Yýl:30 Sayý:56 Mayýs-Haziran-Temmuz-Aðustos 2012

Transkript

1 Yýl:30 Sayý:56 Mayýs-Haziran-Temmuz-Aðustos 2012

2 Ýçindekiler Sivil Savunma Dergisi Sahibi: KKTC Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý 2 Sivil Savunma Faaliyetleri Yayýn Kurulu: Ali ORÇAN Cankat Çeribaþý PÝLTER Zeynep KAYA Oral BEYAZ Çilek BAYSAL Ahmet YILMABAÞAR Mehmet AVCIL Adres: KKTC Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý P.K Lefkoþa Tel:(0392) Faks:(0392) E.Posta: [email protected] 12 Bir Neslin Yazdýðý Destan: Erenköy Direniþi Temmuz Barýþ ve Özgürlük Bayramý Sivil Savunma Dergisi, 179/1994 sayýlý Sivil Savunma Teþkilat, Donatým ve Tedbirler Tüzüðü nün 36 ( 1 ) m a d d e s i u y a r ý n c a yayýmlanmaktadýr. Dergideki yazýlarýn içerdiði fikirler yazarlara ait olup, bu yazýlarýn resmi bir yönü yoktur. Ý s t e y e n l e r d e r g i d e yayýmlanmak üzere, ücret talep etmemek kaydýyla, Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý na yazý veya çeviri gönderebilirler. S i v i l S a v u n m a Te þ k i l a t Baþkanlýðý, yayýmlanmak üzere gönderilen yazýlarda, yazýnýn ana fikrini deðiþtirmeden, gerekli gördüðü düzeltmeleri yapabilir. Gönderilen yazýlar yayýmlansýn veya yayýmlanmasýn iade edilmez. D e r g i d e k i y a z ý l a r, k a y n a k gösterilerek yayýmlanabilir Mavi Gezegene Yolculuk Eski Mesleklerden: Oymacýlýk Yeþil ve Mavinin Buluþtuðu Yer: Sipahi Köyü Geçmiþi Yaþayan Mekan: Kýbrýs Özel Etnoðrafya Müzesi

3 ...Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Eðitim, Tatbikat, Arama - Kurtarma ve Yangýn Söndürme Faaliyetleri Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý dönem içerisinde; ilk ve orta dereceli okullardaki öðrencilerle, üniversite öðrencilerine, kurum kuruluþlara, Sivil Savunma Halk Örgütü personeline ve kadrolu personele yönelik eðitim ve tatbikatlara devam etti. Öðrenciler Sivil Savunma Konularýnda Bilgilendirildi Artý Eðitim Kurumu, 08 Aðustos 2012 tarihinde Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðýný ziyaret etti. Öðrenciler sivil savunma faaliyetleri ve kullanýlan techizatlarla ilgili bilgiler aldýlar. Sivil Savunma Kadrolu Personeline Eðitim Sivil Savunma Teºkilat Baºkanlýðý, hizmet içi eðitimleri çerçevesine Radyo Müdürlüðü personeline Mayýs 2012 tarihleri arasýnda TRT eðitimci spikeri Ayfer DURAK tarafýndan diksiyon eðitimi verildi. Ýngilizce Lisan Eðitimlerine Devam Edildi Sivil Savunma Arama Kurtarma ªube Müdürlüðü personeli ile personel çocuklarýna yönelik Ýngilizce kurslarýna devam edildi. Halk Örgütü Eðitimleri Sivil Savunma Arama-Kurtarma Þube Müdürlüðü ile Ýskele Bölge Müdürlüðü, yeni kayýt yaptýran 1964 doðumlu halk örgütü personeline Haziran 2012 tarihlerinde sivil savunma konularýnda temel ve ek eðitim verdi. Okullarda Sivil Savunma Eðitimleri Sivil Savunma Gazimaðusa Bölge Müdürlüðü personeli tarafýndan Canbulat Özgürlük Ortaokulu öðrencilerine 03 Mayýs 2012 tarihinde, Mormenekþe Ýlkokulu öðrencilerine ise 25 Mayýs 2012 tarihinde doðal afetler ve ilkyardým konularýnda eðitim verildi. Üniversitelerde Sivil Savunma Eðitimleri Arama-Kurtarma Þube Müdürlüðü personeli tarafýndan Yakýndoðu Üniversitesi Spor Akademisi Sivil Savunma 2

4 ...Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Eðitim, Tatbikat, Arama - Kurtarma ve Yangýn Söndürme Faaliyetleri öðrencilerine 03 Mayýs 2012 tarihinde daðcýlýk ve Kurum ve Kuruluþlara Verilen Eðitimler arama-kurtarma konularýnda eðitim verildi. Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý Gazimaðusa Arama-Kurtarma Þube Müdürlüðü ile Bölge Müdürlüðü personeli tarafýndan Arkýn Palm Gazimaðusa Bölge Müdürlüðü tarafýndan Doðu Beach Otel çalýþanlarýna pratik ve uygulamalý olarak Akdeniz Üniversitesi Arama-Kurtarma Kulübünün 17 Mayýs 2012 tarihinde ilkyardým ve yangýn (DAÜ-KUT) Bahar Þenlikleri çerçevesinde 19 Mayýs konularýnda eðitim verildi tarihinde yapmýþ olduklarý gösteriye destek Sivil Savunma Ýskele Bölge Müdürlüðü verildi. tarafýndan Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklýðý (TPAO) sondaj ekibi personeline 28 Mayýs 2012 tarihinde Tatbikatlar yangýn söndürme ve kurtarma konularýnda eðitim Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý Lefkoþa verildi. Bölge Müdürlüðü ile Arama-Kurtarma Þube Müdürlüðü personeli tarafýndan Yakýndoðu Koleji öðrencilerine yönelik olarak 04 Mayýs 2012 tarihinde yangýn söndürme tatbikatý icra edildi. Sivil Savunma Arama-Kurtarma Þube Müdürlüðü personeli 12 Haziran 2012 tarihinde Þht.Teðmen Caner Gönyeli 2012 Arama-Kurtarma Tatbikatý na katýldý. Girne Bölge Müdürlüðü tarafýndan ise 31 Mayýs 2012 tarihinde Acapulco Hotel ve Koroneum Golf Resort personeline ilkyardým, yangýn söndürme ve kurtarma konularýnda eðitim verildi. Lefkoþa Bölge Müdürlüðü tarafýndan 04 Haziran 2012 tarihinde Elektrik Kurumu personeline yönelik Yangýn Söndürme tatbikatý icra edildi. Güzelyurt Bölge Müdürlüðü personeli tarafýndan 31 Mayýs 2012 tarihinde Yeþilyurt ve Güneþköy Özel Eðitim Merkezlerinde çalýþan personellere yönelik ilkyardým eðitimi verildi.

5 ...Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Eðitim, Tatbikat, Arama - Kurtarma ve Yangýn Söndürme Faaliyetleri Lefkoþa Bölge Müdürlüðü personeli tarafýndan Sivil Savunma Yangýnlara Müdahalede Etti 04 Haziran 2012 tarihinde Demirbað Möble Arama Kurtarma ªube Müdürlüðü personeli çalýþanlarýna, 07 Aðustos 2012 tarihinde ise Lefkoþa ile Güzelyurt Bölge Müdürlüðü personeli tarafýndan, Türk Belediyesi zabýta personellerine uygulamalý 23 Mayýs 2012 tarihinde Yeºilýrmak - Kurutepe'de ilkyardým eðitimi verildi. meydana gelen yangýna müdahale edildi. Arama Kurtarma ªube Müdürlüðü personeli ile Lefkoºa Bölge Müdürlüðü personeli tarafýndan 23 Mayýs 2012 tarihinde Haspolat'taki yangýna, 01 Haziran 2012 tarihinde Göçeri'de çýkan arazi yangýnýna ve 15 Temmuz 2012 tarihinde Deðirmenlik bölgesinde meydana gelen orman yangýnýna müdahalede bulunuldu. Arama-Kurtarma ªube Müdürlüðü ile Girne Bölge Müdürlüðü personeli, 14 Temmuz 2012 tarihinde Alsancak'ta meydana gelen kimyasal depo yangýný ve Güngör'deki orman yangýnýna müdahale etti. Su Baskýnlarýna Müdahale Arama-Kurtarma ªube Müdürlüðü ve Lefkoºa Bölge Müdürlüðü personeli tarafýndan Lefkoºa'da 11 Mayýs 2012 tarihinde etkili olan saðanak yaðmurun yol açtýðý su baskýnlarýna müdahale edildi. Gazimaðusa Bölge Müdürlüðü tarafýndan 21 Mayýs 2012 tarihinde Gazimaðusa da aþýrý yaðýþlar neticesinde oluþan su baskýnlarýna müdahale edildi. Sivil Savunma, Üniversiteler Arama Kurtarma Konseyi Toplantýsý Dönem içerisinde "Uluslararasý Üniversiteler Arama-Kurtarma Konseyi" birinci dönem faaliyet planlama çalýþmalarý kapsamýnda; Girne Amerikan Üniversitesi ve Yakýn Doðu Üniversitesinde üst kurul koordinasyon toplantýsý yapýldý. Sivil Savunma Güzelyurt-Gazimaðusa Ana Su Borusu Arýzasýna Müdahale Etti Arama - Kurtarma ªube Müdürlüðü ile Lefkoºa Bölge Müdürlüðü personeli tarafýndan Lefkoºa Türk Belediyesi'nin talebi üzerine 23 Temmuz 2012 tarihinde Güzelyurt Gazimaðusa ana su boru hattýnda meydana gelen arýzanýn giderilmesine katkýda bulunuldu. Sivil Savunmanýn Katýldýðý Toplantýlar Sivil Savunma Lefkoþa Bölge Müdürü Ali GÜRTEKÝN, Ledra Palace Otel de yapýlan Kriz Yönetimi toplantýsýna 12 Haziran 2012 tarihinde katýldý. Sivil Savunma Güzelyurt Bölge Müdürü Levent ARIKOÐLU ile Arama-Kurtarma Þube Müdürü Sadrettin TAVUKÇU, ODTÜ Kuzey Kýbrýs Kampüsünde 27 Haziran 2012 tarihinde düzenlenen Güzelyurt-Bostancý Taþkýn Koruma Projesi bilgilendirme toplantýsýna katýldý. Sivil Savunma 4 5

6 ...Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sosyal Yaþama Destek Faaliyetleri S ivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý dönem içerisinde; Ramazan Bayramý dolayýsýyla hastane, özel bakým merkezleri ile huzur evlerinde yaþamlarýný sürdürmekte olan yurttaþlara ziyarette bulundu. Sivil Savunma yarýþmalarýnda dereceye giren öðrenci ve öðretmenlere ödül töreni ve Türkiye Kültür Gezisi düzenledi. Halk örgütü mükelleflerine yönelik yasal yaþ haddi nedeni ile terhis iþlemlerine devam etti. Kadrolu personele yönelik sosyal ve moral etkinliklerinde bulundu. Sivil Savunma Personel Çocuklarýna Etkinlik Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý tarafýndan 01 Haziran Dünya Çocuk Günü çerçevesinde King Bowling eðlence merkezinde etkinlik düzenlendi. Personel çocuklarýna yönelik düzenlenen sinevizyon gösterilerine dönem içerisinde de devam edildi. Çocuklarýn eðlenceli ve eðitici vakit geçirdiði gösteriler Sivil Savunma Sosyal Tesisler Lokali nde gerçekleþtirildi. Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý Resim, Þiir, Kompozisyon ve Satranç Turnuvasý Ödül Töreni Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý nýn, Milli Eðitim Gençlik ve Spor Bakanlýðý ile koordineli olarak, her yýl düzenlediði Resim, Þiir, Kompozisyon ve Satranç Turnuvasý Yarýþmalarýnýn ödül töreni 18 Mayýs 2012 tarihinde Sivil Savunma Sosyal Tesisler Gazinosu nda gerçekleþtirildi. Doðum Günü Etkinliði Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðýnca; sosyal ve moral etkinlikleri çerçevesinde dönem içerisinde doðan personele yönelik doðum günü etkinliðine devam edildi. Sivil Savunma Kültür Gezisi Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý tarafýndan; Mayýs 2012 tarihinde Atatürk Öðretmen Akademisi öðrenci ve öðretmenlerinden oluþan kafilenin yaný sýra Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý yarýþmalarýnda dereceye

7 ...Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sosyal Yaþama Destek Faaliyetleri giren öðrenci, öðretmen ve görevli personele yönelik Temmuz 2012 tarihinde Ankara, Ýstanbul, Çanakkale ve Ýzmir i kapsayan kültür gezisi düzenlendi. Gaziantep Gazi Heyeti, Sivil Savunma Esentepe Sosyal Tesisleri nde Konuk Edildi 20 Temmuz 1974 Mutlu Barýþ Harekatý'na katýlan gazi ve eþlerinden oluþan 32 kiþilik Gaziantep Gazi Heyeti, Mayýs 2012 tarihleri arasýnda Sivil Savunma Esentepe Sosyal Tesislerinde konakladýlar. Ramazan Bayramý Etkinlikleri Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý Ramazan Bayramý etkinlikleri çerçevesinde; Sivil Savunma Lefkoþa Bölge Müdürlüðü personeli Bülent Ecevit Rehabilitasyon Merkezi ve Lefkoþa Çocuk Yuvasý ný, Ýskele Bölge Müdürlüðü personeli Sýnýrüstü Köyü ndeki Halk Vakfý Yaþlýlar Sitesi ni, Girne Bölge Müdürlüðü personeli ise Lapta Huzurevi ni ziyaret ederek, yaþamlarýný buralarda sürdüren sakinlerin bayramlarýný kutlayýp çeþitli hediyeler verdi. Etkinlikler çerçevesinde bölge müdürlüklerimizce; sorumluluk sahalarýnda bulunan ve ihtiyaçlý olduðu tespit edilen ailelere, içerisinde çeþitli gýda maddelerinin bulunduðu gýda paketi yardýmýnda bulunuldu. Ayný kapsamda, Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý personeline yönelik olarak tüm personelin katýldýðý bayramlaþma kokteyli düzenlendi. Veda Kokteyli Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý Baþkan Yardýmcýlýðý görev süresi dolan Hasan Ufuk BÝÇER ve uzman personel Erhan ERKILIÇ a 11 Temmuz 2012 tarihinde veda kokteyli yapýldý. Lefkoþa Özel Eðitim ve Ýþ Merkezi Öðrencileri Esentepe Sosyal Tesislerinde Konuk edildi Lefkoþa Özel Eðitim ve Ýþ Merkezi öðrencilerinden oluþan 42 kiþilik grup Haziran 2012 tarihleri arasýnda Sivil Savunma Esentepe Sosyal Tesislerinde konuk edildi. Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý görevi sona eren M.Levent AKYILDIZ a veda, göreve baþlayan Sivil Savunma Teþkilat Baþkaný Fýrat ALAKUÞ a ve uzman personel Önder YALÇIN a 28 Aðustos 2012 tarihinde veda ve tanýþma kokteyli düzenlendi. Sivil Savunma Halk Örgütü Mükellefleri Törenle Terhis Edildi Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý Halk Örgütü kadrolarýnda görev yapan ve Sivil Savunma Yasasý gereði yaþ haddinden görev süreleri dolan 536 mükellefe Haziran 2012 ayý içerisinde gerçekleþtirilen törenle þilt ve teþekkür belgeleri takdim edildi. Sivil Savunma 6 7

8 ...Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sosyal Yaþama Destek Faaliyetleri Her yýl Sivil Savunma Bölge Müdürlükleri tarafýndan düzenlenmekte olan Halk Örgütü hizmet belgesi takdim törenlerinde bu yýl; Lefkoþa Bölge Müdürlüðü nden 147, Gazimaðusa Bölge Müdürlüðü nden 169, Girne Bölge Müdürlüðü nden 108, Güzelyurt Bölge Müdürlüðü nden 50 ve Ýskele Bölge Müdürlüðü nden 62 kiþi olmak üzere toplam 536 mükellef terhis edildi. Bayanlara Yönelik Çay Etkinliði Dönem içerisinde Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý bayan personeli ve erkek personel eþlerine yönelik olarak düzenlenen Çay Etkinliði ne devam edildi. Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý 20 Temmuz 2012 ve 30 Aðustos 2012 Resmi Geçit Törenlerine Katýldý 20 Temmuz 1974 Mutlu Barýþ Harekatý nýn 38 nci yýldönümü ve 30 Aðustos Zafer Bayramý dolayýsýyla Dr.Fazýl Küçük Bulvarý nda düzenlenen Resmi Geçit Töreni ne, Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý da tam donanýmlý araçlarý ve personeli ile katýldý. Baþkent Lefkoþa ve diðer ilçe merkezlerinde gerçekleþtirilen törenlerde yer alan Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý, her zaman halkýmýzýn yanýnda olduðunu gösterdi. Bölge ve Semt Amirlerine Yemek Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý tarafýndan, Bölge Müdürlüklerinde görevli Bölge Amirleri, Emekli Bölge Amirleri ile Emekli Koordinatör ve ªube/Bölge Müdürleri için dönem içerisinde yemek düzenlendi. Okullarýmýza Katký Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý tarafýndan Yenicami Ýlkokulu, Atatürk Ýlkokulu ve Arapahmet Ýlkokulu nda öðrenim gören toplam 615 öðrenciye dönem içerisinde gýda takviyesi yardýmýnda bulunuldu.

9 Sivil Savunma 8...Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Yapýlandýrma ve Modernizasyon Faaliyetleri Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý dönem içerisinde; devlet dairelerine, okullara, derneklere, spor kulüplerine, muhtarlýklara ve yaþlý bakým evlerine katkýda bulunmaya devam etti. Envanterine yeni malzemeler dahil etti. Muhtarlýk ve Derneklere Yapýlan Katkýlar Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý dönem içerisinde, Sipahi Muhtarlýðý na, muhtarlýk binasý önünün düzenlenmesi için 25 Mayýs 2012 tarihinde inþaat malzemesi yardýmýnda, Gaziköy giriþine TC ve KKTC bayrak direklerinin temini ve montesi ile taþ duvar burç yapýmý yardýmýnda, Çamlýbel Spor Kulübü ne 25 Haziran 2012 tarihinde tamir ve tadilat için malzeme yardýmýnda, Ýskele ilçesindeki Civisil Spor Kulübü ne ve Yenierenköy Spor Kulübü ne 28 Haziran 2012 tarihinde eþofman yardýmýnda bulundu. Derince Muhtarlýðý na 28 Haziran 2012 tarihinde Atatürk Büstünün tamiri ve tadilatýnda, Ý s k e l e K ü l t ü r v e S a n a t D e r n e ð i n e düzenledikleri çocuk þenliði için 05 Mayýs 2012 tarihinde gýda ve ulaþým yardýmýnda, Topçuköy Kadýnlar Birliði Derneði ne 27 Mayýs 2012 tarihinde dernek binasý tamiratý için inþaat malzemesi yardýmýnda, Emekli Mücahit Komutanlarý Derneði ne 29 Mayýs 2012 tarihinde ofis malzemeleri konusunda, Engelliler Spor Federasyonu na 27 Haziran 2012 tarihinde 1 adet klima ve osmanlý kafesi yapýmý için malzeme yardýmýnda, Vadili Gençlik Merkezi ne 06 Aðustos 2012 tarihinde bir adet set üstü ocak yardýmýnda bulundu. Okullara Yapýlan Katkýlar Geçitkale Ýlkokulu 4 yaþ grubu öðrencilerinin oyun odalarýna 04 Mayýs 2012 tarihinde alüminyum kapý ve pencere ile oyun havuzu yapýmý yardýmýnda, Þht.Turgut Ortaokulu na 10 Mayýs 2012 tarihinde Atatürk Büstü yapýmý ve su çeþmesi yardýmýnda, Lefkoþa Özel Eðitim Merkezi ne 17 Mayýs 2012 tarihinde renkli fotokopi yardýmýnda, Spor Kulüplerine Yapýlan Katkýlar Bostancý Yalova Spor Kulübü ne 03 Mayýs 2012 tarihinde çatý izalasyonu yapýmýnda, Göçmenköy Spor Kulübü ne 20 Haziran 2012 tarihinde plastik sandalye yardýmýnda,

10 ...Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Sivil Savunmadan Haberler... Yapýlandýrma ve Modernizasyon Faaliyetleri Çayýrova Ýlkokulu na 5, Ýskele Ticaret Lisesi ne 5 Devlet Kurumlarýna Yapýlan Katkýlar ve Ýskele Saðlýk Merkezi ne 2 olmak üzere 11 Mayýs Gazimaðusa Veteriner Dairesi Þube Amirliði ne 2012 tarihinde toplam 12 adet oturma banký 03 Aðustos 2012 tarihinde 21 adet muhtelif koltuk, 4 yardýmýnda, adet sandalye ve 3 adet sehpa yardýmýnda, Çamlýbel Ýlkokulu na 05 Haziran 2012 tarihinde dolap yapýmý için malzeme yardýmýnda, Dipkarpaz Ýlkokulu na 06 Haziran 2012 tarihinde korkuluk yapýmý için malzeme yardýmýnda, Bülent Ecevit Rehabilitasyon Merkezi ne 13 Aðustos 2012 tarihinde 2 adet klima 42 adet havlu yardýmýnda, Sosyal Hizmetler Dairesi Çaðlayan Çocuk Yuvasý na 13 Aðustos 2012 tarihinde kýyafet ve ayakkabý yardýmýnda bulunuldu. Sivil Savunma Envanterine Yeni Cihazlar Dahil Edildi Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý na Haziran 2012 ayý içerisinde iki adet jenaratör, Bölge Müdürlüklerine, konferans sandalyesi, ahþap sehpa ve havalý komprösör, Arama Kurtarma Þube Müdürlüðü ne Aðustos 2012 ayý içerisinde 5 adet 2 kiþilik çadýr, 5 adet kaþýk sedye, 1 adet atýk su pompasý, 20 adet alev almaz yaðmurluk, 5 adet ilkyardým kurtarma mankeni,1 adet elektrikli kýrýcý jul, 5 adet aðaç kesme motoru, 5 adet üniversal levye alýnarak envantere dahil edildi. Erdal Abit Ýlkokulu na 28 Haziran 2012 tarihinde çocuk oyun parký yapýmý ve okul çevresinin tellenmesi yardýmýnda, Þht. Ýlker Karter Ýlkokulu na 17 Temmuz 2012 tarihinde 1 adet teksir makinesi yardýmýnda bulunuldu. Ýskele Halk Vakfý Yaþlýlar Sitesine Yapýlan Katký Ýskele Halk Vakfý Yaþlýlar Sitesi ne 08 Aðustos 2012 tarihinde 1 adet klima ve 2 adet tabela yardýmýnda,

11 Sivil Savunma Temmuz Barýþ ve Özgürlük Bayramý Mehmet Serkan TETÝK Radyo Müdürlüðü 20 Temmuz Kýbrýs Barýþ Harekâtý'nýn Bayrak Radyosu'ndan duyurulduðu gün. O ana kadar Rum radyolarý, "Bekledim de gelmedin" þarkýsýný çalarken, Lefkoþa semalarýnda Türk paraþütçüleri yaðmur gibi indiler. Ýþte o gurur dolu tarihi günden bu yana, tam 38 yýl geçti. Kýbrýs Türkü ebedi özgürlüðün, tam baðýmsýzlýðýn tarihini 20 Temmuz 1974'ü hiç UNUTMADI, UNUTMAYACAK ve UNUTTURMAYACAK. ýbrýs Cumhuriyeti, 1959 yýlýnda, Türkiye, fakat Makarios'u da bu ilhak için engel olarak gördü. Ýngiltere ve Yunanistan, Kýbrýslý Türkler ve Bu sebeple Atina, adadaki Yunan subaylarý vasýtasýyla KKýbrýslý Rumlar arasýnda imzalanan Zürih ve Makarios'u iktidardan düþürmeye çalýþtý. Nihayet 15 Londra Anlaþmalarý ile bu ülkelerin garantörlüðünde Temmuz 1974 tarihinde Yunanistan'da iktidarda Türk ve Rum halklarýnýn ortak eþitliðine dayalý olarak bulunan cuntanýn desteðiyle Kýbrýs Cumhurbaþkaný 1960 yýlýnda kuruldu. Ancak, 1963 yýlýndan itibaren Makarios'a karþý darbe yapan Nicos Sampson, adayý Rumlarýn silahlý saldýrýlarý sonucu, Kýbrýs Türkleri ülke Yunanistan'a baðlamayý amaçlayan süreci baþlattý. yönetiminden baský ile uzaklaþtýrýldý. Sampson darbesinden sonra Cunta, hem Rumlarýn, adayý Yunanistan'a baðlama kendine karþýt olan soydaþý Kýbrýslý Rumlarý, hem de hedefine ulaþmak, Enosis'i gerçekleþtirmek üzere Türkleri katletmeye baþladý. Geliþen bu olaylar yürüttükleri saldýrýlar ve ambargolar yýllarý üzerine Kýbrýs'ta 3 garantör ülkeden biri olan Türkiye arasýnda artarak devam eder ve Kýbrýs Türk halký, Cumhuriyeti, 15 Temmuz'daki darbeden hemen adanýn % 3'lük bir bölümüne sýkýþtýrýlýr. sonra, uzun süredir devam eden çatýþmalara, kan 1974'e gelindiðinde Yunan Cunta Hükümeti, dökülmesine ve çekilen acýlara son vermek üzere, adanýn ilhak edilme zamanýnýn geldiðine inanmýþ, gerekse de bozulan anayasal düzenin yeniden tesisi

12 için harekete geçti. Türkiye, 14 Aðustos sabahý "Ýkinci Barýþ Harekâtý"ný Türkiye, ilk önce diðer garantör ülke olan baþlattý. Harekâtýn amacý, doðuda Gazimaðusa ve Ýngiltere'ye ortak harekâtta bulunmak üzere teklif batýda Lefke'ye kadar olan bölgelerin Rum iþgalinden yaptý, olumlu cevap alamayýnca da, Garanti kurtarýlmasýydý. Türk Ordusu, 15 Aðustos günü Anlaþmasý'ndan doðan haklarýný kullanarak söz Gazimaðusa'yý, 16 Aðustos günü de Lefke'yi ele konusu müdahaleyi tek baþýna gerçekleþtirdi. geçirdi ve I. Harekât'ta aldýðý 130 km karelik alaný dört 20 Temmuz 1974 sabahý baþlayan Birinci Barýþ bin kilometre kareye çýkararak, Gazimaðusa-Lefkoþa Harekâtý, Türk birliklerinin Lefkoþa-Hamitköy-Gönyeli ve Güzelyurt hattýný tutmayý baþardý. ve Pýnarbaþý bölgelerine hava indirme, Yavuz plajýna Türkiye'nin 16 Aðustos 1974 tarihinde ateþkes da çýkarma yapmasýyla baþladý. Türk birlikleri önce ilan etmesini müteakip, yýllardýr ekonomik ve Girne'ye, daha sonra Lefkoþa'ya yöneldi. Böylece toplumsal zorluklar içinde yaþayan Kýbrýslý Türkler Girne-Lefkoþa hattý birleþtirilmiþ oldu. özgürlüklerine kavuþtu. Barýþ Harekâtý'ndan sonra Gerek Birleþmiþ Milletler Güvenlik Konseyinin ise, 02 Aðustos 1975'te yapýlan Nüfus Mübadele çaðrýsý, gerek Kýbrýs'taki çýkarmanýn askeri durumu Anlaþmasý'yla, BM gözetiminde, Güneyden Kuzeye nedeniyle; Türkiye, 22 Temmuz günü saat 17.00'den Türkler ve Kuzey'den Güney'e Rumlar olmak üzere itibaren harekâta son verdi. Ancak bu ilk Barýþ yaþanan geniþ çaplý göç hareketiyle iki kesimlilik de Harekâtý, Kýbrýs Türk toplumunun güvenliðinin saðlanmýþ oldu. Ýlginçtir ki, bu müdahale sonucu, asýl saðlanabilmesi için yeterli olmaktan uzaktý. amaç, Kýbrýslý Türklerin kurtarýlmasý ve adanýn Lefkoþa-Girne yolunun denetim altýna Yunanistan'a baðlanmasý önlenmiþ, bunun yanýsýra, alýnmasýyla, Lefkoþa'nýn Türk kesiminin denizle Yunanistan'a da tekrar demokrasi gelmiþtir. Sadece baðlantýsý saðlandý. Bunun dýþýnda kalan yerleþim adadaki Sampson Cuntasý deðil Yunanistan'daki bölgelerinde ise, baþta Gazimaðusa olmak üzere çok Askeri Cunta da çöker. Kýbrýs'ta ateþkes saðlanmasý sayýda Türk, güvenlikten yoksun kalmýþ; Rum ve ile birlikte Yunan Hükûmeti istifa eder, Karamanlis Yunan kuvvetlerinin merhametine býrakýlmýþtý. Fransa'dan Atina'ya dönerek Ulusal Birlik Hükûmeti Kýbrýs konusunda garantör devletler olan kurar, Kýbrýs'ta ise Sampson iktidardan çekilerek Ýngiltere, Türkiye ve Yunanistan'ýn Dýþiþleri Bakanlarý yerine eski Temsilciler Meclisi Baþkaný Glafkos Cenevre'de bir araya gelerek, Temmuz ve 8-13 Klerides geçer. Aðustos tarihleri arasýnda iki aþamada barýþ Enosis'e karþý onurlu bir savaþ veren Kýbrýs koþullarýný görüþtüler. Burada Kýbrýs Türklerini temsil Türk Halký, yýllarý arasýnda Kýbrýs Türk eden heyet, adanýn yeni bir anayasaya ihtiyacý Federe Devleti'ni kurar. Kýbrýs Türk Federe Devleti olduðunu, iki kesimli bir federasyon kurularak Türk Meclisi, 15 Kasým 1983'de oy birliði ile aldýðý bir kararla tarafýna %34 toprak býrakýlmasý gerektiðini belirtti, Kuzey Kýbrýs Türk Cumhuriyeti'nin kurulduðunu ilan Rumlar ve Yunanistan ise buna yanaþmadý. eder ve Kýbrýslý Türk Halký yeni kurulan devletiyle Tüm bu geliþmeler üzerine, Rum ve onurlu mücadelesini 38 yýldýr taçlandýrmaya devam Yunanlýlarýn zaman kazanmak istediðini anlayan eder.

13 Sivil Savunma 12 BÝR NESLÝN YAZDIÐI DESTAN: ERENKÖY DÝRENÝÞÝ Sivil Savunma Dergi Yayýn Kurulu ergimizin bu sayýsýnda Erenköy dedi. Ýskender Tunçkol, Kýbrýs'taki direniþe katký D i r e n i þ ' i n d e c a n ý n ý s i p e r e d e n koymak için altmýþ kadar arkadaþýyla birlikte, Dkahramanlardan birine yer verdik. Tam 48 Ankara'daki Paraþüt Kulesi'nin önünde bir gece yýl önce, Ankara'dan Erenköy'e uzanan ve zaferle toplandýklarýný, oradan kendilerini askeri kamyonlarýn sonuçlanan bu onurlu mücadeleyi, o dönemde aldýðýný ve Zir Vadisi'ne giderek askeri eðitim üniversite öðrencisi olan Ýskender Tunçkol'dan aldýklarýný söyledi. Eðitimin dördüncü günü, dinledik. kendisiyle birlikte 19 arkadaþýnýn eðitimine ara Direniþ öncesi Ankara Üniversitesi Fen verilerek, hemen Kýbrýs'a gönderildiðini belirten Fakültesi Kimya bölümünde ikinci sýnýf olan Tunçkol, Tunçkol, "bizi bir salona aldýlar. Orada bayrak, silah ve 21 Aralýk 1963 olaylarýnýn patlak vermesinden Kuran üstüne TMT andýný içtik. Bu yemin bizim için hemen sonra, Kýbrýs'a gelmek için harekete geçti. çok büyük bir þerefti" dedi. Sohbetimiz sýrasýnda, o dönemde Kýbrýs'ta Yemin'den hemen sonra Kýbrýs'a yolculuðun bulunan ailelerinden haber almanýn çok zor baþladýðýný belirten Ýskender Tunçkol, havanýn çok olduðunu, bu yüzden 1964 Þubatýný fýrsat bilerek soðuk olduðunu ve ýsýnmak için birbirlerine Kýbrýs'a geldiklerini söylen Ýskender Tunçkol, Kýbrýs'a sarýldýklarýný, sürekli ayný kumanyayý yediklerini gelmeden önce Türk Ordusunun en kýsa sürede söyledi. Uzun ve yorucu bir yolculuðun ardýndan Kýbrýs'a çýkmasý için mitingler düzenlediklerini tenha bir koya vardýklarýný ve açýkta kendilerini bir söyledi. Adaya geldiklerinde tüm yollarýn kapalý balýkçý teknesinin beklediðini dile getiren Tunçkol, olduðunu ve evine gidemediðini belirten Tunçkol, "balýkçý teknesi kýyýya yanaþtý, ilk olarak silah ve "Eve gidemediðim için Göçeri'de gün cephaneyi taþýdýk ve 31 Mart 1964 saat ondört mücahitlik yaptým ve sonra geri Ankara'ya döndüm" sýralarýnda yola çýktýk. Bulunduðumuz tekne su aldýðý dedi. için, yolculuk boyunca nöbetleþerek su boþalttýk. Eðitim için Türkiye'ye döndüðünde yine Gece yarýsýndan sonra kýyaya yaklaþtýk. Ama o ana arkadaþlarýyla birlikte mitinglere devam ettiklerini, kadar nereye gideceðimizi bilmiyorduk" dedi. okula çok gitmediklerini ifade eden Ýskender Bey, Kýyýya geldiklerinde Erenköy'e çýktýklarýný mitinglerde "Kýbrýs Türk'tür Türk kalacaktýr", "Ordu anladýklarýný dile getiren Tunçkol "Karaya çýkmamýza Kýbrýs'a" gibi sloganlar atýyorduk. Yaptýðýmýz bu Erenköy sakinleri yardým etmiþti" dedi. Ýskender Bey, mitingler kýsa sürede sonuç vermeye baþlamýþtý" iki grup halinde camii ve okula yerleþtiklerini, uzun ve

14 zorlu yolculuðun ardýndan dinlenmek üzere uzandýklarýný söyledi. Kýsa bir süre sonra silah sesleriyle yerlerinden fýrladýklarýný belirten Ýskender Bey, "Rumlar için 1 Nisan tarihi özeldi. Çünkü EOKA'nýn 9'uncu kuruluþ yýlýný kutladýklarý gün olan 01 Nisan'da amaçlarý, Erenköy'ü almaktý. O yüzden saldýrýya geçtiler" dedi. Erenköy'deki mücadelenin böyle baþladýðýný ve iki yýl süreyle devam ettiðini kaydeden Tunçkol, donaným ve asker bakýmýndan çok güçlü olan Rum saldýrýlarýný, yaklaþýk beþ yüz kiþiyle püskürtmeyi baþardýklarýný vurguladý. "Çatýþma sýrasýnda tek tedbir almadýðýmýz yer denizdi. Rumlar üç tane hücum botuyla birlikte bizlere saldýrdýlar. Ateþ çemberi altýnda kaldýðýmýz sýrada, Türk Jetlerinin geliþiyle Rumlar neye uðradýðýný þaþýrdý" diyen Ýskender Tunçkol, o anýn kendileri için tarif edilemez bir sevinç olduðunu, Anavatan Türkiye sayesinde Kýbrýs Türkünün yok ediliþinin önlendiðini söyledi. Ýskender Tunçkol, sözlerini þöyle noktaladý; "Vatanýmýza ve bayraðýmýza olan baðlýlýðýmýz ve yürekten inancýmýz sayesinde, Rumlarýn hunharca saldýrýlarýna karþý koyduk ve bu onurlu mücadeleyi Mehmetçiðin desteðiyle zaferle taçlandýrdýk. Aradan tam kýrk sekiz yýl geçmesine raðmen tüm yaþanmýþlýklar hala daha dün gibi. Tüm bu yaþananlara raðmen ne yazýk ki Rumlar, hala daha ayný zihniyette devam ediyorlar. Çok zor þartlarda verilen bu onurlu mücadeleyi en doðru þekilde genç neslin bilmesi gerekiyor. Genç nesil þu anda ne yazýk ki bizim hissettiðimiz duygulara sahip deðil. Bunun için, o dönemi bire bir yaþayan bizlerin görevi, genç nesle tarihini en doðru þekilde aktarmaktýr."

15 (Uluslararasý Üniversiteler Arama-Kurtarma Konseyi) Sivil Savunma Dergi Yayýn Kurulu S ivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý katkýlarýyla; ülkemizde bulunan Atatürk Öðretmen Akademisi, Doðu Akdeniz Üniversitesi, Girne Amerikan Üniversitesi Lefke Avrupa Üniversitesi, Uluslararasý Kýbrýs Üniversitesi ile Yakýn Doðu Üniversitesi'nin, ortak giriþimi ile Uluslararasý Üniversiteler Arama-Kurtarma Konseyi 24 Nisan 2012 tarihinde kuruldu. 2 0 ü l k e d e n 3 6 ü n i v e r s i t e v e 6 6 akademisyenden oluþan konsey, halen üye olan veya üye olacak deðiþik ülkelerdeki üniversitelerde kurulmuþ arama-kurtarma ve yardým amaçlý ekiplerin, dünyamýz ekolojik dengesinin bozulmasý nedeni ile insanlýðý tehdit edecek boyutta ve giderek artan bir þekilde ortaya çýkan doðal afetlere karþý müþterek mücadele kabiliyetinin geliþtirilmesi, bu gibi olumsuz durumlar karþýsýnda ortaya çýkabilecek sorunlar ve çözüm önerilerinin tespiti ve bu amaçla karþýlýklý bilgi ve deneyim paylaþýmýnýn saðlanarak, gerektiðinde din, dil, ýrk ve coðrafya ayrýmý gözetmeksizin insanlýk adýna, müþterek arama- kurtarma ve yardým amaçlý faaliyetlerde bulunmasýný saðlamak ve kendi amaçlarýna benzer çalýþmalarda bulunan tüm dünyadaki dernekler, vakýflar, gerçek ve tüzel kiþiler, kamu kurum ve kuruluþlarý ile iþ birliði yapmayý amaçlýyor. Uluslararasý Üniversiteler Arama-Kurtarma Konseyi ne üye olan üniversiteler þunlardýr: Somali'den; Mogadishu Universitesi Pakistan'dan; The University of Lahore Nepal'den; Tribhuvan University Hindistan'dan; College of Advanced Technology Studies (CATS) Kýrgýzistan'dan; Biþkek Academy of Finance& Economy Ürdün'den; Irbid National University JORDAN Azerbaycan'dan; Azerbaijan Economic University Brezilya'dan; University of Taubate Uganda'dan; Islamic University in Uganda Endonezya'dan; Islamic University of Indonesia Ýran'dan; Kerman Medical Universitesi Rusya'dan; Voronezh State University of Architecture and Civil Engineering ve Tambov State Technical University Kazakistan'dan; Miras Üniversitesi Polonya'dan; Uczelina Vistula Üniversitesi Sivil Savunma 14 15

16 Etyopya'dan; Arba Minch Üniversitesi Moldova'dan; Üniversity For European Political Economic Studies Yemen'den; Dar Al - Salam Üniversitesi Makedonya'dan; Institute of Earthquake Engineering and Engineering Seismology, Üniversity "St.Cyriland Methodius" IZIIS of Macedonia Türkiye den; Çanakkale Onsekiz Mart, Bahçeºehir, Gazi, Maltepe ve Ondokuz Mayýs Üniversitesi Kuzey Kýbrýs Türk Cumhuriyeti'nden; Atatürk Öðretmen Akademisi, Doðu Akdeniz, Girne Amerikan, Lefke Avrupa, Yakýn Doðu ve Uluslararasý Kýbrýs Üniversitesi. Konseyin birinci dönem baþkanlýðýna Prof. Dr. Hüseyin Gökçekuþ, üst komite üyeliklerine ise Kuzey Kýbrýs Türk Cumhuriyeti'nden Girne Amerikan Üniversitesi, Türkiye'den Çanakkale 18 Mart Üniversitesi, Pakistan'dan The Unýversity Of Lahore, Hindistan'dan College Of Advanced Technology Studies (CATS), Azerbaycan'dan Azerbaijan State Economic University, Brezilya'dan University Of Taubate, Endonezya'dan Islamic University Of Indonesia, Polanya'dan Uczelina Vistula University, Ýran'dan Kerman Medical University ve Rusya'dan Tambov State Technical University seçildi. Konsey alt komitesinde yer alan Konsey Sekreterya Temsilciliðine Yakýndoðu Üniversitesi, Harekat ve Eðitim Temsilciliðine Doðu Akdeniz Üniversitesi, Lojistik Temsilciliðine Lefke Avrupa Üniversitesi, Basýn ve Sosyal Ýþler Temsilciliðine Atatürk Öðretmen Akademisi, Dýþiliþkiler ve Konsey Üyelik Müracaatlarý Temsilciðine Uluslararasý Kýbrýs Üniversitesi ve Afet Takip Temsilciliðine ise Girne Amerikan Üniversitesi görevlendirildi. Konsey adý altýnda web sayfasý da hazýrladý. Sayfanýn içerisinde üye üniversitelerin bilgileri, yapýlan ve yapýlmasý planlanan faaliyetlerin takibi, iletiþimi ve duyurularý yer alýyor. Öte yandan Uluslararasi Üniversiteler Arama Kurtarma Konseyi Dönem Baskani ve Yakin Dogu Üniversitesi Rektör Yardimcisi Prof. Dr. Hüseyin GÖKÇEKUS, Temmuz 2012 tarihlerinde Jogjakarta'da Konsey üyesi Endonezya Islam Üniversitesinin davetlisi olarak katildigi Ýkinci Uluslararasý Sürdürülebilir Çevre Yapýsý konulu konferansa katýlarak bildiri sundu. Profesör Edy Suandi KKTC'de kurulan Uluslararasi Üniversiteler Arama Kurtarma Konseyi'nin önemini vurguladigi açilis konusmasinin ardindan, konseyin kurulusu ve ileriye dönük çalismalari ile ilgili olarak konusma yapmak üzere sözü Profesör Gökçekus'a verdi. Profesör Gökçekus bu dogrultuda, Uluslararasi Üniversiteler Birligi'nin kurulus amaçlari ve faaliyet planlari ile ilgili katilimcilara yönelik bir konusma yapti. Uluslararasi Üniversiteler Arama Kurtarma Konseyi'nin ilk defa uluslararasi platformda resmen temsil edildigi söz konusu konferansta konseyle ilgili konusmasinin ardinda sözlerine devam eden Prof. Dr. Hüseyin GÖKÇEKUS, Üniversiteler adasi KKTC temali, Kuzey Kibris Türk Cumhuriyeti'ndeki Yüksek Ögrenim faaliyetleri ile ilgili olarak da bilgi verdi.

17 Yeþil ve Mavi'nin Buluþtuðu Yer Sipahi Köyü Salih TANER Ýskele Bölge Müdürlüðü bulunduðunu da bizlere aktardýlar.. Þimdiye kadar içme suyu sýkýntýsý çekmeyen köy sakinleri, rivayete göre cilt hastalýklarýna iyi geldiði söylenen, köyün güney doðusunda bulunan Kaleburnu köy yolu üzerindeki, tarihi çeþmenin Sipahi, Karpaz yarým adasýnýn kuzeyinde, yeþil ve mavinin buluþtuðu, tarihi dokusu ve kendine has evleriyle bilinen þirin bir köyümüz. Sipahi Köyüne gidenlerin dikkatini ilk çeken suyunun halen aktýðýný söylediler. þey, dað eteklerine daðýlmýþ olan ve Karpaz taþý diye Köyün gençleri, öðrenimlerini Yenierenköy ve de bilenen kesme taþlardan yapýlmýþ evler oluyor. Kumyalý da bulunan okullarda görüyor. Sipahi Sipahi köyü yerel yönetim olarak Yenierenköy köyünde yaþayan Rum çocuklar ise, sayýlarýnýn az Belediyesine baðlý. Köyde 1974 Mutlu Barýþ olmasýndan dolayý, Dipkarpaz'daki Rum okuluna Harekâtý ndan sonra çoðunluðu Türkiye nin Trabzon gidiyor. Köyde gençlerin sportif aktivitelerini ilinden göç eden 700 kiþi ve 70 kadar Rum yapacaklarý halý sahalarý da bulunuyor. yaþamaktadýr. Sipahi Köyündeki sohbetimizde ayrýca, köyde Köy halkýyla yaptýðýmýz sohbet sýrasýnda, iki Türk kahvehanesi olduðunu ve yalnýzca Çarþamba köyün geçim kaynaðýnýn hayvancýlýk, tarým, balýkçýlýk günleri açýlan bir Rum kahvehanesinin bulunduðunu ve arýcýlýk olduðunu öðrendik. Vatandaþlar, eski öðrendik. yýllarda harnup ve zeytin aðaçlarýnýn çok olduðunu ve Köy halkýnýn geçim kaynaklarý arasýnda tarým bu yüzden köyde, eskiden kalma bir yað deðirmeninin Sivil Savunma 17 18

18 olmasýndan dolayý, herkes kendi bahçesinde kendi kul ihtiyaçlarýný karþýlayacak þekilde sebze yetiþtiriyor. lan Köy sakinleri en büyük sorunlarýnýn iþsizlik ve ý l a Dipkarpaz'dan gelerek köylünün ekinlerine zarar veren yabani eþeklerin olduðunu vurguladýlar. Sipahi köyü sahillerinin dikkat çekici bir yaný ise, üzerinde yapýlaþma olmayan, insanlarýn kolay ulaþamadýðý ya da insan etkinliklerinden uzak kalmýþ, üreme ve barýnmak için kýyý maðara ve kovuklarý maz hale geldiði belirtiliyor. kendilerine yaþam alaný olarak seçen Akdeniz Ay Trias Bazilikasý'nýn dünya harikasý mozaik Foklarýna ev sahipliði yapmasýdýr. iþlemelerini Heracules isimli bir papaz yardýmcýsýnýn Sipahi köyünde 1957 yýlýnda tesadüfen yaptýðý ve mozaiklerin bir kenarýna kendi adýný da bulunan tarihi Ay Trias Bazilikasý (Kilise) bir çok turistin yazdýðý biliniyor. köyü ziyaret etmesinin en büyük nedeni. Son yýllarda köyün kuzeydoðusunda yapýlan ve Söz konusu bu tarihi bazilikanýn MS 535 inþaatý devam eden Karpaz Bay Resort yat limaný yýlýndan önce yapýldýðý sanýlýyor. 5. yüzyýlda yapýlan þimdilerde, bölgenin en gözde yeri haline gelmiþ ve 7. yüzyýla kadar kullanýlan bazilikanýn, MS 535 durumda. Yaklaþýk 350 yat a hizmet verecek olan yýlýnda, tahrip edildiði söyleniyor. Tahrip edilen liman, zorunlu durumlarda ticari gemilerin de bazilikanýn güney kesimine, daha sonra küçük bir kullanmasýna uygun þekilde inþa edildi. Yat limanýnýn kilisenin yapýldýðý ve 10. yüzyýla kadar kullanýldýðý, yapýmý tamamlandýðýnda, metrekarelik bir ancak 2. kez tahrip edilmesinin ardýndan artýk alaný kapsayacak.

19 Sivil Savunma 19 Sarayönü nün Asýrlýk Sandviççileri Cankat Çeribaþý PÝLTER (Sivil Savunma Haberalma ve Ýkaz Þube Müdürlüðü) ski meslekler eski ustalar. Ýþte Lefkoþa'da Herkesin kýsmetinin ayrý olduðunu ancak bu herkesin bildiði, geçmiþten günümüze ellerinin kadar kýsa mesafede ayný iþi yapan kiþi sayýsýnýn çok Elezzetleriyle ün yapmýþ sandviççiler. Yarým olduðunu dile getiriyorlar. asrý aþkýn süredir babadan oðula süre gelen ustalar. Ý n ö n ü M e y d a n ý n d a k i s o h b e t i m i z i Baþkent Lefkoþa'da Girne Kapýsýndan içeri giriyoruz. tamamladýktan sonra, Sarayönü ne gidip Ýlk duraðýmýz Doktor Küçük Anýtý nýn olduðu Ýnönü mahkemelerin önünde duruyoruz. Meydaný. Bu defaki duraðýmýz, tam 26 yýldýr ayný yerde Yarým asrý geçmiþ sandviç mesleðini ayný sandviççilik yapan Hilmi Lefkeli. Soyadýndan da yerde icra eden Kemal Yücedal ve Rifat Özoktay, anlayacaðýnýz gibi Hilmi Bey Lefkeli. 26 yýldýr hiç babalarýndan kalma mesleklerini yýllardýr en iyi býkmadan usanmadan, her sabah Lefke'den çýkýp þekilde yerine getiriyorlar. Sohbetimiz sýrasýnda ekmek teknesini açmýþ. Meslektaþlarý gibi son þimdilerde, eskiyi aradýklarýný söylüyorlar. Ýþlerin yýllarda artan kafeteryalardan o da þikâyetçi. eskiye göre iyi olmadýðýný, her geçen gün da daha Þikâyetçi ama o da "herkesin kýsmeti kendine" kötüye gittiðini belirtiyorlar. demekten kendini alamýyor. En büyük yakýnmalarý da Sarayönü nden, Bakalým, Lefkoþa'nýn simgesi haline gelen Ýnönü Meydaný na kadar olan güzergâhta yaklaþýk sandviççiler neler söylemiþ; altmýþ beþ tane kafeteryanýn oluþu.

20 Rifat Özoktay "Ýnönü Meydanýnda elli yýldýr bu mesleði yaparým. Babamdan kalan bir meslek. Þimdilerde iþler çok kötü. Saatte bir kiþi gelir desem yeridir. Eski zamanlarý gerçekten çok özleriz. O kadar çok iþ olurdu ki iþlemekten bileklerimiz açýlýrdý. Ben bu mesleði babamdan devraldým ama ne yazýk ki çocuklarým benim iþimi devralmadý. Hayat þartlarý, herkesin kendi iþi var. Bende eþimle birlikte elli yýllýk ekmek teknemizi çalýþtýrýyorum. (Dergimizle yaptýðý sohbetin sonrasýnda, Rýfat Özoktay, 21 Eylül 2012 tarihinde vefat etmiþtir. Merhuma tanrýdan rahmet diliyoruz.) Kemal Yücedal "1977 yýlýndan bu yana burada sandviçcilik yapýyoruz. Babamdan kalan meslek, küçük yaþta babamýn yanýnda yetiþtim ve ondan devraldým. Küçük bir aile iþletmesiyiz, eþim hep yanýmda. Çocuklarda iþlerinden kalan boþ vakitlerde yardýma gelirler. Allah'a þükür yuvarlanýp gidiyoruz. Ama bir gerçek var ki esnaf gerçekten çok zor durumda. Özellikle vergiler. Bizim gibi küçük esnafýn en büyük derdi. Ýþ yapan yapman o vergiyi öden. Ýþler ortada þekerli ama eskinin deðil, þimdinin þekerlisi. Özellikle Kýbrýs halkýnýn sandviçte bir damak zevki var. Son dönemlerde sandviçin marketlerde daha ucuza satýlmasý iþleri gerçekten çok düþürdü. Birde ülkedeki sandviççi sayýsý her geçen gün artýyor. Sadece Sarayönü nden Ýnönü Meydaný na altmýþ beþ kafeterya var. Gerisini artýk siz düþünün." Hilmi Lefkeli 26 yýldýr ayný yerde bu mesleði yaparým. Ne yazýk ki mesleðimi sürdürecek çocuðum var ama bu iþe ýlýmlý bakmazlar. Zaten genel olarak iþler eskisi gibi deðil. Hiç unutmam eskiden insanlar sandviç almak için burada sýra beklerdi. Artýk her köþe baþý sandviççi var. Var ama bizim gibi yapmazlar. Bu iþlere bir denetim getirmeleri gerekir. Biz 1980'lý yýllarda buradan Ýnönü Meydaný na 4-5 sandviççiydik. Þimdilerde o kadar çok kafeterya var ki sayýsýný bile bilmem.

21 Mavi Gezegene Yolculuk (Sivil Savunma Dergi Yayýn Kurulu) uzey Kýbrýs Türk Cumhuriyeti tarihi batýklarý, taþ demirlemeleri, kýrýk anforalarý ve deniz altýndaki Kgüzellikleriyle dalýþ meraklýlarýnýn uðrak yeri. Akdeniz'in berrak ýlýk sularý, ülkemizi gerek dalýþa yeni baþlayanlar, gerekse deneyimli dalgýçlar için mükemmel bir dalýþ bölgesi yapýyor. Son zamanlarýn gözde aktivitesi olan dalýþ kursuna, Sivil Savunma Teþkilat Baþkanlýðý çalýþanlarýnýn çocuklarý da katýldý. Amphora Diving Center'in profesyonel dalgýçlarý tarafýndan verilen kurs beþ gün sürdü. Kurs 8-10 yaþ grubundaki toplam on çocuða verildi. Daha önceden dalýþ kursu alan sekiz çocuðumuz bu yýlki etkinlikte ikinci seviye dalýþ kurslarýný aldýlar. Dalýþ kursu Girne'nin güzel kýyýlarýndan biri olan Kervansaray plajýnda verildi. Kursa katýlan çocuklar farklý bir dünyaya yolculuk yaptýklarýný ve yenidünya mavi gezegenin hayal bile edemedikleri kadar güzellikleri olduðunu söyledi. Verilen bu kursun amacý çocuklarýmýza gelecekte tercih edebilecekleri bir mesleðe ýþýk tutma ve yaþamlarý boyunca farklý bir uðraþ dalýnda kendilerini geliþtirmelerine yardýmcý olarak hayatlarý boyunca sivil savunmacý ruhuyla yetiþmelerini saðlamaktýr.

22 Geçmiþi Yaþayan Mekân Sivil Savunma Dergi Yayýn Kurulu Baþkent Lefkoþa'da çok kýsa bir süre önce olduðunu ve kýzý Derya Pektaþ tarafýnda açýlan Kýbrýs Özel Etnografya Müzesini siz restore edildiðini söyledi. Kýzýnýn mesleðinin okuyucularýmýz için ziyaret ettik. Gerçekten de restoratörlük olduðunu belirten Pektaþ, kýzýmla adý gibi özel bir yer. Mekân Kuzey Kýbrýs birlikte çalýþtýk ve uzun bir uðraþýn ardýndan çapýnda ilk özel etnografya müze olma geçtiðimiz Temmuz ayýnda burayý açtýk dedi. özelliðini, niteliðini taþýyor. Kýbrýs'ta son 150 Ergün Bey le sohbetimizin ardýndan Müze seneyi konu alan, yaþayan halklarýn üretken içerisine girdik. Orada bizi kýzý Derya Haným kimliðini, günlük hayatlarýnda kullandýklarý karþýlýyor ve müzeyi bize tanýtýyor. Mekânýn zemin zanaat ve sanat eserlerini sergileyerek anlatan katýnda, köy kahvehanesi, köy evleri, sýcak Kýbrýs Özel Etnografya Müzesi'nde Kýbrýs'ýn demircilik, bakýr, seramik ve dokuma ürünleri yer geçmiþine bir pencere açýyor. Tarihi kaynaklara alýyor. Birinci katta kasaba evi, kýyafetler, gümüþ dayanarak canlandýrýlan bu özel mekânýn ve sýrma iþleri, ipek koza panolarý ve resimler sahibi Ergün Pektaþ ile konuþtuk. sergileniyor. Müzenin ikinci katýnda ise Pektaþ, böyle bir yer açmayý uzun kültürümüzü yansýtan mobilyalar, porselenler ve zamandan beri düþündüðünü ve Kýbrýs ipek dokuma ve nakýþ iþleri bulunuyor. Müze kültürünü genç nesle de göstermek istediði için içerisinde, nakýþ iþleri, el dokumalarý, bu müzeyi açtýðýný söyledi. Geçmiþte üretken giysiler,metal araç gereçler, gümüþ ve ahþap bir toplum olduðumuzu hatýrlatan Ergün Bey, eþyalar, seramik,cam ve porselenler, taþ geçmiþte insanlar tüm ihtiyaçlarýný kendileri oymacýlýk ürünleri gibi kapsamlý koleksiyonlar üretirdi. Tüm bunlarý yaþatmak ve genç neslin bulunuyor. kültürlerini bilmelerine yardýmcý olmak için bu Kýbrýs'ý anlatan ve yaþatan bu mekan müzeyi açtým dedi. baþkent Lefkoþa'da 56 Þht.Ecvet Yusuf Caddesi Endüstriyel Kimya mezunu olduðunu Yeniþehir adresinde ziyaretçilerini Pazartesibelirten Pektaþ, benim bu yaptýðým hobiyle Cumartesi günleri 09:30-16:00 saatleri arasýnda kültüre sevdamýn bileþimi diyerek, müze bekliyor. içerisinde bulunan tüm etnografik eþyalarý Þimdi gelin hep birlikte sayfalarýmýz arasýnda uzun yýllar içerisinde bir araya getirdiðini müzeyi ziyaret edelim: vurguladý. Ergün Pektaþ, müzenin, üç katlý

23 Müze içerisinde yer alanlar: Köy Kahvehanesi: Duvarlar tamamen kerpiçten yapýlmýþ ve içerisinde hasýr iskemleler, eski su bardaklarý, kahve fincanlarý ve bakýr cezveler bulunuyor. Sündürmeli Ev: Tamamen Kýbrýs'a özgü olan bir ev. Ev önünde bulunan sündürmenin üstünün kapalý oluþundan dolayý adýna Sündürmeli Ev deniyor. Sündürmeden içeri girildiðinde, tahtadan yapýlmýþ bir karyola üzerindeki el dokumasý örtüsüyle bizi karþýlýyor. Hemen karyolanýn yanýndaki yerde Kýbrýs'a özgü halý, çeyizlik sandýk, seramik eþyalar ve islimler var. Aþ Evi: Adýndan da anlaþýldýðý gibi, yemeðin yapýldýðý ve yendiði yer. Ancak içerisinde yatýp dinlenmek için karyola, ekmek tekneleri, testiler, cam lamincanalar (büyük cam yaðlýklar) ve yemek tabaklarý bulunuyor. Sýcak Demircilik: Eskiden her küçük yerleþim yerinde var olan bir zanaatkârlýk. Bu canlandýrma alanýnda, nal, üzengi, zirai aksamlar, cibio (hayvanlarý yakalamak için kullanýlan çengel) vs. bulunuyor. Bakýrcýlýk: Geçmiþte bakýrcý ve kalaycý birlikte çalýþýrdý. O dönemde kullanýlan yemek kaplarý tencereler, kalaycýlar tarafýndan kalaylandýktan sonra kullanýlýrdý. Bu yüzden, köylere gezici kalaycýlar giderek insanlarýn kalay ihtiyaçlarýný karþýlardý. Sivil Savunma 24 25

24 Seramikçilik: Eskiden köy halký, geçimini seramikçilikten saðlardý. Ada genelinde bulunan belli merkezlere yaptýklarý seramikleri satarak kazanç elde ederlerdi. Ada genelinde bulunan merkezler, Lapta, Maraþ ve þu anda Güney Kýbrýs'ta bulunan Fini ve Kornoz'du. Kasaba Evi: Kasaba evinin köy evinden farký içindeki eþyalardan hemen anlaþýlýyor. Ev içinde namsiyeli demir yatak, telefon, radyo ve dikiþ makinesi bulunuyor. Ahþap Objeler: Eskiden adý duyulmuþ ve bilinen ustalar tarafýndan yapýlan ahþap oymalý eþyalarýn hem zanaat hem de sanat bakýmýndan deðerlerinin yüksek olduðu sergilenen eserlerde görülüyor. Cam ve Porselen: Kýbrýs'ta cam ve porselen üretimi yapýlmazdý. Çoðunlukla gösteriþli süs eþyasý olarak kullanýlan tabak, karpuz lamba ve gülümdanlýklar ülkemize ithal ediliyordu. Nakýþ Ýþi: Nakýþ iþi giyim eþyalarýn yaný sýra ve ev içini süslemek için kullanýrdý. Ýpekten, pamuktan, yünden veya ince altýn ve gümüþ sýrma iplikten yapýlýrdý.

25 Oymacýlýk Cankat Çeribaþý PÝLTER Sivil Savunma Hb.Al.ve Ýkaz Þube Müdürlüðü ski ve unutulmaya yüz tutmuº meslekler. Hepsi birbirinden farklý, hepsi el emeði göz nuru. EDergimizin bu sayýsýnda günümüzde fazla raðbet görmeyen, modern toplumun getirdiði mesleklerin dýºýnda kalan bir mesleði ele almak istedik. "OYMACILIK". Oymacýlýk mesleðini, bilinenin aksine genç nesilden biri olan Mukaddes Örek'le konuºtuk. Mukaddes Örek, geçmiºi yaºatmak adýna bu mesleðe gönülden baðlý olan biri. Lise öðrenimini tamamladýktan sonra oymacýlýk iºini öðrenmek için kurslara katýlmýº ve kendisini geliºtirmiº olan Örek, 2003 yýlýndan buyana bu mesleði icra ediyor. Gelen talebe göre, sandýk, ayna çerçevesi, dolap kapaðý ve yatak baºlýklarýna, geçmiºten günümüze yansýyan motifleri oyarak, günümüze taºýyor. Ayrýca, eski sandýk, ayna, dolap, boro (ºifonyer) ve minderleri de aslýna uygun olarak tamirini yapýyor. Örek, Kýbrýs sandýklarýnýn süsleme bakýmýndan kendine özgü olduðunu, bundan dolayý dünyanýn hiçbir yerinde görülmediðini ve Türkiye'de üretilen sandýklardan da farklý olduklarýný söyledi. Bir Kýbrýs Sandýðý'ný özel yapan þey ön yüzündeki süslemelerdir" diyen Mukaddes Örek, yapýlan araþtýrmalar sonucunda, motiflerin tarihine bakýlacak olunursa, MÖ 'lü yýllara, insanlýðýn ilk yerleþik düzene geçtiði baþlangýç tarihine kadar uzandýðýný belirtti. Örek sözlerine þöyle devam etti: "Kýbrýs Sandýklarýndaki süslemeler incelendiði zaman, zengin ve kültürel bir dokuyla Sivil Savunma 26

26 zenginleþmiþ olarak geri döndü. Sandýklarýn desenlerinden yola çýktýðýmýz zaman Kýbrýs'ýn, çeþitli inançlarýn buluþtuðu, birlikte ve yan yana bulunduðu bir ada olduðunu biliyoruz. Geçmiþte adada Türkler, Rumlar, Ermeniler, Maronitler, Ýngilizler birlikte yaþarlardý. Tüm bu insanlar kopup geldikleri yerlerden bir kültür birikimiyle buraya geldiler. Bence bu yüzden Kýbrýs sandýklarýndaki süslemeler, çok zengin ve farklýdýr." Örek, sandýklarýn, insanlarýn içinde kendilerince kýymetli eþyalarý saklama ve taþýma gereksiniminden ortaya çýktýðýný ve eskiden evlenecek yaþa gelen her kýz çocuðunun, bir çeyiz sandýðý olduðunu hatýrlattý. "O zamanlarda yapýlan sandýklarýn iþlemeleri ne kadar çok ayrýntýlý olursa o kadar daha çok makbuldü" diyen Mukaddes Örek, bunun sebebinin de, sandýk üzerindeki fazla motifin, o ailenin zenginliðini ortaya çýkarmasýndan kaynaklandýðýný söyledi. Oyma ürünlere ilgi: Günümüzde oymacýlýk iþlerine çok ilgi olmadýðýný vurgulayan Örek, bunun sebebinin modern ürünlere ilginin artmasýndan kaynaklandýðýný söyledi. Bu gerçeðin yanýnda, klasik seven ve evinin bir köþesini özellikle Kýbrýs'a özgü oymalarla dekore eden kiþilerin de olduðunu vurgulayan Mukaddes Örek, "ülkemize gelen turistlerin, Kýbrýs'a özgü oyma sandýklara ilgisi gerçekten çok güzel. Birçok yabancý turiste, Kýbrýs sandýðý yaptýðým oluyor. Bu da beni çok mutlu ediyor" dedi. Sandýk Yapýmý: Sandýk yapýmýnda ilk olarak, üzerine yapýlacak motif kalýba çizildikten sonra tahta üzerine aktarýlýr. Daha sonra aletlerle oyma iþlemine geçilir. Tahta üzerindeki zemin boþaltýlarak motifler öne çýkartýlýr ve þekillendirilir. Oyma iþlemi tamamlandýktan sonra sandýðýn dört bir tarafý ve kapaðýnýn çatýlma iþlemine geçilir. Sandýk oluþtuktan sonra üzerine isteðe göre eskiden kullanýlan mum veya cila atýlýr. Bu iþlemi yapmaktaki neden, sandýðýn renginin kalýcý olmasýný saðlamaktýr. Genelde sandýklar isimlerini yapýldýklarý köyden veya bölgeden alýrlar. Buna örnek verecek olursak; Lapta sandýðý, Tatlýsu Sandýðý, Karpaz sandýðý, Þeher sandýðý var. Bunlarýn arasýnda Karpaz sandýðý yüzeysel ve renklidir. Özellikle oymalarý derin deðildir. Halk arasýnda sandýða; kara sandýk, ceviz sandýk veya çeyiz sandýðý denmektedir. Geçmiþten günümüze en yaygýn olarak çeyiz sandýðý kullanýlmýþtýr.

27 Sivil Savunma Resimleme: Mehmet Ýlkerli

28 Saðýr Yýlan Masalý (Kýbrýs Engereði) ýbrýs Engereðine 'kör yýlan' ya da 'saðýr yýlan' Kralýn emri hemen yerine getirilmiþ. Gözü görmez, d e n i l m e s i y l e v e g ö r ü l d ü k l e r i y e r d e kulaðý duymaz olmuþ ama aracýlar gene buluþturmuþ Köldürülmeleri ile ilgili Kýbrýs'ta bir efsane vardýr. iki genci. Kralýn adamlarý onlarý tekrar yakalamýþlar, Mesarya bölgesinde anlatýlan efsane þöyledir: yine huzura çýkarmýþlar. Kral artýk sinirden Bir zamanlar Kýbrýs'ta bir kral yaþarmýþ. Kralýn köpürüyormuþ. güzeller güzeli bir kýzý varmýþ. Kral hep kýzýný bir baþka - Öldürmeyeceðim diye yemin ettiysem, yeter ülkenin kralýnýn oðlu ile evlendirmeyi düþünürmüþ artýk sabrýmý taþýrma demiþ delikanlýya. Delikanlýysa; ancak prenses halktan yaðýz bir delikanlýya aþýk olmuþ - Prensesi göremesem de, duyamasam da, el ve bunu duyan kral çok öfkelenmiþ. ele tutuþmak ve onunla konuþmak bana yetiyor - Getirin þu utanmazlarý diye ferman etmiþ. demiþ. Çok geçmeden, kral kýzýný bir baþka prensle Delikanlýyý yakalayýp huzura çýkarmýþlar. Kral: Gelin evlendirip ülkeden göndermiþ. Oðlanýn da elini bakayým demiþ, doðru mu duyduklarým? Kýzý baþýný ayaðýný kestirip bir maðaraya attýrmýþ. Delikanlýnýn sallamýþ. Oðlan, maðarada öleceðini düþünmüþ. - Doðru kralým, izniniz olursa evlenelim. Kral bir gün can sýkýntýsýndan köpeðini alýp Birbirimizi çok seviyoruz demiþ, ava çýkmýþ. Tesadüf bu ya, köpeðini bir yýlan sokmuþ - Sen kim oluyorsun da bir kral kýzýna aþýk ve köpeði ölmüþ. Buna çok kýzan kral ülkedeki bütün oluyorsun, bu yaptýðýnýzýn cezasý ölümdür. Kýzým yýlanlarýn öldürülmesi emrini vermiþ. baþýmýn tacý assam içime acý, ama bu köylü delikanlýyý Yýlanlarýn öldürülmesi için bütün insanlar götürün asýn demiþ. Kralýn kýzý, seferber olmuþ. Kaçýp kurtulabilen tek yýlan oðlanýn - Ne olur, onun hiç suçu yok. Ona aþýk olan, onu atýldýðý maðaraya sýðýnmýþ. Bakmýþ ki her tarafý baþtan çýkaran benim. Bir daha onunla kesilmiþ yaralý bir insan. Onu bu hale getirenler de görüþmeyeceðim,yeter ki onu baðýþla demiþ. kendi eþi ve yavrularýný öldüren diðer insanlar. Ona Kral biricik kýzýna dayanamamýþ, Söz mü? yardým etmeye ve kurtarmaya karar vermiþ. Zehrini demiþ. ilaç yapmýþ, bütün yaralarýna sürerek, azar azar - Söz, sen de onu öldürtmeyeceðine yemin et iyileþtirmiþ onu. Ona o kadar alýþmýþ ki onsuz edemez d e m i þ. Ye m i n e d e r i m, b u d e l i k a n l ý y ý olmuþ. Zaten ilgilenebileceði baþka yýlan da öldürtmeyeceðim demiþ Kral ve oðlaný yollatmýþ. kalmamýþ. Allaha: Kýz saraya oðlan evine gitmiþ. Gitmiþler ama ne - Ne olur, ne onu ne de beni yalnýz koma. Benim birinde uyku ne öbüründe huzur yokmuþ. Kara sevda eþim yavrularým öldürülmüþ. O budanýp buraya bir kurt olmuþ içlerini kemirmiþ, kýz dayanamamýþ atýlmýþ. Elsiz ayaksýz olduðuna göre onu yýlana haber uçurmuþ oðlana. Bir meþelikte buluþmuþlar. Bir döndür, bana eþ olsun! diye yalvarmýþ. Bu dua eþref iki derken kralýn adamlarý yine duymuþlar olayý. saate denk gelmiþ. Dýþarýda gök gürlemeleri, þimþek Kýskývrak yakalamýþlar gençleri. Kral, kýzmýþ, çakmalarý baþlamýþ. Diþi yýlan bakmýþ ki yanýndaki öfkelenmiþ; Delikanlýya: Hani bir daha insan kendine benzeyen bir yýlan olmuþ. Oðlan, yýlan görüþmeyecektiniz, sözünden neden döndün demiþ. kadar çevik, üstün sezgili, avcý kadar çabuk, bir Delikanlý, Kara sevda kralým, kara sevda. sokmada öldürecek kadar zehirli oluvermiþ. Ancak Yapamadým, sözümde duramadým. Yalnýz kýzýnýza gözleri altý ay görür altý ay görmez, kulaklarý altý ay kötülük yapmadým, sadece güzel yüzüne baktým duyar altý ay duymaz kalmýþ. Diþi yýlan ona demiþ. tavsiyelerde bulunmuþ: - Demek öyle ha! demiþ Kral. - Ýnsanlar bize kralýn emriyle saldýrdýlar. Zorda Oðlaný öldürmeyeceðine dair yemin ettiði için kalmadýkça insanlara dokunma, sana iliþmedikçe baþka bir ceza düþünmüþ. Adamlarýna, bir daha onlarý sokma demiþ. kýzýnýn güzelliðini göremesin diye delikanlýnýn Günler geçmiþ, kral delikanlýyý merak etmiþ. gözlerine mil çekilmesini emretmiþ. Kralýn emri hemen Maðaraya adam yollamak yerine kendi bakmaya yerine getirilmiþ. Ama sevda bitmemiþ kalpten. Bir gitmiþ. Orada kimseyi görememiþ, kendi kendine müddet sonra yine baþlamýþlar buluþmaya. Yine söylenmeye baþlamýþ: Ne oldu, nereye gitti acaba? yakalanmýþlar kralýn adamlarýna. Kral daha da kýzmýþ: Ýzi yok, niþaný yok. - Sen nasýl adamsýn anlamadým, gözlerini kör Bu arada oðlandan dönüþen yýlan, kralý fark ettirdim gene vazgeçmedin. Görmediðine göre ne etmiþ. Bir darbede kralý sokmuþ. Kral kývrana kývrana zevk alýyorsun? demiþ. orada ölmüþ. Ýki yýlan da oradan çekip gitmiþler. Delikanlý, Doðru, kýzýnýzýn güzelliðini artýk Çiftleþip çoðalmýþlar. göremiyorum ama onun ahenkli sesini duymak da - Nerede olursa olsun, ne zaman olursa olsun, bana saadet veriyor. Onun sesini duymak için yýlaný gördüðünüz yerde öldürün demiþler. O gün buluþtum demiþ. Bunun üzerine Kral: bugündür, yýlandan hiç zarar görmeden ve gerçek - Kulaklarýna kaynamýþ zeytinyaðý dökün, saðýr sebebini bilmeden 'saðýr yýlan' görüldüðü yerde olsun, bir daha prensesin sesini duyamasýn... öldürülüyor. Dünyanýn kaç bucak olduðunu anlasýn! demiþ. Kaynak: Ali BATURAY (Gazeteci-Yazar)

29 Her Derde Deva: HARNUP Gönen VURANA Tarým Dairesi Müdürlüðü Harnup, yeryüzünün bilinen en eski harnup çekirdeði 0,2 gram aðýrlýðýndadýr. Bu 0,2 bitkilerinden biridir. Ýngilizcesi her ne kadar gram aðýrlýk neden bu kadar mühim diye soracak carob ise de, genelde St. Johns Bread olursanýz, cevabý eski çaðlara kadar dayanýr. olarak bilinir. Almanca sý da johannisbrot dur. Her Antikçaðda ve daha öncesinde altýn ve kýymetli iki lisanda da Yakup Peygamberin Ekmeði" taþlarý hassas olarak tartabilmek için harnubun anlamýna gelir. M.Ö. 79'da patlayan Vezüv çekirdekleri kullanýlmýþtýr. Günümüzde de 0,2 yanardaðýnýn yok ettiði yerlerdeki yanmýþ bitki gramýn karþýlýðý 1 karat olarak kullanýlmaktadýr. kalýntýlarý arasýnda harnuba rastlanmýþtýr. Harnup, Kýymetli taþ veya metal satanlarýn kullandýklarý 1 Keçiboynuzu, Boynuz ve Buynuz olarak da karat buradan gelmektedir. Karat kelimesi harnubun adlandýrýlan bu ürün kutsal kitaplarda Yaban Balý Latince adý olan Ceratonia dan türetilmiþtir. Beþ olarak da geçmektedir. tane harnup çekirdeði 1 gram aðýrlýðýndadýr. Harnubun içerdiði çekirdeklerin her biri 0,2 Harnup Akdeniz'in iklim özelliðini taþýyan gram gelir. Bu çekirdeklerin ebatlarýna bölgelerin tipik bir meyvesidir. Bu aðaç, genellikle bakýlmaksýzýn her biri ayný aðýrlýktadýr. Yani, tek bir kültüre alýnmadan ve hiçbir kimyasal maddeye Sivil Savunma 29 30

30 ihtiyaç duymadan yetiþtirilebilmekte, ilk meyvesini 5-10 yaþýnda vermekte ve ekonomik ömre ise yaþýnda ulaþabilmektedir. Geçen her yýl meyve miktarýný ve kalitesini artýrabilen aðaç elli yýl içerisinde 15 metre yüksekliðe eriþebilmektedir. Ada'mýzda, Beþparmak ve Trodos Daðlarýnýn özellikle denize bakan yamaçlarýnda 650 metre yüksekliðe kadar yetiþebilmektedir. Ülkemizde Dillirga, Kundurga ve Kumboda adý verilen harnubun 3 çeþiti bulunmaktadýr. Bu 3 çeþitte Aðustos tarihlerinde olgunlaþmaktadýr. Harnup hasatý genellikle Aðustos ayýnda baþlar. Yetiþkin bir aðaç yaklaþýk 1000 kilo meyve verir. Hasat sýrasýnda kuru ve uygun olmayan dallarýn çýkarýlmasý þeklinde budama yapýlýr. Ülkemizde harnup aðaçlarýnýn en önemli zararlýsý farelerdir. Harnup aðaçlarýna, meyveleri ve genç dallarýn kabuklarýný kemirerek zarar Yüksek ham selüloz etkisi ile baðýrsak verir. Harnup aðaçlarýnýn diðer bir zararlýsý ise rahatsýzlýklarýna ve gastrite etkilidir. harnup güvesidir. Bu zararlý yumurtalarýný harnubun Mide ve baðýrsak gazlarýný dýþarý atarak çiçeklerine veya yeni oluþmuþ meyvelerine býrakýr. mide þiþkinliðini giderir. Ýshale karþý mükemmel Larva meyve içerisinde delikler açarak ilerler ve takviyedir. Kabýzlýk problemine iyi gelir. Baðýrsak meyvede bozulmalara neden olur. kurdu, tenya, solucan gibi baðýrsak parazitlerini Harnup, kullaným alaný çok fazla olan bir temizler. Mideye kuvvet verir. bitkidir. Harnupta meyveler hasat edildikten sonra Yüksek mineral ve vitamin içeriði ile de diþ bir ay kadar kurumaya býrakýlýr. ve diþ etleri üzerinde çok olumlu etkileri Kuruyan meyve doðrudan vardýr. Yüksek doðal þekerler, çerez ve hayvan yemi zengin mineraller (özellikle olarak tüketilir. Eðer bu çinko) ve vitaminler (A, B, þ e k i l d e B2, B3, D) içeriði t ü k e t i l m e y e c e k s e dolayýsýyla doðal güç ve kuruduktan sonra besin kaynaðýdýr. çekirdek ve etli kýsým Yüksek sodyum ve birbirinden mekanik p o t a s y u m i ç e r i ð i yöntemlerle ayrýlarak sayesinde tansiyon, farklý endüstrilerde karaciðer ve akciðer hammadde olarak üzerine çok yararlý k u l l a n ý l m a k ü z e r e etkileri bulunmaktadýr. ayrýlýr. Söz konusu K a n ý n z e h i r l i endüstri alanlarý gýda, maddelerini temizler ve tekstil, kaðýt ve petrol akciðer kanserini %90 endüstrileridir. oranýnda önleme gücüne H a r n u p a ð a c ý, sahiptir. istatistik verilerine göre dünyada Kalbe faydalýdýr, kalp çarpýntýsýný yalnýzca Ýspanya, Ýtalya, Fas, Portekiz, ö n l e r. Ý n s a n v ü c u d u n a g i r e n Yunanistan, Türkiye, Kýbrýs, Malta, radyasyonu dýþarý atar. Bin derde deva Meksika, Ýsrail, ABD, Avustralya, ve Güney Afrika'da olarak bilinen harnubun, aðrý kesici, antiseptik, yetiþtirilebilmektedir. En büyük üretici ülke %47.6 baðýþýklýk güçlendirici özelliði bulunuyor. oranla Ýspanya'dýr. Bunu sýrasý ile Ýtalya Portekiz ve Bir rivayete göre; Lokman Hekim, günlerden birinde Fas izlemektedir. Anadolu'nun güneyindeki insanlarýn dertleriyle Harnubun en büyük özelliði nefes darlýðýna ilgilenmek üzere yola çýkar. Toros Daðlarý'ndan karþý oldukça etkili olmasýdýr. Harnubun nefes aþaðýya inip Akdeniz'e doðru ilerlerken limon darlýðýna karþý etkili olan etkin maddesi hemen hemen aðaçlarýný görür. Orada yaþayan insanlarýn daha baþka hiçbir bitkide bulunmamaktadýr. Bu etkin saðlýklý olabileceðini düþünerek ilerlerken yolunun madde ayný zamanda bazý alerjik astým saðýnýn solunun harnup aðaçlarýyla örtülü olduðunu rahatsýzlýklarýnda öylesine etkilidir ki, kullanmaya görür. baþladýktan hemen sonra sonuç almak mümkün olabilmektedir. Harnup kalsiyum bakýmýndan (sütün 3 katý) zengindir. Ýçindeki E vitamini sayesinde; öksürüðe, gribe, kemik erimesine ve kansýzlýða iyi gelir. Göðsü yumuþatýr, balgam söktürür, bronþlarý açar, sigara tiryakileri için faydalýdýr ve nefes darlýðýna oldukça etkilidir. Orada durup yanýndakilere "Buranýn insanlarýnýn bana ihtiyacý olmaz." deyip geri döner.

31 Sonbahar Hastalýklarý (Sivil Savunma Dergi Yayýn Kurulu) Havalarýn soðumaya baþlamasýyla kapalý, kalabalýk ortamlara dönüyoruz. Bununla birlikte çocuklarýn burun akýntýlarý, öksürükleri, ateþleri, annelerin de endiþeleri yine baþlayacak. Basit hastalýklarý evde nasýl takip etmeli? Ne zaman doktora baþvurmalý? Ýþte size pratik öneriler... Nezle: Nezle ve buna baðlý burun týkanýklýðý, sonbahar aylarýnda çocuklarda en sýk görülen rahatsýzlýklardýr. Nezle iyi tedavi edilmediðinde orta kulak iltihabýna, sinüzite veya bronþite yol açabilir. Nezle tedavisi oldukça basit olan bir solunum yolu hastalýðýdýr. Burun açýcý ilaçlar, þurup veya damla 2-3 gün kullanýlmalýdýr. Nezle sýrasýnda antibiyotiðe hemen baþlanmamalý, ateþ düþürücü aðrý kesici ilaçlar kullanýlmalýdýr. Orta kulak intihabý: Orta kulak iltihaplarý çocukluk çaðýnda en sýk görülen hastalýklardandýr. Tedavi edilmediði taktirde ileride kalýcý iþitme kayýplarýna neden olabilir. En çok sonbahar ve ilkbahar aylarýnda görülür. Orta kulak iltihabý enfeksiyonlarýnda aðn þiddeti ve zonklayýcý tarzdadýr ve çocuk sesleri duymakta güçlük çeker. Ateþ 38-38,5 civarýndadýr. Unutulmamasý gereken önemli bir nokta, her kulak aðrýsýnýn, kulak iltihabýndan kaynaklanmadýðýdýr. Bazen dýþ kulak yolundaki bir sivilce, çürük bir diþ veya boðazdaki bademcik iltihabýnýn yansýyan að-nsý da orta kulak iltihabýna benzeyebilir. Orta kulak iltihabý iyi tedavi edilmezse, kronikleþir ve iþitme kaybý gibi kalýcý arýzalar býrakýrlar. Bazen de iltihap, komþu dokulara yayýlarak daha ciddi hastalýklara yol açabilir. Boðaz enfeksiyonu: Tüm yaþ guruplarýndaki çocuklarda sýk görülen bir hastalýktýr. Hafif boðaz enfeksiyonlarý birkaç günde iyileþir. Boðaz enfeksiyonunun belirtileri; yutkunma güçlüðü, yemede isteksizlik, boðazda kýzarýklýk ve küçük çocuklarda boðaz aðrýsýna eþlik eden karýn aðrýsýdýr. Bademcik Ýntihabý: Bademcikler boðazýn arkasýnda, iki yanda bulunan, vücudun baðýþýklýk sistemi ile ilgili görevleri olan bezelerdir. Bademcik iltihabýnda çocuðun boðazýna bakýldýðýnda mikrop kaparak büyüyen ve kýzaran bademcikler fark edilir. Ýlerleyen bademcik iltihaplarýnda çocuk derhal doktora götürülmeli ve enfeksiyon uygun antibiyotik ile temizlenmelidir. Aþýrý boðaz aðrýsý, yüksek ateþ ve kusmanýn da görülebildiði bir hastalýktýr. Sivil Savunma 31 32

32 Burun enfeksiyonlarý: Burun týkanýklýðý nedenleri arasýnda mukozal ödem ya da þekil bozukluðuna baðlý hava yolu direncinin artmýþ olmasý ilk sýralarda gelir. Gerilim tipi baþ aðrýsýnda, çene eklemi sorunlarýnda ya da ruhsal gerginlik durumlarýnda sürekli burun týkanýklýðý hissedilebilir. Burun týkanýklýðýnýn nedenleri: - Burun bölmesinin orta hattan belirgin biçimde bir tarafa doðru sapmasý týkanýklýða yol açar. Burun içerisinde özellikle çocukluk döneminde görülen yabancý cisimler de týkanýklýða neden olabilir. - Kent yaþamýnýn getirdiði zorunluluklar nedeniyle kapalý ortamlarda bulunan, atmosferik kirliliðe maruz kalan kiþilerde kimyasal uyarýlar nedeniyle burun týkanýklýðý görülebilir. - Akut solunum yolu enfeksiyonlarý, çocukluk çaðýnda en sýk geçirilen ve en çok ölüme neden olan enfeksiyon hastalýklarýdýr. - Üst solunum yolu enfeksiyonlarýnýn en sýk etkeni virüsler olup genellikle kendiliðinden düzelirler. - Üst solunum yolu enfeksiyonlarý hemen herkesin sýklýkla yakalanabileceði hastalýklardýr. Korunmak için bazý uygulamalar yapýlsa da tamamen engellenememektedirler. - Anne babalarýn dikkat edebileceði en önemli nokta çocuðu soðuktan korumak ve üst solunum yolu enfeksiyonlarý ile karþý karþýya olan kiþilerle veya arkadaþlarýyla yakýn temasta bulunmasýný önlemek olmalýdýr.

33 Çocuklardan Emanetimiz Çevre Elçin KARABULUT Harekat ve Eðitim Þube Müdürlüðü Doðal çevrenin korunmasý amacý ile 1972 yýlýnda Ýsveç in Stockholm kentinde Birleþmiþ Milletler Çevre Konferansý toplandý. Bu toplantýda çevre sorunlarý ele alýndý. Çevre kirlenmesine karþý üye ülkeler ortak çözüm yollarý arandý. Birleþmiþ Milletler Çevre Konferansý nda 5 Haziran gününün Dünya Çevre Günü olmasý kararlaþtýrýldý. Her yýl Birleþmiþ Milletler e üye ülkelerde 5 Haziran Dünya Çevre Günü olarak deðerlendirilir. Çevre kirlenmesi hepimizin günlük yaþayýþýný etkileyen bir olaydýr. Uygarlýðýn geliþmesi, endüstrileþme sonucu fabrikalarda insan gücüne gereksinme arttý. Kýrlarda, köylerde, doðal çevrede yaþayan insanlar kentlere göçtü. Kent nüfusu önemli ölçüde çoðaldý. Kentlerde nüfusun artýþý ve endüstrileþme ile birlikte çevre sorunlarý ortaya çýktý. Bu sorunun en önemlisi çevre kirlenmesidir. Baþlýca çevre sorunlarý su, hava ve toprak kirlenmesidir. Su kirlenmesi ile deniz hayvanlarýnýn yaþam ortamlarý bozulur. Kirli sularda avlanan balýk ve öteki deniz ürünlerini yemeyelim. Böyle sularda yüzmeyelim. Hava kirliliði daha çok yakýtlarýn gereði gibi yakýlmamasý sonucu ortaya çýkar. Kirli hava solunuma elveriþsiz havadýr. Kirli hava solunum yollarý hastalýklarýný arttýrýr. Solunum organlarýmýzý yorar. Hava kirliliði ölümlere bile sebep olur. Toprak kirlenmesi; çeþitli ilaç ve gübrelerle topraðýn tarýma elveriþsiz duruma gelmesidir. Çiftçilerimiz; tarlada kullanacaklarý ilaç ve gübre çeþidini ziraat mühendislerine, teknisyenlerine sormalýdýr. Hangi gübrenin hangi cins topraklarda yararlý olacaðý bilinmektedir. Bu nedenle; ilgili uzmana danýþmaksýzýn ilaç ve gübre kullanýlmamalý. Toprak kirlenmesi topraðýn verimini azaltýr. Bitki hastalýklarýný çoðaltýr. Doðal çevrenin korunmasý konusunda alýnabilecek belli baþlý önlemler þunlardýr: Akar ve durgun sular, insan ve hayvan artýklarý ile kirletilmemeli, biriken çöpler hemen kaldýrýlmalý, zararlý hayvanlarýn, böceklerin özellikle, karasinek ve sivrisineklerin üreyip çoðalmalarý engellenmeli, kanalizasyon borularýndaki patlamalar hemen ilgililere bildirilmeli, yakýtlarýn tam yakýlmasý saðlanmalýdýr. Böylece hem enerji kaybý, hem de hava kirliliði önlenmiþ olur. Doðal çevrenin kirletilmesi yasalarýmýza göre suçtur. Bu suçu iþleyenlere para ve hapis cezalarý verilir.doðal çevre bizim çevremizdir. Biz doðayý korudukça doða da bizleri korur. Havaya, suya, topraða karýþan kimyasal artýklar doðayý etkiliyor. Bu artýklarýn çoðalmasý insan saðlýðýný bozuyor. Kýsaca çevre sorunlarý, saðlýmýzla yakýndan ilgili bir konudur. Bulunduðumuz yeri kirletmeyelim. Doðal çevrenin güzelliklerini korumak hepimizin görevidir. Bu konuda giriþilen çalýþma ve çabalara katýlalým. Soluduðumuz havanýn, içtiðimiz ve kullandýðýmýz sularýn, bulunduðumuz yerin temiz olmasýný istiyorsak çevre kirlenmesine engel olalým. Sivil Savunma 33 34

34 Çocuk Geliþiminde Babanýn Rolü (Sivil Savunma Dergi Yayýn Kurulu) Ç ocukla kurulan iletiþimde her zaman anne daha kýsýtlanmasý ya da baþka deyiþle istenmeyen ve önde görülür. Babalarda genelde, belki biraz da uygun olmayan davranýþlarýn uygun olanlarýyla kolaylarýna geldiði için, geri planda kalmayý deðiþtirilmesi esas olmalý. tercih ederler. Oysa çocuðun yaþamýnda babanýn rolü Ýstenmeyen davranýþlarý deðiþtirirken sadece en az anne kadar önemli. Babalýk rolü týpký annelik gibi sorun olan davranýþlarý vurgulamak yerine olumlu çocuða sahip olmayý istemekle baþlýyor. Her iki eþin davranýþýn ne olduðunu belirtmek, olumlu davrandýðý de çocuk sahibi olmaya karar vermeleri, kendilerini bu takdirde ödülün ne olacaðýný belirtmek daha etkili olur göreve hazýr hissetmeleri önemli. Baba adayýnýn ve çocuðun olumsuz benlik algýsýný geliþtirmesi riskini çocuklarýyla ilk iletiþimleri annenin hamilelik de ortadan kaldýrýr. Ödül mutlaka maddesel bir þey döneminde eþine yardýmcý olmakla baþlýyor. olmak zorunda deðildir. Hamileliðin her aþamasýný takip etmek, Hatta maddesel ödüller yerine davranýþsal anneye bebeði hazýrlýk aþamasýnda psikolojik destek veya sözlü ödüller kullanýlmasý daha fazla tercih vermek, bebeðin geliþimini takip etmek, doktor edilmelidir. Çünkü Seninle gurur duyuyorum, bu kontrollerinde bulunmak bu role hazýrlýðýn önemli þekilde davranýrsan beni çok mutlu edeceksin gibi adýmlarý. Doðumdan itibaren bebeðin ihtiyaçlarýnýn açýklamalar çocuðu olumlu davranmaya motive ettiði karþýlanmasýnda anneye yardýmcý olmak da yine gibi, kendisini algýlamasýný da olumlu yönde etkiler. bebekle fiziksel-psikolojik etkileþimin oluþumunda Babalarýn bazen çocuklarýyla yeterince etkili. zaman geçiremedikleri ve onlarla yeterince Çocuðun doðumundan itibaren onunla yoðun ilgilenemedikleri kaygýsýyla onlarý hediyeye ve bir iletiþim halinde olan babalarýn, hayatlarý boyunca oyuncaða boðduklarý biliniyor. Ve böylece her akþam çocuklarýyla daha saðlýklý iletiþim kurma olasýlýklarý eve geldiðinde Baba bana ne getirdin? diyen artýyor. çocuklarýna bir þey vermenin hazzýný yaþamak Çocuðun g e l i þ i m i n d e, h a y a t a isteyebiliyorlar. hazýrlanmasýnda uygun disiplin yöntemlerinin Oysa bu tavýr, çocuklarýn yeni bir þeye sahip k u l l a n ý l m a s ý n ý n ö n e m i b ü y ü k. D i s i p l i n i n olmanýn keyfini yaþamaktan alýkoyuyor ve sürekli oluþturulmasýnda anneye de babaya da önemli talep etmelerine ve bir türlü sahip olduklarýndan görevler düþüyor. Anneler genelde çocuklarýyla daha memnun olmamalarýna neden oluyor. Üstelik aslýnda fazla zaman geçirebilmek ve bu nedenle kurallarý baba ile çocuk arasýnda gerekli olan duygusal uygularken pratikteki zorluklar nedeniyle tutarlý yakýnlýðýn yerini de asla tutmuyor. Her gün bir oyuncak davranamayabiliyorlar. Bu noktada babanýn sadece getirmek yerine çocuðunu kucaðýna alýp onunla 5-10 kýzan, baðýran, sert otoriteyi temsil eden, kendisinden dakika sohbet etmek, o günün nasýl geçtiðinden söz korkulan ve tehdit unsuru olarak kullanýlan rolde etmek, çocuklar için de babalar için de çok daha tutulmasý sýkça rastlanýlan bir durum oluyor. doyurucu oluyor. Oysa bu tutum hem çocuklarýn yeterince disipline Etkin bir baba rolü çocuklarýn her türlü edilememelerine hem de babaya iletiþimden uzak bir geliþimlerine olumlu yönde katkýda bulunuyor rol verilmesine neden oluyor. Bunun yerine annenin Babanýn çocuðu ile iliþki kurma biçimi çocuðun de babanýn da belli esneklikleri de bulunan, mümkün kiþiliðini etkiliyor. Örneðin, aþýrý otoriter tavýr ve olduðunca ortak disiplin ilkeleriyle yaklaþmalarý ilgisizlik çocuklarýn utanç, çekingenlik gibi kiþilik gerekiyor. özellikleri geliþtirebilmelerine neden olabiliyor. Ýlgili ve Çocuklarýyla daha az zaman geçirmek, sevgi dolu bir tavýr ise çocuklarýn sosyal uyum kurallarýnda daha tutarlý olmalarý konusunda zaman yeteneklerinin artmasýna, liderlik özellikleri zaman babalar için avantaj oluþturabiliyor. Ama bu geliþtirebilmelerine etki ediyor. Babanýn saðlýklý otorite avantajý babayý korku objesine çevirerek dezavantaja saðlayamadýðý, disiplinsiz ve aþýrý hoþgörülü bir dönüþtürmemek gerekiyor. Disiplin oluþturulurken tutumda olmasý ise çocuklarýn bazý uyum ve davranýþ çocuklarýn duygularýnýn deðil, davranýþlarýnýn bozukluklarý yaþama olasýlýðýný arttýrýyor.

35 Sivil Savunma 35 Bunlarý Merak Ediyor musunuz? (Sivil Savunma Dergi Yayýn Kurulu) Balinalar niye intihar ediyorlar? Balinalar yönlerini ekolokasyon denen yöntemle bulurlar. Balinalar kafalarýnýn ön kýsmýndan elektromanyetik dalgalar gönderirler. Karþýdaki cisme çarpan dalga, geri döner ve balina önündeki cismin ne olduðunu anlayabilir. Bu yöntem özellikle bulanýk sularda çok iþe yarar. Bunun yanýnda balinalar göç ederken de bu yöntemden yararlanýrlar. Ancak zaman zaman dünyanýn manyetik alanýn deðiþmesi ya da balinalardaki ekolokasyon sisteminin hastalýk sonucu bozulmasý, balinalarýn yön kaybýný yitirmesine neden olabilir. Böylece yönlerini bulmakta zorlanan balinalar karaya vururlar. Ýntihar diye bir þey yoktur. Neden güneþ ýþýðý mutlu ediyor? Beyin ve dolaþým sistemi ruh halini dengeliyor. Melatonin isimli bir hormon her iki sisteme de etki ediyor, seviyesi güneþte azalýyor ve uyku düzenini ayarlýyor. Fazlasý depresyona yol açabiliyor. Göz ise kendini savunmak için gözyaþlarýný kullanýyor. Neden ateþimiz çýktýðýnda üþürüz? Ateþ, vücudun kendi termostatýnýn ýsýsýný yükseltmesiyle ortaya çýkar. Ancak kiþi terlemediði ya da kan basýncý yükselmediði için üþür. Çay içmek gerçekten harareti alýr mý? Evet. Sýcak içecekler vücudun kendisini olduðundan daha sýcak zannetmesine yol açar. Vücut daha çok terler ve bu da ýsý kaybýna yol açar. Yaðmurda karýncalara niçin bir þey olmuyor? Bir karýncayý alýn, suyun içine batýrýn, saatlerce tutun ölmez. Sudan çýkardýðýnýzda ölü gibi görünür ama birkaç saat içinde kendine gelir. Su, karýncalarýn çok ince olan nefes tüplerinden içeri giremez. Karbondioksitten narkoz yemiþ gibi olurlar. Tabii ki bu süre çok uzarsa onlar da ölürler ama dayanma süreleri inanýlmazdýr. Neden sumo güreþçileri þiþman? Niçin her insanýn sesi farklý? Ne kadar þiþman olurlarsa rakiplerinin onlarý Sesimizin oluþmasýnýn ana nedeni þüphesiz ses ringden dýþarýya atmasý o kadar zorlaþýr. En aðýr sumocu tellerimizdir. Ses tellerinin boyu sesimizin kalýnlýðýný 267 kiloydu ve hiç yenilmedi. belirler. Ne kadar uzunsalar ses o kadar ince çýkar. Kadýnlarýn erkeklere göre avantajlarý ses tellerinin daha Neden soðan doðramak aðlatýyor? uzun olmalarýdýr. Tabii ki ses tellerimiz sesimizin týnýsýný Soðan doðrandýðýnda havaya lachrymatoryfactor tek baþlarýna belirleyemezler. Dudaðýmýz, diþlerimiz, isimli bir enzim yayýlýyor ve bu da göz kaþýntýsý yapýyor. dilimiz olmasaydý ortaya anlaþýlmaz rahatsýz edici bir

36 gürültü çýkardý. Konuþurken nefes veririz. Bu nefes konuþmanýn karakteristiðini etkileyen en az 11 noktadan geçer. Ayrýca kiþinin karakteri, havanýn akýþý ve hýzý, aðýz ve dudak yapýsý da konuþmada etkin faktörlerdir. Ancak tüm konuþma olayýnýn organizatörü beyindeki bir bölgedir. Burada düþüncenin ana yapýsý oluþturulur, kulak ve gözlerden gelen sinyallerle birleþtirilir ve boðaza sinyal olarak gönderilir. Niçin hýçkýrýrýz? Süratli yemek yenildiðinde, yutkunma neticesinde yemek ile birlikte bir miktar da hava alýnýr. Hýçkýrýk, yiyeceðin yüzeyine yapýþarak sindirim sistemine giren bu havayý atmak için sistemin gösterdiði bir tepkidir. (Göðsümüzü karnýmýzdan ayýran ve akciðerlerimizin altýna bitiþik büyük bir kas olan) Diyafram süratle büzüþerek, çok ani ve hýzlý nefes almamýzý saðlar. Bu arada boðazýmýzýn üst tarafýnda, ses tellerimizin bulunduðu kýsýmda bir kapanma olur ve buradan geçen hava bir an bloke edilir. Bu da 'hýck' þeklinde bir sesin çýkmasýna neden olur. Midedeki bir olayla diyaframýn iliþkisi, bu iki organdaki sinirlerin birbirine çok yakýn hatta iç içe geçmiþ olmalarýndandýr. Bu nedenle en çok yemekten sonra hýçkýrýrýz. Kanýmýz kýrmýzý iken damarlarýmýz niçin mavi? Kanýmýzýn içinde oksijen moleküllerini tutup, damarlarda taþýyarak, hedefe ulaþýldýðýnda býrakan özel bir molekül vardýr. Kýrmýzý kan hücrelerini, yani alyuvarlarý çevreleyen ve aslýnda demir içeren bir protein olan hemoglobin, oksijenle birleþerek bilinen parlak kan rengini oluþturur. Kanýmýz hücrelerde oksijeni terk edip, k a r b o n d i o k s i t i a l ý p g e r i d ö n e r k e n y a n i toplardamarlarýmýzda iken rengi koyu kýrmýzý hatta biraz mora yakýndýr. Damarlarýmýzýn çeperleri ve kan hücreleri renksiz olduklarýndan, kanýn rengini veya renginin tonunu içinde oksijen olup olmamasý tayin eder. Damarlarýmýzýn mavi renkte görünmesi, vücudumuza gelen ýþýðýn bir kýsmýnýn derimizde emilmesi, bir kýsmýnýn da yansýtýlmasý ile ilgilidir. Derimizde mavi renk gibi yüksek enerjiye sahip dalga boyundaki ýþýklar daha çok yansýtýlýp gözümüze geldiði için damarlarýmýz mavi renkte görülür. Banyodan sonra ellerimiz niçin buruþur? Bütün vücudumuz, çoðu ancak çok dikkatli bakýnca görülebilen kýl ve tüylerle kaplýdýr. Bu tüy ve kýllarýn dibinde 'sebum' adý verilen yað bezleri vardýr. Bunlarýn çýkardýðý yað, su geçirmez keratin bir tabaka oluþturur ve suyun derimizden içeri girmesini önleyerek derimizi yumuþak tutar. Sadece parmak uçlarýmýz ve tabanlarýmýzda kýl veya tüy yoktur. Dolayýsýyla koruyucu keratin tabaka da yoktur. Ayrýca parmaklarýmýzýn uçlarý ve ayaklarýmýzýn tabanlarý kalýn bir deri tabakasý ile kaplanmýþtýr. Parmaklarýmýzýn uçlarý ve tabanlarýmýz suyun altýnda belli bir süre kalýp iyice ýslanýrsa derimizin altýna su girer ve bu su burada kendine yer bulmak ister. Ancak buradaki kalýn derimizin genleþerek bu suya ayýrabileceði fazla yeri olmadýðý için bükülür yani büzüþür. Evlilik yüzüðünün anlamý nedir ve neden sol ele takýlýr? Evlilik yüzüðünün sol ele ve sondan bir önceki parmaða takýlmasýnýn sebebi modern týbbýn geliþmesinden önceki devirlere ait yanlýþ bir insan anatomisi bilgisidir. O zamanlarda dolaþým sistemimizdeki ana damarýn sol elimizde bu parmaktan baþlayýp kalbimize gittiði sanýlýyordu. Böylece buraya takýlan yüzükler evli çiftin kalben baðlýlýðýný simgeliyordu. Mum yanýnca niçin geriye bir þey kalmýyor? Aslýnda mumun yapýsý çok basittir ama yanma mekanizmasý o kadar basit deðildir. Mumun yapýsýnda iki ana eleman vardýr. Birincisi yakýt görevini gören, bir çeþit balmumu, ikincisi de emici özelliði olan bir çeþit sicim, yani fitil. Mumun yanma sýrrý fitilin emici özelliðinde gizlidir. Fitil mumun üst kýsmýnda alevden dolayý eriyen balmumunu emerek üst kýsmýna taþýr ve bu bölgede yanmanýn devamýný saðlar, yani burada asýl yanan ve ýþýðý veren fitil deðil balmumunun kendisidir. Taþýt tutmasý nasýl oluyor? Hareket halinde olduðumuzda, dengemizden sorumlu iç kulaðýmýzýn içindeki sývý çalkalanýr ve sinir sistemimiz vasýtasý ile beynimize sinyal gider. Arabanýn içinde bir þey okuyorsanýz veya arabanýn içinde bir þeye bakýyorsanýz, gözlerden beyine hareket halinde olmadýðýnýz sinyali gider ama iç kulaklarýnýzdan giden sinyal, vücudunuzdaki sarsýntýdan dolayý hareket halinde olduðunuzu bildirir. Bu iki sinyal arasýndaki fark 'araba tutmasý' diye adlandýrýlan, mide bulandýrýcý etkiyi yaratýr. Saçlarýmýz niçin beyazlaþýyor? Aslýnda bir saç teli, ortasý boþ olan ve içinde melanin denilen boya pigmentleri bulunan bir tüpten baþka bir þey deðildir. Genç yaþlarda bu boþlukta saça renk veren melanini bir arada tutan bir sývý vardýr. Yaþlandýkça derimiz saçlarýmýzý ve vücudumuzdaki diðer kýllarý eskisi gibi saðlýklý olarak üretemez. Kýllarýn ortasýndaki sývý kaybolur, boya hücreleri de tutunama dýðýndan sadece hava kalýr. Saçlar boyasýz hale gelir, beyaz renge yani asýl rengine dönüþür. Sivrisinekler insaný niçin sokar? Dünyada yaklaþýk üç bin sivrisinek türü olduðu bilinmektedir. Bunlarýn çoðu insana saldýrmaz. Ýnsanlarýn kanlarýný emerek yaþayan sivrisinek türlerinin yalnýz diþileri kan emer. Diþiler de insanlarýn kanlarýný kendi yumurtalarýný üretebilmek için protein saðlayabilmek amacýyla emerler. Birçok cinste diþi sivrisinekler en azýndan ilk yumurtalarýný kana ihtiyaç duymadan üretebilirler, fakat sonraki yumurtalarý için kana ihtiyaçlarý vardýr. Kediler nasýl hep dört ayak üzerine düþerler? Sýrtüstü düþen bir kedi önce bacaklarýný kendisine, kuyruðunu da bacaklarýnýn arasýna çeker, baþýný yere bakacak þekilde döndürür. Belirli bir noktada tam tersini yaparak bacaklarýný ve kuyruðunu açar ve vücudu tam ters yöne, yani yere doðru döner. Böylece paraþüt etkisi yaratarak, hýzýný da frenler ve iniþin yumuþak olmasýný saðlar. Kutuplardaki hayvanlar nasýl yaþýyorlar? Kutuplarda, buzlu sularda yaþayan balýklarýn, sýfýr ve sýfýr altý derecedeki ortamda donmamalarýnýn sýrrýnýn, bu balýklarýn derilerindeki buz kristallerinin donma derecesini düþüren bir protein olduðu tespit edilmiþ, hatta genetik mühendisleri laboratuar ortamýnda bu proteini üreten geni yaratmayý baþarmýþlardýr.

37 Ýkinci Bahar. Ayrýlýk, ölüm, hüzün, gözyaþý Yalnýzlýða dair ne varsa, maledilmiþ sonbahara Sakýn inanma bu yakýþtýrmalara Nasýl ki ilkbahar varsa ikinci bahar da var insan hayatýnda Ýlkini nasýl yaþadýysan coþkuyla Ýstersen ikincisini de yaþarsýn ayný arzuyla Kana kana içip çabucak mý tükettin aþk þarabýný Gençliðin, toyluðun verdiði telaþla Demlene demlene iç bu defa Tadýna vara vara... Çimlerde yalýnayak koþup yuvarlandýnsa Yürü þimdi sararmýþ, kurumuþ yapraklarda Çýtýrdýlar ritim tutsun kalbinin atýþlarýna Mutlulukla dans et bu muhteþem orkestrayla Yaza mý ertelemiþtin denize girmeyi Ýçindeki coþkunun ateþiyle bir cemre ol Düþ havaya, topraða, suya Ýllaki bir sonbahar olmalý diyorsan yaþamda Onu da Sen yaz takvimin herhangi bir sayfasýna Sonbahara dair her ne varsa Gülerek ertele hepsini üçüncü bahara Çilek Baysal Sivil Savunma 35

38 Ziyaretler Tuðg.Zekai AKSAKALLI Svl.Svn.Tþk.Bþk.(E) 07 Mayýs 2012 Ahmet KAÞÝF Saðlýk Bakaný 14 Haziran 2012 Kur.Alb.Mükerrem YILMAZ GKK Kurmay Bþk. 15 Haziran 2012 Günay ÖZAN Polis Genel Müdürü 09 Temmuz 2012 Tümg. Ömer PAÇ 39 ncu Tümen Komutaný 31 Temmuz 2012 Tümg.Mehmet DAYSAL GKK Komutaný 09 Aðustos 2012 Korg. Adem HUDUTÝ KTBK Komutaný 09 Aðustos 2012

39 VARSIN OLSUN Sayýlmasa da sayým, Bilinmese de ismim Ben Erenköy mücahidi; Yaþým ha yirmi ha yirmibeþ olmuþ; Ne fark eder? Umutlarým, hayallerim benden önce büyümüþ Okuyup büyük adam olacak benim oðlum diyen, Anam babam bilmese de yerimi, Duymasa da sesimi, Ben habersiz kalsam da onlardan, Üniversite yollarýnda yürürken, Bugün Vatan daðlarýnda koþsam da, Doymasa karným aç uyusam da, Yürüdüðüm yolun sonunda son bulsa da ömrüm Varsýn olsun ERENKÖY DÝRENÝÞÝNÝN 48. YILDÖNÜMÜ