PATENT VE FAYDALI MODEL

Transkript

1 PATENT VE FAYDALI MODEL Alper AKSU 1

2 Sınai Mülkiyet M Hakları nelerdir? Sınaî mülkiyet hakkı, buluşların, yeniliklerin, yeni tasarımların, özgün çalışmaların, yani yeni şeylerin ilk uygulayıcılarının adına ya da ticaret alanında piyasaya sunulan malların hizmetlerin, ilk üreticisinin ya da satıcısının adına tescil edilerek bu ürünün sadece tescil ettiren tarafından belirli bir süre üretilmesi ve kullanılmasını sağlayan gayri maddi hak demektir. Sınaî mülkiyet haklarının kapsamı Patent Faydalı model Marka Endüstriyel tasarım Coğrafi işaret Entegre devre topografyası Patent Marka Faydalı Model Tasarım 2

3 Buluş nedir? Buluş, teknoloji alanındaki belirli bir sorunun çözümü olarak tanımlanır. Buluş kavramı, patent hukukunun temelini oluşturur. Buluşlar; buluş yapma faaliyetini özendirmek, sanayiye uygulanması ile teknik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin gerçekleştirilmesini sağlamak için patent veya faydalı model belgesi verilerek korunur. 3

4 Buluşlar ların n noter tasdiki ile korunması mümkün n müdür? m Noterden tasdik ettirilmiş buluşa dair bir açıklamanın patent hakkı sağlaması mümkün değildir. Buluşlara patent koruma hakkı sağlayan ülkemizdeki tek yetkili kuruluş Türk Patent Enstitüsüdür. 4

5 Koruma sistemleri Türkiye'de buluşlara sağlanan üç tür koruma sistemi vardır İncelemeli Patent 20 yıl İncelemesiz Patent 7 yıl Faydalı Model 10 yıl 5

6 Patent nedir? Bir buluş için buluş sahibine verilen bir patent, buluş sahibinin izni olmadan başkalarının buluşu üretmesini, kullanmasını veya satmasını belirli bir süre boyunca engelleme hakkı vermektedir. 6

7 Faydalı model nedir? Faydalı model, Türkiye'de ve dünyada yeni olan, sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine koruma sağlayan bir sistemdir. Faydalı model belgesi verilmesi işlemleri, patent verilmesine oranla, hem zaman hem de masraf açısından daha elverişlidir. 7

8 Patent verilemeyecek konular ve buluşlar lar Buluş niteliğinde olmadıkları için patent ve faydalı model verilemeyecek konular; Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları, Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar, Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları 8

9 Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile teknik yönü bulunmayan usuller, İnsan ve hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleridir. Tüm bu sayılanlar dışında kalıp KHK'ya göre konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar ile bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usullerine patent koruması verilememektedir. 9

10 İncelemeli patent İncelemeli sistemde işlemler daha uzun sürmektedir. Ancak incelemeli patent ile başvurunun patentlenebilirlik kriterlerine (Yenilik, buluş basamağı, sanayiye uygulanabilirlik) sahip olup olmadığını gösteren bir inceleme raporuna dayanarak verildiği için daha sağlam ve daha uzun bir koruma elde edilmektedir. İncelemeli patent 20 yıl koruma sağlar. Koruma süresi uzatılamaz. 10

11 İncelemesiz patent Ülkemizde mali kaynakları kısıtlı olan buluş sahiplerine ucuz, süratli ancak süresi nispeten kısıtlı 7 yıllık bir koruma sağlanmaktadır. İncelemesiz patentte başvuru sahibi veya üçüncü kişiler tarafından 7 yıllık sürenin bitiminden önce inceleme talebinde bulunulabilir. Ve inceleme sonucu olumlu olursa, başvuru tarihinden itibaren 20 yıl süreli incelemeli patent verilir. 11

12 Faydalı Model Faydalı Model sisteminde araştırma ve inceleme işlemleri bulunmamaktadır. Diğer sistemlere göre daha kısa sürede belge alınabilmektedir. Bu sistemde başvuru yayınlandıktan itibaren üç ay içinde üçüncü kişiler itiraz edebilirler. İtirazlar başvuru sahibine bildirilir. Başvuru sahibi karşı görüşlerini bildirebilir ya da istemlerde değişiklik yapabilir ya da itiraza rağmen belge talep edebilir. Faydalı Model 10 yıl koruma sağlar. Koruma süresi uzatılamaz. 12

13 Yazılımlara patent alınabiliyor mu? Bilgisayar programları, 551 sayılı KHK'nın6.c) Maddesi uyarınca, buluş niteliğinde olmadığı için patent verilemeyecek konular arasında belirtilmektedir. Doğrudan bilgisayar üzerinde çalıştırılan yazılımlar için patent verilmemektedir. Ancak bir makine ile birlikte kullanımı ile doğurduğu sonuçlar, ileri bir teknik etki sağlıyorsa, bilgisayar programı ile birlikte çalışan makine için patent alınması mümkündür. Örneğin X ışınları (Röntgen ışınları) için doz ayarını otomatik olarak yapan bilgisayar programı, fiziksel bir makine ile birlikte çalışmaktadır. 13

14 Faydalı Model İşlem SüreS reçleri - Tarifnamenin Hazırlanması ve Başvurunun Yapılması 1 Hafta - TPE Tarafından Şekli Şartlar Açısından İncelenmesi 1-2 Ay - Resmi Patent Bülteninde Yayınlanması 1-2 Ay -Yayın Süresi 3 Ay -Başvuruya İtiraz Gelmesi Durumunda 3-6 Ay - Belge Kararının Verilmesi ve Belge Ücretinin Ödenmesi 1-2 Ay -Faydalı Model Belgesinin Gelmesi (10 Yıl) 2-3 Ay 14

15 Patent İşlem SüreS reçleri - Tarifnamenin Hazırlanması ve Başvurunun Yapılması 1 Hafta - TPE Tarafından Şekli Şartlar Açısından İncelenmesi 1-2 Ay - Tarifnamenin Araştırma Kuruluşuna Gönderilmesi (Zorunlu) 2-15 Ay -Araştırma Raporunun Yayınlanması 1 Ay -Araştırma Raporuna Göre Sistem Tercihinin Yapılması 3 Ay - İNCELEMESİZ PATENT SİSTEMİ - Resmi Patent Bülteninde Yayınlanması 6 Ay -Başvuruya İtiraz Gelmesi Durumunda 3-6 Ay - Belge Kararının Verilmesi ve Belge Ücretinin Ödenmesi 1-2 Ay - İncelemesiz Patent Belgesinin Gelmesi (7 Yıl) 2-3 Ay 15

16 Patent İşlem SüreS reçleri - İNCELEMELİ PATENT SİSTEMİ - Tarifnamenin İnceleme Kuruluşuna Gönderilmesi ( ) 2-15 Ay - Resmi Patent Bülteninde Yayınlanması 6 Ay -Başvuruya İtiraz Gelmesi Durumunda 3-6 Ay - Belge Kararının Verilmesi ve Belge Ücretinin Ödenmesi 1-2 Ay - İncelemeli Patent Belgesinin Gelmesi (20 Yıl) 2-3 Ay 16

17 Patent ve faydalı model arasındaki farklar Faydalı modeller için buluş basamağı kriteri aranmamaktadır. Ayrıca, usuller, bu usuller sonucu elde edilen ürünler ve kimyasal maddelere faydalı model koruması sağlanmamaktadır. Yenilik mutlak olmalıdır. Bir başka değişle buluş, dünyada herkesin ulaşabileceği şekilde yazılı olarak veya bir başka yolla açıklanmamış ya da kullanılmamış olmalıdır. Bir buluşun buluş basamağını içermesi, buluşun ilgili olduğu teknik alanda uzman bir kişi tarafından, tekniğin bilinen durumundan açık bir şekilde çıkartılamayacak nitelikte olmasıdır. Sanayiye uygulanabilirlik, buluşun tümüyle kuramsal olmak yerine pratiğe uygulanabilir özellik taşıması demektir. 17

18 Korumadan yararlanacak kişiler iler kimler olabilir? Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ikametgâhı olan veya sınaî veya ticari faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler veya Paris Sözleşmesi hükümleri dâhilinde başvuru hakkına sahip kişiler korumadan yararlanabilir. 18

19 Patent doküman manında nda ne tür t r bilgiler vardır? r? Patent dokümanını oluşturan unsurlar - Buluşa ait kısa teknik bilgi içeren özet - Buluşu açıklayan tarifname - Koruması istenen teknik unsurları tanımlayan istemler - Varsa teknik resimler 19

20 Profesyonel yardım gerekli midir? Bir patentin koruma kapsamı özellikle tarifname ve istemlerin hazırlanış biçimlerinden etkilenir. Patent dokümanı hazırlamak için hem teknik hem de hukuki bilgiye sahip olmak, patent başvurusu hazırlanması işlemini kolaylaştırır. Bu nedenle teknik bilgi ve deneyime sahip bir vekil ile çalışılması başvuru sahibinin yararına olacaktır. 20

21 Patent verildikten sonraki aşamalar amalar nelerdir? Herhangi bir bildirime gerek duyulmaksızın koruma süresi boyunca başvuru sahibi TPE ye yıllık ücretleri düzenli olarak ödemek zorundadır. Yıllık ücret; başvuru tarihi, vade tarihi olmak üzere ödenmelidir. Ödenmezse altı aylık süre içinde ek ücretle birlikte ödenir. Altı aylık süre içinde de ödenmediği takdirde patent alındıysa patent hakkı sona erecektir. Başvuru aşamasındaysa, başvuru geçersiz sayılacaktır. 21

22 Bir ürünün n patentli olup olmadığı nasıl l anlaşı şılır? Bir ürünün patentli olup olmadığı, ürün üzerinde patent numarasının belirtilmiş olmasıyla anlaşılır. Bir ürün üzerinde patent numarasının belirtilmesi, istemeden oluşabilecek patent ihlali durumlarını önleyecektir. Bununla birlikte, patentli olmadığı halde bir ürüne patentli olduğunu ifade eden bir işaret konulması ya da patent hakkı süresi dolduğu halde patentli olarak belirtilmesi yasal olarak suç teşkil eder. 22

23 Türkiye'de alınm nmış bir patent başka ülkelerde de geçerli erli midir? Patentler alındığı ülkeler için hak sahipliği doğurur. Türkiye'de alınmış bir patent sadece Türkiye içinde sahibine hak sağlamaktadır. Başka ülkelerde de patent hakkı elde etmek isteniyorsa, her ülkeye ayrı ayrı başvuruda bulunabilir (bu ülkelerin her birinde, vekil aracılığıyla o ülkenin sistemine uygun bir şekilde ve o ülkenin dilinde hazırlanmış ayrı ayrı başvurularda bulunmak zorundadır) ya da uluslararası başvuru sistemi olan PCT (Patent İşbirliği Anlaşması) veya bölgesel başvuru sistemi olan EPC (Avrupa Patent Sözleşmesi) aracılığıyla başvuru yapılabilir. Ancak bu başvuru sistemleri karmaşık ve yüksek maliyetli olduğu için profesyonel yardım alınmalıdır. 23

24 Patent hakkının n sona ermesinin sebepleri nelerdir? - Koruma süresinin dolması; - Patent sahibinin patent hakkından vazgeçmesi; -Yıllık ücretlerin ve ek ücretlerin öngörülen sürelerde ödenmemesi; Patent başvurusu ve tescil belgeleri üzerindeki tasarruflar ve değişiklikler iklikler nelerdir? - Patent/faydalı model devredilebilir, - Lisans sözleşmesi yoluyla kiralanabilir, - Veraset yoluyla varislere intikal edebilir ya da rehin edilebilir. 24

25 Patentten gelir elde etmek mümkm mkün n müdür? m Patent sahibi patentini aşağıdaki şekillerde kullanabilir: Ürünü sadece kendi üretebilir, Patent haklarını başka kişilere devredebilir, Lisans verme yoluyla patent haklarından kar payı alabilir. 25

26 Daha fazla bilgi içini in dispatent.com.tr DIŞ PATENT MARKA TESCİL L VE DAN. HİZ. H LTD. ŞTİ. Acıbadem GömeG meç Sok. Akgün İş Merkezi No: 37/6 KADIKÖY İSTANBUL 0 (216)