CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİ VE SİYASİ ANALİZ

Transkript

1 İÇ POLİTİKA CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİ VE SİYASİ ANALİZ OCAK 2007 SARIKONAKLAR İŞ MERKEZİ C. BLOK D.16 AKATLAR İSTANBUL-TÜRKİYE

2 CUMHURBAŞKANLIĞI SEÇİMİ VE SİYASİ ANALİZ 2007 yılı Türkiye için siyaset, dış politika ve ekonomi alanında kritik bir yıl olacaktır. Cumhurbaşkanlığı seçimleri ile genel seçimler siyasi alanda, Avrupa Birliği, Kıbrıs, Irak ve ABD ile ilişkiler dış politika alanında, ekonomik istikrar ve iyimser beklentilerin sürdürülmesi de ekonomi alanında öncelikli konular olacaktır. Ancak Türkiye nin 2007 yılındaki en önemli konusu Cumhurbaşkanlığı seçimleridir. Ve bu seçim diğer tüm konuları da etkileyecek ve şekillendirecektir seçimleri öncesinde yaşanan ekonomik ve siyasi dalgalanmalar ve krizler sonrasında seçimler ile birlikte yakalanan siyasi istikrar Türkiye için özlediği bir gelişme olmuştur. Ancak bu siyasi istikrar daha çok yasama ve yürütmenin hızlanması alanında yaşanmıştır. Yakalanan siyasi istikrar içinde iktidar partisinin devlet kurumları ile ilişkileri ve Anayasanın temel unsurlarına ilişkin bazı düşünce ve uygulamaları endişe kaynağı haline dönüşmüştür. Türkiye ekonomik ve sosyal alandaki gelişimi için öncelikle siyasi istikrara ihtiyaç duymaktadır. Ancak siyasi istikrar sadece Meclis te tek partili bir hükümetin kurulabilmesi olarak görülmemelidir. Türkiye nin özlediği gerçek siyasi istikrar anayasal kurumlar ve düzenlemeler ile azami uyum içinde olabilecek bir tek partili hükümet karşısında dengeli ve etkin bir muhalefet, yasama, yürütme ve yargı arasında azami denge ile sistemin tepesinde Anayasal rejimi ve temel değerleri taşıyan ve gözeten bir Cumhurbaşkanı siyasi istikrarın vazgeçilmez öğeleridir. Bu çerçevede değerlendirildiğinde 2007 yılında yapılacak olan Cumhurbaşkanlığı seçimleri büyük önem taşımaktadır. Cumhurbaşkanı nın nasıl ve kimler arasından seçileceği Anayasamızda düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanı nın yetkileri de yine Anayasamızda belirtilmiştir. Cumhurbaşkanı nın temel görevi anayasal düzenin ve anayasanın temel ilklerinin ve anayasal düzenlemelerin gözetilmesi ve gerektiğinde korunmasıdır. Bu amaçla Cumhurbaşkanı na yasama, yürütme ve yargı ile ilişkilerinde önemli yetkiler tanınmıştır. Cumhurbaşkanı Anayasa ile yasama, yürütme ve yargı arasındaki ahengi de gözetmektedir ve bu nedenle yasamalar nihai olarak Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmakta, yürütmenin atamalarında Cumhurbaşkanı onayı aranmakta ve yüksek yargı kurumları ile diğer anayasal kurumların atamalarında Cumhurbaşkanı yetki sahibi olmaktadır. İşte bu noktada Cumhurbaşkanı seçimi ve Cumhurbaşkanı nın kim olacağı Türkiye için büyük önem taşımaktadır. Anayasamız, Cumhurbaşkanlığı seçimi görevini TBMM ne vermiştir. Adaylar ise şartlarını yerine getirdiği takdirde meclisten ve meclis dışından olabilmektedir. Meclis dışından da aday olunabilmesi adayın toplumun daha geniş kesiminin desteğini alabilmesine ve partiler üstü bir kişilik olmasına olanak tanımaktadır. Nitekim görev süresi dolmakta olan sayın Ahmet Necdet Sezer bu nitelikte ve meclis dışından bir aday olarak seçilmiştir. Meclis aritmetiği içinde iktidar partisinin Cumhurbaşkanı adayı göstermesi ve seçebilmesi hem Anayasal ve hukuki bir haktır hem de siyaseten doğaldır. Ancak yedi yıllık görev süresi içinde Anayasanın temel niteliklerini gözeterek ve koruyarak, yasama, yürütme ve yargı alanında tarafsız kalarak ahengi sağlaması önceliği de siyasi istikrar açısından ve devlet kurumlarının işlerliği açısından kritik önemdedir. 2

3 Toplumun geniş kesimi tarafından benimsenmesi ise toplumsal istikrar açısından önemlidir. Bu çerçevede değerlendirildiğinde toplumun bugünkü siyasi tercihlerini yansıtabilecek yenilenmiş bir meclisin Cumhurbaşkanı nı seçmesi doğru bir yaklaşımdır. Ancak şu aşamada böyle bir erken seçimin siyasi ve ekonomik istikrar üzerinde yaratacağı sakıncalar nedeni ile mevcut meclisin Cumhurbaşkanı nı seçmesi tercihi ağır basmaktadır. Bu koşullarda siyasi ve toplumsal istikrarın gözetilmesi önceliğinde mevcut meclisin meclis dışından, partiler üstü, siyasi kurumların, devlet kurumlarının ve toplumun uzlaştığı ve kabul göstereceği bir adayı Cumhurbaşkanı seçmesi en iyi tercih olacaktır. İktidar partisinin uzlaşma olacağı inancı ile erken seçim tercihini kabul etmeyen iş dünyası ve toplumun bu iyi niyetini suistimal ederek yine kendi partisinden bir adayı seçmek istemesi ve seçmesi ise ciddi bir siyasi sıkıntı yaratacaktır. Muhtemelen iş dünyası ve toplumun geniş bir kesimi kendini aldatılmış hissedecek, böyle bir Cumhurbaşkanı ile devletin diğer kurumlarının sağlıklı çalışması pek de mümkün olmayacaktır. Bu nedenle Cumhurbaşkanı, meclis üyelerinin dışından, siyasi partilerin uzlaştığı, devlet kurumlarının ve toplumun geniş bir kesiminin kabul gösterebileceği bir kişi olmalıdır. Böyle bir Cumhurbaşkanı nın genel seçimler sonrası oluşacak yeni meclis ile çalışması da daha uyumlu olacaktır. Böyle bir tercih yapılması siyasi istikrara ve böylece ekonomik ve toplumsal istikrara büyük katkı sağlayacaktır. Aksi tercihlerin katkısı ise sınırlı olacak, hatta ekonomik ve toplumsal istikrarın sarsılmasına yol açabilecektir. Bu çerçevede iktidar partisinin bir üyesi üzerinde mutabakat ve uzlaşma arayışları da doğru bir adım olmayacaktır. Özelikle eşinin başörtüsü gibi konuyu sadece şekilleştiren ve basitleştiren ve eşinin başının açık olması halinde Cumhurbaşkanı olması kabul edilebilir sonucuna ulaşılabilen yaklaşımlar son derece yanlıştır ve ileri de doğabilecek daha büyük riskleri barındırmaktadır. İktidar partisi mensubu böyle bir nitelikteki kişinin Cumhurbaşkanı seçilmesi ve iktidar partisinin genel seçimlerde yeniden tek başına iktidara gelmesi halinde Cumhurbaşkanının yasama, yürütme, yargı arasındaki dengeyi ve ahengi gözetmesi olasılığı azalacak, daha da önemlisi Anayasanın temel ilkelerine ilişkin değişiklik olasılıkları önündeki önemli bir engel de kalkmış olacaktır. Böyle bir tehdidin hiç olmadığını söylemek mümkün değildir. Nitekim TBMM nin kuruluş yıldönümünde anayasanın değiştirilemez maddesi laikliğin tartışmaya açılması önerisi bizzat iktidar partisinin seçtiği meclis başkanı tarafından gündeme getirilmekte ve bu öneri başbakan tarafından da açıkça desteklenmektedir. Bu nedenle sadece şekilsel şartlar ile iktidar partisi içinden bir kişinin de Cumhurbaşkanı olmasına yönelik tercihler ileride daha büyük sıkıntılar yaratabilecektir. 3

4 Siyasi, toplumsal ve ekonomik istikrarın bu aşamada korunması meclis dışından bir adayın cumhurbaşkanı olmasını gerekli kılmaktadır. İktidar partisinin bugünkü tercihi bir erken genel seçime gidilmeden mevcut meclisin Cumhurbaşkanını seçmesidir. Cumhurbaşkanı adayının kim olacağına ilişkin tercihler ise öncelikle bir meclis üyesi olmasıdır. Ancak ilk kez başbakan ve dışişleri bakanı, ki partinin en yetkili iki adamlarıdır, Meclis dışından da bir adayın olabileceğini telaffuz etmişlerdir. Bu açıklama siyasi uzlaşma isteğine açık olunması şeklinde okunacaksa çok önemli ve olumludur. Bu takdirde iktidar partisi adayını bir uzlaşma içinde belirleyecektir sonucuna ulaşılabilir. Ancak yine Başbakan kendi adaylarını, kendi çalışmaları sonucunda ve nisan ayında açıklayacaklarını ifade etmektedir. Nitekim yine başbakan kendi planları olduğunu ve bunu nisana kadar açıklamayacaklarını söylemekte, açıklarlarsa bunun kendileri açısından siyasi bir hata olacağını düşünmektedir. Bu açıklamalar sonrası iktidar partisinin Cumhurbaşkanı adayını sadece kendi çevresi olarak tarif ettiği çevrede uzlaşma içinde seçeceği ve belirleyeceği anlamı çıkmaktadır. İktidar pastisi bu çevrenin dışındaki kesimler ile bir uzlaşma düşünmemektedir. Kendi çevrelerindeki uzlaşma ile belirlenecek meclis içinden veya dışından bir aday gösterilecektir. Bu aday uzlaşma ile seçildi şeklinde yansıtılacaktır. İktidar partisinin bu planı, ki bu planın olduğunu başbakan söylemektedir, geniş bir mutabakat ve uzlaşmayı öngörmemektedir. Ve bu şekilde belirlenecek adayın diğer kesimlerce de uygun görüleceği varsayılmaktadır. İktidar partisinin erken seçimler yapılmadan bu yöntem ile dar bir çevrenin veya iktidar partisinin çevresinin uzlaşması ile bir adayı göstermesi ve seçmesi de yine siyasi istikrara katkı sağlamayacaktır. Toplumun geniş kesiminin ekonomik istikrar uğruna erken seçime gitmeden bu meclisin uzlaşma ile Cumhurbaşkanı seçmesi tercihi iktidar partisince kendi çıkarları için kullanılmış olacaktır. İktidar partisinin böyle bir tercihle seçeceği Cumhurbaşkanı ile yine diğer siyasi kurumların, devlet kurumlarının ve anayasal kurumların sağlıklı bir çalışma ortamı içinde olabileceğini düşünmek iyimserlik olacaktır. Muhtemelen Kasım ayındaki seçimlere kadar meclis ve diğer kurumlar arası işbirliği çalışmaz hale gelecektir. Türkiye nin böyle bir Cumhurbaşkanlığı tercihi ve seçimi sonrası girilecek olan genel seçim sürecinde de, ki bu bir erken seçime de (Temmuz 2007 gibi) dönüşebilir siyasi tansiyon istenmeyen boyutlara ulaşılabilecektir. Böyle bir siyasi ortamda ekonomik istikrarı korumak ve özellikle Avrupa Birliği, Kıbrıs ve Irak konusunda etkin politikalar geliştirip, uygulamak ta olanaksız hale gelecektir. Ekonomik istikrarın korunması son dört yıldır verilen emeklerin kaybolmaması ve sağlanan iyileşmenin sürdürülmesi açısından çok önemlidir. Ekonomik istikrarın kaybedilmesi ve ekonomik beklentilerin bozulması ile karşılaşılacak ekonomik ortamda hiçbir siyasi kurumun gizli veya açık gündemine ulaşma olanağı olmayacaktır. Türkiye de ekonomik iyileşmenin arkasında siyasi istikrarın ve bunun özellikle yabancı yatırımcılar başta olmak üzere tüm ekonomik aktörlerde yarattığı iyimserliğin olduğu unutulmamalıdır. Her şeye rağmen kendi Cumhurbaşkanı nı seçip 4

5 ardından tek başına yeniden iktidar olmak son dört senedir yaşanan siyasi istikrarı tekrar geri getirmeyecektir. Dış politikada da siyasi istikrarın kaybolması ile Avrupa Birliği nin (Almanya- Fransa) çok bilinçli olarak kilitlediği ilişkileri yıllarında açmak kolay olmayacaktır. Özellikle 2002 seçimleri sonrası meşruiyet ve muktedir olma sıkıntısı çeken iktidar partisinin meşruiyet kaynağı haline gelen Avrupa Birliği ilişkilerinin bozulması veya kopması siyasi olarak öncelikle iktidar partisini olumsuz etkileyecektir. Türkiye 2007 yılında kritik bir yıl yaşayacaktır. Siyasi, toplumsal ve ekonomik istikrarın sürdürülmesi ve güçlendirilmesinde kilit Cumhurbaşkanlığı seçimleri olacaktır. Türkiye, Meclis dışından geniş bir uzlaşma ile partiler üstü ve toplumun geniş kesimi tarafından kabul görebilecek bir Cumhurbaşkanı seçmelidir. Böyle bir Cumhurbaşkanı nın seçilmesi halinde genel seçimlerde halk bu seçime katkıda bulunan siyasi partileri ödüllendirecektir. Siyasi istikrar daha da güçlenecektir. 5