FOCUS ON LANGUAGE and MULTIMEDIA LANGUAGE ASSISTANT (MMLA)

Transkript

1 1 August10,2011 ADEEPAPPROACH TOTURKISH SUGGESTIONCARDFORSELF DIRECTEDLEARNING CARDNUMBER11 THEME:CITIESINTURKEY TÜRKIYE'DEKIŞEHIRLER LEVEL:Intermediate FocusonLanguagedevelopedbyYasinTunç FOCUSONLANGUAGEandMULTIMEDIA LANGUAGEASSISTANT(MMLA) 1.Backgroundinformation Summaryofthevideo Şanliurfa Culturetips 2.LanguageAssistance Keywordsforthevideopassagetranscribed Guidedquestions Grammar Vocabulary 3.TranscriptionandGlossary Transcriptionofthevideo Glossary 1.Backgroundinformation Summaryofthevideo"Şanlıurfa" ThevideoisaboutŞanlıurfa,acityinsoutheast Anatolia,whichisknowntobethecityof prophets.thepopulationofurfaisvaried,withan urbanpopulationcomposedmainlyofkurdish whiletheouterpopulationisamixofturkishand Arabianand,toalesserdegree,Zaza,Yezid, ArmenianandJewish.ThevideoofŞanlıurfa mostlyfocusesonthehistoryandarcheological importanceofthecity,withmanyhistorical figures,includingprophets,andhistoricalsites representingdifferentphasesofhistory.thecity issaidtohaveoneofthemostdiversecommunity inturkeyintermsoftheirreligiousbeliefs,races, cultures,andlanguages. Culturetips SectionI: Hazret(i)(Hz.):ThetermHazret(i)isaholytitlefor importantreligiousfiguresorforasacredorholy book.ex.hazretimuhammed(forprophet Muhammed);HazretiAdemandHavva(forthe prophetsadamandeve).hz.istheshortformof Hazret(i). NuhTufanı:SomehowsimilartotheBiblical Noah'sflood.Inthetext,Şanlıurfais acknowledgedtobeonethefirstcitiestohave beenbuiltafternoah'sflood. Balıklıgöl:Alakearea(twolakes:Aynzelihave Halil ÜrRahman)inthesouthwestpartofthecity center(şanlıurfa).rumorhasitthattheprophet Abraham(Hz.ibrahim)wasthrownintothefire whenheopposedtherulingofthecruelpharaoh. Thefireissaidtohaveturnedintoalakeandthe woodsintothefish.thus,thelakeandthefishin thelakeareregardedassacred. SectionII: Harran:OneofthehistoricaltownsinŞanlıurfa.It issaidtobeoneoftheoldestsettlementsinthe world. SectionIII: ŞuaybAntikŞehri:Oneoftheancientsitesin Şanlıurfa,wherethereisacaveinwhichprophet Şuaybissaidtohavelived. 2.LanguageAssistancefortheVideo Keywords SectionI:Kadim(sf),rivayet(a),ekmek(f), yerleşik(sf),arkeolojikkazı(a). SectionII:Gecekondu(a),mozaik(a),mağara(a), oymak(f),sığmak(f),rastlamak(f).

2 SectionIII:ibadetgâh(a),mucizevî(sf),asa(a), kült(a),tapınmak(f),güzergâh(a),çoktanrılı inanç(lar)(sftam.),birikim(a),beşik(a). Guidedquestions SectionI: 1. Şanlıurfa'nınvideodabelirtilenikitarihiözelliği nedir? Whataretwohistoricalcharacteristics mentionedinthevideo? 2. Tarihselkazılarkentedairhangiözelliğiyada özelliklerikanıtlamaktadır? Whatdothehistoricalexcavationssayabout characteristicsofthecity? 3. Şanlıurfa'nınTürkiye'ninarkeolojik değeri/mirasıbakımındanöneminedir? WhatisthesignificanceofŞanlıurfawith regardtoturkey'sarcheologicalheritage? 4. Hangibölgelerkentselsitalanıolarakilan edilmiştir? Whichareasinthecityhavebeencertifiedto beprotectedareas? SectionII: 1. Edessakentindenetürtarihieser bulunmaktadır? Whattypesofhistoricalartifactsaretherein Edessacity/region? 2. Edessamozaiklerininenönemliözelliğinedir? Whatisthemostsignificantcharacteristicof Edessamosaics? 3. Şanlıurfa'nın MozaiklerŞehri olarak anılmasınınsebebinedir? WhyisŞanlıurfacalled"TheCityofMosaics? 4. Konuşmacıyagöre,HarrannedenDünya KültürelMirası nadahiledilmelidir? WhydoesthespeakerthinkthatHarran shouldbeincludedasoneoftheworld HeritageSites? SectionIII: 1. RivayetleregöreHz.MusaileHz.Şuayb arasındanasılbirbağlantıvardı? Whatkindofconnectionissaidtohavebeen betweenprophetmosesandprophetşuayb? 2. BukısımdaŞanlıurfa'nınençokhangi özelliğineyadaözelliklerinedeğinilmektedir? WhatkindsofcharacteristicsofŞanlıurfaare mentionedinthissection? Grammar Participles(subjectparticiple) (y)an:theseareadjectivalclausesthatmodifyanounornoun phrases.inturkishtherearegenerallythreeparticiplesuffixesusedtomodifyanoun: (y)an, DIK,or (y)acak,whoseenglishequivalentsaregenerally'who','which','that','whose','where', 'when',etc.thesesuffixesgenerallymakeupnon finiterelativeclauses.inturkishallrelative clauses(exceptforki,whichisafiniterelativeclauseparticiple)precedethenounorthenoun phrasetheymodify.seethefollowingexamples: 1. ŞanlıurfaKuruluştarih ikesinolaraktespitedil e me (y) eneskibirşehirdir[şanlıurfais anoldcity,whosefoundationdateisnotknownprecisely]. 2. NûhTufanı n dansonrakur ul anilkşehir...[thefirstcitywhichwasbuiltafternoah's flood...]. 2

3 İlgeneli n deyap ıl anarkeolojikaraştırmalar...[archeologicalresearchthatisdoneall overcity...] 4. Balıklıgöl'ünyanıbaşındayapılankazılar...[Theexcavationsthatarecarriedoutby Balıklıgöl...]. 5. Türkiye'deençokarkeolojikkazıyapılanil...[Thecitywherethemostarcheological excavationsarecarriedoutinturkey...]. 6. Tarihselbirikimiilebirçokmedeniyetebeşikliked enbuşehirdin,dil,ırk,kültürve medeniyetlerinbuluş tuğu,kaynaş tığıbirhoşgörüşehri[thiscity,whichhasbeenthe cradleofmanycivilizations,isthecityofclemencywherereligions,languages,and culturesmerge]. 7. Harranbirçokturistingörmesigerekenbiryerdir[Harranisaplacethatmanytourists shouldgotosee]. Themodifiednoun(i.e.,theheadnoun)intheaboveexampleshasdifferentfunctionsinrelative clauses:thefirstexample,it(şehir)hasapossessive[whose]relationship;inthesecondone,it (şehir)isthesubjectofthepassiveverb[kur ul];inthefifthexample,it(şehir)istheindirect objectoftheverb[yap ıl].intheseventhexample,it(harran)istheobjectoftheadjective clause. Source:Göksel,A.&KerslakeC.(2005).Turkish:Acomprehensivegrammar.NewYork: Routledge. Vocabulary(source:TürkDilKurumu,BüyükTürkçeSözlük: SectionI: Kadim(sf):Başlangıcıolmayan,eski,ezelî [ancient,archaic].ikihanımarkadaş rastlaşıyorlar;birbirindensaklısıgizlisi olmayan,ikikadimarkadaş rivayet(i):1.söylenti:o,yanımaoturarak karahaberlerden,kötürivayetlerdenbahsetti F.R.Atay.2.Birolay,birhaberveyasözü nakletme[account,narrative,rumor]:bir rivayetegöre,kaplanındayısıolankedinin keyiflenipmiyavlamasıiştebuzamandan kalmadı. ekme(k):(f):1.birbitkiyiüretmekiçintoprağa tohumatmakveyagömmek.2.toprağıekip biçmekiçinkullanmak:ancaksenedeotuz dönümekebiliyor. M.Ş.Esendal.3.( e) Serpmek[toplant,cultivate]:Yemeğebiber ekmek. yerleşik(sf)sf.1.bellibiryereyerleşmiş: Onlaryerleşiktoplumlar,herkesinyeribelli, öylevırtzırtoradanorayageçilemez. A.İlhan. 2.Biryerinyerlisiolmuş,mütemekkin[settled, based,established,sedentary]. kazı(i):1.biryerikazmaişi,hafriyat.2.yer altındakitarihseldeğeriolanşeyleri,yapıları ortayaçıkarmakamacıylaarkeologlarca toprağınbellikurallaraveyöntemleregöre kazılması,araştırılması[excavation,digging]. SectionII: Gecekondu(i):1.İmarveyapıkanunlarına aykırıolarakbaşkalarınaveyakamuyaaitarazi veyaarsalarüzerindetopraksahibininbilgisi verızasıolmaksızınaceleyapılmışkonut, kondu[shanty,slum]:gazhanesırtlarındaki gecekondulardaoturuyorlar. T.Buğra.2.mec. Aceleileyapılıvermiş,dermeçatmayapı. mozaik(i):1.türlürenklerde,küçükküp biçimindemermer,taşveyapişmiştoprak parçalarınınyanyanagetirilmesiyleyapılan resimvebezemeişi[inlaid,mozaic]. mağara(i):1.biryamacaveyakayaiçine doğruuzanan,barınakolarakkullanılabilenyer kovuğu,in[cave,grotto]:şukarşıkidağda derinbirmağaravardır.oyma(k)(f):1.keskin, sivriuçlubircisimlebirşeyiyontarakveya delerekçukuroluşturmak[tocarve,engrave]:

4 4 Birağaçkütüğünükeser,oyar,nakışlayıp bezerdi. S.Ayverdi. sığma(k)(f):1.birkaba,biryerebütünüyle girebilmekveyaiçindengeçebilmek[tofitinto, burrow,cover]:birtavlazarıkadarküçücük eve/birkadınikiçocuknasılsığar? B.R. Eyuboğlu rastlama(k)(f):1.birkimseilekarşıkarşıya gelmek,karşılaşmak,rastgelmek,tesadüf etmek[tocomeacross,runacross,runinto]: Havakararmayabaşladığında,mezarlıkta sadecebirkişiyerastladı. İ.O.Anar.2. Herhangibirşeylekarşıkarşıyagelmek: Birbirinibütüntedaileriylekarşılayaniki kelimeyeneaynıdilderastlarsınızneikiayrı dilde. SectionIII: ibadetgâh(i):esk.tapınak[temple, sanctuary]. mucizevî(sf):olağanüstünitelikleresahip [miraculous]:ruhumunyaralarınamucizevibir merhemgibidermanolsunuyku. A.Kulin. asa(i):1.bazıülkelerde,hükümdarların, mareşallerin,dinadamlarınıngüçsembolü olaraktörenlerdetaşıdıklarıbirtürağaçveya metaldendeğnek.2.esk.ihtiyarlarınbaston yerinekullandıklarıuzunsopa[scepter,wand]. kült(i):1.dinb.din(i).2.dinb.yerelözellikler taşıyandinîtörenler[cult,religion]. tapınma(k)(f):tapmak,tapınmak,hizmet etmek[worship,idolize]:beyazesvaplı bakireler,altınsaçlıdelikanlılar,kollarını çaprazlamış,dizüstüonatapınmaktadır. F.R. Atay. güzergâh(i):yolüstüuğranılacak,geçilecekyer [route,itinerary]:dönüşyolumuz,ayazağa, Kâğıthanegüzergâhıidi. S.Ayverdi. inanç(i):1.birdüşünceyegönüldenbağlı bulunma[belief,faith]:bilhassakadınlar arasındahurafeyeinançfazlaburalarda. F. Otyam.2.Birineduyulangüven,inanma duygusu.3.inanılanşey,görüş,öğreti:kendi getirdikleriinançtanbaşkaherşeyekapalıdır zevkleri. N.Ataç.4.dinb.Tanrı'ya,birdine inanma,akide,iman,itikat birikim(i):1.birikme,biryerdetoplanıp yığılma[accumulation,reservoir,repertoire]: Kimbilirkaçolayınbirikimiylezifirgibi kararmıştı,içi. T.Buğra.2.Gözlemler, deneylersonucueldeedilmişşeylerinbütünü, deneyim:mimaribirikimbazenbirkenteköklü birdamga,birözellikbırakıyor. H.Taner. beşik(i):1.bebekleriyatırmayavesallayarak uyutmayayarayan,tahtaveyademirden yapılmışsallanırbirçeşitküçükkaryola [cradle,cot]:ayaklarınınucunabasarak beşiğinyanınageldi H.E.Adıvar.2.Birşeyin doğupgeliştiğiyer. 3.GlossaryandTranscription Glossary A:ÂdemveHavva:AdamandEve A:arkeolojikkazı:Archeologicalexcavations A:Asa:Scepter,wand B:Balıklıgöl:Itisalakearea(twolakes:AynzelihaveHalil ÜrRahman)inthesouthwestpartof downtownşanlıurfa. G:Gecekondu:Shanty,slum. G:güzergah:Route,itinerary H:Harran:OneofthehistoricaltownsinŞanlıurfa. H:Hazret(i)(Hz.):ThetermHazret(i)isaholytitleforimportantreligiousfiguresorforasacred orholybook. İ:ibadetgâh:Temple,sanctuary K:kült:Cult,religion. N:NuhTufanı:Noah'sflood.

5 5 R:rivayet:Account,narrative,rumor Ş:ŞuaybAntikŞehri:OneoftheancientsitesinŞanlıurfa,wherethereisacaveinwhich prophetşuaybissaidtohavelived. Transcriptionsofthevideo"Şanlıurfa" SectionI: Şanlıurfakadimbirşehirdir,yanikuruluştarihi kesinolaraktespitedilemeyeneneski şehirlerdenbiridir.rivayetleregörehz. Adem,eşiHz.Havvailebirliktehayatınınbir evresindegelipbubölgedeyerleşmişveilk buğdayıharranovası ndaekerekçiftçilik tarihiniburadanbaşlatmıştır.ünlütarihçi Ebu l Farac'agöreŞanlıurfa,NûhTufanı ndan sonrakurulanilkşehirlerdenbiridir. Geçmiştingünümüzeilgenelindeyapılan arkeolojikaraştırmalar,günümüzden yılöncesindebubölgedeyerleşikbirhayatın olduğunubilimselolarakkanıtlamaktadır. Balıklıgöl'ünyanıbaşındayapılankazılarda ortayaçıkanveşanlıurfaarkeolojimüzesi'nde sergilenen yıllıkDünyanınEnEski Heykeli;şehirmerkezine17kmmesafedeki Göbeklitepe'deortayaçıkan11.500yıllık DünyanınEnEskiTapınağı,ayrıcakeşfedilmeyi bekleyenbirçokyeraynıtariheaitenönemli kanıtlarıdır. TespitedilenTaşınmazkültürvarlıkları kapsamındakiesersayısıiletürkiye'ninilküçdörtşehriarasındagösterilenşanlıurfa,il genelindeyapılan35arkeolojikkazısayısıile Türkiye'deençokarkeolojikkazıyapılanil olmaözelliğinihalakorumaktadır.bu bağlamdaşehirmerkeziveikiilçemerkezi kentselsitalanıolarakilanedilmiştir.bu özelliklerindendolayışanlıurfa, MüzeŞehir olarakanılır. SectionII: ŞanlıurfamerkezdekiHalil'ür Rahman Gölü'nünyanıbaşındagecekondularaltında kalanedessakenti,arkeolojikaraştırmaları beklemektedir.edessakenti nintamamında erkenromadönemineaitmağaramezarlar, bumağaralardakayayaoyulmuşsüryaniceve Grekçeyazılar,rölyefvemozaikler bulunmaktadır. Şanlıurfailgenelinde,birmüzeyesığmayacak kadar,keşfedilmeyibekleyenbirçokmozaik vardır.buantikkentsınırlarıiçerisindeki HalepliBahçe de2007yılındayapılankazılarda savaşçıamazonkraliçelerininmozaiğe resmedilmişdünyadakiilkörneklerine rastlanılmıştır.fırat'ınrenklitaşlarından yapılanedessamozaiklerininenönemliözelliği 3milimetrekareebadındataşlardan oluşmasıdır.buyüzdendirkişanlıurfa, MozaiklerŞehri olaraktanımlanabilir. Şanlıurfa'datarihiHarranşehriönemlibir çekimmerkezidir.harran,şehriçevreleyen surlarıyla,6adetşehirkapısıyla,haladimdik ayaktaduraniçkalesiyle,türkiye'deislam mimarisindeyapılmışeneskicamiolanharran UluCamisivegözetlemekulesiyle,dünyada başkaörneğiolmayankonikharranevleriile DünyaKültürelMirası nagirmesigereken tarihibirkenttir. SectionIII: Harran EyyubNebiTurizmyolugüzergâhı üzerindekişuaybantikşehri,isminişuayb peygamberdenalır.kayamezarları,kesme taşlardaninşaedilmişmimariyapılarıvehalk arasındaşuaybpeygamber'inibadetgâhı olarakbilinenmağarailgiodağıhaline gelmiştir.hz.musa'nınşuaybantikşehri'nde, Hz.Şuaybilegörüştüğü,Hz.Şuayb'inyanında uzunbirsüreçobanlıkettiği,mucizevîasasını buradaşuayppeygamberdenaldığı,yanı başındakisoğmatarantikşehri'ndeşuayp Peygamber inkızlarıilekarşılaştığıkuyu olduğuvebuyüzden Bir imusa yanimusa Kuyusudiyeadlandırıldığırivayetedilir. Harran EyyubNebiTurizmyolugüzergâhı üzerindekisoğmatarantikşehribirkült merkezidir.yıldız,ay,güneşvegezegenlere tapınmanınyaşandığıönemlibirmekândır. AynıgüzergahtakiHan el BarurKervansarayı, ŞuaybAntikŞehriveEyyubPeygamber i

6 bağrındasaklayaneyyubnebibeldesien önemlituristikyerlerdir. Şanlıurfa,çoktanrılıinançlarınyanısırabirçok peygamberibağrındançıkarmış,birçok peygamberinuğrakyeriolmuşvebuyüce insanlaraevsahipliğiyapmışbirşehirdir.hz. İbrâhim'indoğduğuveateşeatıldığı,Hz.Lût, Hz.İshâk,Hz.Ya'kûb,Hz.Yusuf,Hz.Eyyub, Hz.Elyesa',Hz.Şu'ayb,Hz.Mûsâ'nınbu bölgedeyaşaması,hz.isâ'nınbuşehri kutsamasıvepeygamberlerinmakamları,bu târihîşehrin PeygamberlerŞehri veya PeygamberlerDiyarı adıylaanılmasını sağlamıştır. Tarihselbirikimiilebirçokmedeniyetebeşiklik edenbuşehirdin,dil,ırk,kültürve medeniyetlerinbuluştuğu,kaynaştığıbir hoşgörüşehri;danteldantelişlenenurfataşı ileyapılmışhan,hamam,konakveevleriyle gelenekselelsanatları;mutfakzenginliğive damaklezzeti,dünyayanamsalmışmusiki ustaları,yaşananveyaşatılanotantikvemistik yapısıylakültürvefolklorşehri. Yolunuzmutlakabuşehredüşmeli! REFERENCEANDCOPYRIGHTINFORMATIONFORTHISFOCUSONLANGUAGE ThisFocusonLanguagehasacopyright.Itmaybereproducedanddistributedfor educationalpurposesonlyifthefollowingcitationisincludedinthedocument: ThisFocusonLanguagewasoriginallypublishedontheDeepApproachwebsite ( Tunç,Y.andTochon,F.V.(2011).CitiesinTurkey/TürkiyedekiŞeyler.Module11,Focuson Language,Intermediatelevel.Madison,WI:WisconsinCenterforEducationResearch (WCER). Languageisreprintedherewithpermissionoftheauthorsandthepublisher,The WisconsinCenterforEducationResearchattheUniversityofWisconsin Madison. Toviewrelatedmodules,movies,powerpoints,theoreticalarticles,Q&As,andwebcasts, ortocommentpublicallyonthismoduleinaforumofdiscussion,pleasegoto 6