçesinde 2012 yılı başında başlayan bozulma eğiliminin artarak devam ettiği görülmektedir. Bütçe giderleri 2012 yılının Ocak-Eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre %16,8 oranında artışla milyon den milyon ye, bütçe gelirleri %10,2 oranında artışla milyon den milyon ye yükselmiş olmasına karşın birikimli gelirlerdeki artışın, giderlerdeki azalışın gerisinde kalmasının doğal bir sonucu olarak 2011 yılının 9 aylık döneminde bütçe fazlası verilirken, 2012 yılının aynı döneminde açık verilmiştir yılı Ocak-Eylül döneminde milyon olan faiz dışı fazla, bu yılın aynı döneminde %28,0 oranında azalışla milyon ye gerilemiştir yılı Ocak-Eylül döneminde faiz giderleri %13,7 oranında artarak milyon ye, faiz hariç giderler ise %17,4 oranında artarak milyon ye yükselmiştir. Aynı dönemde vergi gelirleri %7,2 oranında artarak milyon olmuştur (Bkz; Tablo 1, Grafik 1) yılı için öngörülen bütçe açığı olan milyon nin %68,0 ına yılın 9 aylık döneminde ulaşılmıştır. Tablo 1. Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri (Ocak-Eylül Birikimli Verilere göre) Bileşenler Yıllık Ocak - Eylül Ocak - Eylül Değişim Oranı Bütçe Giderleri , ,5 16,8 Faiz Hariç Giderler , ,7 17,4 Faiz Giderleri , ,7 13,7 Bütçe Gelirleri , ,9 10,2 Vergi Gelirleri , ,7 7,2 Bütçe Dengesi , ,0 - Faiz Dışı Denge , ,4-28,0 Kaynak: Maliye Bakanlığı.

3 Sayfa Ocak - Eylül 2012 Ocak - Eylül Bütçe Giderleri Faiz Hariç Giderler Faiz Giderleri Bütçe Gelirleri Vergi Gelirleri Bütçe Dengesi Faiz Dışı Denge Kaynak: Maliye Bakanlığı. Grafik 1. Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri (Ocak-Eylül Birikimli Verilere göre) BÜTÇE GİDERLERİ 2012 yılı bütçe giderleri Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %21,3 oranında artış göstererek milyon ye yükselmiştir. Gider bileşenleri içinde 2012 yılı Eylül ayında en yüksek artışı %112,5 oranı ile sermaye transferleri bileşeni gösterirken, bunu %57,7 oranı ile sermaye giderleri, %29,6 oranı ile mal ve hizmet alımı giderleri izlemiştir. Bütçe giderleri içinde bir önceki yılın aynı ayına göre azalış yönlü değişim gösteren kalem olmamıştır. Faiz giderleri, 2012 yılı Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %8,2 oranında artışla milyon olmuştur yılı Ocak-Eylül döneminde merkezi yönetim bütçe giderleri, bir önceki yılın aynı dönemine göre %16,8 oranındaki artışla milyon olmuştur. Bu dönemde geçen yılın aynı dönemine göre personel giderleri %18,8 oranındaki artışla milyon ye, SGK devlet primi giderleri %15,4 oranındaki artışla milyon ye yükselirken, mal ve hizmet alım giderleri 9,0 oranındaki azalışla milyon ye gerilemiştir (Bkz, Tablo 2).

4 Sayfa yılının dokuz aylık döneminde cari transferler geçen yılın aynı dönemine göre %21,4 oranındaki artışla milyon olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde, sağlık, emeklilik ve sosyal yardım giderleri için %25,6 oranındaki artışla SGK ya milyon transfer yapılmış, böylece sosyal güvenlik kurumuna yapılan ödemeler bir önceki yılın aynı dönemine göre milyon artış göstermiştir. Tarımsal destekleme ödemeleri için milyon, mahalli idarelere de %10,0 oranındaki artışla milyon transfer yapılmıştır yılı Ocak-Eylül döneminde milyon sermaye gideri gerçekleştirilirken, 2012 yılının aynı döneminde gerçekleşen sermaye gideri %7,5 oranında artışla milyon olmuştur. Aynı dönemde sermaye transferleri ise %3,2 oranında azalarak milyon den milyon ye gerilemiştir yılı Ocak-Eylül döneminde faiz giderleri, 2011 yılının aynı dönemine göre %13,7 oranında artış göstererek milyon olmuştur. Tablo 2. Bütçe Giderleri (Ocak-Eylül Birikimli Verilere göre) Gider Bileşenleri Yıllık Ocak - Eylül Ocak - Eylül Değişim Oranı Bütçe Giderleri , ,5 16,8 Faiz Hariç Giderler , ,7 17,4 Personel Giderleri , ,7 18,8 SGK Devlet Primi Giderleri , ,3 15,4 Mal ve Hizmet Alım Giderleri , ,6-0,9 Cari Transferler , ,6 21,4 Sermaye Giderleri , ,0 7,5 Sermaye Transferleri , ,8-3,2 Borç Verme , ,0 74,0 Yedek Ödenekler Faiz Giderleri , ,7 13,7 Kaynak: Maliye Bakanlığı

5 Sayfa 5 BÜTÇE GELİRLERİ 2012 yılı Eylül ayında bütçe gelirleri bir önceki yılın aynı ayına göre %5,2 oranında artış göstererek milyon olmuştur. Gelir bileşenleri içinde vergi gelirleri %4,5 oranında artarak milyon, vergi dışı diğer gelirler %4,9 oranında artarak milyon olmuştur yılının Ocak-Eylül döneminde bütçe gelirleri bir önceki yılın aynı dönemine göre %10,2 oranındaki artışla milyon olmuştur. Aynı dönemde vergi gelirleri %7,2 oranındaki artışla milyon, vergi dışı diğer gelirler %28,7 oranında artışla milyon ye yükselmiştir (Bkz; Tablo 3, Tablo 4 ve Grafik 2). Tablo 3. Bütçe Gelirleri (Ocak-Eylül Birikimli Verilere göre) Gelir Bileşenleri Ocak - Eylül Ocak - Eylül Değişim Oranı Yıllık Bütçe Gelirleri , ,9 10,2 Genel Bütçe Gelirleri , ,1 9,8 Vergi Gelirleri , ,7 7,2 Vergi Dışı Diğer Gelirler , ,4 28,7 Özel Bütçeli İdarelerin Öz Gelirleri , ,5 26,3 Düzen. ve Denet. Kurum. Gelirleri , ,7 14,4 Kaynak: Maliye Bakanlığı Vergi gelirleri içinde 2012 yılı Ocak-Eylül döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre; gelir vergisi %14,7; kurumlar vergisi %6,3; dahilde alınan katma değer vergisi %2,7; özel tüketim vergisi %7,5; banka ve sigorta muameleleri vergisi %30,9 oranlarında artış göstermiştir yılı Ocak-Eylül döneminde vergi gelirleri içinde azalış gösteren tek vergi kalemi %1,9 oranı ile ithalde alınan katma değer vergisi olmuştur. Gelir bileşenleri için de 2012 yılı bütçe hedefleri ile birikimli verilerin gerçekleşme oranları kıyaslandığında yılın dokuz aylık döneminde; bütçe gelirlerinde %73,9 ve genel bütçe gelirlerinde %73,1 oranı ile tahmine oldukça yakın bir gerçekleşmenin olduğu söylenebilirken, Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri ile düzenleme ve denetleme kurumu

6 Sayfa gelirleri için birikimli gerçekleşen verilerin tahminin oldukça üzerinde bir gerçekleşmenin olacağını işaret ettiği de söylenebilir. Tablo 3. Vergi Gelirleri (Ocak-Eylül Birikimli Verilere göre) Vergi Türleri Ocak - Eylül Ocak - Eylül Değişim Oranı Yıllık Gelir Vergisi , ,3 14,7 Kurumlar Vergisi , ,2 6,3 Dahilde Alınan Katma Değer Vergisi , ,6 2,7 Özel Tüketim Vergisi , ,2 7,5 Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi , ,9 30,9 İthalde Alınan Katma Değer Vergisi , ,1-1,9 Damga Vergisi , ,2 11,8 Harçlar , ,5 10,1 Diğer , ,5 10,9 Genel Bütçe Vergi Gelirleri Toplamı , ,7 7,2 Kaynak: Maliye Bakanlığı Ocak - Eylül 2012 Ocak - Eylül Gelir Vergisi Kurumlar Vergisi Dahilde Alınan Katma Değer Vergisi Özel Tüketim Vergisi Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi İthalde Alınan Katma Değer Vergisi Damga Vergisi Harçlar Diğer Kaynak: Maliye Bakanlığı. Grafik ve 2012 Yılları Ocak-Eylül Dönemleri için Vergi Gelirleri Gelirleri (Ocak-Ağustos Birikimli Verilere göre) Bu konuyla ilgili bir sonraki haber bülteninin yayımlama tarihini adresinde İSTATİSTİKLER başlığı altında, Takvimden görebilirsiniz.