4 Kimya Her Yerde. Ünite

Transkript

1 Ünite 4 Kimya er Yerde Su ve ayat 157 azır Gıdalar ve Temizlik Malzemeleri 167 Polimerler, Kozmetikler, İlaçlar, Kırtasiye Malzemeleri 180 Sanayide Kimya 193 Çevre Kimyası 206

2 SU VE AYAT ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. X yayınevi Y yayınevi Aynı sabunu kullandıkları halde X yayınevindeki sabun, Y yayınevindeki sabuna göre daha fazla köpürmektedir. Buna göre, I. X yayınevindeki su daha yumuşaktır. II. Y yayınevindeki suyun 100 mililitresinde daha fazla Ca 2+ ve Mg 2+ iyonları bulunur. III. X yayınevindeki su ısıtma sistemleri için uygun değildir. IV. Y yayınevindeki su sert sudur. V. X ve Y yayınevlerindeki suyun tadı farklıdır. yukarıdakilerden kaç tanesi yanlıştır? 2. İşlem Amaç I. avalandırma a. Koloidal maddelerin çökelmesini sağlama II. Dinlendirme b. Okside etme III. Dezenfeksiyon c. Katı maddelerin çökelmesini sağlama IV. Koagülasyon d. Zararlı mikropları temizleme İçme suyunun arıtılmasında uygulanan işlemlerin karşılarında verilen amacı ile doğru eşleştirilmesi nasıldır? 4. Ömer çeşme suyu ile yıkadığı bardakların temizlenmediğini söylüyor. Çünkü ıslakken temiz görünen bardakların üzerinde kuruduktan sonra beyaz lekeler oluştuğunu fark ediyor. Bu olayın nedeni, I. Sıcak su kullanılması II. Çeşme suyunun sert su olması III. Bardağın porselen olması yukarıdakilerden kaç tanesi olabilir? 5. I. Suların hastalık yapan mikroorganizmalardan arındırılması için yapılan işleme... denir. II. Suların mikroorganizmalardan arındırılmasında yaygın olarak kullanılan yöntem... dır. III. Kalsiyum ve magnezyum iyonlarını yoğun olarak bulunduran sular... su olarak adlandırılır. IV. Sularda kalsiyum ve magnezyum gibi iyonlar çok az bulunuyorsa... su olarak adlandırılır. Yukarıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere gelmesi gereken uygun kelimeler nedir? I. Kirli sularda bulunan mikroorganizmalar sağlığımız için çok tehlikelidir. II. Sert suların sağlığımız açısından belirli miktarlarda tüketilmesinin faydası vardır III. Suyun sertlik miktarını değiştirmek suyu rahatlıkla tüketebilmemiz için yeterli değildir. IV. Suların sertliğinin giderilmesi olayı klorlama olarak adlandırılır. Yukarıdaki ifadeler doğru (D) ve yanlış (Y) olarak I, II, III ve IV yolunu izleyerek değerlendirildiğinde sıralama nasıl olur? Yukarıdaki su döngüsüne ait olay ile ilgili; I. Bitkiler terleme ile atmosfere su buharı verir. II. Yeryüzü suları güneşin etkisiyle buharlaşır. III. Atmosferde yoğunlaşan su buharı, yeryüzüne yağış olarak düşer. yargılarından kaç tanesi doğrudur? 158 Soru I b, II c, III d, IV-a 3. D, D, D, Y I. dezenfeksiyon, II. klorlama, III. sert, IV. yumuşak 6. 3

3 1. alk arasında kireçli su olarak adlandırılan... su ısıtma sistemleri için zararlıdır. 2. İyon değiştirici... yastıkları sert suları yumuşatmak için kullanılır. 3. Suyun kaynatılması ile giderilebilen sertliğe...sertlik denir. 4. Sularda bulunan zararlı mikroorganizmaların kimyasallar ile öldürülmesi işlemine...denir. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 5. Deniz suyundan ters ozmos ile... suyu elde edilir. 6. Suyun okyanus, deniz ve yeryüzünden atmosfere ardından da yeniden okyanus, deniz ve yeryüzüne dönmesine... denir. 7. Mineral düzeyleri kimyasal işlemler ile istenilen düzeylere getirilmiş sulara... denir. 8. Su... sağlıklı su elde etmek için yapılır. 9. Su borularında tortu oluşmasının sebebi... sudur. 10. Göl, nehir ve yeraltı suları... su kaynağıdır. 11. Dinlendirme, kireç giderme, koagülasyon, havalandırma ve damıtma işlemlerinden... tanesi su arıtım süreçlerindendir. 12. Sert sular iyon değiştirici reçineden geçirildiğinde... ve... iyonları reçinede tutulur. 13. Bitkiler, fotosentez ve terleme etkinliğiyle...meydana gelmesine katkıda bulunmaktadır. 14. Evlerde musluğu açık bırakmamak su... konusunda farkındalık oluşturmamız gereken alışkanlıklardır. 15. İşlenmiş içme suyunun doğal kaynak suyundan farkı, içme suyuna... lerin ilave edilmesidir sular kaynağına bağlı olarak gazlı veya gazsız olabilir. 1. sert 2. reçine 3. geçici 4. dezenfeksiyon 5. içme 6. su döngüsü 7. işlenmiş su 8. arıt ım ı 9. sert 10. tatlı 11. dört 12. Ca 2+, Mg su döngüsünün 14. tasarrufu 15. mineral 16. işlenmiş 159

4 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. Sudaki mikroplar klorlama ile zararsız hale getirilebilir. 2. Çamaşır makinelerinin fazla elektrik tüketmeye başlaması sert su kullanımından kaynaklanabilir. 3. Sadece Ca 2+ iyonu suda sertliğe neden olur. 4. Geçici sert su kaynatıldığında yumuşama gerçekleşebilir. 5. Çaydanlıkların dibinde kireçlenme olan yerlerde kullanılan su sert sudur. 6. Temizlik için kullanılan sularda sertlik istenmeyen bir durumdur. 7. Sert sular giysilerimizin solmasına neden olur. 8. Sular yerkabuğunda denizlere ve göllere doğru akarken farklı toprak türleri olan bölgelerden geçer ve bu bölgelerdeki bazı tuzları çözer. 9. Su kaynakları bulundukları ve geçtikleri yerlerin özelliklerine göre değişik iyonlar içerir. 10. Dünyadaki su kaynaklarını okyanuslar, denizler, göller, nehirler ve yeraltı suları oluşturur. 11. Deniz suyundan basınç ve membran yardımıyla içme suyu elde etme işlemine ters ozmos denir. 12. Kireçli su çamaşırların daha iyi temizlenmesini sağlar. 13. Kaynağından çıkan her su içilebilir. 14. İyon değiştirici reçinelerde Na + iyonu kullanılır. 15. Suyun sertlik miktarını değiştirmek suyu rahatlıkla tüketebilmemiz için yeterli değildir. 16. Su döngüsü yağmur gibi yağışların oluşmasını sağlar. 160 Soru 1. D 2. D 3. Y 4. D 5. D 6. D 7. D 8. D 9. D 10. D 11. D 12. Y 13. Y 14. D 15. D 16. D

5 TEST 1 SU VE AYAT I 1. Aşağıdakilerden hangisinin oluşumunda sert suların etkisi yoktur? A) C) Elektrikli ısıtıcının kireçlenmesi B) D) Peri bacaları 3. III İçerisinde bol miktarda Na + ve K + iyonları bulunur. Isıtıcıların kireçlenmesine sebep olur. I Sert su Sabunun köpürmesini engelleyerek temizleme etkilerini azaltır. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda sert su ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir. II ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE Buna göre, bu bilgilerden hangileri yanlıştır? Pamukkale travertenleri E) Sıcak su borularının zamanla tıkanması A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III mg Ca 2+ Fayans yüzeylerinde beyaz tortuların oluşması 30 mg Ca Ca(CO 3 ) 2 ve Mg(CO 3 ) 2 tuzlarından kaynaklı su sertliğini gidermenin yolu aşağıdakilerden hangisidir? A) Sodyum fosfat (Na 3 PO 4 ) ilave etmek B) idroklorik asit (Cl) ilave etmek C) Klorlamak D) Isıtılarak Ca(CO 3 ) 2 ve Mg(CO 3 ) 2 tuzlarını karbonatları şeklinde çöktürmek E) Dinlendirmek K 45 mg Ca 2+ L 5. Suya kirlilik veren maddeleri, mikroorganizmaları okside ederek uzaklaştırması için suya hava oksijeni verilir. M Yukarıda eşit miktardaki suların içerisine şekillerde verilen miktarlarda Ca 2+ eklenerek çözelti oluşturuluyor. Buna göre çözeltilerin sertliği arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) K > L > M B) M > L > K C) K = L = M D) K > M > L E) L > M > K Yukarıda anlatılan su arıtım işlem basamağı aşağıdakilerden hangisidir? A) Dinlendirme B) Kireç giderme C) Koagülasyon D) avalandırma E) Klorlama 1. B 2. D 3. C 4. D 5. D 161

6 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 6. Sudaki Ca 2+ ve Mg 2+ iyonları (%) P A L M E Şehirler Yukarıdaki grafikte beş farklı şehirdeki sularda bulunan Ca 2+ ve Mg 2+ iyonlarının oranları arasındaki ilişki verilmiştir. Buna göre hangi şehirdeki sular temizlik yapmak amacıyla kullanıldığında en az sabun tüketimi olur? A) P B) A C) L D) M E) E 9. I. Deterjanlar II. Şehir çöplükleri III. Asit yağmurları Yukarıdakilerden hangileri içme sularını kirleten faktörlerdendir? 10. I. Yaş toprak II. Bulut III. Bitki Yukarıdakilerden hangileri doğal su kaynaklarındandır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III 7. Aşağıdakilerden hangisi içme suyunun özelliklerinden değildir? A) Renk B) Koku C) Çözünmüş O 2 miktarı D) Bulanıklık E) Sertlik derecesi 11. Yukarıdaki şekilde doğadaki su döngüsü verilmiştir. 8. Suyun sertliğini gidermekte uygulanan kaynatma yöntemi ile ilgili; 162 I. Kaynatılmanın yapıldığı kabın dibinde kireçlenme olur. II. Karbonatlı bileşikler bozuşarak bikarbonatlı bileşiklere dönüşür. III. Kaynama süresince sıvıda yalnızca fiziksel değişim gözlenir. I 6. A 7. C 8. A 9. E 10. E 11. E Buna göre; I. Su, güneş ışınlarının etkisiyle denizler, göller ve nehirlerden buharlaşarak atmosfere geçer. II. Yağışlarla yeryüzüne inen su, yeraltına sızarken çeşitli iyonları da çözerek yapısına katar. III. Su kaynaklarının bulunduğu bölgedeki toprakta bulunan iyonların türüne ve yoğunluğuna bağlı olarak farklı bölgelerde su sertliği farklılık gösterebilir. ifadelerinden hangileri doğrudur? I Soru

7 TEST 2 SU VE AYAT II 1. Aşağıdakilerden hangisi dezenfeksiyon yöntemlerinden biridir? A) Süzme B) Klorlama C) Yumuşatma D) Damıtma E) Dinlendirme 2. I. Sert sularda sabun sarfiyatı çok olur. (D) (Y) II. Sert sular ile bitkilerin sulanması sonucu verimlilik artar. (D) (Y) III. Sert suyun yapısındaki tuzlar çamaşırların grileşmesine neden olur. (D) (Y) IV. Sert sular ile alınan iyonlar kemiklerin yapısına katılır. (D) (Y) V. Sert su, ısıtıcıların borularını kalınlaştırarak yalıtkanlığa neden olur. (D) (Y) Yukarıdaki her cümlenin sonunda doğru (D) ve yanlış (Y) sembolleri bulunmaktadır. Buna göre, bu cümleleri okuyan bir öğrenci kaç tanesini yanlış (Y) olarak işaretler? A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 E) 1 4. Beyza; öğretmeninin sorduğu kullanılan suyun tasarrufu ile ilgili bildiklerini; I. Bulaşıklar elde yıkanmalı II. Diş fırçalanırken musluk kapanmalı III. Sebze ve meyveler su dolu bir kapta yıkanmalı IV. Bozuk musluklar tamir ettirilmeli V. Duş alırken fıskiyeli başlık kullanılmalı cümleleriyle sıralıyor. 5. Buna göre, Beyza nın yazdığı hangi cümle yanlıştır? A) I B) II C) III D) IV E) V X Y Z X, Y ve Z topraklarının içerdikleri CaCO 3 ve MgCO 3 tuzlarının oranları arasındaki ilişki Y > X > Z şeklindedir. Buna göre, X,Y ve Z bölgelerindeki suların sertlikleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 3. I astalık yapan mikroorganizma içermemeli A) Y > X > Z B) Z > Y > X C) X > Y > Z D) Y > Z > X E) Z > X > Y III Arsenik, kadmiyum, krom, kurşun vb. maddeleri bol miktarda içermeli İçme suyu II Kullanıma uygun sertlik derecesine sahip olmalı Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda içme suyu ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu bilgilerden hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 6. I. Nehirler II. Göller III. Yeraltı suları Yukarıdakilerden hangileri tatlı su kaynağı olabilir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 1. B 2. D 3. C 4. A 5. A 6. E 163

8 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 7. Şehir sularının arıtılmasında; I. Zararlı mikroorganizmalardan temizleme II. Renk ve tat ayarlanması III. Sertlik ayarlanması amaçlarından hangileri hedeflenir? 11. Ca 2+ iyon sayısı I. Mikrop sayısı III. Mg 2+ iyon sayısı II. Zaman Cl iyon sayısı IV. Zaman 8. Doğal kaynak suyunun kalitesi I. Yağışlar II. Toprağın mineral yapısı III. Şehir atık suları etkenlerinden hangileri ile olumsuz şekilde etkilenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III 9. Deniz suyundan içme suyu elde etmenin dayandığı yöntem aşağıdakilerden hangisi olabilir? 12. Zaman Zaman Yukarıdaki grafiklere göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? A) Birinci ve dördüncü grafikler koagülasyon işlemi sonucu çizilmiştir. B) İkinci ve üçüncü grafikler dezenfeksiyon işlemi sonucu çizilmiştir. C) Üçüncü ve dördüncü grafikler havalandırma işlemi sonucu çizilmiştir. D) Birinci ve ikinci grafikler sertlik giderme işlemi sonucu çizilmiştir. E) Birinci ve ikinci grafikler klorlama işlemi sonucu çizilmiştir. Su tankı Ca 2+ ve Mg 2+ iyonları A) Ters ozmos B) Ozmos C) Filtrasyon D) Dekantasyon E) Çöktürme X Toplama kabı Na + iyonları 10. Sağlıklı su elde etme ile ilgili; 164 I. Klorlama yapılmalıdır. II. Sudaki kireç oranı artırılmalıdır. III. Su arıtımı yapılmalıdır. yargılarından hangileri yanlıştır? I 7. E 8. E 9. A 10. B 11. D 12. B Şekildeki düzenekte tanktaki su, Ca 2+ ve Mg 2+ iyonlarından arındırılarak toplama kabında toplanmaktadır. Bu işlem için kullanılan X ile ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi yanlıştır? A) Na + iyonlarının, Ca 2+ ve Mg 2+ iyonları ile yer değiştirmesini sağlar. B) Sınırsız miktarda suyu Ca 2+ ve Mg 2+ iyonlarından temizleyebilir. C) Su tankındaki suyun yumuşamasını sağlar D) Na + iyonlarınca zengindir. E) İyon değiştirici reçine olarak adlandırılır. Soru

9 1. TEST 3 SU VE AYAT III Dinlendirme Kireç giderme Koagülasyon Klorlama İyon değiştirici reçine Yukarıda bir suyun kullanılabilir hale gelirken izlediği yolun basit bir şeması verilmiştir. Buna göre, hangi basamakta su yumuşatılmaktadır? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 4. Su döngüsü sırasında meydana gelen, I. Atmosferde soğuk hava akımıyla karşılaşır. II. Su ısı alıp buharlaşarak atmosfere ulaşır. III. Bulutlarda soğuyan buhar, yağmur dolu ve kar şekline dönüşür. IV. Yağmur, dolu ve kar, yeryüzüne ulaşarak yerüstü ve yer altı su kaynaklarını meydana getirir. olaylarının gerçekleşme sırası nasıl olmalıdır? A) I-II-III-IV B) III-I-II-IV C) II-I-III-IV D) IV-III-I-II E) II-IV-I-III ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 2. III Koagülasyon ile sulardaki sertlik giderilir. Temizlik yapmak için tercih edilmelidir. I Sert su II Lavaboların ve fayansların temizlenmesinde oldukça etkilidir. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda sert su ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu bilgilerden hangileri yanlıştır? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II 5. Evlerdeki içme ve kullanma suyunun tasarruflu kullanımına ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Banyolarda fıskiye başlığı kullanılmalı B) Çamaşırlar günlük yıkanmalı C) Şofbenden suyun ısınmasını beklerken akan soğuk su bir kovada toplanmalı D) Sebze ve meyveler yıkama kaplarındaki sularda yıkanmalı E) Bulaşıkların elde yıkanması yerine makinede yıkanması tercih edilmeli 3. Kalıcı sertliğin giderilmesinde; I. Na 2 CO 3 II. CaCO 3 III. MgSO 4 bileşiklerinden hangileri suya katılabilir? 6. I. Sert sular çamaşır ve bulaşık makinalarının rezistansına çökerek su ve elektrik sarfiyatını artırır. II. Sert suların sertliğinin giderilmesinde iyon değiştirme yöntemi kullanılabilir. III. Klorlama sert suyun yumuşatılmasında kullanılır. IV. Sulardaki sertlik + ve O iyonlarının artması sonucunda oluşur. Yukarıdaki ifadeler doğru (D) ve yanlış (Y) olarak I, II, III ve IV yolunu izleyerek değerlendirildiğinde sıralama aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiş olur? A) Y, D, D, Y B) D, Y, D, Y C) Y, D, Y, D D) D, D, Y, Y E) Y, Y, D, D 1. E 2. E 3. A 4. C 5. B 6. D 165

10 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 7. I. Krom II. Arsenik III. Kurşun IV. Cıva V. Sodyum Yukarıdaki maddelerden kaç tanesi içme suyunda bulunmaması gereken kimyasallardandır? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) Faruk Soru: Sert suda elimizi yıkadığımızda veya bu suyla banyo yaptığımızda cildimizde gerginlik olur. Bunun nedeni nedir? Faruk öğretmenin sorusuna beş öğrenci farklı cevaplar vermiştir. Buna göre, hangi öğrencinin verdiği cevap doğrudur? 8. Sert sudaki istenmeyen Ca 2+ ve Mg 2+ iyonları yerine Na + gibi zararsız iyonların geçirilmesi yöntemi aşağıdakilerden hangisidir? A) Suyun yapısında + ve O 2 iyonlarının olması A) Su arıtımı B) Dezenfektasyon C) İyon değiştirme D) Yüzdürme E) Koagülasyon B) C) Ebru Sert suda bulunan iyonların cildimizde ve saçımızda tortu oluşturması Su arıtımının iyi olması Ersin Bilal Sert suyun fiziksel özelliğinin bozulması D) 9. I Renksiz, kokusuz ve berrak olması II İçerisinde bakteri ve virüs bulundurması E) ülya Sabunun bu suda daha iyi köpürmesi Aşkın III Çözünmüş klor ve azot gazları içermesi Yukarıda verilen panodaki notlardan hangileri sağlıklı içme ve kullanma suyunun özelliklerinden bazılarıdır? A) Yalnız I B) I ve III C) II ve III D) I ve II E) I, II ve III 11. Suyun kullanıma hazır hale getirilebilmesi için kullanılacak işlemde su kaynağının özellikleri etkendir. Buna göre, I. Renk dereceleri ve bulanıklarının düşük olması II. Ev ve sanayi artıkları ile kirlenme olasılığının yüksek olması III. Fazla miktarda çözünmüş madde içerme yukarıdakilerden hangileri yeraltı sularının kaynak olarak kullanılması noktasında kaynak sularının dezavantajlarındandır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D 8. C 9. A 10. B 11. B Soru

11 AZIR GIDALAR VE TEMİZLİK MALZEMELERİ 1. I. Gıdaların lezzetini iyileştirmek II. Gıdaların yapısını değiştirmek III. Gıdalardaki mikrobiyal faaliyetleri artırmak IV. Gıdaların raf ömrünü uzatmak V. Gıdaların besin değerini korumak Yukarıdakilerden kaç tanesi gıda katkı maddelerinin kullanım amaçlarından olamaz? 2. I. Apolar kısım II. Benzen halkası III. Polar uç IV. Na + ya da K + iyonu V. Yüzey aktif özellikte olması 5. C 3 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 a C 2 C C 2 2 C 2 C 2 COOK Yukarıda sabuna ait bir molekül yapısı verilmiştir. Buna göre, a ve b kısımları ile ilgili, a kısmı b kısmı I. Apolar Polar II. idrofob idrofil III. Suda çözünür Yağda çözünür yukarıdakilerden kaç tanesi doğrudur? b ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE Yukarıda verilen özelliklerin sabun ve deterjanda bulunanlar olarak ayrılması nasıldır? II III Sabun Deterjan... Çamafl r sodas... I Çamafl r suyu Temizlik malzemeleri IV Seramik... Çamafl r sodas V Yukarıdaki maddelerden kaç tanesi temizlik maddesi olarak kullanılmaz? 4. I. azır gıdalarda kullanılan katkı maddeleri doğal ya da yapay olabilir. II. azır gıdalarda son kullanma tarihi yanında üretim tarihi de önemlidir. III. azır gıdalarda kullanılan E kodu gıda bileşenleri hakkında bilgi verir. IV. Çiğ süte uygulanan pastörizasyon ve UT işlemlerinin her ikisinde de sütün besin değeri kaybolmaz. Yukarıdaki ifadeler doğru (D) ve yanlış (Y) olarak I, II, III ve IV yolunu izleyerek değerlendirildiğinde sıralama nasıl olur? Çamaşır sodası ile ilgili hazırlanmış kavram haritasında belirtilen boşluklara aşağıdaki ifadelerden hangisi getirilemez? I. Suda hidroliz olur. II. Sert sularda kullanılabilir. III. Na 2 CO 3 formülü ile gösterilir. IV. Bazik özellik gösterir. V. Yağlarla birleşerek sabun oluşturur. 7. İlker; öğretmenin sorduğu çamaşır suyu ile ilgili bildiklerini; I. Suların sertliğini gidermede kullanılır. II. ijyen amaçlı kullanılabilir. III. Klorlu ve oksijenli olmak üzere iki çeşittir. IV. Ağartıcı etkileri vardır. V. Kimyasal formülü NaOCI dir. cümleleriyle sıralıyor. Buna göre, İlker'in yazdığı hangi cümle yanlıştır? Sabun: I, III, IV, V, Deterjan: I, II, III, V D, D, D, Y V 7. I 167

12 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. Yağların, NaO veya KO gibi kuvvetli bazlarla oluşturdukları tuzlara... denir. 2. Uzun süreli raf ömrü olan katkı maddesi içeren yiyeceklere... denir. 3. C 3 (C 2 ) 16 COO - Na + formülüne sahip olan bileşik... sınıfındadır. 4. Pişirme, pastörizasyon işlemlerinde gıdadaki mikroorganizma sayısında... olur. 5. Çamaşır sodasının kimyadaki adı... tır. 6. Sodyum hipoklorit (NaCIO) adındaki temizlik malzemesi... dur. 7. Sabun molekülünün kiri bağlayan ucu..., suyu bağlayan ucu... dır. 8. C 3 (C 2 ) 11 OSO 3 Na formülüne sahip olan bileşik... sınıfındadır. 9. UT sütün raf ömrü, pastörize sütten daha... dır/dur ve... yüzey aktif madde sınıfının üyeleridir. 11. Tek başına gıda olmayan, gıda bileşenleri arasında bulunmayan ancak gıda üretiminin her aşamasında gıdaya katılan maddelere... denir. 12. C3 C 2 C - 2 C 2 C 2 C 2 O SO 3 Na + C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C deterjan molekülünde 1 ile gösterilen kısım... uç, 2 ile gösterilen kısım...uçtur. 13. Deterjanların temizleme gücünün sabunlardan... olmasının sebebi sert sularda bile çözünebilmeleridir. 168 Soru 1. sabun 2. hazır gıdalar 3. sabun 4. azalma 5. sodyum karbonat 6. çamaşır suyu 7. apolar, polar 8. deterjan 9. uzun 10. Sabunlar, detarjanlar 11. katkı maddeleri 12. apolar, polar 13. fazla

13 1. Sabunlu suyun oda koşullarında p değeri 7'den büyüktür. 2. Yumuşak sabunlar, sert sabunlara göre, suda daha az çözünürler. 3. Katkı maddeleri, gıdadaki mikroorganizma faaliyetlerini hızlandırmak için kullanılır. 4. Sabun molekülünde suyu seven (hidrofil) ve suyu sevmeyen (hidrofob) gruplar bulunur. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 5. Temizleme işlemi gerçekleştirilirken, sert sularda kullanılacak sabun miktarı, yumuşak sularda kullanılacak miktardan daha fazla olur. 6. Deterjanların, sabunlardan üstün olan özelliği sert sularda da köpürebilen özellikte olmalarıdır. 7. Günümüzde hazır gıdaların daha çok tüketilmesinde hazır gıdaların daha sağlıklı olması etkili olmuştur. 8. Çamaşır sodası suda çözündüğünde bazik ortam oluşturur. 9. Çamaşır suyu, ağartma ve beyazlatma işlemini yükseltgenme yoluyla gerçekleştirir. 10. Deterjanların pozitif etkilerinden biri de pratik kullanılması ve çabuk etki göstermesidir. 11. Sucuk, kraker, gofret ve fasülyeden bir tanesi hazır gıda grubundadır. 12. em sabun hem de deterjanların molekül yapısında benzen halkası bulunur. 13. Süte uygulanan pastörizasyon ve UT yöntemleri birer ısıl işlemdir. 14. Çamaşır suyu sabun eldesinde kullanılan maddelerden birisidir. 15. Çamaşır sodası ile çamaşır suyu aynı işlevdedir. 16. E kodu uluslararası bir kod olup gıdalarda kullanılan katkı maddelerini tanımlamada kullanılır. 17. azır gıdaların bozulmasında sıcaklık önemli bir faktördür. 1. D 2. Y 3. Y 4. D 5. D 6. D 7. Y 8. D 9. D 10. D 11. Y 12. Y 13. D 14. Y 15. Y 16. D 17. D 169

14 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. TEST 1 AZIR GIDALAR III Katkı maddesi içermez. Tüketilmesi kolaydır. I azır gıdalar II Üretilmesi teknoloji gerektirir. Yukarıda hazır gıdalar ile ilgili kavram haritası verilmiştir. Buna göre, kutucuklarda yer alan bilgilerden hangileri yanlıştır? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III 4. Katkı Maddeleri Özellikler I. Koruyucu Çürümeye neden olan kimyasal reaksiyonların önlenmesi II. Emülsiyonlaştırıcı İnce parçacıkların diğer madde içerisinde dağılmasını sağlama III. Tatlandırıcı astalık yapıcı bakterileri yok etme Yukarıdaki katkı maddelerinden hangilerinin kullanım amacına ait özelliği doğru verilmiştir? 2. I. Gıdanın görünüşünü II. Gıdanın lezzetini III. Gıdanın yapısını Yukarıdakilerden hangilerini iyileştirmek için katkı maddesi kullanılabilir? 5. Çocuğunun beslenmesinde aşağıdaki besinlerden hangisini tercih eden bir annenin hazır gıdaların zararları konusunda bilgi sahibi olduğu söylenebilir? A) Cips, kola B) Salam, sucuk C) Salatalık, fındık D) amburger, çikolata E) Puding, şekerleme 3. I. Konserve gıdalar yerine mevsimine uygun meyve ve sebze tüketmek II. Yoğurt gibi besinleri evde yapmak III. azır bulyon yerine haşlanmış et ve tavuğun suyunu kullanmak Yukarıdakilerden hangileri hazır gıdaların zararlarından korunmak için uygulanabilir? 6. Süte uygulanan pastörizasyon işlemi ile ilgili, I. Mikroorganizmalardan arındırılmak amacıyla uygulanır. II. Isıl işlemdir. III. Sütteki faydalı bakterilere zarar vermez. yargılarından hangileri yanlıştır? A 2. E 3. E 4. B 5. C 6. A Soru

15 7. Aşağıdakilerden hangisi doğal bir gıda maddesidir? 8. A) azır çorba B) amburger C) Ketçap D) Gofret E) Ceviz SINIFI AZIR GIDANIN ÜRÜN ÖRNEĞİ I. Fermantasyon ürünü a. azır çorba II. Konserve b. azır salça III. Toz ürün c. Tereyağ Yukarıdaki tabloda hazır gıdalara ait bazı sınıflandırmalar ve ürün örnekleri verilmiştir. Buna göre, hazır gıda sınıfı ile örneğin doğru eşleşmiş hali hangi seçenekteki gibidir? A) I a B) I a II b II b III c III c C) I a II b III c 10. Aşağıdaki gıdalardan hangisi "E" kodlu ürün taşımamaktadır? A) Baharat B) Sosis C) Salam D) Mayonez E) Puding 11. Pastörizasyon işlemi ile ilgili; I. Yalnızca süte uygulanır. II. Tüm hazır gıdalara uygulanan bir işlemdir. III. Uygulandığı madde de yapısal değişikliğe sebep olur. yargılarından hangileri yanlıştır? 12. Gıda sanayisinde besin maddelerini hastalık yapıcı mikroorganizmalardan arındırmak amacıyla belli sıcaklık aralıklarında yapılan ısıtma işlemine... denir. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE D) I a II b III c E) I a II b III c Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere gelmesi gereken kelime aşağıdakilerden hangisidir? A) Koagülasyon B) Pastörizasyon C) Emülsiyonlaştırıcılar D) Tatlandırıcılar E) Boyalar 9. Aşağıdakilerden hangisi katkı maddelerinin kullanım amaçlarından değildir? A) Gıdaların hastalık yapıcı etkilerini azaltmak B) Gıdaların raf ömrünü uzatmak C) Gıdanın besleyici değerini korumak D) Gıdaların renk ve tatlarını yok etmek E) Gıdanın hava ile teması sonucu oluşan oksidasyonu önlemek 13. Bir gıdaya katılan katkı maddesi ile ilgili; I. Gıda içerisinde homojen dağılmalı II. Gıdanın bozukluğunu maskeleyici etki göstermeli III. Ürünün besin değerini azaltmalı I 7. E 8. C 9. D 10. A 11. A 12. B 13. A 171

16 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. Sabunun baş kısmı ile ilgili; 2. TEST 2 SABUN I. Polardır. II. Uzun bir hidrokarbon zinciridir. III. Suda çözünmeyen kısımdır. ifadelerinden hangileri doğrudur? 2 O 2 O 2 O A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II Kir C 3 C 2 C 2 C2 C 2 C 2 C 2 C 2 C2 C 2 C 2 C 2 O C C O Na + 2 O 2 O 2 O 2 O COO K + Yukarıda açık formülü verilen bileşik ile ilgili; I. Arap sabunu olarak bilinir. Kir 2 O 2 O 2 O II. COO - K + grubu polar uçtur. III. Uzun zincir yapıdaki hidrokarbon kısmı polar kısmıdır O 2 O Kir 2 O 2 O Sabunun kiri yüzeyden uzaklaştırması yukarıdaki gibi göste- 2 O 2 O rilmiştir. 2 O C 3 C 2 C 2 C2 C 2 2 C O 2 2 O 2 O 2 O 2 O Kir COO K + Kir 2 O 2 O 2 O 2 O 2 O Buna göre, C 2 C 2 C2 C 2 C 2 C 2 I. Sabun iki kısımdan oluşur. 2 O 2 O II. Kir Sabunun bir ucu kir ile etkileşirken diğer ucu su molekülleri tarafından çekilir. O III. Sabun bir çözücüdür. C C O Na + 2 C 2 C 2 COO K + C 3 C 2 C 2 C C 2 C 2 C 2 O 2 C D) 2 C I ve III 2 C 2 E) I, II ve III I D) I ve II E) I, II ve III 5. O C C O Na + maddesi ile ilgili; 3. Suda sert sabunlara göre daha iyi çözünür. I I. Sabundur. II. Sert sularda iyi çözünür. III. idrofob kısmı suda çözünmez. A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II III II K + iyonu içeren sabunlar yumuşak sabundur. Yumuşak sabun Arap sabunu yumuşak sabundur. 6. Yağ + 3NaO S 3X + Y 172 Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda yumuşak sabunlar ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu kutucuklarda yazılan bilgilerden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 1. A 2. D 3. E 4. E 5. D 6. A Tepkimesinde oluşan X ve Y maddeleri aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? X Y A) Sabun Gliserin B) Yağ asidi Gliserin C) Gliserin Sabun D) Gliserin Yağ asidi E) Sabun Yağ asidi Soru

17 7. Sabun molekülü ile ilgili; I. Bitkisel ve hayvansal yağlardan elde edilirler. II. Sulu çözeltisi baziktir. III. Baş ve kuyruk olmak üzere iki kısımdan oluşur. 8. X: C COONa Y: C COOK Yukarıda verilen X ve Y maddeleri ile ilgili; I. X sert, Y yumuşak sabundur. II. X suda, Y ye göre daha iyi çözünür. III. İkisi de sert sularda bulunan Ca 2+ ve Mg 2+ iyonları ile suda çözünmeyen maddeler oluşturur. yargılarından hangileri yanlıştır? 9. I. Yağ asitlerinin potasyum tuzları arap sabunudur. II. Sabunlar, yüzey aktif maddelerdir. III. Sabun molekülü hem suda hem de yağda çözünür. IV. Sert sabunlar Na, yumuşak sabunlar K tuzları içerir. Yukarıdaki cümlelerden doğru olanı (D) yanlış olanı (Y) ile değerlendirildiğinde aşağıdaki sıralamalardan hangisi elde edilir? A) Y, Y, D, D B) D, Y, D, Y C) D, Y, Y, Y D) D, D, D, D E) Y, D, Y, D 10. Kirin yapışmış olduğu yüzeyde sabun kullanıldığında gerçekleşen olaylar ile, I. Sabunun apolar ucu yağda çözünür. II. Sabunun polar ucu su molekülleri ile kuvvetli bir şekilde etkileşir. III. Ortama su ilave edildiğinde yağ tanecikleri birbirinden uzaklaşır. 11. C 3 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C C O O Na + Yukarıda verilen bileşik ile ilgili; 2 I. Sabun molekülünün yapısını göstermektedir. D 4 II. 1 numaralı kısım apolardır. E 5 S U III. 2 numaralı kısım hidrofobtur. 3 T U Z A E B A) Yalnız 1 Ç I A M A B) Ş Yalnız I RII S UC) I Yve II U D) I ve III JE) II ve III A N 12. Öğretmeni Tarık tan sabunlar ile ilgili öğrendiklerini yazmasını istiyor. Tarık ta; I. Sabun türü bileşikler nötr karakterlidir. II. Beyaz sabun ve arap sabununun yapılarındaki katyon iyonları aynıdır. III. Sert ve yumuşak sabunların kimyasal formülleri farklıdır. IV. Sabundaki Na + veya K + iyonları sert sularda Ca 2+ ve Mg 2+ iyonları ile yer değiştirerek çökelek oluşturur. V. Beyaz sabun sert sabun olarak da bilinir. cümlelerini yazıyor. 13. Buna göre, Tarık ın yazdığı cümlelerden kaç tanesi doğrudur? A) 1 C B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 3 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 O C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C O Na Ç A M A Ş I R J 3 2 D E E A N N T U Z S U Y U 5 S U Yukarıda verilen maddelerden hangisi yağların bazik ortamda hidrolizlenmesi sonucu oluşan uzun zincirli karboksilli asitlerin sodyum veya potasyum tuzlarından oluşmuş temizlik malzemesidir? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 4 A B N ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 7. E 8. B 9. D 10. E 11. C 12. C 13. D 173

18 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE TEST 3 DETERJANLAR 1. C 3 (C 2 ) 11 SO 3 - Na + bileşiği ile ilgili; I. Kuyruk ve baş olmak üzere iki kısımdan oluşur. II. Sudaki çözeltisi asidik ortam oluşturur. III. Suda çözündüğünde iyi köpürür. A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 4. - Aktif maddeler - Ağartıcılar - Dolgu maddeleri - Parfümler - Sertlik gidericiler Yukarıdakilerden kaç tanesi deterjanın içeriğinde bulunan temel bileşenlerdendir? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 C3 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 OSO 3 Na + 5. I. C 2 OOC C C OOC C C 2 OOC C I. Deterjanlar, yağı temizleme özelliği gösterir. II. Deterjanlar apolar uçları ile kiri temizlerler. III. Deterjan, kir çözücü anlamına gelmektedir. IV. Deterjanlar, sert sularda bile köpürebilen bir yapıya sahiptir. Yukarıdaki ifadeler doğru (D) veya yanlış (Y) olarak I, II, III ve IV yolunu izleyerek sıralandığında aşağıdakilerden hangisi doğru olur? II. C COOK III. C OSO 3 Na IV. C SO 3 Na Yukarıda kimyasal formülleri verilen maddelerden hangileri deterjandır? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV A) D, D, D, D B) D, Y, D, Y C) Y, Y, D, Y D) D, D, Y, Y E) Y, Y, Y, D C3 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 C 2 OSO 3 Na + formülü yukarıda I. C 2 verilen OOC Cmadde ile ilgili; I. Deterjandır. C OOC C II. Suyun sertliğini giderir. III. Suyun yüzey C 2 gerilimini OOC Cdüşürür yargılarından II. C 12 hangileri 25 COOK doğrudur? III. C OSO 3 Na I IV. C SO 3 Na 1. C 2. A 3. E 4. D 5. C 6. B 6. Sabri, öğretmenin sorduğu deterjanlar ile ilgili özellikleri; I. Deterjanlar, Ca 2+ ve Mg 2+ iyonları ile suda çözünmeyen tuzlar oluştururlar. II. Deterjanlar sert sulardan etkilenmezler. III. Deterjanlar, petrol türevlerinden elde edilen, temizleme özelliği olan tuz, sıvı ve krem durumundaki kimyasal maddelerdir. IV. Sabunlar doğal yollardan elde edilirken, deterjanlar sentetiktir. V. Deterjanlar, yağ lekelerinin su ile beraber atılmasını sağlar. cümleleri ile sıralıyor Buna göre, Sabri nin yazdığı cümlelerden kaç tanesi doğrudur? A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 E) 1 Soru

19 7. I. Yüzey aktif maddelerdir. II. Sulu çözeltileri turnusol kağıdının rengini mavi yapar. III. Sert sularda temizleme özelliğine sahiptirler. Yukarıdakilerden hangileri sabun ve deterjanların ortak özelliklerindendir? D) II ve III E) I ve III 10. Sabun ve deterjanlar ile ilgili; I. Su ile bazik çözelti oluştururlar. II. Molekülleri baş ve kuyruk olmak üzere iki kısımdan oluşur. III. Sert sularda çözünmeyen tuz oluştururlar. özelliklerinden hangileri ortaktır? ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 8. I. Sabun ve deterjanların temizleme yöntemleri aynıdır. (D) (Y) II. Deterjan doğal bir bileşiktir. (D) (Y) III. Deterjanlar sadece karbon ve hidrojen atomlarını içerir. (D) (Y) IV. C SO 3 Na + molekülünde bulunan şeklindeki halkalı yapı aromatiktir. (D) (Y) V. Deterjanlar, kirin suda çözünmesini sağlarlar. (D) (Y) Yukarıdaki her cümlenin sonunda doğru (D) ve yanlış (Y) sembolleri bulunmaktadır. Buna göre, bu cümleleri okuyan bir öğrenci kaç tanesini yanlış (Y) olarak işaretler? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) O 2 O Kir 2 O 2 O 2 O Yüzeyde bulunan kire hücum etmiş sabun molekülleri yukarıda gösterilmiştir. Buna göre, I. Sabun moleküllerinin kuyruk kısmı kire tutunmuştur. II. Sabun moleküllerinin hidrofil kısmı su ile çevrilmiştir. III. Sabun moleküllerinin polar kısımları suda, apolar kısımları yağın içinde olacak şekilde birbirlerine yönelerek yağ taneciklerini hapseder. D) I ve III E) I, II ve III 12. C COO - Na + 9. Temel bileşen İşlevi I. Yüzey aktif madde Yüzey gerilimini düşürme II. Sertlik giderici Sudaki Ca 2+ ve Mg 2+ iyonlarını tutma III. Köpük düzenleyiciler Köpüğün kalıcılığını sağlama Deterjanların temel bileşenlerinden hangilerinin işlevi doğru verilmiştir? Sodyum stearat olarak bilinen madde sabun aktif molekülü olarak kullanılır. C SO 3 - Na + Sodyum dodesil benzen sülfonat olarak bilinen madde ise deterjan aktif molekülü olarak kullanılır. Buna göre, sabun ve deterjan ile ilgili; I. er ikisi de yüzey aktif maddelerdir. II. Deterjanlar yapılarında suda çözünmeyen benzen grubu bulundurur. III. er ikisinin de içerdikleri metalin cinsi aynıdır. 7. C 8. B 9. E 10. C 11. E 12. E 175

20 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE TEST 4 ÇAMAŞIR SODASI 1. Çamaşır sodası ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) Na 2 CO 3 formülü ile gösterilir. B) Kir çıkarma özelliğine sahiptir. C) Asidik özellik gösterir. D) Suda çözünür. E) Deterjanlara göre daha ucuzdur. 4. Çamaşır sodası içeren su ile ilgili; I. Bazik karakterlidir. II. Yağları çözer. III. Yağları sabuna dönüştürür. D) I ve III E) I, II ve III 5. I. Sabun II. Deterjan III. Çamaşır sodası 2. Sert sabun ve çamaşır sodası ile ilgili, I. Suda çözündüğünde Na + iyonu verirler. II. Sert suda çözünürler. III. Suda çözündüğünde CO 3 2- iyonu verirler. Yukarıdaki maddelerden hangileri yağı temizleme özelliği gösterir? A) Yalnız I B) I ve III C) II ve III D) I ve II E) I, II ve III A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II 3. I 6. Çamaşır sodası ile ilgili; I. Kimyasal adı sodyum karbonat (Na 2 CO 3 ) tır. II. Sert sularda kullanılabilir. III. Suda çözündüğünde asidik ortam oluşur. III Kimyasal formülü CaCO 3 'tür. II A) Yalnız II B) Yalnız III C) II ve III D) I ve II E) I ve III Suda çözünmez. Çamaşır sodası Temizlik malzemesidir. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda çamaşır sodası ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu kutucuklarda yazılan bilgilerden hangileri yanlıştır? 7. Çamaşır sodası ile ilgili; I. Yüzey aktif maddedir. II. Yükseltgen özellik göstererek yağları çözer. III. Suda çözündüğünde NaO bazını oluşturur. A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II C 2. A 3. D 4. E 5. E 6. D 7. B Soru

21 8. III Çamaşırları ağartmak için kullanılır. Sert suyu yumuşatır. I Çamaşır sodası II Su ile oluşturduğu çözeltinin p değeri 7'den küçüktür. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda çamaşır sodası ile ilgili bilgiler verilmektedir. Buna göre, kutucuklarda yazılan bilgilerden hangileri yanlıştır? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 9. I. Sert sulardaki Ca 2+ ve Mg 2+ iyonlarını CaCO 3 ve MgCO 3 olarak dibe çöktürerek yumuşak su oluşturur. (D) (Y) II. Polar ve apolar uçlar içerir. (D) (Y) III. Suda çözünebilen bir tuzdur. (D) (Y) IV. Çamaşırlardaki yağlar ile sabuna dönüşerek suda çözünür. (D) (Y) V. Kirlerin etrafını sararak su ile birlikte çamaşırı temizler. (D) (Y) Yukarıdaki her cümlenin sonunda doğru (D) ve yanlış (Y) sembolleri bulunmaktadır. Buna göre, çamaşır sodasına ait bu cümleleri okuyan bir öğrenci kaç tanesini doğru (D) olarak işaretler? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) Çamaşır sodası ve deterjanlar ile ilgili; I. Organik bileşiklerdir. II. Sert sularda etkindirler. III. Nötr karakterlidirler. yargılarından hangileri ortaktır? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 12. I. Çamaşır sodası, apolar kuyruk taşımayan temizlik malzemesidir. II. Çamaşır sodası kirlere doğrudan etki eder. III. Çamaşır sodası ile çamaşır suyu aynı görevi görür. IV. Çamaşır sodası, anorganik bir bileşiktir. Yukarıdaki cümlelerden doğru olanı (D) yanlış olanı (Y) ile değerlendirildiğinde aşağıdaki sıralamalardan hangisi elde edilir? A) D, Y, D, Y B) Y, D, Y, Y C) D, Y, Y, D D) D, D, D, Y E) Y, Y, D, Y 13. I. Deterjan (C OSO 3 Na) II. Beyaz sabun (C COONa) III. Çamaşır sodası (Na 2 CO 3 ) Yukarıda verilen maddeler ile ilgili; I. Yapılarında suyu seven ve sevmeyen grup içermeleri II. Atom sayıları III. Sulu çözeltilerinin elektrik akımını iletmesi özelliklerinden hangileri her üçü içinde ortaktır? ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III 10. Çamaşır sodasının kir çıkartma özelliği ile ilgili; I. Na 2 CO O S NaO + NaCO 3 tepkimesine göre bazik ortam oluşur. II. Yağlar, NaO ile hidrolizlenerek sabun oluşur ve çözünerek kiri temizler. III. Na 2 CO 3, deterjan ile aynı özelliği göstererek kiri temizler. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II 14. I. C COOK II. C COONa III. Na 2 CO 3 Yukarıdaki bileşiklerden hangilerinin su ile hidrolizinden bazik ortam oluşur? 8. D 9. C 10. B 11. A 12. C 13. C 14. E 177

22 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE TEST 5 1. ijyen amacıyla kullanılan çamaşır suyu ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Geniş antimikrobiyal etkiye sahiptir. B) Etkin maddesi sodyum hipoklorittir. C) Amonyak içeren temizleyicilerle birlikte kullanılmamalıdır. D) Tuz ruhu ile karıştırılarak kullanılması uygundur. E) Göz ve ciltle temasından kaçınılması gerekir. İJYEN AMACIYLA KULLANILAN TEMİZLİK MADDELERİ 4. Çamaşır suyu olarak bilinen NaCIO bileşiğinin özellikleri ile ilgili; I. Beyazlatıcı ve mikrop öldürücüdür. II. Çözeltinin p değerinin değişmesi bozunmasını hızlandırıcı etkenlerden olabilir. III. Temizlemesi fiziksel değişim ile gerçekleşir. A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 2. Çamaşır sularının amonyak içeren temizleyicilerle karışımı, zehirli klor gazının oluşmasına sebep olur. Açığa çıkan klor gazı; I. Organik maddelerle birleşerek kanser riskini azaltır. II. Solunum yollarını tahriş eder. III. Cildi yakıcı etkide bulunur. yukarıda verilen durumlardan hangilerine sebep olabilir? D) II ve III E) I ve III 5. NaClO bileşiği ile ilgili, I. ijyen maddesidir. II. Sulu çözeltisi bazik özellik gösterir. III. Soda olarak bilinir. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III 3. I Kapalı yerlerde uzun süre solunmamalıdır. III II 178 Çamaşırları ağartma işlevinde kullanılır. Çamaşır suyu Çıplak elle kullanılmaması gerekir. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda çamaşır suyu ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu bilgilerden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 1. D 2. D 3. E 4. C 5. C 6. B 6. Cansu; öğretmenin sorduğu çamaşır suyu ile ilgili özellikleri; I. Renk giderici özellik gösterir. II. Sabun yapımında kullanılan ham maddelerden birisidir. III. Çamaşırdaki kirleri çözme özelliğine sahiptir. IV. Isı ve ışık etkisi ile bozulur. V. Asitler ile birlikte kullanılması tehlikelidir. cümleleri ile sıralıyor. Buna göre, Cansu nun yazdığı cümlelerden kaç tanesi yanlıştır? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 Soru

23 7. I. Klorlu ve amonyaklı temizleyicilerin karıştırılmaması II. Çamaşır suyunun kullanıldığı ortamda uzun süre durulmaması III. Bulaşıkların iyi durulanması Yukarıdakilerden hangileri hijyen maddelerinin doğru kullanımları için uygulanmalıdır? 11. Kimyasal formülü aşağıda verilen maddelerden hangisi temizlik malzemesi değildir? A) C 2 COO C C COO C C 2 COO C B) C COONa C) C OSO 3 K D) Na 2 CO 3 E) NaCIO ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 8. I. Lavabo açıcılar II. Kireç çözücüler III. Tuvalet temizleyiciler Yukarıda verilenlerden hangileri evlerimizde kullandığımız temizlik malzemeleri içerisindedir? 9. 2NaO + CI 2 S X + NaCI + 2 O Yukarıdaki tepkimede X ile gösterilen madde ile ilgili; I. Yağ sökücü olarak kullanılır. II. Organik maddedir. III. Yaygın temizlik malzemelerinden biridir. A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III 12. X: C COO - Na Y: C OSO 3 K Z: NaCIO Yukarıdaki X, Y ve Z maddeleri ile ilgili; I. X sabun, Y deterjandır. II. Z, sodyum hipoklorit olup ağartma ve dezenfektan olarak kullanılır. III. Üçü de aynı tür atomları içerir. Formülü NaClO 3 'tür. I III II 10. Çamaşır suyu ile ilgili; I. Yapısında apolar uç bulundurur. II. Asit çözeltileri ile kullanılması temizleme etkisini artırır. III. Yapısında uzun bir hidrokarbon zinciri ve iyonik bir uç bulundurur. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III Ev işlerinde mikrop öldürücü olarak kullanılır. Çamaşır suyu Klorlu ve oksijenli olarak iki türdür. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda çamaşır suyu ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu kutucuklarda yazılan bilgilerden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 7. E 8. E 9. B 10. E 11. A 12. B 13. D 179

24 POLİMERLER, KOZMETİKLER, İLAÇLAR, KIRTASİYE MALZEMELERİ ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. İki monomerin birleşmesi ile oluşan molekül I, üç monomerden oluşan molekül II, çok sayıda monomerin birleşmesiyle oluşan molekül III dir. Yukarıdaki boşluklara gelmesi gereken kelimeler nedir? F 2. n C = C F F F F C C F F Yukarıdaki tepkime ile ilgili olarak; F n 5. n C = C C C Cl Cl n Yukarıdaki tepkime ile ilgili; I. bileşiği mer dir. II. Monomer bir hidrokarbondur. III. n sayısı iki ise bir dimer oluşur. yargılarından kaç tanesi doğrudur? I. Oluşan polimer teflondur. II. Oluşan ürün polimerleşebilir. III. Monomer doymamış bir bileşiktir. yargılarından kaç tanesi doğrudur? 6. İlaç formu Özellik 3. I. Temizleyiciler II. Nemlendiriciler III. Boyalar IV. Çözücüler V. Anti-mikrobiyal maddeler Yukarıda verilenlerden kaç tanesi kozmetik malzemelerin başlıca bileşenlerindendir? I. Draje Tadı acı olan tabletlerin alınmasını kolaylaştırma II. Şurup Yüksek miktarda şeker içerme III. Merhem Vücuda dışarıdan uygulanma Yukarıdaki ilaç formlarından kaç tanesinin karşısında verilen özelliği doğrudur? 4. I. Kauçuk II. Etilen III. Metan IV. PVC V. Teflon Yukarıda verilen maddelerden kaç tanesi polimer değildir? 7. Okul kırtasiye malzemeleri ile ilgili; I. Uzun süre kullanımı II. Malzemelerin ana ham maddeleri III. Malzemelerde kullanılan katkı maddeleri yukarıdakilerden kaç tanesi insan sağlığı açısından olumsuz etkiler yapabilir? I. dimer, II. trimer, III. polimer Soru

25 1. İkili bağ içeren moleküllerde ikili bağların açılarak, moleküllerin belirli bir düzende uç uca eklenmesine... denir. 2. Kovalent bağlarla birbirine bağlanarak büyük moleküller oluşturabilen küçük moleküllere... denir. 3. İki tane monomerin birleşmesi ile oluşan moleküle... denir. 4. Cildin üst katmanlarına uygulandığında, cildi temizleyen, koruyan veya besleyen maddelere... ürünler denir. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 5. Kozmetik malzemelerin bileşenlerinden olan... maddeler antimikrobiyal olmalıdır. 6. avanın nemini tutan, hücrelerin su kaybetme hızını düzenleyen kozmetik bileşenlerine... denir tadı acı olan tabletlerin alınmasını kolaylaştırır. 8. Viniklorürün polimerleşmesi sonucu oluşan ürünün kısaltması... dir. 9. Toz halindeki ilaçların sıkıştırılmalı haline... denir. 10. ızlı ve etkili ilaç veriliş formu... dir. 11. Politetrafloretilen maddesinin bilinen adı... dur. 12. Eskimiş kağıtlar sağlığa... bozunma ürünleri oluşturur. 13. Bir monomer ile bir dimerin birbirine bağlanmasıyla oluşan moleküle... denir. 14. Yapıştırıcılar satın alınırken içinde özellikle... katkı maddeleri olmayanlar tercih edilmelidir. 15. Kağıdın ana hammaddesi... ve lignin denilen maddelerdir. 16. Doğal ve sentetik kauçuk... maddeye örnektir. 1. polimerleşme 2. monomer 3. dimer 4. kozmetik 5. koruyucu 6. nemlendiriciler 7. Draje 8. PVC 9. tablet 10. iğne 11. teflon 12. zararlı 13. trimer 14. uçucu 15. selüloz 16. polimer 181

26 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. İlaçlar yalnızca tedavi amaçlı kullanılır. 2. Bir monomeri meydana getiren en basit moleküle polimer denir. 3. Bir ilaç farklı insanlarda aynı etkiyi yapmaz. 4. Bir kozmetik maddenin bileşenlerinden olan alkoller daha çok çözücü amaçlı kullanılır. 5. Bir kozmetik üründeki mikroorganizmaların faaliyetlerini engelleyen maddelere genel olarak anti-mikrobiyal maddeler denir. 6. Merhem, vücuda dışardan uygulanan ilaç formudur. 7. Monomerler bir araya gelerek büyük molekülleri oluştururlar. 8. Polimerler, oluştukları başlangıç maddesinin özelliklerini gösterirler. 9. Kırtasiye malzemelerine kalem, silgi, mürekkep, tebeşir vb. örnek verilebilir. 10. Kağıt üretiminde selüloz kullanılır. 11. Metal aksamlı kırtasiye malzemelerinde ağır metaller bulunur. 12. Bir ilaç formu olan şurup, çok düşük oranda şeker içerir. 13. Öğrencilerin kullandığı bol renkli kırtasiye malzemeleri daha sağlıklıdır. 14. Kağıtla sürekli temas halinde bulunan bir öğrenci deri yoluyla sağlık için zararlı maddeler alabilirler. 15. Polimer maddeler kimyasal tepkimelere yatkın olmayan maddelerdir. 16. Yapıştırıcılardan güzel kokulu olanlar daha sağlıklıdır. 182 Soru 1. Y 2. Y 3. Y 4. D 5. D 6. D 7. D 8. Y 9. D 10. D 11. D 12. Y 13. Y 14. D 15. D 16. Y

27 1. TEST 1 POLİMERLER I Teflon Fruktoz 12 4 PET 10 6 PVC Dart oyunu tahtasında sadece polimerlere atış yaptığında puan kazanacak olan bir öğrenci en fazla kaç puan alabilir? A) 32 B) 28 C) 26 D) 24 E) 22 8 Yapay kauçuk 5. I. İki tane monomerin birleşmesinden dimer oluşur. II. Alkenler ve alkinler polimerleşme tepkimesi verebilirler. III. Polimerleşme tepkimesi fiziksel değişimdir. Yukarıda verilen yargılardan hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 2. I. Etan II. Etin III. Eten Yukarıda verilen maddelerden hangileri polimerleşir? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II 3. I. Polietilen II. Asetilen III. Metan Yukarıda verilen maddelerden hangileri polimerdir? I D) I ve II E) II ve III 6. n F F C = C F F Tetrafloretilen F C F C F F n Politetrafloretilen TEFLON Yukarıdaki tepkimeye göre tetrafloretilenden politetrafloretilen elde edilmektedir. Buna göre, I. Monomer bir hidrokarbondur. II. Teflon bir polimerleşme ürünüdür. III. Monomerin kapalı formülü C 2 F 4 tür. A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve III D) II ve III E) I ve II 4. I. Tüm hidrokarbonlar polimerleşme tepkimesi verir. II. Çok sayıda monomerin bir araya gelmesi ile polimer oluşur. III. Polistiren bileşiğinin monomeri stirendir. IV. Polivinilklorür, teflon, PAN gibi maddelerin genel adı monomerdir. Yukarıdaki ifadeler doğru (D) ve yanlış (Y) olarak I, II, III ve IV yolunu izleyerek sıralandığında aşağıdakilerden hangisi doğru olur? A) D, Y, D, Y B) Y, D, Y, D C) D, D, Y, Y D) Y, D, D, Y E) Y, Y, Y, D 7. Aşağıda verilen maddelerden hangisi polimerleşme tepkimesi verebilir? A) O C 2 C 2 O B) 2 N (C 2 ) 6 N 2 C) C 2 = CCI D) C 3 C 2 O E) C 2 F C 2 F 1. B 2. E 3. A 4. D 5. C 6. D 7. C 183

28 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 8. n C = C Etilen C C n Polietilen tepkimesi ile ilgili; I. Polimer ikili bağ içerir. II. Polietilen, etilenin polimeridir. III. Polietilen, tel ve kabloların kaplanmasında kullanılır. yargılarından hangileri yanlıştır? 11. Polimerlerin adlandırılmasında kısaltma adları da kullanılır. 12. Buna göre, I. Polietilen PE II. Politetrafloretilen PF III. Polivinilklorür PVC yukarıda verilen kısaltılmış polimer adlandırmalarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve III C) I ve II ( CF 2 CF 2 ) n C C C C CN CN a b C 2 = C c Yukarıda verilen maddelere ait bazı bilgiler aşağıda verilmiştir. 9. I. Teflon tava II. Cam şişe III. Araba lastiği Yukarıda verilen maddelerden hangileri polimerleşme ürünüdür? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II Buna göre; I. Çok sayıda monomerin kovalent bağlarla bağlanmasıyla oluşan çok büyük molekül (b) II. İki tane monomerin birleşmesiyle oluşan madde (c) III. Polimer bir maddeyi oluşturan en küçük birim (a) verilen tanım ve molekül eşleştirmelerinden hangileri yanlıştır? 13. I. C = C + 2 C C II. n C 2 = C C 2 C C 3 C 3 n 10. nm [ M ] n 184 Yukarıda verilen polimerleşme tepkimesine göre; I. Monomer M dir. II. Mer [ M ] dir. III. n 1 dir. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III 8. A 9. D 10. C 11. B 12. E 13. C III. n[c 2 = C 2 ] C C C C Yukarıdaki tepkimelerden hangileri polimerleşme tepkimesidir? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III Soru n

29 TEST 2 POLİMERLER II 1. C 2 C 2 ( C 2 C 2 ) n * a * tepkimesi ile ilgili; I. a maddesi monomerdir. II. b maddesi polimerdir. III. a ve b nin kimyasal özellikleri aynıdır. b C C 3 4 Açık formülü yukarıda verilen monoklor eten monomerinin polimerleşmesiyle PVC polimeri elde edilmek isteniyor. Buna göre şekilde belirtilen bağlardan hangisi koparak monomerler polimeri meydana getirmeye başlar? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 Cl 5 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 2. A B C Monomer Dimer Trimer Yukarıda verilen A, B ve C maddeleri ile ilgili; I. Çoklu bağ sayısı en fazla olan A dır. II. A ile B nin birleşmesinden C oluşur. III. Atom sayısı en fazla olan B dir. 5. n F C F F C F monomer... polimer Yukarıdaki tepkimede oluşan polimer için aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır? A) B) C) F C F F F F C C C F F C n C D) E) F F F F C C C C F F F F 3. Teflon polimeri ile ilgili; I. Yapısında tek cins monomer vardır. II. Karbon ve flor atomlarını içerir. III. Monomerinin bir tane molekülünde 4 tane hidrojen atomu bulunur. A) Yalnız I B) II ve III C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 6. Aşağıdaki maddelerden hangisi polimerleşme tepkimesi yapamaz? A) C 2 4 B) C 2 6 C) C 2 3 Cl D) C 2 2 E) C 2 F 4 1. C 2. B 3. D 4. C 5. D 6. B 185

30 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 7. 7 OTER Geri dönüşüm sembolü yukarıda verilen polimer aşağıdakilerden hangisidir? A) Polipropilen B) Akrilikler C) Polistiren D) Yüksek yoğunluklu polietilen E) Polivinilklorür 10. C C C 3 Yukarıda verilen monomerin trimerleşmesi sonucu oluşacak ürünün yapısı aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) C C 3 C F n C 3 B) C C C C 3 C F F F C 3 C 3 C C 3 C) C C C C C F F F C 3 C 3 C 3 8. Polimerlerin toplandıktan sonra preslenmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir? D) C C C F F F A) Polimerlerin hacim/ağırlık oranlarının yüksek olması B) Polimerlerin hacimlerinin yüksek olması C) Sertlik derecelerine göre sınıflandırma sağlama D) Daha ekonomik olma C 3 E) C C C F F C 3 C C F C 3 C E) Zararlı kimyasalların oranının azaltılması 11. Uluslararası sembolü 9. I. Uygun depolama II. Yakma III. Geri kazanım Yukarıdakilerden hangileri polimer atık problemini çözmekte kullanılan yöntemlerdendir? 3 şeklinde olan polimer ile ilgili aşağıda verilen yargılardan hangisi doğrudur? A) PVC kısa adı bilinir. B) PTFE kısa adı ile bilinir. C) PET kısa adı ile bilinir. D) PS kısa adı ile bilinir. E) PAN kısa adı ile bilinir B 8. A 9. E 10. C 11. A Soru

31 TEST 3 POLİMERLER III 1. Zırh, sağlam halat yapımı ve yanmayan koruyucu giysi yapımında kullanılan polimer madde aşağıdakilerden hangisidir? A) Polietilentereftalat (PET) B) Kevlar C) Polivinilklorür (PVC) D) Polistiren (PS) E) Polieten 4. n C C Cl Vinil klorür C C Cl n Polivinilklorür (PVC) tepkimesi ile ilgili; I. Polimer madde, monomerine göre daha sert ve dayanıklıdır. II. PVC, bir polimerleşme ürünüdür. III. Polimerin bir tane molekülünde üç tane hidrojen atomu bulunur. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III 2. n C C C C n tepkimesi ile ilgili; I. Monomer ikili bağ içerir. II. n sayısı 2 ise bir dimer oluşur. III. Monomerin fiziksel özelliği değişir İnşaat - Tarım - Otomotiv - Mobilya - Elektrik/Elektronik Yukarıdakilerden kaç tanesi polimerlerin geniş bir kullanım alanına sahip olduğu sektörlerdendir? A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 E) 1 6. C C 3. n bileşiğindeki n sayısı; Yukarıda verilen moleküllerden hangileri uygun koşullarda polimerleşebilir? D) I ve III E) I, II ve III I. 3 ise dimerdir. II. 4 ise tetramerdir. III. En az 1000 ise polimerdir. yukarıdakilerden hangileri doğrudur? 1. B 2. E 3. E 4. C 5. A 6. D 187

32 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 7. tepkimesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Polimerleşme tepkimesidir. B) Organik bileşiklerle gerçekleşmiştir. C) Oluşan ürün tekrar polimerleşir. D) İkili bağlar kırılıp tekli bağlar oluşmuştur. E) Tepkimeye giren madde alkendir. 8. Polimer Yapısı I. Polietilen C C n Geri dönüşüm logosu I. II. III Polimer atık türü a. PS b. PETE c. PVC Yukarıda verilen geri dönüşüm logoları ile polimerlerin doğru eşleşmiş hali hangi seçenekteki gibidir? A) I. b B) I. b C) I. a II. c II. a II. c III. a III. c III. b D) I. c E) I. a II. b III. a Cl II. b III. c II. Polistiren III. Teflon O C C Cl Cl C C Cl Cl Yukarıda verilen polimerlerden hangilerinin yapısı karşısında doğru verilmiştir? n n C C Mer i şekildeki gibi olan polimer ile ilgili; I. Kısa adı PAN dır. II. Geri dönüşüm logosu 5 şeklindedir. III. Monomeri ikili bağ içerir. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 9. Polimer maddeler ile ilgili, I. Alken ve alkin moleküllerindeki ikili/üçlü bağdan zayıf olanın açılmasıyla elde edilir. II. Temel birimleri monomerlerdir. III. Polimer içinde tekrarlanan en küçük birime mer denir. 12. n C = C (1) Cl C C C C (2) Yukarıda verilen tepkimede numaralandırılmış maddelerin adları ile ilgili; I. (1) monomerdir. II. (2) merdir. III. (3) dimerdir. yukarıdakilerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III (3) D) I ve II E) I, II ve III n C 8. D 9. E 10. A 11. B 12. D Soru

33 1. TEST 4 KOZMETİKLER VE İLAÇLAR III Tamamı kimyasal madde içermelidir. Alerjik etki yapabilirler. Kozmetik malzemeler I II Uygulandıkları yüzeyden zor temizlenmelidirler. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda kozmetik malzemeler ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu bilgilerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II 4. Ümit; öğretmenin sorduğu kozmetikler ile ilgili özellikleri; I. Kozmetik malzemeler doğal ya da sentetik olabilirler. II. Kozmetik malzemeler deride alerjik etki yapabilirler. III. Saç boyalarının kalıcılık süresi uzadıkça sağlıklı olma özelliği artar. IV. Kozmetik malzemelerin uygulandığı yüzeyde koruyucu etkisi vardır. V. Kozmetik malzemelerin tamamı sentetik maddelerdir. cümleleri ile sıralıyor. Buna göre, Ümit in yazdığı cümlelerden kaç tanesi yanlıştır? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 2. Vücudun herhangi bir yerinde kullanılan bir kozmetik ürün ile ilgili; I. Cilde iyice yayılmalı II. Deri tarafından emilmemeli III. Kolay temizlenebilir olmalı özelliklerinden hangilerini taşımalıdır? 5. Kozmetik bileşen Özelliği I. Nemlendiriciler avanın nemini tutma II. Boyalar Antioksidan madde içerme III. Anti-mikrobiyal maddeler Mikroorganizmaların üremesini engelleme Yukarıdaki kozmetik bileşenlerinden hangilerinin karşısında verilen özelliği doğrudur? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 3. Kozmetik ürünlerde kullanılan hammaddelere ilişkin; I. Besleyici olanlar vitamin içerirler. II. Boyar maddelerden etkisi kalıcı olanlar tercih edilir. III. Yağlar, daha çok kozmetik bileşenlerini bağlayıcı olması özelliğinden dolayı kullanılır. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II 6. Kozmetik ürünün içinde kullanılan koruyucu maddeler ile ilgili; I. Kozmetik ürünün dayanıklılığını artırır. II. Anti-mikrobiyal özellikleri vardır. III. oş koku vermek için kullanılırlar. A) Yalnız II B) II ve III C) I ve III D) I ve II E) I, II ve III 1. A 2. C 3. A 4. B 5. E 6. D 189

34 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 7. İlaçlar alınabilme kolaylığına göre çeşitli şekillerde hazırlanabilirler. X: Tadı acı olan tabletlerin alınmasını kolaylaştırmak amacıyla, üzerleri koruyucu şeker tabakasıyla kaplanmış ilaç formu Y: Etken maddelerin vazelin gibi sıvılarla karıştırılıp sürülmek suretiyle kullanılan ilaç formu Z: %60 tan fazla şeker içeren etkili maddelerin çözünmüş hali Buna göre, yukarıdaki şekilde tanımlanmış ilaç formları aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? X Y Z A) Draje Şurup Merhem B) Draje Merhem Şurup C) Tablet Merhem Draje D) Merhem Şurup Tablet E) Draje Merhem Tablet 10. İlaçların tablet formunda kullanılan dolgu maddeleri ile ilgili; I. Tabletlerin ağırlığının küçük bir kısmını oluşturur. II. Nişasta ya da sakkaroz olabilir. III. Tableti belirli bir ağırlığa getirmek için kullanılır. 11. İlaçlar ile ilgili; I. Doğadaki minerallerden II. Bitkisel kaynaklardan III. Laboratuvarda kimyasal yollardan yukarıda verilen kaynaklardan hangileriyle elde edilebilirler? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 8. I. Ağızdan alınan tablet, draje gibi ilaç formlarında çözücü olarak suyun tercih edilmesi II. Şurupların vücut tarafından kabul edilebilir tatta olması III. Enjeksiyon yoluyla yapılan ilaçların uygun ozmotik basınca sahip olması Yukarıdakilerden hangileri ilaç formlarına göre kullanımda dikkat edilmesi gerekenlerdendir? 12. I. İlaç alındığında vücuttaki tüm biyolojik sistemleri etkilemelidir. II. İlaç vücutta kalıcı etki bırakmamalıdır. III. Tablet halindeki ilaç formları ağız yoluyla alınır. IV. İlaçlar doğal ya da yapay kaynaklı olabilirler. Yukarıdaki cümlelerden doğru olanı (D) yanlış olanı (Y) ile değerlendirildiğinde aşağıdaki sıralamalardan hangisi elde edilir? A) Y, D, D, D B) Y, D, Y, D C) D, D, D, Y D) Y, D, D, Y E) D, Y, D, Y 9. Enjeksiyon yolu ile ilaç kullanımı ile ilgili; I. En hızlı ve etkili ilaç verilme yöntemidir. II. Emilim sırasında görülen ilaç kaybı enjeksiyon ile önlenebilir. III. Emilim sırasında ilaç kaybı görülmez. 13. Saç boyaları ve jöleler ile ilgili; I. Jöleler saç derisinin hava almasını engeller. II. Saç boyaları, saç ve saç kökündeki deri ile kimyasal reaksiyona girer. III. Jöle ve saç boyası, saçları şekillendirici olarak kullanılır B 8. E 9. B 10. D 11. E 12. A 13. C Soru

35 TEST 5 OKULDA KİMYA 1. Aşağıdakilerden hangisinin insan sağlığına olumsuz etkisinin olduğu söylenemez? A) Matbaa mürekkebi B) Kozmetikler C) Kimyasal gübre D) Porselen E) Eski kağıt 4. İçerdiği kimyasal maddeler nedeniyle alımı sırasında dikkatli olunması gereken kırtasiye malzemesi aşağıdakilerden hangisi olamaz? A) Sırt çantası B) Yapıştırıcı C) Ahşap kalem D) Oyun hamuru E) Pastel boya ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 2. - Tiner - Azo boyaları - Kurşun - Fıtalat - Su Yukarıdakilerden kaç tanesi kırtasiye malzemelerinde kullanılan zararlı kimyasallardandır? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 5. Kırtasiye malzemesi Zararı I. Tebeşir Alerji ve astımı tetikleme II. Baskı mürekkebi Petrol ürünlü solventlerin kullanımı III. Plastik çantalar Boyar ve uçucu kimyasal madde içerme Yukarıdaki kırtasiye malzemelerinden hangilerinin karşısında verilen zararı doğrudur? 3. I Gazete kağıdı III Tebeşir Malzeme II Saç boyası Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda günlük hayatta kullandığımız bazı malzemeler verilmiştir. Buna göre, kutucuklarda yazan bu malzemelerden hangilerinin kullanımı içerdiği kimyasallar bakımından dikkat gerektirir? 6. Aşağıdakilerden hangisi kırtasiye malzemelerinin bileşiminde bulunan zararlı maddelerden değildir? A) Tiner B) Alkol C) Azo boyalar D) Ağır metaller E) Formaldehit 1. D 2. D 3. E 4. C 5. E 6. B 191

36 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 7. Aşağıdakilerden hangisi kağıt üretimi için gerekli hammadde ya da işlemlerden değildir? A) Odun B) Dekantasyon C) Presleme ve kurutma D) Kimyasallar E) Yıllık bitkiler 10. I. Kalem, silgi, yapışkan, tebeşir gibi maddeler okul kırtasiye malzemelerindendir. II. Metal aksamlı kırtasiye malzemelerinde kullanılan ağır metallerin sağlık açısından olumsuz etkileri vardır. III. Kağıtta verimi ve kaliteyi arttırmak için sağlığa zararlı katkı maddeleri kullanılır. IV. Kağıtta yalnızca selüloz adlı kimyasal madde bulunur. Yukarıdaki ifadeler doğru (D) ve yanlış (Y) olarak I, II, III ve IV yolunu izleyerek sıralandığında aşağıdakilerden hangisi doğru olur? A) D, D, D, Y B) Y, Y, Y, D C) D, D, D, D D) D, D, Y, Y E) Y, D, Y, D 8. I. Boyasında çözücü olarak ksilen kullanılmış keçe uçlu kalemler II. Azo boyası kullanılan kalemlik III. Fıtalat içeren silgi Yukarıdakilerden hangileri zararlı kırtasiye malzemeleri arasında yer alır? 11. Kırtasiye malzemeleri insan üzerinde, I. Alerjik II. Kanserojen III. ormonal olumsuz etkilerden hangilerini gösterebilir? 12. Okul kırtasiye malzemelerinde, I. Uçucu olan yapışkanlar II. oş kokulu kalemler III. Yumuşak plastik ürünler yukarıda verilenlerin hangilerinden uzak durulmalıdır? 9. Kitaplar, dergiler, broşürler ve paraların hazırlanmasında kullanılan baskı mürekkepleri ile ilgili, I. Kurumalarını hızlandırmak için ağır metal bileşikleri kullanılır. II. Çözücüleri olarak kullanılan solventlerin sağlık üzerinde olumsuz etkileri vardır. III. Solunmaları ve yutulmaları tehlikelidir B 8. E 9. D 10. A 11. E 12. E 13. C 13. I. amur haline getirme/karıştırma II. Sıkıştırma III. Ağsı yapı oluşturma IV. Kabuğun soyulması V. Kurutma Yukarıda kesilmiş ağaçtan kağıt üretimine ilişkin işlem basamakları verilmiştir. Buna göre, uygulanma sırası doğru yapıldığı zaman üçüncü sırada yer alan işlem aşağıdakilerden hangisidir? A) I B) II C) III D) IV E) V Soru

37 SANAYİDE KİMYA 1. I. umus, yapay verilen gübredir. ( ) II. Yanlış gübreleme sonucunda toprağın üst kısmı kumlaşıp alt kısmı sertleşir. ( ) III. Gübre çiftçilerin aynı topraktan yılda aldığı ürün miktarını arttırır. ( ) IV. Kimyasal gübreleme toprağın p değerini değiştirir. ( ) V. Gübreler yapısında daha çok azot, fosfor ve potasyum bulundurur. ( ) Yukarıdaki cümlelerin doğru (D) ya da yanlış (Y) olduğuna karar veren bir öğrenci hangilerini doğru cevap olarak işaretler? 4. I. Boyaya renk, koruyuculuk ve örtücülük kazand r r. II. III. Tanım Boyada köpük oluflumunu azalt r. Boyan n ak flkanl n sa lar ve uygulan rl n kolaylaflt r r. Kavram a. Çözücüler b. Pigmentler c. Katk maddeleri Yukarıdaki gibi verilen tanımlamalar ile kavramların doğru eşleştirilmesi nasıldır? ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 2. Cam türleri I. Alüminyum silikat camı Kullanıldı yerler a. Laboratuvar cam malzemelerinin yapımında II. Borosilikat camı b. Pencere camı yapımında 5. Seramiğin sırlanmasındaki amaçlar ile ilgili; I. Su geçirmez hale getirmek II. Porselen haline dönüştürmek III. Kir tutmaz hale getirmek verilenlerden kaç tanesi doğrudur? III. Soda-kireç camı c. Termometre camlarında Yukarıdaki gibi verilen cam türleri ve kullanım alanlarının doğru eşleştirilmesi nasıldır? Çimento Yukarıda verilen kavram haritasındaki boşluklara çimentoya ait aşağıdaki bilgilerden hangisi yazılamaz? Porselen ve seramik malzemelerin bazı özellikleri karşılaştırmalı olarak işareti ile belirtilmiştir. Buna göre, belirtilen özelliklerden hangisi yanlıştır? A) Bağlayıcı maddedir. B) Su yardımıyla kullanıma hazırlanır. C) Beton ve sıva içerisinde önemli bir malzemedir. D) CO 2 ile birlikte sertleşmeyi sağlayan malzemedir. E) Kireç taşının kille birlikte fırınlarda pişirilip ezilmesi ile elde edilir II, B III, IV, V 2. D 2. Ic, IIa, 3. IIIb B 3. V A Ib, IIc, IIIa 5. C D 193

38 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. Sönmemiş kireç... formülü ile gösterilir. 2. Sönmemiş kireç... ile tepkimeye sokularak sönmüş kireç elde edilir. 3. Sönmüş kirecin formülü... dir. 4. Kireç taşının kille karıştırılarak özel fırınlarda pişirilmesi ve ezilmesiyle... elde edilir. 5. Agreganın kireç veya çimento ile oluşturulan sulu karışımına... denir 6. Camın ana bileşeni... dir. 7. Kum, çakıl ve çimentonun su ile karıştırılmasıyla oluşan yapı malzemesine... denir. 8. Pencere camlarının yapımında kullanılan camlar... dır. 9. Laboratuvar malzemelerinin yapımında kullanılan cam türü... dır. 10. Boyalar çözücülerine göre... ve... olmak üzere ikiye ayrılır. 11. arcın sertleşerek betona dönüşmesi olayı... değişmedir ürünler ışığı geçirmezken,... ürünler ışığı geçirirler. 13. Çeşitli yüzeylere renk vermek, süslemek ve dış etkilerden korumak amacıyla sürülen renkli kimyasal maddelere... denir. 14. Seramik üretiminde son işlem... işlemidir. 15. Reçine, boyalarda... görevi görür. 16. Bitkilerin gelişimine yardımcı olmak için dışarıdan toprağa katılan maddelere... denir. 17. Seramiklerin daha güzel görünmesi ve suyu geçirmez hale gelmesi için yapılan işlem...'dır. 194 Soru 1. CaO 2. su 3. Ca(O) 2 4. çimento 5. harç 6. SiO 2 7. beton 8. sodakalsik camlar 9. borosilikat camı 10. plastik, sentetik 11. kimyasal 12. Seramik, porselen 13. boya 14. pişirme 15. bağlayıcı 16. gübre 17. sırlama

39 1. Kireç taşının 900 C sıcaklıkta ısıtılmasından sönmemiş kireç elde edilir. 2. Sönmemiş kireç asit çözeltisi ile etkileştirilince sönmüş kireç oluşur. 3. Kum ve çakıl karışımına agrega denir. 4. Camın yapısındaki ana maddelerden birisi kumdur. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 5. Kimyasal gübre toprağın niteliğini olumlu yönde etkiler. 6. Seramik ürünler ışığı geçirgen özelliktedir. 7. Seramik ürünler gözenekli yapıda olmalarına karşın porselen ürünler gözeneksiz yapıdadırlar. 8. Porselenin içeriğinde, kuvars, kaolin ve feldspat olmak üzere üç ana madde vardır. 9. Kilin plastisite (şekillendirilebilme) özelliği kazanabilmesi için suyun yanı sıra alkol, aseton ve amonyak gibi maddelerde kullanılabilir. 10. Boyanın uçucu kısmını oluşturan kimyasal maddeler çözücülerdir. 11. Boyanın rengini sağlayan maddelere pigment denir. 12. Yağlı boyalarda bağlayıcı madde genellikle sudur. 13. Kimyasal gübrelemenin yoğun olarak yapılması toprağın p değerini değiştirir. 14. Kireç havadaki oksijen ile sertleşir. 15. Tuğla ve porselen seramik grubuna girer. 16. Porselenin yüzeyi parlaktır. 17. Ca(O) 2 (k) + CO 2 (g) CaCO 3 (k) + 2 O(s) tepkimesi kireç söndürme tepkimesidir. 1. D 2. Y 3. D 4. D 5. Y 6. Y B D 8. D 2. D 9. Y B D D A 12. Y 5. C 13. D 14. Y 15. D 16. Y 17. Y 195

40 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE TEST 1 GÜBRELER 1. Bitkiler gelişimlerini sürdürebilmeleri için bazı elementleri topraktan alırlar. Buna göre; I. Azot (N) II. Potasyum (K) III. Fosfor (P) elementlerinden hangileri bitkiler tarafından topraktan alınır? 4. I. Kimyasal gübreleme ile toprağın humus oranı artar. II. Kimyasal gübreler, yağmur suları ile taşınmaları sonucu göl ve denizlere karışarak canlı sağlığını tehdit eder. III. Zehirli böcek ve otlarla mücadelede kullanılan maddeler, topraktaki doğal olarak oluşan organik madde oranını değiştirmemelidir. Yukarıda verilen yargılardan hangileri yanlıştır? 2. Yoğun ve bilinçsiz gübreleme sonucunda; I. Toprağın p değeri değişir. II. Toprağın humus oranı azalır. III. Topraktaki organik madde miktarı artar. yukarıdaki olaylardan hangileri gözlemlenir? 5. I. Kimyasal gübreler zamanla toprağın daha verimli olmasını sağlar. II. Toprağın p değerinin değişmesi verimliliği etkiler. III. Tarımda, gübre kullanılması sonucunda insanlık açlık tehlikesinden kurtulmuştur. IV. Toprağın gübrelenmesi sonucunda göl ve akarsularda fosfor içeriği yükselir. Yukarıdaki cümlelerden doğru olanı (D) yanlış olanı (Y) ile değerlendirildiğinde aşağıdaki sıralamalardan hangisi elde edilir? A) D, Y, D, Y B) Y, D, D, D C) D, D, Y, Y D) Y, D, Y, D E) Y, D, D, Y 3. I. Kimyasal gübre kullanımı zamanla toprağın çoraklaşmasına ve verimsizliğine neden olur. Bu nedenle bitkisel ve hayvansal atıklardan oluşan gübrelerin kullanımı yaygınlaştırılmalıdır. II. ayvansal ve bitkisel maddelerin uzun yıllar toprak altında çürüyerek oluşturduğu organik gübre 'tur. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yerlere yazılması gereken uygun kelimeler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) organik nitrat B) kimyasal fosfat C) organik humus D) organik şeker E) kimyasal humus 6. Organik gübreler kullanılmalıdır. 1. E 2. B 3. C 4. A 5. D 6. C III Bitkisel ve hayvansal atıklar gübre olarak kullanılmamalıdır. Kimyasal gübreleme I Soru II N, P, K gübreleri yerine Fe, Ca, Mg içeriği fazla olan gübreler kullanılmalıdır. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda kimyasal gübreleme ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu kutucuklarda yazılan bilgilerden hangileri kimyasal gübrelemenin toprağa verdiği zarardan korunmak için alınacak tedbirlerdendir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III

41 7. I. Toprağın p değerinin değişmesi bitki gelişimi için önemli değildir. II. Toprağı analiz etmeden gübre kullanmak çevreye zarar verir. III. Topraktaki eksik mineraller gübreleme ile verilir. Yukarıda verilen yargılardan hangileri doğrudur? I 8. I. Tarımda gübre ve ilaç gibi kimyasallar istenildiği kadar kullanılabilir. (D) (Y) II. Gübrenin tarımda organik olanları tercih edilmelidir. (D) (Y) III. Gübreleme ile toprağın yapısında olmayan bazı elementler toprağa kazandırılır. (D) (Y) IV. Yoğun gübreleme toprağın p değerini değiştirdiğinden zararlıdır. (D) (Y) V. Toprağa atılan gübreler insan hayatını olumsuz etkiler. (D) (Y) Yukarıda her cümlenin sonunda doğru (D) ve yanlış (Y) sembolleri bulunmaktadır. Buna göre, bu cümleleri okuyan bir öğrenci kaç tanesini yanlış (Y) olarak işaretler? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) I. Doğal gübreler bitkilerin ihtiyaç duyduğu azot ve fosforu temin eder. II. Kimyasal gübrelerin tarım alanlarında aşırı dozda kullanılması denizlerde balık neslinin giderek azalmasının nedenlerindendir. III. Kimyasal gübre kullanılan bir tarım alanında faydalı mikroorganizmalar yok olur. IV. Kimyasal gübreler toprağın niteliğini bozmaz. Yukarıdaki cümlelerden doğru olanı (D) yanlış olanı (Y) ile değerlendirildiğinde aşağıdaki sıralamalardan hangisi elde edilir? A) D, Y, D, Y B) Y, D, D, Y C) D, D, D, Y D) D, D Y, Y E) Y, Y, D, D 11. Çağın; öğretmenin sorduğu gübreler ile ilgili bildiklerini; I. Kimyasal gübreler toprakta uzun süreli kalıcı kirliliğe neden olur. II. Gübreleme ile çiftçilerin aynı topraktan bir yılda daha fazla sayıda ürün almaları sağlanır. III. Yemek tuzu kimyasal gübreler içinde en önemli olanıdır. IV. Kimyasal gübre, meyve ve sebzeleri normal büyüklüğünden iki üç kat fazla büyüterek kaliteli ürün elde edilmesine neden olur. V. Bitkilerin sağlıklı büyümesi için sadece gübrelemenin yapılması gerekir. cümleleriyle sıralıyor. Buna göre, Çağan'ın yazdığı cümlelerden kaç tanesi doğrudur? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 9. I 12. III Toprağın üst ksımları kumlaşıp, alt kısımları sertleşir. İçme suları ve akarsulara karışan zararlı maddeler artar. Gübreleme II Toprak organik maddelerce fakirleşir. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda gübreleme ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu kutucuklarda yazılan bilgilerden hangileri bir toprağı analiz etmeden gübreleme yapma sonucu gerçekleşebilir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III III Topraktaki mikroorganizma faaliyetini arttırır. Toprağın sertleşmesini engeller. umus Toprağın işlenmesini kolaylaştırır. umus, hayvansal ve bitkisel maddelerin uzun yıllar boyunca toprakta ayrışması ile oluşan doğal bir gübredir. Buna göre, yukarıda verilen kavram haritasında humus ile ilgili yargılardan hangileri doğrudur? I II 7. D 8. A 9. E 10. C 11. B 12. E 197

42 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE TEST 21 SÖNMEMİŞ VE??? SÖNMÜŞ KİREÇ 1. I. Kireç, inşaat sanayinde yapıştırıcı olarak kullanılır. II. Çimento, kum, kireç ve sudan oluşan karışım sıvadır. III. CaCO 3 (k) CaO(k) + CO 2 (g) tepkimesi ile kireç elde edilir. IV. arcın yapısında çimento, kum ve su bulunur. Yukarıdaki cümlelerden doğru olanı (D) yanlış olanı (Y) ile değerlendirildiğinde aşağıdaki sıralamalardan hangisi elde edilir? A) D, Y, D, Y B) Y, Y, Y, Y C) Y, D, Y, Y D) D, D, D, D E) D, D, Y, Y 4. Aşağıda verilen tepkimelerden hangisi sönmüş kirecin sertleşmesi tepkimesidir? ısı A) CaCO 3 (k) CaO(k) + CO 2 (g) B) CaO(k) + 2 O(s) Ca(O) 2 (k) + Isı C) Ca(O) 2 (k) + CO 2 (g) CaCO 3 (k) + 2 O(s) D) 6CO 2 (g) O(s) 6O 2 (g) + C 6 12 O 6 (k) E) CO 2 (g) + 2 O(s) 2 CO 3 (suda) 2. Sönmüş kireç ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Kimyasal formülü CaO'dur. B) Tadı acıdır. C) Turnusol kağıdını maviye boyar. D) Bazik karakterlidir. E) Oda koşullarındaki p değeri 7'den büyüktür. 5. Yapı malzemelerinden betonun yapısında; I. Çimento II. Çakıl III. Kum IV. Su yukarıda verilen maddelerden hangileri bulunur? A) I ve II B) I, II ve IV C) II, III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 6. Aşağıdaki kimyasal tepkimelerden hangisi sönmemiş kireçten sönmüş kireç eldesini gösterir? A) CaO + 2 O Ca(O) 2 3. Madde Adı I. CaCO 3 a. Kireç taşı II. CaO b. Sönmüş kireç III. Ca(O) 2 c. Sönmemiş kireç Yaygın olarak bazı kimyasallar ve özel adları yukarıda verilmiştir. 198 Bu maddeler ve adları aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak eşleştirilmiştir? A) I a, II c, III b B) I b, II a, III c C) I a, II b, III c D) I b, II c, III a E) I c, II b, III a B) CaCO 3 CaO + CO 2 C) Ca(O) 2 + CO 2 CaCO O D) Ca + 1/2 O 2 CaO E) CaO + CO 2 CaCO 3 1. D 1.? 2. A 2.? A? C? E? A? E? 7. Sıva ile ilgili; I. Binaların dış yüzeylerini düzgünleştirmek için kullanılır. II. Yarı akışkan yapıdadır. III. İçerisinde kum, kireç ve çimento bulunur. I Soru

43 8. Kireç ile ilgili; I. arç yapımında bağlayıcı madde olarak kullanılır. II. Kireç taşının ısıtılması (yüksek sıcaklıkta) ile elde edilir. III. Kirecin sertleşmesi kimyasal bir değişimdir. IV. Sönmemiş kireç (CaO), su ile tepkimeye girerse sönmüş kireç (Ca(O) 2 ) oluşur. A) Yalnız I B) I ve II C) III ve IV D) I, III ve IV E) I, II, III ve IV 11. Sönmüş kirecin kimyasal adı... tir. Sönmüş kirecin kum ve su ile karıştırılması sonucunda... elde edilir. Kireç taşı ve kilin özel fırınlarda yüksek sıcaklıklarda pişirilip öğütülmesiyle... elde edilir. Agrega (kum ve çakıl karışımı) nın çimento ve su ile karıştırılmasıyla... elde edilir. Yukarıdaki cümlelerde boşlukların uygun sözcüklerle tamamlanabilmesi için aşağıdakilerden hangisine gerek yoktur? A) arç B) Sıva C) Çimento D) Kalsiyum hidroksit E) Beton ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 9. I III Kireç taşı Beton Çimento Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda çimento ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu kutucuklarda yazılan maddelerden hangileri çimentonun bileşenlerinden biridir? II Kil C 1. CaCO 3 (k) X + CO 2 (g) 2. X + 2 O(s) Y Yukarıda denklemleri verilen tepkimeler ile ilgili; I. X ile gösterilen madde sönmemiş kireçtir. II. İkinci olay kirecin söndürülmesi işlemidir. III. Y maddesinin kimyasal adı kalsiyum hidroksittir. A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III A) Yalnız I B) Yalnız II C) II ve III D) I ve II E) I ve III ısı 10. CaCO 3 (k) X(k) + CO 2 (g) Yukarıda verilen kimyasal reaksiyonda oluşan X katısı ile ilgili; I. Su ve kum ile karıştırıldığında harç elde edilir. II. CO 2 ile etkileştiğinde sönmüş kireç elde edilir. III. Sulu çözeltisi bazik özellik gösterir. A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II 13. Sönmüş kireç ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Kireç taşının 900 C 1000 C de ısıtılmasından elde edilir. B) İnce kum, çimento ve su ile karıştırıldığında sıvayı meydana getirir. C) Üç cins atom içerir. D) Cl ile nötrleşme tepkimesi verir. E) Sulu çözeltisi elde kayganlık hissi uyandırır. 8. E 9. C 10. D 11. B 12. E 13. A 199

44 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE TEST 3 CAM VE BİLEŞENLERİ 1. Camlar ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Kuvvetli kovalent bağlar içerir. B) Tüm türlerinde ana bileşen kumdur. C) Paslanmaz. D) Elektriği iletir. E) Saydamdır. 4. Termometre, yanma tüpleri, alevle doğrudan temas edecek her türlü parçanın yapımında kullanılan cam türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Sodakalsik cam B) Kristal cam C) Silis camı D) Alüminosilikat camı E) Cam mozaik 2. I. SiO 2 II. CaCO 3 III. Na 2 CO 3 Yukarıda verilen maddeler ile ilgili; I. Üç madde karıştırılarak ısıtılırsa cam hamuru elde edilir. II. İkinci madde yüksek sıcaklıklara kadar ısıtılırsa önemli bir yapı malzemesi olan kireç elde edilir. III. Üçüncü madde yağların temizliğinde kullanılır. 5. I. Asit ve bazlardan çok kolay etkilenir. II. Kimyasal tepkimelere girme isteği oldukça fazladır. III. Düzenli bir tanecik yapısına sahiptir. IV. Geri dönüşümü olan bir maddedir. Yukarıda verilen camın yapısı ile ilgili ifadeler doğru (D) ve yanlış (Y) olarak I, II, III ve IV yolunu izleyerek sıralandığında aşağıdakilerden hangisi doğru olur? A) Y, Y, D, D B) Y, Y, Y, D C) D, Y, D, Y D) Y, D, Y, D E) D, D, D, Y A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 3. I. Gıda maddelerinin saklanması II. Çimento yapımı III. Laboratuvar malzemelerinin imalatı Yukarıda verilen maddelerin hangilerinde cam kullanmak avantajlıdır? 200 A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 1. D 2. E 3. D 4. D 5. B 6. C 6. Bilge; öğretmenin sorduğu camlar ile ilgili özellikleri; I. Cam bir bileşiktir. II. Camdaki ana bileşen sudur. III. Camın yapısında Na 2 CO 3 bulunur. IV. Cam çevre dostu bir malzemedir. V. Üretim aşamasında değişik maddeler katılarak farklı özelliklerde camlar elde edilebilir. cümleleriyle sıralıyor. Buna göre, Bilge'nin yazdığı cümlelerden kaç tanesi doğrudur? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 Soru

45 7. Farklı cam türleri özgün özellikleri sayesinde farklı kullanım alanlarına sahiptir. Sodakalsik cam: Kolay ve ucuz elde edilir. Kırılgandır ve ısıya dayanıksızdır. Kurşun cam: Işığı kırma özelliğine sahiptir. Darbelere karşı dayanıklıdır. Yukarıda verilen cam türlerinin kullanım alanları aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? Sodakalsik cam Kurşun cam A) Elektrik ampülü Ayna B) Optik araç Pencere C) Pencere Floresan D) Termometre Elektrik ampülü E) Ayna Optik araç 10. Çankaya ilköğretim okulu yöneticileri okullarında açtıkları laboratuvara cam malzeme almak istiyorlar. Buna göre yöneticilerin alacağı cam malzemelerin türü aşağıdakilerden hangisi olmalıdır? A) Kurşun camı B) Silisyum cam C) Cam mozaik D) Borosilikat cam E) Cam köpüğü ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 8. Aşağıdakilerden hangisi bir cam türü değildir? 11. Aşağıdaki maddelerden hangisi cama etki ederek camın yapısını bozar? A) Cl B) Su C) F D) Alkol E) 2 SO 4 A) Kristal cam B) Beton C) Silis camı D) Alüminosilikat camı E) Soda camı 9. III I Su ile tepkime vermez. II 12. I II III Sodakalsik Cam köpüğü camı, elektrik ve duvar ve floresan ampulü döşeme kaplama yapımında malzemesi kullanılabilir. yapımında kullanılabilir. Borosilikat camı optik araç yapımında kullanılabilir IV Alüminosilikat camı, alevle doğrudan temas edecek her türlü parçanın yapımında kullanılabilir. V Silis camı, UV lambaları ile mikrop öldürücü özel lambaların yapımında kullanılır. ammaddelerinden biri kireçtir. Cam ammaddesi oldukça ucuz ve boldur. Ayşe Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda cam ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, kutucuklarda yazılan bilgilerden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III Ayşe nin elindeki balonların üzerindeki yazılardan hangisi yanlıştır? A) I B) II C) III D) IV E) V 7. A 8. B 9. E 10. D 11. C 12. C 201

46 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. TEST 4 SERAMİK VE PORSELEN III Parlaklık kazandıran safsızlıklar içerir. I Yapımındaki ilk işlem öğütmedir. Seramik Kil ürünüdür. Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda boyalar ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, kutucuklarda yazılan bilgilerden hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III II 3. Öğrenciler, Kimya dersi için oyun kartları hazırlamışlardır. Bu oyun kartlarından hangisi herhangi bir kutucuktan başlanıp saat yönünde ilerlendiğinde kilin seramik haline gelebilmesi için üretim aşamalarını gösterir? A) B) Piflirilmesi amurun haz rlanmas Kurutulmas C) D) Piflirilmesi Kurutulmas amurun haz rlanmas amurun haz rlanmas Piflirilmesi Piflirilmesi Kurutulmas Kurutulmas amurun haz rlanmas E) Kurutulmas Piflirilmesi amurun haz rlanmas fiekillendirilmesi fiekillendirilmesi fiekillendirilmesi fiekillendirilmesi fiekillendirilmesi 2. Aşağıdaki maddelerden hangisi seramik grubuna dahil değildir? A) B) 4. Kilin plastisite (şekillendirebilme) özelliği kazanabilmesi için kesinlikle karıştırılması gereken madde aşağıdakilerden hangisidir? A) Alkol B) Amonyak C) Su D) Boya E) Aseton Porselen Kiremit C) D) Beton E) Toprak testi 5. Seramik üzerine sürülen, metal oksitlerin seramiğin pişme derecesinden daha düşük bir sıcaklıkta camlaşması ile oluşan ve seramiğe yeni özellikler kazandıran tabaka aşağıdakilerden hangisidir? Fayans A) Sır B) Fayans C) Porselen D) Kil E) Pigment E 2. C 3. A 4. C 5. A Soru

47 6. I. Porselen hammaddelerinden kil, seramiklerin de ana maddesidir. II. Porselen seramik grubunun bir üyesidir. III. Seramik maddeler gözeneklidirler. IV. Seramikler çarpmalara ve ani sıcaklık değişimlerine dayanıklıdırlar. Yukarıdaki cümlelerden doğru olanı (D) yanlış olanı (Y) ile değerlendirildiğinde aşağıdaki sıralamalardan hangisi elde edilir? A) D, D, D, Y B) Y, D, D, Y C) D, D, Y, Y D) Y, Y, D, D E) D, Y, D, Y 10. Porselen ve seramik ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Porselenin yüzeyi mattır. B) Porselen ışığı geçirmezken, seramikler ışığı geçirir. C) Porselen ürünlerin pişirme sıcaklığı seramik ürünlerininkinden yüksektir. D) Porselen, sıcaklık değişimine dayanıklıdır. E) Porselen, gövde ve sır olmak üzere iki kısımdan oluşur. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 7. I. Kireç taşı (CaCO 3. II. Kum (SiO 2. III. Feldspat Yukarıda verilenlerden hangileri porselenin temel malzemelerinden birisidir? 11. Porselen ve seramik ile ilgili; I. Su emme özelliği II. Sırlanma özelliği III. Yapısında kil bulundurma IV. Pişirme sıcaklığı V. Işık geçirgenliği özelliklerden kaç tanesi her ikisi için de ortaktır? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 8. I. Dişçilik II. Mutfak eşyaları III. Yalıtım Yukarıda verilen alanların hangilerinde porselen kullanılmaktadır? 12. Aşağıda bazı öğrencilerin porselenin yapısındaki maddelerle ilgili aralarında geçen konuşmalar verilmiştir. Kaolin, porselen hamurunun kolay flekil almas n ve renk almas n sa lar. Feldspat, porselenin cams görünümünü sa lar. İrem Kuvars, porselenin s ya ve kimyasal etkilere dayan kl olmas n sa lar. Esma 9. Seramiğe uygulanan sırlama işlemi sonucunda; I. Seramikler sıvı sızdırmaz hale gelir. II. Seramik, renk ve desen görünümü kazanır. III. Seramik kolay temizlenir ve kir tutmaz hale gelir. yukarıda verilen değişmelerden hangileri gözlenir? Görkem Buna göre, hangi öğrencilerin söyledikleri doğrudur? A) Yalnız Görkem B) Esma ve Görkem C) İrem ve Esma D) İrem ve Görkem E) İrem, Esma ve Görkem 6. A 7. D 8. E 9. E 10. B 11. B 12. E 203

48 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE TEST 51 BOYALAR VE??? BİLEŞENLERİ 1. Boyalar genel olarak çözücü, bağlayıcı ve renklendiriciden oluşur. D Bazı boyalarda çözücü olarak tiner kullanılabilir. D Boyalarda kullanılan bağlayıcılar boyanın ana maddesidir. D Y Y Y Bağlayıcılar, boyalara sertlik kazandırırlar. D Yağlı boyalar sağlık açısından zararsızdır. Y D Y Renklendiriciler sıvı taneciklerdir. D Y 4. Aşağıda verilenlerden hangisi yaygın malzemeler arasında yer almaz? A) C) Cam Seramik B) D) Boya Kireç E) Yukarıdaki ifadeleri doğru cevaplamak isteyen öğrenci hangi numaraya ulaşır? A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5 Demir 2. I. Boyalarda parlaklık, renk ve dış etkilere karşı dayanıklılığı sağlayan madde pigmentlerdir. II. Boyalar dekoratif amaçlı kullanılabilir. III. İncelticiler, boyalara akışkanlık kazandırırlar. IV. Boyalara sertlik, yüzeye parlaklık ve sağlamlık veren boya katkı maddesi bağlayıcılardır. Yukarıdaki ifadeler doğru (D) ve yanlış (Y) olarak I, II, III ve IV yolunu izleyerek sıralandığında aşağıdakilerden hangisi doğru olur? A) D, Y, Y, D B) Y, D, Y, D C) D, D, Y, D D) D, D, D, D E) Y, Y, D, Y 5. Boyalarda renklendirici olarak kullanılan maddelere ne ad verilir? A) Pigment B) Kireç C) Seramik D) Porselen E) Çimento 3. Boya yapımında renklendirici olarak kullanılan maddeler ile ilgili; I. Dayanıklılığı arttırırlar. II. Suda iyi çözünmelidirler. III. ava koşullarından zarar görmemelidirler. yargılarından hangileri yanlıştır? 6. Boyanın yapısında yer alan bağlayıcılar ile ilgili, I. Boyanın karakteristik özelliğini belirlerler. II. Dayanıklılık ve sertlik kazandırırlar. III. Boyanın incelmesini sağlarlar ? 1. A 2.? 2. D 3.? 3. B 4.? 4. E 5.? 5. A 6.? 6. C 7.? Soru

49 7. I. Çözücüler (incelticiler) II. Bağlayıcı maddeler III. Renklendiriciler Yukarıda verilen katkı maddelerinden hangileri boyaların bileşenlerinden birisidir? 11. Yağlı (sentetik) boyalar ile ilgili; I. Boyanan yüzeyin hava almasını aza indirger. II. Çözücüsü sudur. III. Boyandığı ortamda koku bırakmaz. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 8. Boyanın uçucu kısmını oluşturan maddeler ile ilgili; I. Bağlayıcı maddeler olarak bilinir. II. Boyanın özelliğini değiştirmeden incelten sıvılardır. III. Su, aseton ve toluen örnek verilebilir. yargılarından hangileri yanlıştır? 12. Su bazlı (plastik) boyalar ile ilgili; I. Çözücüsü organik olan maddelerdir. II. Boyandığı ortamda koku bırakır. III. İnsan sağlığına zararı yoktur. yargılarından hangileri yanlıştır? 9. Su bazlı boyaya su eklenerek boyanın seyreltilmesi işlemi; I. Boyanın örtücülük özelliği kazanmasına II. Boyanın daha renkli olmasına III. Boyanın yüzeye uygulanmasını kolaylaştırmasına yukarıdakilerden hangilerine sebep olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III 13. I. Kokusuz olma II. Bina dış yüzeylerinin boyanmasında kullanılma III. Yüzeyleri dış etkilerden koruma Yukarıdakilerden hangileri su bazlı ve yağlı boyanın ortak özelliklerindendir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III 10. I. avaya karşı direncini artırma II. Binaların sarsıntılara karşı direncini artırma III. Dekoratif görünüm kazandırma Yukarıdakilerden hangileri boyanın bir yüzeye uygulanma amaçlarından birisi olabilir? 14. Boyalar ile ilgili; I. Renklendirici maddeleri bir arada tutan ve boya tabakasının oluşmasını sağlayan maddeler bağlayıcıdır. II. Boyaya akışkanlık veren ve uygulanmasını kolaylaştıran su ve tiner gibi maddeler çözücüdür. III. Su bazlı boyalar sürüldüğü yüzeyin hava almasını sağlar. 7. E 8.? 8. A 9.? 9. C 10.? 10. D 11.? 11. A 12.? 12. B 13.? 13. C 14.? 14. E 205

50 ÇEVRE KİMYASI ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. Su kirliliği ile ilgili; 2. I. Büyük bir küresel sorundur. II. Birçok ölüm ve salgın hastalıklara sebep olur. III. Yanardağlar, rüzgar ve depremler doğal yoldan su kirliliğine sebep olur. yargılarından kaç tanesi doğrudur? Özgün; öğretmenin sorduğu asit yağmurları ve etkileri ile ilgili özellikleri; I. Tarihi eserlerde tahribat yapar. II. Suların asitlik derecesini arttırarak canlılara zarar verir. III. Canlılarda solunumu zorlaştırır. IV. Fabrika bacalarından çıkan gazların havadaki su buharı ile etkileşmesi sonucu oluşur. cümleleriyle sıralıyor. Buna göre, Özgün ün yazdığı cümlelerden kaç tanesi doğrudur?... Toprak kirlili i Yukarıda verilen kavram haritasındaki boşluklara toprak kirliliğine ait aşağıdaki bilgilerden hangisi yazılamaz? I. Besin maddelerinin çeşitliliği azalır. II. Maden yataklarının oluşumu artar. III. Bitki gelişimi azalır. IV. Yararlı mikroorganizmalar yok olur. V. Toprağın su geçirgenliği azalır. 5. I. Sanayi atıklarının uygun şekilde depo edilmemesi II. Fosil yakıtların aşırı ve bilinçsiz kullanımı III. Yenilenebilen enerji kaynaklarının kullanılması Yukarıdakilerden kaç tanesi çevreye zarar verir? 6. I. Yeşil bitkiler kirli havayı temizler. II. Küresel ısınma ve kanser olaylarının artması çevre kirliliğinin sonuçlarındandır. III. Fabrika bacalarına filtre takmak hava kirliliğini azaltır. Yukarıda verilen yargılardan kaç tanesi doğrudur? 3. I. Zirai ilaçlar II. Kömürle çalışan santraller III. Volkanik patlamalar IV. Sanayi atıkları V. Kanalizasyon şebekesinin arıtılmadan toprağa verilmesi Yukarıda verilenlerden hangisi çevre kirliliğine yol açan doğal etkilerdendir? 7. I. Kimyasal gübreler ve tarım ilaçları toprak kirliliğine neden olur. II. Asit yağmurları sonucu yeraltı su kaynakları kirlenir. III. Endüstriyel atıklar ve kanalizasyon atıkları su kirliliğine neden olur. Yukarıda verilen yargılardan kaç tanesi doğrudur? II 3. III Soru

51 1. Toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik dengelerinin çeşitli kirletici unsurlarla bozulması olayına... kirliliği adı verilir. 2. Fabrika bacalarından çıkan gazlar... kirliliğine yol açar. 3. Deterjanlar, egzoz dumanı ve hidrojen gazından... tanesi çevre kirliliğine yol açar. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 4. Ağır metaller, plastikler ve fenol türevleri... ve... kirliliğine neden olan en önemli maddelerdir. 5. Ağır metal kirliliğinin en önemli kaynaklarından biri de... dumanıdır. 6. Çevreye atılan her türlü zararlı atık bir şekilde... ve toprağı kirletir. 7. Suni gübrelerin aşırı ve bilinçsiz kullanılması... kirliliğine neden olur. 8. Kanalizasyon şebekelerinin arıtılmaksızın doğrudan toprağa verilmesi... kirliliğine neden olur larımızı kirleten bir etmende denizlerdeki tanker kazalarıdır. 10. Kloroflorokarbonlar, parfümler, deodorantlar... tabakasının tahrip olmasına neden olmaktadır. 11. Kullanım dışı kalan atıklardaki cam, plastik, kağıt, metal gibi ürünler... değerlendirilir işleminin yaygınlaştırılması çevre korunmasının yanında ekonomik kazanç sağlamaktadır. 13. Toprağın p değerinin değişmesi... etkiler kirliliği sudaki canlı türünün azalmasına sebep olur. 15. Toplu taşıma araçlarını kullanmak... kirliliğini azaltır. 16. Soğutucu ve spreylerde kullanılan gazlar... kirliliğine yol açar. 1. toprak 2. hava toprak, su 5. egzoz 6. su 7. toprak 8. toprak 9. Su 10. ozon 11. geri dönüşümde 12. Geri dönüşüm 13. verimliliği 14. Su 15. hava 16. çevre 207

52 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 1. Yakıt, trafik ve doğal yollardan oluşan bazı gazlar hava kirliliğine yol açar. 2. Fabrikaların su havzalarına yakın yerlere kurulması su kirliliğine neden olur. 3. Suların kirlenmesi sonucu içilebilir su miktarı azalır. 4. Sera gazları, tozlar ve ozon tüketici gazlar hava kirliliği oluştururlar. 5. Deterjanlar, boyalar, ağır metal katyonları sularda kirlilik oluştururlar. 6. Tarım ilaçları çevre dostudurlar. 7. Egzoz gazları havayı kirletir. 8. Ağır metaller ve suni gübreler toprak kirliliğine yol açar. 9. Çevre kirliliğinin azalması için kirletici atıkların filtrasyonu ve daha temiz enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaştırılması gereklidir. 10. Fosil yakıtların kullanılması, sanayi tesislerinde baca gazları için filtreleme yapılmaması ve motorlu taşıtların yoğun olarak kullanılması hava kirliliğine yol açan en önemli nedenlerdir. 11. Ağır metaller içeren atıklar, kimyasal gübreler, deodorantlar çevre kirliliği oluşturur. 12. Ağır metal kirliliği insanlarda kalp, böbrek, akciğer vb. organlarda hastalıklara neden olur. 13. Çevre kirliliğinin en az seviyeye indirilebilmesi için geri dönüşümü mümkün olan maddelerin üretimde kullanılması gereklidir. 14. Üretim tesisleri atıklarını havaya, suya ya da toprağa arıtmadan vermemelidirler. 15. Düşük kalorili ve kükürt oranı yüksek kömürlerin yakılması hava kirliliğinin sebeplerindendir. 16. Verimli alanların sanayi bölgesine dönüştürülmesi toprak kirliliğini azaltır. 208 Soru 1. D 2. D 3. D 4. D 5. D Y B 7. D D D D B 10. D 4. A 11. D C D 13. D 14. D 15. D 16. Y

53 TEST 1 AVA KİRLİLİĞİ 1. I. Küresel ısınmanın gerçekleşmesi II. Buzulların erimesi III. Güneş ışınlarının dünya dışına çıkamaması Yukarıda verilen olaylardan hangileri sera etkisinin sonuçlarındandır? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 5. I II Su buharı Karbondioksit III Ozon IV idrojen V Oksijen ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 2. I. Kömür yakılması yaygınlaştırılmalıdır. II. Şahsi araçların kullanımının artması sağlanmalıdır. III. Sanayi tesislerinin seçiminde şehir merkezleri ön planda olmalıdır. Yukarıda verilenlerden hangileri hava kirliliğini önlemek için alınan önlemlerden değildir? Orhan A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III Toplu taşıma araçlarının kullanılması 2. Sanayi tesislerinde doğalgaz kullanılması 3. Karayolu yerine deniz ve demiryolu taşımacılığının artırılması 4. Ozon tabakasına zarar veren gazların salınımının azaltılması 5. Fosil yakıtların yerine yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması Yukarıda verilenlerden kaç tanesi hava kirliliğini önlem yollarından birisi olabilir? A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 E) 1 Orhan'ın elindeki balonların üzerinde yazılanlardan hangisi yeryüzünden yansıyan ışınların atmosfer dışına çıkmasını engelleyerek sera etkisine neden olur? A) I B) II C) III D) IV E) V 6. Sera etkisi sonucu; I. Dünyanın ortalama sıcaklığı artar. II. Mevsimlerde değişmeler gözlenir. III. Kuraklaşmalar azalır. yukarıdaki olaylardan hangileri gerçekleşir? 4. Aşağıda verilenlerden hangisinden çıkan zehirli gazlar asit yağmurlarının oluşmasında en büyük rolü oynar? A) Otomobiller B) Uçaklar C) Fabrikalar D) Trenler E) Orman yangınları 7. Asit yağmurları ile ilgili; I. Fosil yakıtlardan çıkan gazların su buharı ile birleşmesi sonucunda oluşur. II. Toprağın yavaş yavaş p değerinin değişmesine yol açar. III. Ağaç ve bitkilerin topraktan beslenmesine engel olur ? E 2. 2.? E 3. 3.? A 4. 4.? C 5.? 5. B 6. 6.? C 7. 7.? E 209

54 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 8. Aşağıdaki gazlardan hangisi atmosferi kirletmez? A) CO 2 B) SO 2 C) 2 D) CO E) NO 2 9. I. Tozlar II. Ozon tüketen gazlar III. Zehirli gazlar Yukarıda verilen maddelerden hangileri hava kirliliğine neden olur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III 10. Asit yağmurları; I. Suların asitlik derecesini azaltır. II. Çölleşmeye neden olur. III. Yapılara zarar verir. olaylarından hangilerine neden olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III 12. Fabrikalardan ve otomobillerden atmosfere salınır. ande Akın Yağmurla yeryüzüne inerek toprak ürünlerine zarar verir. Su buharı ile birleşip değişime uğramaktadır. Nazlı Banu öğretmen dersin sonunda rastgele seçilen üç öğrenciden çevre kirliliği ile ilgili bilgiler edinmiştir. Sırasıyla ande, Nazlı ve Akın ın söylediği cümleler hangi olayı anlatmaktadır? A) Toprak kayması B) Asit yağmurları C) Tarım ilaçları D) Sel baskını E) Sera etkisi 13. I. SO 2 gazı havadaki su buharı ile etkileşerek asit yağmurlarına sebep olur. II. Ozon tabakasının incelmesi hava kirliliğinin sonuçlarındandır. III. Soğutucu gazlar atmosfere salındığında ozon tabakasının delinmesini önler. Yukarıda verilen yargılardan hangileri doğrudur? 11. I. Alternatif enerji kaynaklarının kullanılması II. Çöplerin geri dönüşüm kutularına atılması III. Güneş enerjisinden elektrik enerjisi eldesi Yukarıda verilenlerden hangileri ozon tabakasının delinmesinin temel nedeni değildir? 210 A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 8. C 9. E 10. D 11. E 12. B 13. B 14. D 14. Aşağıda verilen gazlardan hangisinin atmosfere aşırı salınması küresel ısınmaya neden olur? A) Su buharı B) Amonyak gazı C) Oksijen gazı D) Karbondioksit gazı E) Azot gazı Soru

55 TEST 12 SU KİRLİLİĞİ??? 1. I. Deterjanların kanalizasyonlara karışması II. Buzun erimesi III. Denizlerdeki suyun buharlaşması Yukarıdaki verilenlerden hangileri su kirliliği oluşturur? 5. Su kirliliği ile ilgili; I. Sudaki oksijen miktarı azalır. II. Yalnız doğal olaylar sonucu meydana gelir. III. Deniz ve göllerde bulunan canlı çeşitliliği artar. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 2. Su kaynaklarının tükenmesinin nedenleri; I. Toplum yapısı geliştikçe kişi başına tüketilen su miktarının artması II. Sanayileşme sonucu sularda biriken kirleticilerin artması III. Endüstriyel atıklardaki ağır metaller yukarıdakilerden hangileri olabilir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 6. I. Batmış gemi kalıntıları II. Çöplerin ve atık suların denize karışması III. Denizlerde açılan petrol kuyularından çıkan sızıntılar Yukarıda verilenlerden hangileri su kirliliğine sebep olmaktadır? 3. I. Kanser ve astım hastalıklarının artması II. Suların donması III. Göl ve nehirlerdeki balık türlerinin azalması Yukarıda verilen olaylardan hangileri su kirliliğinin sonuçlarındandır? 7. Deterjanlar Böcek öldürücü ilaçlar Yeraltı su kaynakları Boyalar Petrol Yukarıdaki kimyasal maddelerden kaç tanesi su kirleticiler olarak adlandırılabilir? A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 E) 1 4. I. Su kirliliği II. Sera etkisi III. Fosil yakıtlar Yukarıda verilenlerden hangileri çevre kirliliği yaratır? D) I ve III E) I, II ve III 8. I. Sularda bulunan oksijen oranının azalması II. Göllerde ve denizlerde canlıların ölmesi III. Yeraltı sularının kullanılamaz hale gelmesi Yukarıda verilenlerden hangileri suların kirlenmesi ile oluşan sorunlardan biridir? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 1. A 1.? 2. E 2.? 3. D 3.? 4. E 4.? 5. A 5.? 6. E 6.? 7. B 7.? 8. E 211

56 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 9. I. Sıvı atıkların süzülüp zararlı maddelerin arıtılmasından sonra çevreye salınması II. Gerek duyulduğunda atıkların ormanın içerisine bırakılması III. Katı atıkların fabrika içinde uygun ortamda bekletilip daha sonra katı atık merkezlerinde kontrol altında imha edilmesi Yukarıda verilen önlemlerden hangileri fabrikaların sebep olduğu çevre kirliliğini azaltmaya yönelik bir çalışmadır? I 12. I. Yağlar II. Kanalizasyon atıkları III. Zirai mücadele ilaçları IV. Tarım alanlarında kullanılan kimyasal gübreler V. Sanayi atıkları Yukarıda verilenlerden kaç tanesi sularda kirlenmeye neden olur? A) 5 B) 4 C) 3 D) 2 E) I. Petrol kökenli kimyasal maddelerin su kaynaklarına karışması II. Düşük kalitedeki yakıtların çevrede ağır metal atıkları oluşturması III. Kimyasal madde taşıyan gemilerin batması Yukarıdaki olaylardan hangileri çevre kirliliği oluşturan faktörlerdendir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 13. Su kirliliğini önlemek için; I. Ağır metaller suya atılmalıdır. II. Su havzalarına yakın yerlere fabrikalar kurulmalıdır. III. Şehir kanalizasyon şebekeleri su kaynaklarına bağlanmamalıdır. yukarıdakilerden hangilerinin yapılması uygun değildir? 14. I Petrol türevleri ve yağlar III Ağır metaller Su kirliliği II Yağmur sularının göllerde birikmesi 11. Suların kirlenmesi sonucu; I. Sularda yaşayan balık ölümleri artar. II. Zararlı dip çamurları oluşur. III. Sudaki çözünmüş oksijen oranı artar. yukarıdakilerden hangileri gerçekleşmez? 212 A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II 9. C 10. E 11. B 12. A 13. B 14. D Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda su kirliliği ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu kutucuklarda yazılan bilgilerden hangileri su kirliliğine neden olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III Soru

57 TEST 13 TOPRAK??? KİRLİLİĞİ 1. I. Göllerdeki suyun buharlaşması II. Toprak kayması III. Buzun erimesi Yukarıdakilerden hangileri toprak kirliliğine sebep olmaz? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II 4. Toprağı tehdit eden unsurlardan birisi olan erozyon ile ilgili; I. Verimli toprakların yok olmasını sağlar. II. Toprak için yararlı mikroorganizmaları azaltır. III. Tarıma elverişli yerlerin oluşmasını sağlar. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 2. I III Ağaç yapraklarının çevreye dökülmesi İnsanların kullanmış olduğu parfümlerin artması Çevre kirliliği II Orman yangınları Yukarıdaki kavram haritasında bulunan kutucuklarda çevre kirliliği ile ilgili bilgiler verilmiştir. Buna göre, bu kutucuklarda yazılan bilgilerden hangileri çevre kirliliğine neden olur? 5. I. Toprağın su geçirgenliğinin azalması II. Topraktan alınan verimin azalması III. Bitki gelişiminin ve kalitesinin azalması Yukarıdakilerden hangileri toprak kirliliğinin sonuçlarındandır? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 6. Aşağıdakilerden hangisi toprak kirliliğine neden olmaz? 3. I. Pilleri doğrudan doğaya atmak ağır metal kirliliğine neden olur. II. Toprak kirliliğine neden olan maddeler su kirliliğine de neden olabilir. III. Kullanılmış pillerin organik çöpler ile aynı işleme tabi tutulması ağır metal kirliliğine neden olur. IV. Tarlalardaki zararlı böcekleri öldürürken kullanılan ilaçlar su kaynaklarına geçebilir. Yukarıdaki cümlelerden doğru olanı (D) yanlış olanı (Y) ile değerlendirildiğinde aşağıdaki sıralamalardan hangisi elde edilir? A) Y, D, D, Y B) D, Y, D, Y C) Y, D, Y, D D) D, D, D, D E) Y, Y, D, Y A) Bitki artıkları B) Plastikler C) Gübreler D) Tarım ilaçları E) Endüstriyel atıklar 7. I. Küresel ısınma II. Ozon tabakasının incelmesi III. Erozyon sonucu oluşan toprak kaybı Yukarıda verilenlerden hangileri bir çevre sorunudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 1. D 2. B 3. D 4. C 5. E 6. A 7. E 213

58 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 8. I. Otomobil lastikleri II. Plastikler III. Atık piller Yukarıdakilerden hangileri çevre kirliliğine sebep olur? 9. I. Tarım alanlarının yerleşime açılması II. Tarımsal faaliyetlerin bilinçli yapılması III. Tarım alanlarının sanayi faaliyetlerine açılmaması Yukarıda verilenlerden hangileri toprak kirliliğinin önlenmesinde etkili değildir? 12. I. Atık piller toplanmalı II. Termik santraller yaygınlaştırılmalı III. Kimyasal gübreler yerine organik gübreler kullanılmalı Yukarıda verilenlerden hangileri çevre kirliliğini azaltmak için alınacak önlemlerden biridir? 13. I. Tarımda kullanılan ilaçlar II. Sanayi atıkları III. Yeşil ve ağaçlık alanların artması IV. Asit yağmurları Yukarıda verilenlerden hangileri toprak kirliliğine neden olur? A) I ve II B) III ve IV C) I, II ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV 10. I. Kimyasal maddelerin toprakta birikmesi üretimi ve kaliteyi düşürür. II. Topraktaki faydalı bakteri ve mikroorganizmaların artmasına neden olur. III. Toprakta ağır metallerin birikmesi tarımsal alanları yok eder. Yukarıdaki ifadelerden hangileri toprak kirliliğinin artmasının sonuçlarından değildir? 14. I. Ambalaj sanayinde karton ve cam gibi yeniden kullanılabilir maddeler seçilmeli II. Sanayi atıkları arıtılmadan toprağa verilmemeli III. Tarım ilaçlarında ve gübrelemede yanlış uygulamalar önlenmeli Yukarıda verilenlerden hangileri çevre kirliliğine karşı alınacak önlemlerdendir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 11. I. Yanardağ gazları II. Sigara dumanı III. Kimyasal ve biyolojik silah kullanımı Yukarıdakilerden hangileri çevre kirliliğine sebep olur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 15. I. Gerekmedikçe klima ve soğutucu kullanmama II. Çevre dostu alternatif enerji kaynaklarının kullanımını yaygınlaştırma III. Sanayi fabrikalarının atıklarını göl, akarsu ve denizlere kontrolsüz boşaltmaları IV. Tarıma elverişli arazilere binalar yapılması Yukarıda verilen olaylardan hangileri çevre kirliliğini azaltacak önlemlerden değildir? A) III ve IV B) I ve III C) I ve II D) II ve IV E) II ve III E 9. A 10. B 11. E 12. D 13. C 14. E 15. A Soru

59 1. 2. TEST 4 GERİ DÖNÜŞÜM Geri dönüşüm, kullanım dışı kalan çöpün hammadde olarak kullanılıp yeniden üretime katılmasıdır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi geri dönüşümün yararlarından biri değildir? A) Yüksek oranda enerji tasarrufu sağlanır. B) Geri dönüşüme kazandırılan maddelerin çevreyi kirletmesi önlenmiş olur. C) Nüfus artışı ile orantılı olarak artan tüketimin doğal dengeyi bozması az da olsa engellenmiş olur. D) ammadde çeşitliliği azaltılmış olur. E) Ülke ekonomisine katkı sağlanmış olur. I II III 3. I. Geri dönüşüm işareti olan ürünlerin satın alınması II. Plastik malzemelerin kullanımının arttırılması III. Cam, kağıt, karton, plastik, metal gibi atıkların diğer çöplerden ayrı toplanılması Yukarıda verilen ifadelerden hangileri geri dönüşüme katkı sağlar? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III 4. Geri dönüşüm ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur? A) Kullandığımız tüm maddelerin geri dönüşümü gerçekleştirilebilir. B) Plastik ve cam geri dönüşüm için kullanılamaz. C) Kullanım dışı kalan atıkların hammadde olarak toplanılıp yeniden üretime katılmasıdır. D) Fosil yakıtlar kullanılır. E) Geri dönüşümle elde edilen enerji biyokütledir. ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE IV V VI Yukarıda verilen maddelerin geri dönüşüm durumlarına göre sınıflandırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? 5. Yukarıda gösterilen logo ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) II, IV, V I, III, VI B) I, II, VI III, IV, V C) I, IV, VI II, III, V D) I, V, VI II, III, IV E) II, III, V I, IV, VI A) Atıkların çeşitli işlemlerden geçirilerek yeniden kullanılmasını sağlar. B) Doğal kaynakların korunmasını sağlar. C) ava kirliliği yerine su kirliliğine sebep olur. D) ammadde israfının azaltılmasını sağlar. E) Kaynak tasarrufunun yapılmasını sağlar. 1.? 2. 1.? D 3. 2.? A 4.? 3. E 5.? 4. C 6.? 5. C 7.? 215

60 ÜNİTE 4 KİMYA ER YERDE 6. Dilek, sınıfta anlatacağı konu ile ilgili yukarıdaki resimleri hazırlamıştır. Bu resimler dikkate alındığında son resimde Dilek'in aşağıdakilerden hangisini kullanması uygun olmaz? A) B)? 8. Günümüzde doğada oluşabilen bazı atık ürünler, aşağıdaki tabloda verilmiştir Dergi kitap Kullanılmış pil Dökülmüş yaprak Kömür Atık sular Cam şişe Yemek artığı Metal kutu Plastik bidon Buna göre, belirtilen atıklardan hangileri geri dönüşümle sanayide tekrar değerlendirilir? A) 1, 2, 5, 7, 8 B) 2, 6, 7, 8, 9 C) 3, 4, 6, 8, D) 1, 2, 3, 5, 7 E) 1, 4, 6, 8, 9 Gazete Odun C) D) 9. Kıymet öğretmen, sınıfta geri dönüşüm konusunu anlatırken, aşağıdaki posteri öğrencilerine gösteriyor. Posterle ilgili olarak sınıfa çeşitli sorular soruyor. Karton kutu Naylon E) Teneke 7. Öğrencilerin Kıymet öğretmene verdiği cevaplar arasında; Yukarıdaki logoya sahip plastik, cam, metal ve kâğıt malzemeler atık maddelerden üretilmiş ürünlerdir. Atıklarla baş etmek için en iyi çözüm öncelikle daha az atık üretmeye çalışmaktır. Geri dönüşüm için harcanan enerji çok fazladır. 216 Buna göre, tükettiğimiz maddeleri geri dönüşüm halkasına katabilmenin yararı aşağıdakilerden hangisi olamaz? A) Kullanım dışı kalan bazı atıkların, hammadde olarak değerlendirilmesini sağlama B) İnsanlarda çevre bilincini geliştirme C) Bir kısım geri dönüşüm maddelerinden enerji üretimi yapılabilme D) Yenilenemez enerji kaynaklarının kullanımını arttırma E) Kesilen ağaç sayısının azalmasını sağlama Gökhan 8.? 9.? B? 7. D 11.? 8. E 12.? 9. A 13.? 14.? Geri dönüşüm işlemleri çöpteki bütün atıklar üzerinde uygulanabilir. Doğan Soru Özkan şeklindeki ifadelerden hangileri bulunur? A) Yalnız Gökhan B) Özkan ve Doğan C) Gökhan ve Doğan D) Gökhan ve Özkan E) Gökhan, Özkan ve Doğan