MMAR SNAN IN ESERLER VE ÖYKÜLER

Transkript

1 MMAR SNAN IN ESERLER VE ÖYKÜLER 5/B Berk Ata TÜRKYILMAZ 5/B Ecem EN 5/B Ege TUNÇGENÇ 5/B Kaan TARKAN 5/B Mert ÖZTA 5/B Ouzhan YILDIRIM DANIMAN ÖRETMEN: Gül CAN ZMR / 2011

2 ÇNDEKLER Giri... 1 Mimar Sinan ın Hayatı... 2 Mimar Sinan ın Türbesi... 2 Eserleri... 3 Mimar Sinan ın Eserlerinin Özellikleri... 4 Japonlara Örnek Olan Sistem... 4 Sinan ın Yaamı le lgili Öyküler... 5 Selimiye Cami Efsaneleri... 5 Ters Lale Motifi... 5 Selimiye Cami Minareleri... 6 Tez Getirin Sinan ı... 6 Kubbenin Oturtuluuna Hayran Olan Japon... 7 Süleymaniye Cami Söylenceleri... 7 Cevahir Minaresi.7 Süleymaniye Cami Akustii... 8 Çocuun Düzelttirdii Minare... 8 Caminin Kilit Taı... 8 Mihrimah Sultan Cami Kuyuları... 9 Mihrimah Sultan Cami 9 Mimar Sinan ın Suları Sinan ın Yumurtası 10 Sonuç Resimler Kaynakça... 20

3 GR Yurdumuzun deprem kuaında olması nedeniyle depremin yıkıcı etkisini aratırırken bir anda kendimizi stanbul depreminde bulduk. Aratırmalarımız sırasında yıkılan binaların yanında yüzyıllara meydan okuyan, yıkılmadan duran eserleri görünce bu eserleri yapanları merak ettik. Eserlerin çounun yaratıcısı Mimar Sinan ı tanımak istedik. Aratırdıımız her kaynak bizi büyük mimarımıza hayran etti.eserlerini büyük bir özveri ile yaptıını, büyük bir daha olduunu anladık. Eserlerin bugüne kadar ayakta kalması tesadüf deil, büyük bir zekânın ve emein sonucuydu. Yapılan ie saygıydı. nsanlara verilen önemdi. Her öyküsü bizlere güzel bir hayat dersi verdi. nsanların ilerine saygı duymalarının, her yaptıklarına önem vermenin baarının sırları olduunu anladıımız için mutlu olduk. 1

4 I) MMAR SNAN IN HAYATI Mimar Sinân Ââ veya Koca Mi mâr diye de anılan Sinan, Kanuni Sultan Süleyman dahil üç büyük Osmanlı padiahı döneminde yaamı, dünyanın en büyük mimar ve yapı sanatçılarındandır. Mimar Sinan ın, 1490 da Kayseri'nin Aırnas köyünde dünyaya geldii rivayet edilir. Yavuz Sultan Selim in hükümdarlıı sırasında balatılan Anadolu dan da devirme alma uygulamasıyla yirmi iki yaında devirilmi, stanbul a getirilmitir. Zeki, genç ve dinamik olduu için seçilen Sinan daha sonra ise o dönemlerde orduya asker yetitiren Acemi Olanlar Ocaı na yerletirilmitir. Burada eitim alırken mimarlıa özenmi, vatanın balarında ve bahçelerinde suyolları yapmak, kemerler meydana getirmek istemitir. Acemi Olanlar Ocaı nda dülgerlii örenen Sinan, yapı ilerinde çalımı; bu çalımalar sırasında da dönemin önde gelen mimarlarının yanında çalıma fırsatını da elde etmitir. 1514'te Çaldıran Savaı ve arasında yapılan Mısır seferlerinden sonra, stanbul'a döndükten sonra Yeniçeri Ocaı'na alınan Sinan, Kanuni döneminde, 1521'de katıldıı Belgrad ve 1522'deki Rodos seferlerine katılmıtır. Bu seferler sonunda sonra subaylıa yükselmitir. Daha sonra Mohaç Seferi bata olmak üzere birçok sefere katılan Sinan son Badat seferinde, Van Gölü'nün üstünden geçecek üç geminin yapımını baarıyla tamamlaması sonucunda, haseki unvanını almıtır. 1536'da Prut Irmaı üstünde yaptıı bir köprüyle dikkatleri üstüne çekerek, Yüksek Dergâh Mimarları Bakanı olan ve 1539 da, Mimar Acem Ali'nin ölümü üzerine onun yerine Saray Ba mimarı olan Sinan, ölümüne kadar bu görevi sürdürmütür. Osmanlı'nın en güçlü çaında yaayan ve Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murat olmak üzere, üç padiah döneminde mimarbaılık eden Mimar Sinan, imparatorluun gücünü simgeleyen mimarlık bayapıtlarının tasarlanıp uygulanmasında en büyük rolün sahibidir. MMAR SNAN TÜRBES 17 Temmuz 1588'de stanbul'da öldüünde ardından yüzlerce mimari eser bırakan Mimar Sinan ın beyaz talı, sade bir yapı olan türbesi, Süleymaniye Külliyesi ndeki, Haliç duvarının önündedir. Türbenin önünde som mermerden yapılmı bir sebil görülmektedir. Sebilin arkasındaki ufak mezarlıkta 6 sütunlu, üstü örtülü ve etrafı açık türbede Mimar Sinan'ın mezarı bulunmaktadır. Türbesini ölümünden az önce kendisi yapmıtır yılında restore edilen sandukanın uçları ile üzerindeki burma kavuk, mermerdendir. Atatürk, eserlerinin etkisi ölümünden sonra da süren ve her dönemde saygınlıını koruyan Mimar Sinan ın, bilimsel olarak aratırılmasını ve bir heykelinin yapılmasını istemitir yılında ise daha sonradan stanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi olmak üzere oluturulan üniversiteye onun adı verilmitir. 2

5 II) ESERLER Mimar Sinan, gördüü bütün eserleri büyük bir dikkatle incelemi, fakat hiçbirini aynen taklit etmeyip, sanatını devamlı gelitirmi ve yenilemitir. Mimar Sinan ın, Mimarbaılıa getirilmeden evvel yaptıı üç eser dikkat çekicidir. Bunlar: Halep te Hüsreviye Külliyesi, Gebze de Çoban Mustafa Külliyesi ve stanbul da Hürrem Sultan için yapılan Haseki Külliyesidir. Mimar Sinan ın Mimarbaı olduktan sonra verdii üç büyük eser, onun sanatının gelimesinin göstergesidir. Bunların birincisi stanbul'daki ehzade Camii ve külliyesidir. Mimar Sinan ın bu eseri için çıraklık dönemi eseri denilir. Süleymaniye Camii, Mimar Sinan ın stanbul daki en muhteem eseridir. Bu eser kendi söyleyii ile kalfalık döneminde, yılları arasında yapılmıtır Mimar Sinan ın en büyük eseri ise, 86 yaında yaptıı ve "ustalık eserim" diye belirttii Edirne deki Selimiye Camiidir (1575). Mimar Sinan, Mimarbaı olduu sürece birbirinden çok deiik konularla da uramıtır. Zaman zaman eskileri restore etmitir. Bu konudaki en büyük çabalarını Ayasofya için harcamıtır te Ayasofya nın kubbesini onararak çevresine, takviyeli duvarlar yapmı ve eserin bu günlere salam olarak gelmesini salamıtır. Ayrıca bazı yerlerde çevre düzenlemeleri yaptırmı daha o yıllarda stanbul un dar sokaklarının yaratacaı tehlike üzerinde durulması gerektiini vurgulamıtır. Elli yıla yakın süreyi kapsayan, Osmanlı Devleti nde yaptıı mimarlık görevi boyunca,, bata stanbul olmak üzere imparatorluun her yanına daılmı topraklarda suyolları, çemeler, camiler, külliyeler, medreseler yapmıtır. Bu yapıların bazılarının inasında bizzat kendisi bulunmasa da, örencilerini ya da kendine balı mimarlar grubunu görevlendirmitir. Mimar Sinan aynı zamanda bir ehircilik uzmanıdır. Yapacaı eserin, önce çevresini düzenlerdi. Eserlerini yapacaı seçiminde de büyük baarı göstermi ve eserlerini, çevresine en uygun tarzda yerletirmitir. Yaptıı eserlerin birçou stanbul da olan Mimar Sinan 84 cami, 52 mescit, 22 türbe, 57 medrese, 7 okul ve darülkurra, 17 imaret ve 3 darüifa, 7 suyolu kemeri, 8 köprü, 20 kervansaray, 35 kök ve saray, 6 ambar ve mahzen, 48 hamam ve kaydı olmayanlarla beraber, üç yüz elliyi akın yapının ba mimarlıını üstlenmitir.. 3

6 A) MMAR SNAN ESERLERNN ÖZELLKLER Mimarın çok sayıdaki eserini inceleyenler, Sinan ın depreme karı bilinen ve gereken tüm tedbirleri aldıını söylemektedirler. Bu tedbirlerden biri, temelde kullanılan taban harcıdır. Sadece Sinan ın eserlerinde gördüümüz bu harç sayesinde, deprem dalgalarının emilmesi ve etkisiz hale gelmesi salanmıtır. Mimar Sinan ın eserlerinin bulunduu yerlerin seçimi de ilginçtir. Zeminin salamlaması için kazıklarla toprak sıkıtırmı dayanak duvarları ina ettirilmitir. Mesela Süleymaniye nin temelini altı yıl bekletmesi, temelin zemine tam olarak oturmasını salamak içindir. Mimar Sinan ın yaptıı eserlerde dehasını kullanarak herkesi aırtmıtır. Bunlardan bir tanesi Mimar Sinan'ın Selimiye Camii'nin kubbesini o genilie oturtmak için 13 bilinmeyenli bir denklemi matematiin bilinen 4 ana ileminden farklı beinci bir ilem yaratarak çözdüü söylencesidir. Mimar Sinan, yapılarında ayrıca drenaj adı verilen bir kanalizasyon sistemi de kurmutur. Drenaj sistemiyle yapının temellerinin sulardan ve nemden korunarak dayanıklı kalması öngörülmütür. Ayrıca yapının içindeki rutubet ve nemi dıarı atarak souk ve sıcak hava dengelerini salayan hava kanalları kullanmı. Bunların dıında yazın suyun ve topraın ısınmasından dolayı oluan buharın, yapının temellerine ve içine girmemesi için tahliye kanalları kullanmıtır. A)JAPONLARA ÖRNEK OLAN SSTEM arası bir tarihte inaat mühendisi, mimar ve jeofizikçilerden oluan bir Japon heyeti Türkiye'ye gelmi ve mar ve skân Bakanlıı'ndan izin alarak ülkemizdeki tarihi yapıları incelemeye balamı. Ayasofya yı, Yerebatan Sarnıcını inceledikten sonra sıra Sinan'in kalfalık eseri Süleymaniye Camisi'yle Sinan'ın örencisi Mimar Davut Aa'nın eseri Sultan Ahmet Camisi'ne gelmi. Japonların günlerce süren incelemeleri süresince her geçen gün akınlıkları daha da artıyormu. Çünkü Japonlar daha ilk incelemede gevsek bir zemin üzerine ina edilen camilerde bunca yıl, bir çatlak dahi olmamasına akıl sır erdirememiler. Bunun üzerine Türkiye programının gerisini tamamen iptal edip, tüm süreyi bu iki cami üzerine aratırma yapmaya ayırmılar. Aratırmalarının sonucunda sırasında bu iki caminin sabitlenmediini herhangi bir sarsıntı sırasında binanın yerinde oynayarak yıkılmaktan kurtulabildii ortaya çıkmı. Selimiye camisisinin zemini gevek toprakmı. Bu nedenle minarelerinin yakın zamanda yıkılacaı fark edilmi. Uluslararası bir grup bilim adamı toplanmılar. Nasıl kurtarırız bu tarihi minareleri diye kafa kafaya verip soruna çare aramılar. Sonuçta en son teknoloji olan metal kelepçelerle minarelerin temellerini sabitlemenin en iyi çözüm olduuna karar vermiler. Bunu yapmak için minarelerin temellerini açınca, temelleri salamlatırmak için koymayı düündükleri kelepçelerin aynılarının yapılmı olduunu görmüler. Mimar Sinan bugünkü teknolojinin bulduu çözümü yılarında düünmü ve uygulamıtır. Yani u an gelimi ülkelerin gökdelen yapımında kullanıldıkları çou sistem, yüzyıllar önce Sinan'ın gelitirdii mekanizmalarmı. 4

7 III) MMAR SNAN IN YAAMI LE LGL ÖYKÜLER Mimar Sinan ölümümden sonra da anılmak istediinden zamanın önemli yazar ve airlerinden Saî Mustafa Çelebi ye giderek anılarını yazmasını ister. Yazarın Mimar Sinan ın azından kaleme aldıı iki eser günümüzde Yapılar Kitabı adı altında toplanmıtır. Bu eserde mimarın yaam öyküsü, eserlerinin dökümünü ve yaadıı döneme ait gözlemleri yer almaktadır. Yaptıı eserlerdeki sırları da belli ölçülerde bu kitapta bulmak mümkün olmutur. Yaptıı birçok eser hakkında bugünlere kadar ulaan birçok söylence vardır. A)SELMYE CAM EFSANELER Selimiye'nin uzun yıllar boyunca süregelen, kulaktan kulaa, nesilden nesile aktarılan hikâyeleri günümüze kadar söyle gelmitir; Cami kubbesi tektir; çünkü Allah birdir. Camisi pencereleri be kademelidir; çünkü slam ın artı betir. Vaaz kürsülerinin dört oluu slam da dört mezhebin olduunu gösterir. Selimiye Külliyesi ndeki 32 kapı slam ın otuz iki farzı olduunu gösterir. ki minarede toplam altı yol oluu, slam ın altı artını iaret eder. Caminin 4 minaresine ise üçer erefe konulmutu ve her üç erefeye de üç ayrı yoldan çıkılıyordu. Böyle bir eser elbette ki yabancıları da hayran bırakıyor, gören herkes O'nu gıpta ile seyrediyordu. Ayrıca minarelerin erefelerine çıkanların yolda birbirlerini görmemeleri ise büyük bir dehanın ürünüdür. Almanlar aynı sistemi meclislerinin önündeki dev kürede kullanmılar. 1. TERS LALE MOTF Selimiye Caminin müezzin mahfilinin mermer ayaklarından birinin altında ters lale motifi vardır. Rivayete göre caminin yapılacaı arsa üzerinde o zamanlar bir lale bahçesi bulunmaktaydı ve bahçenin sahibi ters birisiydi. Arsası üzerine cami yapılmasını önceleri istememi daha sonra ise Mimar Sinan dan camide lale motifi olmasını isteyerek arsasını satmıtır. Mimar Sinan da bu lale motiflerinden bir tanesini ters yapmıtır. Lale motifi arsanın lale bahçesi olduunu, motifin ters oluu ise arsa sahibinin tersliini temsil etmektedir diye rivayet edilmektedir. Bu görüe karı olanlar da olmakla beraber (arsanın eski saray arsası olduu görüünü savunanlar) Selimiye Camisinde sıva üstü ve ahap boyama kalem ilerinde deiik boy, renk ve biçimlerde yüz bir ayrı türde lale motifi kullanılmıtır. 5

8 2. SELMYE CAM NN MNARELER Selimiye camisisinin zemini gevek toprakmı. Bu nedenle minarelerinin yakın zamanda yıkılacaı fark edilmi. Uluslararası bir grup bilim adamı toplanmılar. Nasıl kurtarırız bu tarihi minareleri diye kafa kafaya verip soruna çare aramılar. Sonuçta en son teknoloji olan metal kelepçelerle minarelerin temellerini sabitlemenin en iyi çözüm olduuna karar vermiler. Bunu yapmak için minarelerin temellerini açınca, temelleri salamlatırmak için koymayı düündükleri kelepçelerin aynılarının yapılmı olduunu görmüler. Mimar Sinan bugünkü teknolojinin bulduu çözümü yılarında düünmü ve uygulamıtır. Yani u an gelimi ülkelerin gökdelen yapımında kullanıldıkları çou sistem, yüzyıllar önce Sinan'ın gelitirdii mekanizmalarmı. 3. TEZ GETRN SNAN'I Rüyasında peygamberimiz Hz. Muhammed i gören padiah II Selim, Peygamberin emri üzerine onun rüyada gösterdii yere bir cami yaptırmaya karar vermi ve caminin yapılması için Mimar Sinan ı görevlendirmitir. Koca Sinan, ustalık eserimdir, dedii bu yapının inaatına balamadan önce, inaatta kullanacaı bütün ta malzemeyi araziye getirtmi ve cami alanına yerletirmi. Çalımalar sürerken Mimar Sinan bir gün elinde bir yumurtayla çıkagelmi. Sonra eilmi ve yumurtayı inaat kumuna kırmı ve balamı karıtırmaya. Görenler aırmı tabii. Bir müddet sonra "Tüm inaatta bu harcı kullanacaız" diye buyurmu. Sırf bu harç olayı için Edirne Karaaaç'ta bir çiftlik kurdurtmu tavuun her gün düzenli olarak yumurtaları toplanıp kumla ve kille karıtırılıp camide kullanılmı. Çalımalar tüm hızıyla devan ederken Mimar Sinan bir gün ortadan kaybolmutur. Bu süre içinde tonlarca ta zeminin üzerinde beklemi etrafta da Mimar Sinan caminin yapılmasını aksatıyor söylentileri yayılmı.. Aradan sekiz yıl geçtikten sonra bir gün Mimar Sinan çıkagelir ve caminin kaldıı yerden devam etmesi emrini verir. Dedikodular Sultan Selim in kulaına kadar gidince padiah çok sinirlenerek : "Tez getirin Sinan'ı" diye buyruk çıkartmı. Sultan Selim bu; tüm saray halkı korkudan tir tir titriyor, Selim'in gazabından korkuyorlarmı Mimar Sinan gayet sakin huzura çıkmı. Padiah Selim Mimar Sinan a "anlat" demi, ama çok sinirli olduundan gözlerinden imekler çakıyormu. O sırada hazır olmasını buyurduu cellâdın eli de kılıcının kabzasına gitmi. Sinan kendinden emin olarak padiaha caminin yapımının geç kalma sebebi olarak, temelin salam olması için belli bir zaman geçmesi gerektii söylemi ve durumu Hesaplarıma göre 8 yıl gerekiyordu" diyerek açıklamıtır. naatçıların kullandıı "zeminin oturması" denen bir olay vardır. Sinan da Selimiye'nin zeminini önceden sıkıtırarak, bekleterek zeminin oturmasını salamıtır. Böylece i bittikten sonra oluacak olan çatlama ve kaymaların önüne geçmitir Bu açıklama üzerine Sultan Selim, eliyle cellâda dur iareti vermi ve Mimar Sinan'ın dehası karısında diyecek bir ey bulamamı. Selimiye Cami yüzyıllara meydan okuyarak Mimar Sinan ın dehası sayesinde bugüne kadar ayakta kalmıtır. 6

9 4. KUBBENN OTURTULUUNA HAYRAN OLAN JAPON Bir gün Selimiye Camii'ne girenler, kubbenin altında bir Japon'un ayaklarını kıbleye doru uzatmı sırtüstü yattıını görürler. Tabii hemen Japon'u, "Burası kutsal bir yer. Bu ekilde yatmak bizim inançlarımıza göre saygısızlıktır. Lütfen oturun veya ayakta durun" diyerek uyarırlar. Ancak, Japon trans vaziyetteymi, gözlerini kubbeden ayırmadan: "Bu imkânsız. Ben yılların mühendisiyim. Bu kubbe var olamaz. Hayal görüyorum. Bu kubbenin orada o ekilde durması fizik ve matematik kurallarına aykırı. Bu imkânsız, orada hiçbir ey yok, orada hiçbir ey yok..." diye sayıklamakta, akınlıını dile getirmektedir. Gerçekten de yerden yükseklii m. olan, m. çapındaki kubbenin nasıl ayakta durduu akınlık yaratmaktadır. Selimiye cami kubbesi Ayasofya nın kubbesinden daha büyüktür. B)SÜLEYMANYE CAM SÖYLENCELER Mimar Sinan ın Süleymaniye Cami ile ilgili sırlarını da belli ölçülerde kendi yazdırdıı kitaptan örenmek mümkün olmutur. Süleymaniye nin dört minaresi stanbul da yaamı dört büyük hükümdarı; Fatih Sultan Mehmet, II. Bayezid, Yavuz Sultan Selim ve Kanunî Sultan Süleyman ı ya da camiyi yaptıranın stanbul un fethinden sonraki dördüncü padiah olduunu temsil eder 1. CEVAHR MNARES slam âleminde Ayasofya dan bil güzel bir cami yapılacaı haberi tüm slam âleminin gözlerini stanbul a dikmesine neden olur Sinan caminin temellerini atıldıktan sonra, temelin iyice oturması ve sonradan bir çöküntü olmaması için, inaata bir süre ara verir. Temellerin yapımı altı yıl sürer. Bu da her zamanki gibi dedikodulara neden olur. Aır masraflar yüzünden caminin yapımına ara verildiini zanneden ran ahı Tahmasp Han, inaatın devamı için, kıymetli mal yüklü bir kervanı ve içi deerli talarla, mücevherlerle dolu bir kutuyu katkıda bulunmak amacıyla yollar. Hediyelerinin yanı sıra bu hediyeleri göndermesinin sebebini açıklayan bir mektubu da Kanunî ye yollar.bu mektubu alan Kanunî çok sinirlenerek, malları elçinin gözleri önünde bahi olarak daıtır ve kutuyu Sinan a vererek içindeki mücevherleri yapının talarına karıtırmasını buyurur.mimar Sinan, deerli mücevherleri caminin minarelerden birinin taları arasına maharetle yerletirir. Güne ııında pırıl pırıl parladıı için bu minareye Cevahir Minaresi adı verilir. Evliya Celebi bu söylei ile ilgili olarak zamanla taların pırıltısını kaybettiini anlatmıtır. 7

10 2. SÜLEYMANYE CAM AKUST Söylentilere göre Kanuni Sultan Süleyman cami yapımı için Mimar Sinan a emir verir ama caminin bitmesi uzun sürer. Etrafta cami yapılırken Sinan ın mihrapta nargile içtii, ilerle uramadıı söylentisi yayılır. Söylenti padiaha kadar ulaır. Bunun üzerine Sultan Süleyman aniden cami inaatına gelir ve gerçekten de Sinan ın mihrapta nargile fokurdattıını görür. Sinan a Mimarbaı, camide nargile içilir mi, sen bu ii yapmazdın, nedir bunun hikmeti diye sorunca Sinan Sultanım, dikkat edin nargilemde tömbeki, tütün yoktur. Sadece suyun fokurdamasından meydana gelen sesin cami içerisinde daılımını kontrol ediyorum. Buradaki suyun sesi caminin her tarafına eit yayılırsa, yarın burada Kuran okuyacak olan hocanın sesi de metreye kadar toplanan cemaat tarafından duyulacaktır. te bu yüzden, akustii kontrol ediyorum. diyerek yanıt verir. Gerçekten de bu muhteem eserde akustik de mükemmeldir. Okunan Kur an her yerden rahatlıkla duyulur. 3. ÇOCUUN DÜZELTTRD MNARE Mimar Sinan Süleymaniye Külliyesi ni yaparken büyük bir titizlik göstermi caminin yapımının sonlarına gelindii zamanlarda bir çocuk Mimar Sinan ın yanına gelerek eliyle bir minareyi gösterir ve Mimarbaı u minare eik. der. Bunu duyan içiler gülmeye balarlar ama Mimar Sinan hiç gülmez. Hemen uzun bir halat buldurur. çilerden birkaçını halatla yukarı çıkmalarını halatı minareye balayıp dier ucunu aaıya atmalarını söyler. Herkes akındır ama denileni yaparlar. Mimar Sinan aaıya atılan ipin ucunu birkaç içiye tutturduktan sonra çocua ne tarafa çekmeleri gerektiini sorar. Çocuun gösterdii tarafa doru ip çekilir. Mimar Sinan çocua minarenin düzelip düzelmediini sorar. Biraz daha çekmek gerek. yanıtını alınca ip biraz daha çekilir. Çocuk Tamam imdi oldu. dedikten sonra koarak oradan uzaklaır. Mimar Sinan ın yaptıına anlam veremeyen ustalar niçin böyle davrandıını, minarenin iple çekerek düzelmeyeceini herkesin bildiini söyleyince Mimar Sinan çevresindekilere Eer böyle davranmasaydım bu çocuun sözleri kulaktan kulaa yayılacak, herkes yanlı da olsa minare eik diyecekti. yanıtını verir. Bu olay da Mimar Sinan ın toplumu ne kadar iyi tanıdıını gösteren güzel bir örnektir. 4. CAMNN KLT TAI Birkaç yıl önce, Süleymaniye Cami sinin yıkılma tehlikesiyle karı karıya kaldıı anlaılmı. Eer çözüm bulunamazsa, koca cami kısa bir zaman içinde yıkılacakmı. Caminin tüm taıyıcı yükü kemerlerindeymi. Bu kemerlerin ortalarında bulunan kilit taları zamanla aınmı. Ama elde yazılı bir proje olmadıı için nasıl deitirilecei bilinmiyormu. Hemen Türkiye'nin en yetkin mühendis ve mimarlarından oluan bir heyet oluturulmu. Ortaya bir sürü fikir atılmı ama sonuç alınamamı. Tartımalar sürerken caminin içinde büyük bir karmaa sürüyormu. Ülkenin çeitli bilim kurulularından bir sürü mimar, mühendis kemerleri inceliyormu. Bu adamlardan biri ortalarda dolanırken, kazara, gizli bir bölme bulmu. Bölmede, üzerinde eski yazı olan bir not varmı. Uzmanlara inceletilen kaıdın orijinal olduu belirlenmi. 8

11 Bu kâıt parçası bizzat Mimar Sinan'ın imzasını taıyan bir mektupmu. Mektupta yazılanlar tercüme ettirilince ortaya öyle bir metin çıkmı. "Bu notu bulduunuza göre kemerlerden birinin kilit taı aınmı olmalı ve nasıl deitirileceini bilmiyorsunuz." Sözleriyle balayan mektupta kilit taının deitirilmesinde izlenecek yol sıra il anlatılmakta kullanılacak harcın malzemeleri, yapılıı tarif edilmekteymi. Heyet Sinan'ın söylediklerini aynen yapmı. Süleymaniye Camisi böylelikle kurtarılmı. Bu nasıl bir dehadır ki taın eskiyecei, çözümün aratırılacaını görerek yüzyıllar önce çözümü bulmutur. Bu mektup Topkapı Sarayı nda saklanmaktadır. C) MHRMAH SULTAN CAM KUYULARI Mimar Sinan'ın, Kanuni Sultan Süleyman'ın kızına akını anlatmak için yaptıı Mihrimah Sultan Camii'nin 10 yıldır süren bakım ve onarım çalımaları sırasında, ünlü mimarın bir mühendislik sırrı daha gün yüzüne çıkmıtır. 16 yüzyılda ina edilen Mihrimah Sultan Camii, hala birçok eserinde kullandıı mühendislik teknii sırrını koruyan Mimar Sinan tarafından Kanuni Sultan Süleyman'ın kızı Mihrimah Sultan adına tarihleri arasında ina edilmitir. 1999'daki depremde gördüü hasar nedeniyle yenileme çalımaları gerçekletirilen caminin etrafında yüzden fazla kuyu bulunduu tespit edilmitir. Uzmanlar, Mimar Sinan'ın, eski stanbul'un en yüksek tepesine ina ettii camiinin zeminindeki su dengesini salamak için temelin etrafına kuyular açtıını, böylece temeli korumaya aldıını belirlemilerdir. Ç) MHRMAH SULTAN CAM Kanuni Sultan Süleyman ın kızı Mihrimah Sultan çok güzel bir kızdır. Mihrimah yani Mihrü Mah Farsca da Mihrü Güne, Mah ise Ay anlamına gelir. Mihrimah Sultan on yedisine girdii zaman iki kii onunla evlenmek ister. Evlenmek isteyenlerin biri Diyarbakır Valisi Rüstem Paa dieriyse Mimar Sinan dır. Padiah kızını Rüstem Paa ya verir. Mimar Sinan evlidir elli yalarındadır ama Mihrimah Sultan a da deliler gibi âıktır! Saray ın isteiyle 1540 yılında Üsküdar da Mihrimah Sultan Camii nin temelini atar ve 1548 de camiyi bitirir. Bu camiyi yaparken eserine sanki etekleri yerleri süpüren bir kadının dı çizgilerini verir. Daha sonra ise ilk kez padiah fermanı olmaksızın Edirnekapı da pek kimselerin uramadıı ıssız ama stanbul un en yüksek tepelerinden birine ikinci bir eser yapmaya koyulur Mihrimah Sultan için. Bu cami küçücüktür; minaresi otuz sekiz metredir bir adet incecik kubbesi üzerindeyse yüz altmı bir pencere vardır. Bu pencereler camiin iç güzelliini aydınlatmaktadır. çerdeki sarkıtlar ve minare kenarlarındaki ilemeler ise Mihrimah Sultan ın topuklarına kadar inen uzun saçlarını anımsatır insana. Eer 21 Martta yani geceyle gündüzün eit olduu günde Edirnekapı ve Üsküdar daki camileri aynı anda görebileceiniz bir yer seçip seyretme imkânınız olursa Edirnekapı camiinin tek minaresi ardından tepsi gibi kıpkırmızı güne batarken Üsküdar daki camiinin ardından ay doar! Mihrü Mah eittir Güne ve Ay. Bu nasıl bir hesaplama ve anlayıtır. Mimar Sinan sevdiine kavuamamıtır ama ölümsüz iki eser yapmıtır onun için. 9

12 D) MMAR SNAN IN SULARI Mimar Sinan ın mimarbaı olduu yıllarda stanbul a su yetmez olmu. Kanuni Sultan Süleyman her zamanki gibi Mimar Sinan ı görevlendirmi. Sinan ın görevi yeni kaynaklar bulup suyu geri getirmekmi. Sinan su gelecek yolları saptamı ve kazı çalımalarına balamı. stanbul a su getirmeyi baarmı. Gelen sularla hamamlar, çemeler yapılmı. Sinan ı kıskanan kiiler hemen bir yalan dedikodu bulmular. Sinan evine kaçak su almı. zinsiz su kullanıyor. diye bir söylentiyi etrafa yaymaya balamılar. Bazı kiiler de hemen kadıya gitmi ona bir güzel ikâyet etmi. Kadı mimarbaı demeyip evine gitmi. Ama kaçak su falan yokmu. Yalan söyleyenler bir güzel cezalandırılmı. Ayrıca Sultan Süleyman yaptıı bu güzel i için özel bir izinle sadece Sinan ın evinde bir lüle suyun bulunması iznini verir ve Sinan ın evinin bahçesine bir lüle su getirtilir. Ama aradan yıllar geçmi, padiahlar deimi, Mimar Sinan da çok yalanmı doksan dokuz yaına basmıtır. Bu arada halk Mimar Sinan ın evinde çeme olmasını dedikodu konusu olmaya balamıtır. Bir gün kapıya gelen sarayın postacısı Sinan ın Divan a çaırıldıı haberini getirir. Sinan yorgun argın Divan a ulaır. Kendisine padiah fermanına göre evinde su bulunmasının suç olduu söylenince Sinan evindeki bir lüle suyun padiahın izni ile alındıını açıklayınca Divan üyeleri izin belgesini göstermesini isteyince Sinan zni padiah verdii için belge istemeyi hiç düünmedim sözlerini söyler. Divan da uzun tartımalar olur ve sonunda Sinan ın evindeki suyun kaldırılmasına karar verilir. Sinan çok üzgün olarak evine döner ama yaptıı ileri karılık beklemeden yaptıı için de içi rahattır. Yüz yaına girerken hastalanarak yataa düen Sinan. Ateler içinde yatarken komuları, bezi ıslatmak için lüleyi çevirdiklerinde suyun akmadıın hayretle görürler stanbul u suya kavuturan Koca Sinan ın evinde bir damla su yoktur. E) SNAN IN YUMURTASI Kristof Kolomp a bir yumurta vererek: -Bunu dikine durdurabilir misin, diye sorduklarında Kristof Kolomb yumurtayı eline almı, dibi yere gelecek ekilde tutmu. Sonra da yumurtayı masaya vurmu, yumurtanın dibi kırılmı. Kristof Kolomb dibi kırılan yumurtayımasaya koymu.. Dibi kırılan yumurta elbette dik olarak durmu. Bu olayı bi,lenler, duyanlar aynı eyi Mimar Sinan a sorduklarında Sinan hiçbir ey demeden yumurtayı alıp masaya bırakmı. Sonra parmaındaki yüzüünü çıkarmı ve masaya koymu. Yumurtayı da alıp masadaki yüzüün üstüne koymu. Yumurta dik olarak hem de kırılmadan durmu. Bu olay Mimar Sinan ın mimarlık bilgisinin en güzel örneklerinden biridir. 10

13 SONUÇ Biz bu proje çalıması ile Mimar Sinan ın eserlerinin bunca yıl dayanmasının nedenlerini anladık. Anladık ki yaptıı eser için çok çaba sarf etmi ve eserlerinin ölümsüz olması için en küçük detayı bile unutmamı. Çalıanlara, emek veren herkese saygı göstermi. Kimsenin hakkını yememi. Yaadıı toplumu çok iyi tanımı, deer yargılarını önemsemi. Yani yurdunu, ulusunu, insanları seven herkesin yapması gerekenleri yapmı aslında. Mimar Sinan ın yaptıı eserlerin tüm mimar, mühendis ve müteahhitlere örnek olmasını, depremlere dayanıklı binalar yapılması için her eyin yapılmasını, in sanların yok yere ölmemesini diliyoruz. Büyük bir mimar ve aynı zamanda mühendis olan Mimar Sinan la gurur duyuyoruz. 11

14 Hüsreviye Külliyesi Çoban Mustafa Paa Külliyesi Haseki Külliyesi Mimar Sinan ın Türbesinden görüntüler 12

15 Mimar Sinan ın Çıraklık eserim dedii ehzade Cami ehzade Cami ç Görünüm 13

16 Süleymaniye Cami Külliyesi Süleymaniye Cami iç görünüü 14

17 Cami avlusuna giri kapısı Camiye giri kapısı Süleymaniye Cami Avlusu Kanuni Sultan Süleyman Türbesi Mihrimah Sultan Türbesi 15

18 Selimiye Cami Süleymaniye Cami iç görüntüsü 16

19 Selimiye Cami kubbeleri Selimiye Cami Avlusu Selimiye Cami içinden bir görüntü Selimiye Cami içinden görüntüler 17

20 Üsküdar Mihrimah Sultan Cami Edirnekapı daki Mihrimah Sultan Cami Mimar Sinan Mihrimah Sultan Camilerden Birinde Güne batarken dierinde gökyüzünde Ay görünür.(mihri Mah) 18

21 Büyük Çekmece Köprüsü Alibeyköyü Baraj Kemerburgaz Kemeri Eyüp Sultan Çemesi Maglova (Mogolaga) Su Kemerleri 19

22 KAYNAKÇA Bekta, C. (2002) Sevgiyle Yap stanbul:nkılap Kitabevi ve Yayın Sanayı A. Dino, A.(1999) Sinan Bir Düsel Yaam Öyküsü (1.B asım) stanbul:can Yayınları Egli, E Çeviren Prof. Dr. Atar. (2009) Osmanlı Altın Çaının Mimarı Mimar Sinan (1.Basım) stanbul : Arkeoloji ve Sanat Yayınları http.// om/bilgi-deposu/ mimar-sinan-bir-hikaye.html RESM KAYNAKÇA