CAD-CAM SİSTEMLERİYLE HAZIRLANAN TÜM SERAMİKLER

Transkript

1 T.C Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Protetik Diş TedavisiAnabilim Dalı CAD-CAM SİSTEMLERİYLE HAZIRLANAN TÜM SERAMİKLER BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Abdüssamed KALKAN Danışman Öğretim Üyesi: Prof. Dr. Mehmet Ali GÜNGÖR İZMİR- 2012

2 ÖNSÖZ Cad-Cam Sistemleriyle Hazırlanan Tüm Seramikler adlı tezimin hazırlanmasında yardımını esirgemeyen değerli hocam Prof. Dr. Mehmet Ali Güngör e saygılarımı sunar ve teşekkürü bir borç bilirim. İZMİR-2012 Stj. Dt. Abdüssamed KALKAN

3 İÇİNDEKİLER GİRİŞ VE AMAÇ GENEL BİLGİLER 2 1.Tüm Seramik Kronların Tarihsel Gelişimi Tüm Seramik Kronların Sınıflandırılması Dispersiyon ile güçlendirilmiş seramik sistemleri Alümina Kor Alüminus Seramik Hi Ceram In- Ceraminfiltre seramikler (Slip- Cast) Magnezyum Kor Cerestore (Enjeksiyon yöntemi ile şekillendirilen kor) Optec-HSP Dökülebilir Seramikler Dicor CeraPearl Preslenebilir seramikler, IPS Empress Sistemi (Lösit ile Güçlendirilmiş Seramik Sistemi ) CAD-CAM Sistemleri Tüm Seramik Sistemlerinin Kullanım Alanları Tüm Seramik Kronların Endikasyonları Tüm Seramik Kronların Kontrendikasyonları Tüm Seramik Kronların Avantajları Tüm Seramik Kronların Dezavantajları Tüm Seramik Kronların Başarısızlık Nedenleri Tüm Seramik Kronların Klinik Başarısızlığı Dental Porselenin Neden Olduğu Sağlık Riskleri Klinik Uygulamalarda Estetik Seçim Kriterleri Tüm Seramik Kronlarda Diş Kesimi Tüm Seramik Kronlarda Diş Kesiminde Dikkat Edilecek Noktalar Bilgisayar Desteği ile Hazırlanan Seramikler:CAM-CAM Cerec... 24

4 9.2. Duret Sistem Denzir Sistem Comet Sistem Cercon Sistem CICERO Lava Sistem Procera Rekow Sistem Kopya Freze Tekniği İle Yapılan Seramikler Celay Cad Cam sistemiyle hazırlanan tüm seramiklerin avantajları Cad Cam sistemiyle hazırlanan tüm seramiklerin dezavantajları Geleneksel yöntem ve Cad-Cam sistemleriyle üretilmiş tüm seramik restorasyonların karşılaştırılması Klinik Başarı Estetik Restorasyonların İnternal ve Marjinal Uyumları Zaman Maliyet Gelecekteki Cad-Cam sistemleri Klinik Uygulama Sonuç Kaynaklar Özgeçmiş..67

5 GİRİŞ VE AMAÇ Geçmişten günümüze kadar restoratif diş hekimliğinin en önemli amacı kaybedilmiş olan doku bütünlüğünün tekrar sağlanması, fonksiyon ve fonasyonun iadesi ve estetiğin temini olmuştur. Bu bağlamda seramik materyalinin diş hekimliğinde özel bir yere sahip olduğu söylenebilir. Çünkü diğer restoratif materyallere kıyasla birçok avantajı olmasının yanında hala estetik olarak en tatmin edici sonuç seramik ile alınmaktadır. Rengi, ışık geçirgenliği, dokular ile uyumluluğu açısından günümüzde de seramiğin yerine başka bir materyal konamamıştır. Uzun yıllardır metalseramikrestorasyonlar bu amaçla kullanılmıştır. Metal altyapılı porselen sistemleri sağlamış oldukları yararların yanı sıra bazı dezavantajları da beraberinde getirmiştir. Metal altyapının ışık geçirgenliğini engellemesi ve korozyon ozelliği, bunun yanında restorasyonda ilave kalınlığa yol açması gibi dezavantajları araştırmacıların metal desteksiz seramikler icin arayışa yönelmesine neden olmuştur. Sabit restorasyonlarda bu tür ihtiyaçları gidermek üzere metal desteksiz porselen sistemleri geliştirilmiştir. Teknoloji ile bağlantılı olarak yeni materyaller ve yenilikler restoratif diş hekimliğindeki yerini almaktadır. Günümüzde ozellikle CAD-CAM (bilgisayar yardımı ile tasarım-bilgisayar yardımı ile üretim) teknolojisi üzerindeki gelişmeler belirgin derecedeartmıştır. Yeni seramik formullerinin sunumu, yeni nesil bonding ajanlarının ve prosedürlerinin kullanımı, rezin esaslı yeni yapıştırıcıların bulunması bircok problemin ustesinden gelinmesini sağlamış ve yeni sistemlerin kullanımını arttırmıştır. Bu konudayapılan araştırmalar ve yeni sistemlerin arayışı halen devam etmektedir.(1) Estetik ve biyouyumlu olmalarından dolayı tam seramik restorasyonların tercihinde önemli bir artış meydana gelmiştir. Seramik materyalinin ilerleyen teknoloji ile fiziksel ve mekaniksel özelliklerinin geliştirilmesi kullanım alanını da genişletmektedir. Diş hekimliğinde CAD/CAM teknolojisi her geçen gün gelişmeye devam etmektedir ve geleneksel kayıp mum-döküm tekniğine bir alternatif olarak önem kazanmaktadır. Devamlı gelişmeleri göz önünde bulundurularak, CAD/CAM

6 teknolojisi gelecekte de dentalrestorasyonları üretmekte önemli bir teknoloji olduğunu göstermektedir. Bu teknoloji ile üstün kalite ve hatasız restorasyonlar yapmak mümkündür aynı zamanda kullanılan diğer tekniklere göre daha az laboratuar çalışma ve daha az maliyet gerektirir. (2) Günümüzde CAD/CAM sistemleri inley, onley, laminateveneer, bölümlü kron, tüm seramik kron ve köprü sistemleri, hareketli bölümlü protezlerin iskelet yapıları, implant cerrahisinde kullanılan stentlerin üretilmesi ve implantların yerleştirilmesinden hemen sonra restorasyonların anında (immediat) olarak hazırlanabilmesine olanak tanıyan çalışma modellerinin üretilmesi gibi geniş bir endikasyon alanını kapsamaktadır (3).Bu sistemler maksillofasiyal protezlerin hazırlanmasında da kullanılmaktadır.cad/cam teknolojisi ayrıca implant destekli protezlerde kron, köprü ve hibrit protez alt yapı tasarımı ve üretiminde de uygulanmaktadır (4). Bu tezin amacı Cad Cam sistemi ile üretilen tüm seramik kuron sistemlerini sınıflandırmak bu sistemleri değerlendirmek,diğer tüm seramik kron sistemleri ile karşılaştırmak ve klinik uygulama ile bu sistemleri tartışmaktır.

7 GENEL BİLGİLER 1.Tüm Seramik Kronların Tarihsel Gelişimi Kron köprü protezlerinde, yeterli bir estetik oluşturmak için; gerçekçi,kişiselliği yansıtan ve görsel uyumu olan bir kompozisyonun gereksinimlerinin karşılanması gerekir. Bu fikirlerin ışığı altında hazırlanan bir protez, ağız veyüz yapısının bütünlüğü içinde özümsenebilmeli ve hastanın kişisel yapıbütünlüğünün bir bölümü izlenimini verebilmelidir(5). Seramikler, orijinini topraktan yapılma anlamına gelen keramicos sözcüğünden alırlar. Porselen, diş hekimliğinde ilk olarak, Duchateautarafından kullanılmıştır. Duchateau sert porselenden protez yapımınıdenemiştir. İlk kişisel porselen dişler, 1808 yılında Giuseppe-Angelo Fonzi tarafından yapılmıştır da Dr. Charles H. Land tarafından, ilk porselentam kronun yapımı ile diş hekimliğinde porselenin kullanımıyaygınlaşmıştır(6). Porselen, baskı kuvvetlerine karşı dayanıklıdır. Ancak gerilmekuvvetlerine karşı zayıftır(7,8,9,10).dayanıklılığını arttırmak için 20. yybaşında, metal destekli porselen kronlar geliştirilmiştir. Estetik gereksinimleri karşılamak amacıyla tümüyle metalden bağımsızsistemler geliştirilmiştir. Böylece diş hekimliğine; inley, onley, laminate veneer, tam porselen kron ve köprülerde daha iyi estetik olanaklarsunulmuştur(11).bundan sonra ilerlemeler hızla devam etmiştir(6). 2

8 2.Tüm Seramik Kronların Sınıflandırılması 2.1.Dispersiyon ile Güçlendirilmiş Seramik Sistemleri Dental seramiklerin özellikle çekme ve gerilme kuvvetlerine karşıdirencini arttıtmak için kullanılan güçlendirme yöntemlerinden birisi, iyondeğişimidir. Seramik yüzeyindeki küçük moleküller daha büyük moleküllerleyer değiştirir. Camın bileşenlerinden olan sodyumun çapı diğer bileşenleregöre küçüktür. Seramiklerin yüzeyinde bulunan sodyum iyonları, kendisindençap olarak 35 kat daha büyük potasyum iyonlarıyla yer değiştirir. Sodyumdan boşalan bu küçük boşluğa, büyük potasyum iyonlarının yerleşmesiyle bir sıkışma gerilimi oluşur ve kırılma eğilimi azalmış olur. Son zamanlarda iyon değişimiyle ilgili diğer bir yaklaşım, küçük lityum iyonlarının büyük rubidyumiyonları ile yer değiştirmesiyle daha iyi güçlendirmenin sağlanmasıdır. Dayanıklılığı arttırmak için kullanılan bir başka yöntem de ısısal güçlendirmeişlemidir. Bu işlemde eriyen cam, kristaller çevresine akar, matris ilekristaller arasından, yüzeyde oluşan katılaşmaya bağlı olarak yine sıkışmagerilimi oluşur ve dayanıklılık artar Alümina kor Alümina seramik Mc Lean ve Hughes 1965 yılında, seramik tozu ile % oranındaalüminayı karıştırarak bilinen seramikten iki kat daha dayanıklı yeni bir türügeliştirmiştir. Alümina partiküllericamdan çok daha kuvvetlidir, çatlakoluşumu quartzdan daha etkin önlemekte ve çatlak durdurucu olarak görev yapmaktadır. Feldspatik seramiğin en iyi şartlarda 60 MPa olan bükülmedirenci alümina kor seramiklerde 131 MPa'ya kadar yükseltilmiştir. Alüminacansız ve opak olduğu için üzerine estetik amaçlı feldspatik seramik kullanılmaktadır. Bu tip seramiğin sahip olduğu taşıma kuvveti, köprüler içinyetersizdir. 3

9 Saf Alümina Korlar Başka materyaller ile birlikte kullanılan alümina yalnız başına da koryapımında kullanılabilmektedir. Saf alümina, cam infiltre adilmiş kormateryalleri ile kıyaslandığında MPa arasında değişen yüksek birdirence sahiptir. Alümina seramikler içerisinde dikkat çeken bir sistem,procera All-Ceram sistemidir. (Procera Sandvik AB, Stockholm, Sweden)Sistemin temelinde %100 saf alümina içeren kor yapı bulunur. Alümina seramikleri içinde son yıllarda geliştirilen ve oldukça dikkatçekici başka bir sistem, %99.98 alüminyum oksit materyalinden oluşanturcom- Cera (Turcom-Cera SND. BHD. Kuala Lumpur, Malaysia) materyali,in-ceram yapımında kullanılan koping modeli hazırlaması ve dublikat olayınıortadan kaldırmaktadır. Ayrıca özel bir freze cihazına, bilgisayar ve tarayıcı sistemine ihtiyaç duyulmaksızın minumum ekipmanla tek kurondan, full mount köprülere kadar tüm restoratif ihtiyaçlara cevap verebilecek birmateryal olarak sunulmaktadır. Üretici firma Turcom-Cera,copinglerinbükülme dayanıklılığının MPa olduğunu ve ayrıca bu materyaldenelde edilen copinglerin mm kalınlığında ve her bir copingin ağırlığınınyaklaşık 0.2 gr olarak hazırlanabildiğini belirtmektedirler Hi-Ceram Hi-Ceram, ilk kez 1972'de Southan ve Jorgensen tarafından, fosfat bazlı revetman üzerinde platin yaprak kullanmaksızın, alümina seramiğifırınlanarak elde edilmiştir. Kimyasal yapısı, geleneksel alümina kor yapısınabenzer, ancak ona göre daha fazla alümina içermektedir. Teknikte korseramiği direkt olarak ısıya dayanıklı güdük üzerinde pişirilmektedir.geleneksel seramikten % 25 daha serttir. Bükülme kuvvetlerine karşı dayanıklılığı 155 MPa olarak belirlenmiştir. 4

10 İnfiltre seramikler: In Ceram (Slip-Cast) In Ceram, Dr. Mickael Sadoun tarafından 1985 yılında Fransa'da geliştirilmiş bir tam seramik sistemidir. Altyapı ya slip-cast yöntemiyle ya dayarı sinterize hazır bloklardan freze tekniğiyle elde edilir. Slip cast tekniği,poröz bir kalıbın, üzerinde katı bir tabaka oluşturmak amacıyla kapiller kuvvetyardımıyla sıvı fazlı bir maddeyi bünyesine çekmesi olarak açıklanır. Feldspatik cama ilave edilen alümina oranı hacim olarak %40-50'den %90'a çıkarılarak In Ceram (Vita) adında bir sistem geliştirilmiştir. Bu sistemde "Slip Casting" yöntemiyle refraktör güdük üzerine alumina tozundan sulu incehamur ile bir çekirdek hazırlanarak 1120 C'de 10 saat sinterlenmektedir. Alüminanın erime derecesi çok yüksek olduğundan tam yoğunlaşma akışkan fazda gerçekleşmez ve sinterleme katı fazda oluşur. Elde edilen ilk yapıda, alümina parçacıkları birbiriyle sadece temas etmiştir ve oldukça fazla porozite mevcuttur. Bu pöroz yapının kuvveti, 6 10 MPa civarındadır. Yapı, Lantumcamı infiltre edilerek 1100 C'de 4 6 saat daha pişirilir. Eriyen camın kapilleraktiviteyle poroziteleri doldurmasıyla oldukça yoğun ve yüksek dirençli birseramik elde edilir.25 In-Ceram alümina, yaklaşık 446 MPa yatay bükülme direnci göstermektedir. Alümina yerine "Spinel" (MgAl2O4) ve "Zirkonya"kullanılarak benzeri girişimler yapılmıştır. In-Ceram- Spinel, dentinintranslusensiözelliklerini sergilediği için aluminaya göre daha estetiktir ancak direnci ona göre daha düşüktür (350 MPa). In-Ceram Zirkonyada isealüminaya % 33'lük zirkonya ilavesi ile In-ceram alüminadan daha yüksekbükülme direnci (700 MPa) elde edilmiştir. Slip Casting yönteminde diğer biralternatif de Cerec (Sirona), Celay (Vident, Vita), sistemlerinde olduğu gibicad/cam teknolojisi ile üretim yapılmasıdır. Hazır bloklar, elde edilen tarama verilerine göre freze işlemi ile şekillendirilir ve daha sonra ısıl işleme tabi tutularak sertleştirilir. Slip casting yöntemiyle, ön bölge, kanatlı ve üç üyeli arka grup köprüler yapılarak büyük bir aşama kaydedilmiştir. İkincitabakanın oldukça yoğun olmasından dolayı In-ceram diğer seramiklere 5

11 göredaha opaktır ve bu nedenle kullanımı sağlam altyapılar hazırlamakla sınırlıkalmıştır Magnezyum Kor Temel yapısını, ağırlığının % oranında magnezyum veya magnezyum oksitin oluşturduğu seramik kor sistemidir. Materyalin ısısalgenleşme katsayısı, 14,5xl0-6 C gibi yüksek bir değerdir. Bu nedenle, metaldestekli seramik sistemlerinde kullanılan dentin ve mine seramiği ile beraberkullanılabilir. Bükülme kuvvetlerine dayanıklılığı, 131 MPa dır. Kor yapımıplatin yaprak üzerinde ısıya dayanıklı güdük tekniğiyle gerçekleştirilir Cerestore Sozio ve Riley tarafından 1982 yılında All-ceram (Innotek, Lakewood, Co.) adıyla yeniden piyasaya sunulmuştur. Enjeksiyon yöntemi ileşekillendirilen bu teknikte, kristalize magnezyum alüminyum oksit kullanılır.kor materyalinin esas kristalin kısmını, %65 70 Al2O3 ve %8 10 magnezyumalüminat (MgAI2O3) oluşturur. AI2O3 ve mekanik olarak en güçlü oksitseramik materyali olan magnezyum alüminat, yapıya dayanıklılık kazandırır.böylece Cerestore sisteminde fırınlama aşamasında diğer seramik sistemlerindeki kadar büzülme olmaz ve mükemmel kenar uyumu elde edilir. Kor yapı, epoksi rezin güdük materyali üzerinde hazırlanan mum örneğin,sistem için özel bir fırında işleme tabi tutulmasıyla seramikten elde edilir Dökülebilir seramikler Dicor Sistemi 1983 yılında Grossman ve 1984 yılında da Adair'in çalışmaları sonucunda dişhekimliğine kazandırılmış bir dökülebilir seramik 6

12 sistemidir.dicor, camsı yapıdaki çekirdekler halinde kullanıma sunulur ve mumeliminasyonu tekniği ile kullanılr. Kristalizasyon işlemi olarak adlandırılan ve650 C ile 1075 C arasında uygulanan ısıl işlem esnasında cam matriksiçerisinde tetrasiklik flor mika kristalleri büyüme göstererek, dayanıklılığı arttırmada rol oynar. Normal seramiğin iki katı esneme dayanıklılığınasahiptir. Yüksek baskı kuvvetlerine karşı dayanıklılığı, sertliği, yoğunluğu,aşınmaya karşı direnci, ısısal genleşme katsayısı ve yarı şeffaflık özelliğidoğal diş dokusuna benzer. Dökülebilir seramikler hakkında kimyasalyapılarının ağız ortamında stabil olmaması ihtimalinden dolayı çok az gelişme sağlanabilmiştir CeraPearl Cera Pearl ilk kez Hobo ve Kyocera tarafından, dökümü yapılabilen bir apatit seramik olarak geliştirilmiştir. Doğal diş minesi gibi hidroksi apatitkristalleri içerir. Baskı kuvvetlerine karşı dayanıklılığı 590 MPa'd!r ve 390MPa olan mine direncine göre çok daha üstündür. Bükülme kuvvetlerinekarşı dayanıklılığı, Dicor'a benzer. Yapım tekniğinde kron, özel bir düzenektedöküm yöntemi ile elde edilir Preslenebilir seramik sistemleri, IPS Empress Sistemi ( Lösit ile güçlendirilmiş, Metal Desteksiz Seramik sistemi) Cam matriks üzerinde kontrollü kristalizasyon yöntemiyle lösit esaslı cam seramiklerin geliştirilmesi, ilk olarak W. Höland ve arkadaşları tarafındangösterilmiştir. Cam partikülleri720 0C fırınlandıktan sonra ikinci bir fırınlamayapılır ve bu fırınlama ile tek olan çekirdek, ikili ve dörtlü çekirdekleredönüşür. Bu nükleasyon prosedürü lösit kristalizasyonunu sağlar.lösitkristalleri, yapıda bulunan çatlakların büyümesini engelleyen sağlam bir bariyer görevi üstlenir. Isı ve basınçla şekillendirme tekniği, seramik yapının büzülmesini de kontrol eder. Oblik kuvvetlere karşı dayanıklılığı Dicor'a göre %30, Alüminus seramiğe göre %90 daha fazladır. Bükülme kuvvetlerine karşıdayanıklılığı, ortalama MPa dır. Yüzey özelliklerinin geliştirilmesiylebu değer 200 MPa ya kadar çıkabilmektedir. 7

13 Preslenebilir seramikleri temsiledebilecek ilk ürün 1990 yılında piyasaya sunulan IPS I Empress sistemidir.empress sistemi, kaybolan mum tekniğine dayanmaktadır ve sistem bu haliyle, h metal dökümüne benzemektedir. Metalin manşet içerisinee dolması, santrifüj yoluyla sağlanırken Empress sisteminde hazır seramik bloklar,manşet içerisine vakum ve pistonla pres yapılarak yollanır. Sonuçta mumörnek ile aynı boyutlarda seramik yapılar elde edilir. Bu sistemde yarestorasyon tamamen elde edilir ve yüzeyy boyaması ile renklendirilir ya da seramik alt yapı elde edildikten sonra tabakalama yöntemi ile restorasyontamamlanır. Empress sistemi ile tek üyeli vener kronlar, inley ve onleyrestorasyonlar yapılabilmektedir. Lityum Disilikat ve Apatit Cam Seramikleri (IPSS Empresss 2 sistemi) Şekil 1-Lityum disilikat kristalleri Seramik restorasyonlarla adeziv simanların kombine kullanımını arttırmak ve tam seramikleri köprü yapımında kullanabilmek amacıylaa SiO2- LiO2 sistemine dayanan bir seramik sistemi geliştirilmiştir. Empress 2,,(Ivoclar Vivadent) sisteminde lityum disilikat cam kor materyali kullanmaktadır.. Lityum disilikat, rastgele iç içe geçen tabaka biçimli birçok kristalden oluşmaktadır. Direnç açısından değerlendirildiğinde iğnemsi kristaller,, çatlakların yön değiştirmesini ve kollara ayrılmasını engellemekteveya önlerinin kesilmesini 8

14 sağlamaktadır. Seramik yapısındaki çatlakoluşumu, lityum disilikat kristalleri tarafından tutularak seramiğin bükülmedirencinde artış sağlamaktadır. Lityum disilikat cam seramiklerin mekaniközellikleri, lösit seramiklerden oldukça fazladır, yatay bükülme dirençleri MPa arasında değişmektedir. Kırılma sertlikleri de lösit seramiklerinyaklaşık üç katı kadardır.estetik açıdan oldukça tatminkâr olan lityum disilikat cam seramikler, lösit cam seramikler gibi mum eliminasyonu ve ısı-basınç tekniği ya daprefabrike bloklardan freze tekniği ile elde edilmektedir, ancak işlem920 C'deyapılmaktadır. Empress 2 yöntemiyle elde edilen altyapıların üzerine,florapatit esaslı seramik uygulanır. Bu yöntemle, premolar bölgeye kadar üçüyeli köprü yapılabilmektedir. Gerekli bağlantı alanı sağlandığında molar bölgeye yapılan lityum disilikat yapılı köprülerin de yeterli başarıyı sağladığıgösterilmiştir. Preslenebilir Seramik Çeşitleri Günümüzde birçok firma, piyasaya ilk sunulan IPS Empress sistemi ile uyumlu pres seramik ürünleri imal etmektedir. Bu ürünlerin büyük bir kısmı,empress II dışında lösit ile güçlendirilmiş feldspatik seramiktir. Güncel preslenebilir seramik sistemlerden bazıları: 1. IPS Empress(Ivoclar, Schaan, Liechtenstein) 2. IPS Empress 2 (Ivoclar, Schaan, Liechtenstein) 3. Finesse ALL Ceramic ( Dentsply/Ceramco York, USA) 4. E-max Press (Ivoclar, Schaan, Liechtenstein) 5. Creation Press-ceramics (Creation Willi Geller, Meiningen, Austria) Empress II tüm seramik sisteminin daha gelişmiş versiyonu olan IPSe.max Press (Ivoclar-Vivadent, Schaan, Liechtenstein)sisteminin ürünleri;lityum disilikat cam seramik içeriğe sahip olan ingotların preslenmesi ile eldeedilmektedir. Yeni geliştirilen seramik altyapı ile elde edilen restorasyonlarındaha estetik oldukları ve 400 MPa lık mukavemet sayesinde konvansiyonelsimantasyonuna izin verdikleri bildirilmiştir.yine bu sistemden türetilen IPS e.max ZirPress (Ivoclar-Vivadent,Schaan, Liechtenstein) 9

15 sisteminin, florapatit içeriği ile zirkonyum altyapılı tümseramik restorasyonların veneer porseleni ile kaplanmasına alternatif olarakgeliştirildiği belirtilmiştir. Bu sistemde amaç zirkonyum altyapılı seramiklerinflor apatit ingotların ısı-basınç yöntemi ile kaplanması ve optik özelliklerinindoğal dişe daha yakın hale getirilmesi amaçlandığı belirtilmiştir. İşleminardından restorasyonr na veneer porseleni eklenebildiği ya da ekstrensek olarakrenklendirilebildiği bildirilmiştir(8). Şekil 2- IPS e.max pres ve IPS e.max zirpress ingotlar 2.4.CAD- CAM Sistemler Bilgisayar destekli tasarım ve bilgisayar destekli üretim yani CAD/CAM(computer aidedd design-computerr aided manufacturing), teknolojinin birçokalanında daha önceleri sıklıklaa kullanılan bir üretim şekli olmasınaa karşın,optik okuyucular ile intraoral dokuların bilgisayarda görüntülenebilmesiabd den Bruce Altschuler tarafından 1977 de sağlanmıştır. CAD/ /CAMuygulamalarının restoratif diş hekimliğine girişi ise ancak 1980 lerde başlamış1984 de Fransa dan Francois Duret, Duret sistemini geliştirmişş ve bir üyelirestorasyonları elde etmiştir. Üretim maliyeti ve uygulanabilirliği ile ilk dentalcad/cam uygulamasını Cerec sistem ile İsviçre den Werner Mörmann ile Marco Brandestini 1988 de gerçekleştirmişlerdir. Sistemin temeli; çok hassas bir freze makinesinin, bilgisayar yazılımı ile çalıştırılarak seramik, kompozit veya metal bloklardan kuronlar, köprüler vesabit protez alt yapıları üretmesi esasına dayanır den 10