T.C. BAŞBAKANLIK. AFET ve ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI

Transkript

1 T.C. BAŞBAKANLIK AFET ve ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI MADEN VE MADEN ATIKLARINDAN KAYNAKLI KAZALARA YÖNELİK UZUN VADELİ YOL HARİTASI BELGESİ Bu belge, Planlama ve Zarar Azaltma Dairesi Başkanlığı Teknolojik Afetler Risk Azaltma Çalışma Grubu tarafından, AB mevzuatı ve uluslararası belgeler incelenerek, ilgili kurum ve kuruluşların destek ve çalışmalarıyla hazırlanmıştır. Raporun kendisi resmi bir AB belgesi değildir ve AB politikasını temsil etmemektedir. ANKARA,

2 KISALTMALAR AB: Avrupa Birliği Acil Durum Planları: Rapor Ek 6 verilen planlarıdır ADR: Tehlikeli Maddelerin Karayolu İle Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşması (ADR: Accord Dangereux Routier) AFAD: Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı AÜ: Aday Ülke BKÖP: Büyük Kaza Önleme Politikası BSTB: Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı BUNKER 2001: Bunkerlerdeki Petrolden Kaynaklanan Kirlenme Zararları İçin Hukuki Sorumluluk Hakkında Uluslararası Sözleşme (International Convention on Civil Liability for Bunker Oil Pollution Damage 2001). CLC 69- CLC 92: Petrol Kirliliğinden Doğan Zararın Hukuki Sorumluluğu ile İlgili Uluslararası Sözleşme ve 1992 Protokolü (International Convention on Civil Liability for Oil Pollution Damage 1969 and 1992 Protocol) CLP: Regulation Kimyasalların Sınıflandırılması Paketlenmesi Etiketlenmesi İle İlgili Yasa /(EC) No 1272/2008 Regulation On Classification, Labelling And Packaging Of Substances And Mixtures) ÇSGB: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ÇŞB: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Domino etkileri: Bulundurduğu tehlikeli maddeler nedeniyle veya afet riskleri nedeni ile büyük kaza ihtimalinin veya sonuçlarının artabilecek olması durumu ECI: Avrupa Kritik Altyapılar EMSA: Avrupa Deniz Güvenliği Ajansı. EURATOM: Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu, AAET ya da Euratom, Avrupa Birliği üyesi ülkelerden oluşan uluslararası bir örgüttür. FUND 71- FUND 92: Petrol Kirliliği Zararının Tazmini İçin Bir Uluslararası Fonun Kurulması İle İlgili Uluslararası Sözleşme ve 1992 Protokolü (International Convention on the Establishment of an International Fund for Compensation for Oil Pollution Damage 1971 and 1992 Protocol) GBF: Güvenlik Bilgi Formu GDO: Genetik Olarak Değiştirilmiş Mikro-Organizmalar 2

3 Gerçekleşme Dönemi: Eylemin hazırlık ve gerçekleşmesi için öngörülen zaman dilimi. GR: Güvenlik Raporu GTHB: Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı HNS Protocol: Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Kirlenme Olaylarına Hazırlıklı Olma, Müdahale ve İşbirliği Hakkında Protokol (Protocol on Preparedness, Response and Co-operation to Pollution Incidents by Hazardous and Noxious Substances) IMO: Uluslararası Denizcilik Örgütü INSPIRE: Avrupa Parlamentosu mekânsal veri altyapısını oluşturmayı amaçlayan direktif INTERVENTION 69: Açık Denizde Petrol Kirlenmesi Olaylarına Müdahale Hakkında Uluslararası Sözleşme (International Convention Relating to Intervention on the High Seas in Cases of Oil Pollution Casualties) IPA:( Instrument for Pre-Acccession) Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı IPPC: Emisyon Direktifi İDEP: İklim Değişikliği Eylem Planı İK: İşbirliği ve Koordinasyon İlgili Kuruluş: Sorumlu kuruluşun eylemi gerçekleştirmek üzere çalışmaya davet edilen ve çalışmayı işbirliği ve koordinasyon içerisinde birlikte yürüdüğü kurum ve kuruluş KAKP /EPCIP: Avrupa Kritik Altyapı Koruma Programı KAUBA /İng CIWIN: AB Kritik Altyapı Uyarı Bilgi Ağı KBRN: Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer KG: Kapasite Geliştirme Kritik Altyapı Sektörleri [KAS (ing ECI)]: Enerji, Bilgi ve İletişim, Finans (Örn. Bankacılık, Yatırım), Sağlık (Örn. Hastaneler, Laboratuarlar), Gıda (Örn. Güvenlik, Üretim, Gıda Endüstrisi), Su ( Örn. Barajlar, Depolama, Dağıtım), Ulaşım (Örn. Havaalanları, Demir Yolları, Trafik Kontrol Sistemleri), Nükleer, Biyolojik, Kimyasal ve Radyoaktif Madde Endüstrileri, Uzay Araştırmaları, Kamu Düzeni ve Güvenlik Kritik Altyapı KY: Kurumsal Yapılanma LC 72-LC 96: Atık ve Diğer Maddelerin Suya Batırılması Yoluyla Deniz Kirlenmesinin Önlenmesi Sözleşmesi ve 1996 Protokolü (Convention on the Prevention of Marine Pollution by Dumping of Wastes and Other Matter 1972 and 1996 Protocol) LLMC 76-LLMC 96: Denizde Talepler İçin Sorumluluğun Sınırlandırılması Hakkında Sözleşme (Convention on Limitation of Liability for Maritime Claims 1976 and 1996 Protocol) 3

4 MARPOL 73/78: Denizlerin Gemiler Tarafından Kirletilmesinin Önlenmesine Ait Uluslararası Sözleşme (International Convention for the Prevention of Pollution from Ships 1973, as Modifi ed by the Protocol of 1978 thereto) MD: Mevzuat Düzenlenmesi MSDS: Malzeme Güvenlik Bilgi Formları OPRC: Petrol Kirliliğine Karşı Hazırlıklı Olma, Müdahale ve İşbirliği Uluslararası Sözleşmesi (International Convention on Oil Pollution Preparedness, Response and Co-operation) OSP: Operatör(İşletmeci) Güvenlik Planı (Operator Security Plan) PZAD: Planlama ve Zarar Azaltma Dairesi RID: Tehlikeli Eşyaların Demiryolu ile Uluslararasında Taşınmasına İlişkin Yönetmelik, SB: Sağlık Bakanlığı Sorumlu Kuruluş: Eylemin gerçekleştirilmesi için gerekli alt yapıyı ve/veya işbirliği ve koordinasyonu sağlayacak görevli kuruluş STK: Sivil Toplum Kuruluşu T/ İ Afet: Teknolojik/İnsan Kaynaklı Afet TAEK: Türkiye Atom Enerjisi Kurumu TAMP: Türkiye Afet Müdahale Planı TCDD: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Twinning Projeleri: Kurumsal yapılanma çalışmaları için uzun süreleri kapsayabilen üye ülke ile aday ülke kurumları ile eşleştirme programları kapsamında yapılan projeler UDHB: Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı 4

5 İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ BÖLÜM: GİRİŞ - DURUM ANALİZİ AB Politikası Türkiye Politikası Teknolojik Afetlerle İlgili Yol Haritasının Kapsamı Metodoloji AB MEVZUATININ GEREKSİNİMLERİ AB MEVZUATININ KAPSAMI DİREKTİF İLE GETİRİLEN TEMEL GEREKSİNİMLER Maden Endüstrisinden Kaynaklanan Atıkların Yönetimi Direktifi Yerüstü ve Yer altı maden işyerlerinde çalışan işçilerin sağlığının korunması ve iş güvenliğinin iyileştirilmesine ilişkin asgari şartlar hakkında konsey Direktifi KURUMLARDAKİ MEVCUT DURUM MEVZUATA YÖNELİK ÖZET AÇIKLAMALAR ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ ÇEVRE DÜZENİ PLANLARINA DAİR YÖNETMELİK MADENCİLİK FAALİYETLERİ İLE BOZULAN ARAZİLERİN DOĞAYA YENİDEN KAZANDIRILMASI YÖNETMELİĞİ HAFRİYAT TOPRAĞI, İNŞAAT VE YIKINTI ATIKLARININ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ KUM ÇAKIL VE BENZERİ MADDELERİN ALINMASI, İŞLETİLMESİ VE KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ MADEN VE TAŞ OCAKLARI İŞLETMELERİNDE VE TÜNEL YAPIMINDA TOZLA MÜCADELEYLE İLGİLİ YÖNETMELİK GÜRÜLTÜ YÖNETMELİĞİ TİTREŞİM YÖNETMELİĞİ ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KANUNU İŞ KANUNU ( ) İŞ KANUNU ( ) ÇEVRE KANUNU MADEN KANUNU (3213)

6 KANSEROJEN VEYA MUTAJEN MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK KADIN ÇALIŞANLARIN GECE POSTALARINDA ÇALIŞTIRILMA KOŞULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK ELLE TAŞIMA İŞLERİ YÖNETMELİĞİ İŞYERİ HEKİMİ VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK İŞYERİ BİNA VE EKLENTİLERİNDE ALINACAK SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK SAĞLIK KURALLARI BAKIMINDAN GÜNDE AZAMİ YEDİ BUÇUK SAAT VEYA DAHA AZ ÇALIŞILMASI GEREKEN İŞLER HAKKINDA YÖNETMELİK TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ SINIFTA YER ALAN İŞLERDE ÇALIŞTIRILACAKLARIN MESLEKİ EĞİTİMLERİNE DAİR YÖNETMELİK HİJYEN EĞİTİMİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLARIN İŞYERLERİNDE KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK BİYOLOJİK ETKENLERE MARUZİYET RİSKLERİNİN ÖNLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİNİN USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK İŞYERLERİNDE İŞİN DURDURULMASINA DAİR YÖNETMELİK İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE İLİŞKİN İŞYERİ TEHLİKE SINIFLARI TEBLİĞİ ULUSAL İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONSEYİ YÖNETMELİĞİ ASBESTLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARININ GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ

7 İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ RİSK DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ MADENCİLİK FAALİYETLERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ PROJELER TÜRKİYE DE MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ UYGULAMA ÇERÇEVESİ VE DETAYLARI Maden Endüstrisinden Kaynaklanan Atıkların Yönetimi Direktifi Yerüstü ve Yer altı maden işyerlerinde çalışan işçilerin sağlığının korunması ve iş güvenliğinin iyileştirilmesine ilişkin asgari şartlar hakkında direktifi MADEN ENDÜSTRİSİNDEN KAYNAKLANAN ATIKLARIN YÖNETİMİ DİREKTİFİNDE DETAYLI ŞEKİLDE VERİLEN GÖREVLERİN YERİNE GETİRİLMESİ YERÜSTÜ VE YER ALTI MADEN İŞYERLERİNDE ÇALIŞAN İŞÇİLERİN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE İŞ GÜVENLİĞİNİN İYİLEŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN ASGARİ ŞARTLAR HAKKINDA DİREKTİFİ

8 BAŞKAN SUNUŞU 8

9 YÖNETİCİ ÖZETİ Teknolojik afetler, insan faaliyetleri ya da doğal afetlerin tetiklemesi sonucunda oluşan endüstriyel, maden, ulaşım ve taşımacılık, nükleer ve radyolojik, deniz kirliliğine neden olan kazalar, büyük yangınlar, biyolojik olaylar, kritik altyapılar ve siber tehditler ile çevresel tehlikeler gibi can kaybına, hastalıklara, sosyal, ekonomik ve çevresel bozulmalara neden olan afet ya da acil durumlar olarak tanımlanmaktadır. Son yıllarda teknolojinin gelişmesi, hızlı nüfus artışı, gelişmişlik düzeyi, çevre kirliliği, çarpık kentleşmeye bağlı olarak teknolojik afetlerin sayısı ve sıklığı dünya genelinde olduğu gibi ülkemizde de artış göstermiştir. Çeşitli kaynaklardan alınan verilere göre 2002 ile 2011 arasında 3190 adet teknolojik kaza kaydedilmiş ve birçok can ve mal kaybı meydana gelmiştir sayılı kanun gereğince; afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve zarar azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanmasından ve bu konularda politikaların üretilmesinden uygulanmasından AFAD sorumlu kılınmıştır. AFAD ın, yukarıda sayılan yetki ve görevleri kapsamında, kurum ve kuruluşların koordinasyonu ve teknolojik afetlerin etkin yönetimi amacıyla Maden Ve Maden Atıklarından Kaynaklı Kazalara Yönelik Uzun Vadeli Yol Haritası Belgesi hazırlaması ihtiyacı ortaya çıkmış ve bu belge sadece AFAD tarafından değil aynı zamanda diğer bakanlıklar ve Türkiye çapındaki faydalanıcı grupların yetkililerinin de katılımıyla hazırlanmıştır. Maden Ve Maden Atıklarından Kaynaklı Kazalara Yönelik Uzun Vadeli Yol Haritası Belgesi ile AFAD ın yasal olarak tanımlanmış görevleri göz önünde bulundurularak, Maden ve Maden Atıklarından Kaynaklı Kazalara ilişkin hizmetlerin yürütülmesinde ulusal mevzuat, uluslararası sözleşmeler ve ilgili AB mevzuatı ile farklı ülkelerdeki koordinasyon ve uygulamalar dikkate alınarak kısa ve uzun vadeli hedeflerin belirlenmesi ve bu hedeflerin uygulanması için eylem planlarını hazırlamak ve ulusal öncelikleri belirlemek amaçlanmıştır. 9

10 Doğal Afetlerin Tetiklediği Teknolojik Afetler (Depremlerin Sebep Olduğu Büyük Endüstriyel Kazalar) TEKNOLOJİK AFETLER DOĞAL AFETLER Deprem Volkanik Hareketler Sel Çığ Heyelan Büyük Endüstriyel Kazalar Maden Kazaları Radyolojik ve Nükleer Kazalar Kritik Altyapılar ve Siber Güvenlik Genetik Olarak Değiştirilmiş Organizmaların Çevreye Bırakılması Deniz Kirliliğine Neden Olan Kazalar İklim Değişikliği Ulaşım Kazaları Teknolojik Afetlerin Neden Olduğu Doğal Afetler (İklim Değişikliğinin Sebep Olduğu Sel-Kuraklık) Şekil 1 Afet Kategorileri Arasındaki İlişki Şeması Maden Ve Maden Atıklarından Kaynaklı Kazalara Yönelik Uzun Vadeli Yol Haritası Belgesi İlgili Yol Haritası Belgesinin Amacı; Afetin neden olduğu zararların en aza indirgenmesi amacıyla, doğal ve teknolojik afetlerde bütünleşik bir yaklaşımla sivil korunmadan sorumlu olanların hazırlığı ve afet durumunda müdahale konusunda ulusal, bölgesel ve yerel seviyedeki çalışmaları desteklemek, Teknolojik Afet konusunda sivil korunmayla ilgili AB mevzuatına göre uygulamalar yapabilecek şekilde hukuksal, kurumsal ve teknik çalışmalar yapmayı ve bu mevzuatın özellikle yetkili kurum ve kuruluşlar arasındaki işbirliğiyle ilgili olarak uygulanmasını koordine etmek, İnsanların, çevrenin ve malın daha iyi korunmasını sağlamak için, AB sivil korunma mevzuatı, Topluluğun Sivil Korunma Müdahaleleri Mekanizması ve Sivil Korunmanın Mali Araçları ile ilgili çalışmaları başlatarak, müzakereler için gerekli hazırlıkları yapmak, Teknolojik Afetler için Sivil korunma araştırması alanındaki işbirliğinin güçlendirilmesi, risklerin ve zararların azaltılması konusunda araştırma projelerinin hazırlanmasını teşvik etmek, 10

11 Afet izleme ve bilgilendirmesi amacıyla, erken uyarı sistemlerindeki rolleri belirlemek, sivil korunma ve insani yardım sağlama becerilerinin geliştirilmesini sağlamak, Ülke düzeyinde uygulanacak afet ve acil durum çalışmalarına yönelik risk yönetimi ve zarar azaltma planlarını hazırlatabilmek, risk değerlendirme sonucunda, zararın ortaya çıkma olasılığını azaltma veya ortadan kaldırma veya şiddetini azaltmaya yönelik faaliyetlerin ulusal boyutta uygulanmasını yönlendirmek. Maden Ve Maden Atıklarından Kaynaklı Kazalara Yönelik Uzun Vadeli Yol Haritası Belgesi hazırlıklarında analizi yapılan AB Müktesebatı, Uluslararası sözleşmeler ve farklı ülkelerdeki koordinasyon ve uygulamalar dikkate alınarak teknolojik afet ile ilgili hususların uygulanması ile ilgili genel gereksinimlere yönelik olarak kurum ve kuruluşların rol ve sorumlulukları aşağıda özetle verilmiştir. Tablo 1: Yetkili Kurumların Rol ve Sorumlulukları Tablosu YETKİLİ KURUMLAR Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ROLLER VE SORUMLULUKLAR Teknolojik afetleri ile ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla koordinasyonu sağlamak öngörülen görev sorumlulukların yerine getirilmesinde destek vermek ve Afet ve Acil durumlarda kararlara ve uygulamaya destek vererek fon kullanılmasını sağlamak, Harici eylem planlarını yapmak risk haritalarını hazırlamak kaza sırasında ve sonrası müdahalede bulunmak, Eğitim ve tatbikatları koordine etmek, Kritik altyapılarının belirlenmesi ve koruyucu tedbirlerin arttırılması Direktifin uyumlaştırılması ile ilgili Taslak yönetmelik hazırlanması kritik altyapılar tanımlanarak, kapsam, büyüklük ve zaman etkisi faktörlerinin göz önünde bulundurularak kritik altyapıları belirlemek, Yetkili otoritenin belirlenmesi ve iş bölümü sektör bazında kritik altyapı sektörleri (KAS) leri belirlemekte kullanılacak kıstasları tesbit etmek, Kritik altyapıların etkin korunması ulusal seviyede veya AB seviyesinde bütün ilgili paydaşlar arasında iletişim, koordinasyon ve işbirliği sağlamak, KAS lerle ilgili Operatör Güvenlik Planı yapmak, Ulusal düzeydeki kritik altyapıların korunması amacı ile Kritik Altyapı Koruma Planı hazırlamak, En iyi uygulamaların ve anlık tehdit ve alarmların güvenli bir şekilde paylaşımı yoluyla uygun koruma tedbirlerinin geliştirilmesini teşvik edebilecek AB Kritik Altyapı Uyarı Bilgi Ağı (KAUBA /CIWIN) çalışmalarına entegrasyonu sağlamak, KBRN tehlikelerine karşı alınacak önlemler ve yapılacak çalışmaları ilgili kurum ve kuruluşlarla koordineli olarak belirler Radyasyon acil durumlarında alınabilecek koruyucu önlemleri, içeren kılavuz, prosedür, talimat hazırlanmasını sağlamak. 11

12 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (ÇŞB) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB) Sağlık Bakanlığı (SB) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı / Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) AB çevre müktesebatının uyumlaştırılması da dahil olmak üzere, Türkiye'deki çevre politikalarının geliştirilmesi ve uygulanması için bir genel koordinasyon yapmak, Yönetmeliklerle ilgili bildirimleri almak, denetlemek raporlamak. Büyük endüstriyel kazalar, maden kazaları, iklim değişikliği konularında risk azaltma çalışmaları yapmak, mevzuat hazırlamak, Deniz kirliliğine neden olan kazalarda, acil müdahale plânlarını hazırlamak, kıyı alanlarında acil müdahale plânlarını uygulamak, kirlenmenin türü ve etkilerini belirlemek, çevreye olan zararların tespiti ve olay sonrası kirlilikten etkilenen alanların rehabilite etmek. Üst ölçekli arazi kullanım planlarını hazırlamak, hazırlatmak, ADR de yer alan Sınıf 6 daki maddelerin taşınması için izin vermek Büyük endüstriyel kazalar, maden kazalar konusunda tesisleri denetlemek, Çalışma alanları ile ilgili konularda mevzuat hazırlamak, uygulamak. Gayri sıhhı müesseselerin arazi kullanımı, izin ve denetimi ile ilgili iş ve işlemleri yürütmek Bazı tehlikeli maddelerin taşınması ile ilgili izin vermek Türkiye deki tüm nükleer güvenlik konularında çalışmak, Radyoaktif maddeleri ve radyasyon cihazlarını bulunduran, kullanan, bunları ithal ve ihraç eden, taşıyan, depolayan, ticaretini yapan resmi ve özel kurum, kuruluş ve kişilere ruhsata esas olacak lisans vermek denetlemek, Nükleer hammaddeler, özel bölünebilir maddeler ve nükleer alanda kullanılan diğer stratejik maddelerle ilgili olarak yürütülen her türlü arama, çıkarma, arıtma, işletme, üretme, dağıtım, ithal, ihraç, ticaret, taşıma, kullanma, devir ve depolama gibi hususlarda uyulacak genel esasları saptamak, tavsiyelerde bulunmak ve işbirliği yapmak. Nükleer tesislerden ve radyoizotop laboratuvarlarından çıkan radyoaktif artıkların güvenli şekilde işlenmesi, taşınması, geçici veya sürekli depolanması için gereken önlemleri almak veya aldırmak. ADR de yer alan Sınıf 7 deki maddelerin taşınması için izin verme 12

13 1. BÖLÜM: GİRİŞ - DURUM ANALİZİ Avrupa Konseyi Aralık 1999 da Helsinki de gerçekleşen toplantıda Türkiye nin, diğer Aday Ülkelere (AÜ) uygulanan kriterler temel alınarak Avrupa Birliği ne (AB) katılacağı öngörülen bir Aday Ülke olduğunu onaylamıştır. AB ye üyeliğin bir ön koşulu olarak AÜ ler kanunlarını, yönetmeliklerini ve prosedürlerini, birlik müktesebatı tarafından içerilen AB kanunlarının bütününü etkili kılmak için, AB ninkilere uygun şekilde düzenlemek zorundadırlar. Uyumlaştırma Süreci diye adlandırılan bu süreç sadece ilgili tüm AB gereklerinin ulusal mevzuata tam olarak yansıtılmasını değil (yasal yansıtma), ayrıca ulusal mevzuatı yönetmek için yeterli bütçeye sahip uygun kurumsal yapıların kurulmasını (etkin ve pratik uygulama), ve kanunlarla tam uyumu sağlamak için gerekli kontrol ve cezaların konulmasını (yaptırım) gerektirmektedir. Ek olarak, AB mevzuatının tam olarak uygulanması zorunlu teknik standartları karşılayan yeni veya güncellenmiş tesisler için harcama yapılmasını da gerektirebilir (yatırım). Uyumlaştırma Süreci müktesebatın diğer bölümlerine olduğu gibi çevre başlığı altında yer alan sivil korunma başlığı için de uygulanmaktadır. 1.1.AB Politikası 1985 te Roma da düzenlenen ilk bakanlar toplantısı, Topluluğun afetlerden korunma alanındaki işbirliğinin temellerini atmış ve tarihleri arasında sekiz karar alınmıştır. Bu kararların uygulanması, bir afet meydana gelmesi durumunda hem afet yönetiminden sorumlu kurumların hazır olmasını hem de özel sektörün afete hazırlıklı olma anlamında çeşitli önlemler alınmasını sağlamıştır. ABD de 2001 yılında meydana gelen terör saldırılarından sonra, riskler, uyarılar ve müdahalenin değerlendirilmesi, söz konusu araçların muhafaza edilmesi ve araştırma alanında AB mevzuatında gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler; Topluluğun afetlerden korunma alanındaki işbirliğini geliştirmek, doğal ve teknolojik afetlerde, insanların, varlıkların ve çevrenin daha iyi korunmasını sağlamaya yardım etmek, Afetin engellenmesi, afetlerden korunmadan sorumlu olanların hazırlığı ve afet durumunda müdahale konusunda ulusal, bölgesel ve yerel seviyedeki çalışmaları desteklemek, Vatandaşlar arasında kendi kendini koruma seviyesini arttırmak amacıyla halkı bilgilendirmeye katkıda bulunmak, Desteğe ihtiyaç duyulduğunda, ulusal afetlerden korunma hizmetleri arasında etkili ve hızlı işbirliğinin çerçevesini oluşturmak, Teknolojik afetlerden korunma alanında entegre çalışmaları desteklemektir. 13

14 1.2.Türkiye Politikası Onuncu Kalkınma Planında ( ) aşağıdaki ifadeler yer almaktadır. Ülkemizde başta iklim değişikliği olmak üzere, çevre sorunlarına duyarlı politikalar sürdürülebilir kalkınma ilkeleri çerçevesinde yürütülmüş; kurumsal yapı, mevzuat ve standartlar geliştirilmiştir. Afet zararlarının en aza indirilmesi amacıyla kurumsal ve yasal düzenlemelerle kamuoyunda farkındalık oluşturulmasına önem verilmiştir. Yerleşim yerlerinin temiz ve sağlıklı hale gelmesi açısından kentsel altyapı yatırımlarına öncelik verilmiş, başta içme suyu ve atık su ile katı atık hizmetleri olmak üzere, nüfusun bu hizmetlere erişiminde önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun (5902); afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve zarar azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması ve bu konularda politikaların üretilmesi ve uygulanması hususlarını kapsar. Ülkemizde afet yönetiminin tek elden koordine edilmesi için kurulan AFAD ın temel görevlerinden biri de bütünleşik afet yönetimi evrelerine ilişkin faaliyetlerin planlanmasını ve bu planların uygulanmasını sağlamaktır. Ulusal ve yerel düzeydeki çalışmalarda yatay ve düşey ilişkilerin tanımlanması, görülen eksikliklerin tamamlanması ve uygulamaların geliştirilmesi için ulusal afet yönetimi stratejisi ve eylem planı ile afet yönetimi evrelerine ilişkin diğer planların oluşturulması, etkin afet yönetiminin sağlanması için öncelikli hedeflerdir. 1.3.Maden Ve Maden Atıklarından Kaynaklı Kazalara Yönelik Uzun Vadeli Yol Haritası Belgesinin Kapsamı Teknolojik afete neden olacak konulara ilişkin üzerinde çalışma yapılmış ilgili AB müktesebatı ve uluslararası sözleşmelerin en önemli belgeleri aşağıda verilmiştir. Tablo 2 Maden Ve Maden Atıklarından Kaynaklı Kazalara Yönelik Uzun Vadeli Yol Haritası Belgesi Hazırlıklarında Analizi Yapılan AB Müktesebatı ve Uluslararası Sözleşmeler Listesi Teknolojik Ve İnsan Kaynaklı Afete Neden Olacak Konular Büyük Endüstriyel kazalar İlgili AB Müktesebatı ve Uluslararası Sözleşmeler Detaylı Analiz Yapılan SEVESO III Direktifi (2012/18/EU) Maden kazaları 2006/21/EC sayılı Maden Endüstrisinden Kaynaklanan Atıkların Yönetimi Direktifi 92/104/EEC sayılı Yerüstü ve Yer Altı Maden İlgili AB Müktesebatı ve uluslararası Sözleşmeler Ön Analiz Yapılan 14

15 Teknolojik Ve İnsan Kaynaklı Afete Neden Olacak Konular İlgili AB Müktesebatı ve Uluslararası Sözleşmeler Detaylı Analiz Yapılan İşyerlerinde Çalışan İşçilerin Sağlığının Korunması ve İş Güvenliğinin İyileştirilmesine İlişkin Asgari Şartlar Hakkında Direktifi İlgili AB Müktesebatı ve uluslararası Sözleşmeler Ön Analiz Yapılan 1.4. Metodoloji AFAD ın tanımlanmış görevleri göz önünde bulundurularak, teknolojik afetlere ilişkin hizmetlerin yürütülmesinde ulusal mevzuat, AB Müktesebatı ve diğer ülkelerdeki uygulamalar incelenerek teknolojik afet ile ilgili Yol Haritası Belgesi hazırlanmıştır. AB tarafından hazırlatılan üye ve aday ülkelerin uyumlaştırma çalışmaları sırasında kullanması öngörülen AB Çevre Müktesebatının uygulanması için kılavuz kitabın 10. Bölümünde yer alan sivil korunma sektöründe ki uygulamalar dikkate alınmıştır. Yol Haritası Belgesinin hedefi olan AB uyum sürecinde yapılması gerekli temel işleri açıklayan bilgiler Tablo3 de verilmiştir Tablo 3 Maden Ve Maden Atıklarından Kaynaklı Kazalara Yönelik Uzun Vadeli Yol Haritası Belgesi Hazırlıklarında Analizi Yapılan AB Müktesebatı, Uluslararası Sözleşmeler ve Müktesebat İle Sözleşmelerin Öngördüğü Yapılması Gerekli Temel İşler Teknolojik Afetler Büyük Endüstriyel kazalar İlgili AB Müktesebatı, Uluslararası Sözleşmeler SEVESO III Direktifi (2012/18/EU) Yapılması Gerekli Temel İşler Amaç; tutarlı ve etkin bir biçimde yüksek bir düzeyde koruma sağlayarak tehlikeli maddelerle ile ilgili olarak ortaya çıkabilecek büyük kazaların önlenmesi ve bunların insan ve çevre ile ilgili sonuçlarının sınırlandırılmasıdır. Belirli İşletmelerde Tehlikeli Madde Kullanımı İle İlgili Bir Bildirim Sisteminin Kurulması Güvenlik Raporu Hazırlanması, Büyük Endüstriyel Kaza Sırasında Uygulanacak Dahili ve Harici Acil Durum Planlarının Hazırlanması, Gözden Geçirilmesi, Test Edilmesi ve Revize Edilmesi, Domino Etkileri, Arazi Kullanım Planlaması, Risk Değerlendirme Metodolojisi ve Kaza Senaryoları, Halkın Bilgilendirilmesi, 15

16 Teknolojik Afetler Maden kazaları İlgili AB Müktesebatı, Uluslararası Sözleşmeler 2006/21/EC sayılı Maden Endüstrisinden Kaynaklanan Atıkların Yönetimi direktifi 92/104/EEC sayılı Yerüstü ve Yer Altı Maden İşyerlerinde Çalışan İşçilerin Sağlığının Korunması ve İş Güvenliğinin İyileştirilmesine İlişkin Asgari Şartlar Hakkında Direktifi Yapılması Gerekli Temel İşler Büyük Endüstriyel Kazaların Araştırılması, Raporlanması ve Denetimi, Kimyasalların Sınıflandırılması Paketlenmesi Etiketlenmesi Amaç; madenlerin aranması, çıkarılması, işlenmesi, işleme tabi tutulması veya biriktirilmesi sonucunda ortaya çıkan atıkların üretiminden nihai bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde yönetilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. Çıkartılan atığı en aza indirgemek, işleme tabi tutmak, geri kazanmak ve bertaraf etmek için sürdürülebilir kalkınma prensibini dikkate alarak atık yönetim planlarını hazırlamak, Çevre ve insan sağlığını korumak amacı ile başlıca kaza tehlikelerini ve kaza önleme politikalarını belirlemek ve kaza durumunda operatörler tarafından yetkili mercilere gerekli bilginin teminini sağlamak, Atık tesisleri ile ilgili izin prosedürlerini oluşturmak, yetkili merciler tarafından izin koşullarının periyodik olarak gözden geçirilmesini ve güncellenmesini sağlamak Sınır aşan zararlarla ilgili olarak devletlerarasında bilgi paylaşımını sağlamak, Kamuyu atık yönetim izni için yapılan uygulamalar hususunda bilgilendirmek, Atık tesisinin operasyonu ve kapanması sonrasında izleme prosedürlerini oluşturmak, Atık tesisinin operatörü tarafından kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirildiğinden emin olmak için prosedürler uyarınca bir finansal garanti sağlanması, Halka da açık olacak şekilde kapalı atık tesislerinin envanterini hazırlamak, Maden Ve Maden Atıklarından Kaynaklı Kazalara Yönelik Uzun Vadeli Yol Haritası Belgesi oluşturulurken bahsi geçen Ulusal ve Uluslararası mevzuatlara ek olarak, Avrupa Komisyonu Çevre Genel Müdürlüğü Doğal ve Teknolojik Afetlerden Korunmak İçin Topluluk Stratejisini Değerlendiren Rapor (European Commission DG Environment Assessing the Potential for a Comprehensive Community Strategy for the prevention of Natural and Manmade Disasters Final Report March 2008) da dikkate alınmıştır. 16

17 İlgili uluslararası mevzuatta teknolojik afet yönetimi ile ilgili maddeler araştırılarak ulusal mevzuat (Bakınız, Tablo 2) uygulamamıza katkı verecek temel gereksinimler belirlenmiştir. Yol Haritası Belgesinde hedef gereksinimler belirlenerek, ilgili Türk mevzuatı ile karşılaştırılmalı boşluk analizi yapılmıştır. Yukarıda belirtilen hazırlık ve çalışmalar yapıldıktan sonra hazırlanan Yol Haritası Belgesi, Planlama ve Zarar Azaltma Dairesi Başkanlığı altında çalışmakta olan Teknolojik Afetler Risk Azaltma Çalışma Grubu tarafından ilgili kurumlarla müzakere edilmiştir. AFAD da düzenlenen ilgili kamu kurum/kuruluşları ile toplantılarda detaylı olarak değerlendirilmiştir. İlgili kurumların Çalışma Grubu na katılım aşağıdaki çerçevede olmuştur. Milli Savunma Bakanlığı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İçişleri Bakanlığı Orman ve Su İşleri Bakanlığı Sağlık Bakanlığı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Türkiye Atom Enerjisi Kurumu Başkanlığı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Sivil Toplum Kuruluşları Yapılan katkı ve değerlendirmelere göre AB Müktesebatını Dikkate Alarak Teknolojik Afetlerle İlgili Yol Haritası Belgesi hazırlanmıştır. Teknolojik afetlerle ilgili Ulusal Mevzuat Tablo 4 de verilmiştir. Tablo 4 Teknolojik Afetlerle İlgili Ulusal Yasalar A Konular İlgili Yasalar Yürütücü Kurumlar 644 Sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve ÇŞB Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ÇSGB 2872 Sayılı Çevre Kanunu AFAD Tehlikeli kimyasallar ve atıklar Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Tehlikeli Kimyasalların Yönetimi ile İlgili Mevzuat Endüstri Bölgeleri Kanunu Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelik Çevre Denetimi Yönetmeliği Büyük Endüstriyel kazalar 17

18 B Maden kazaları İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu Çevre Kanunu 3213 Sayılı Maden Kanunu İş Kanunu 644 Sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname İş Teftiş Tüzüğü İş Kolları Tüzüğü Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi veya Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi, Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük Yeraltı ve Yerüstü Maden İşletmelerinde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelik Madencilik Faaliyetleri ile Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği Kum Çakıl ve Benzeri Maddelerin Alınması, İşletilmesi ve Kontrolü Yönetmeliği Gürültü Yönetmeliği Titreşim Yönetmeliği Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle İlgili Yönetmelik Atıkların Düzenli Depolanması Yönetmeliği Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik Hijyen Eğitimi Yönetmeliği Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik ÇŞB ÇSGB 18

19 Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik İşyerlerinde İşin Durdurulmasına Dair Yönetmelik İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği Ek-Tehlike Sınıfları Listesi(xls) ( tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan şekli) Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyi Yönetmeliği Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik (Geçici 2 inci maddenin birinci fıkrasının yürütmesi Danıştay 10.Dairesince 2013/919 Esas no ile durdurulmuştur.) İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği 19

20 2. AB MEVZUATININ GEREKSİNİMLERİ Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 15 Mart 2006 tarihli ve 2006/21/EC sayılı Maden Endüstrisinden Kaynaklanan Atıkların Yönetimi üzerine olan ve Direktif 2004/35/EC yi tadil eden Direktifi (R.G. L102, ) Bu direktifin amacı; madenlerin aranması, çıkarılması, işlenmesi, işleme tabi tutulması veya biriktirilmesi sonucunda ortaya çıkan atıkların üretiminden nihai bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde yönetilmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir. Üye devletler atıkların insan sağlığına ve çevreye zarar verecek yöntemler kullanılmadan ve özellikle su, hava, toprak, fauna ve flora için risk yaratmadan, gürültü, kokular ile rahatsızlığa yol açmadan, peyzaj alanlarını negatif olarak etkilemeden yönetilebilmesi için gereken önlemleri alacaklardır. Ayrıca, çıkartılan atığın terk edilmesini, izinsiz boşaltılmasını ve kontrolsüz olarak atılmasını önleyecek tedbirleri de alacaklardır. Üye devletler, çıkartılan atığın yönetilmesinden kaynaklanan herhangi bir ters etkinin çevre ve insan sağlığı üzerinde etkili olmasını engellemek veya mümkün olduğunca bu etkiyi azaltmak için operatörlerin her türlü tedbiri almalarını sağlayacaklardır. Bir atık tesisin kapanmasından sonrada yönetilmesini, ve söz konusu tesis ile ilgili olarak başlıca kazaların önlenmesini ve insan sağlığı ve çevre için sonuçların kısıtlanmasını da içermektedir. Alınacak önlemler, herhangi bir teknik veya belli bir teknolojinin kullanılması öngörülmeden, fakat atık tesisinin, onun coğrafik mekanının ve yerel çevresel koşulların dikkate alınması ile mevcut en iyi tekniklere dayanmaktadır. Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin tarih ve 92/104/EEC sayılı Yerüstü ve Yer Altı Maden İşyerlerinde Çalışan İşçilerin Sağlığının Korunması ve İş Güvenliğinin İyileştirilmesine İlişkin Asgari Şartlar Hakkında Direktifi (89/391 EEC sayılı direktifin 16. Maddesinin 1 paragrafı anlamında 12. Münferit Direktif) 2.1.AB MEVZUATININ KAPSAMI AB ile ilgili yasal mevzuat; Atık Çerçeve Direktifi15 Temmuz 1975 (75/442/EEC) Tehlikeli Atık Direktif (91/689/EEC) Düzenli Depolama Direktif (Landfill Directive 1999/31/EC of 26 April 1999) 20

21 Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Direktif (The Integrated Pollution Prevention and Control Direvtive- IPPC 96/61/EC) Tehlikeli Maddeleri İçeren Büyük Kazaların Kontrolü Direktif (Council Directive 96/82/EC on the control of major-accident hazards involving dangerous substances- Seveso III Directive) Su Çerçeve Direktifi 23 Ekim 2000 (Water Framework Directive 2000/60/EC) ÇED Direktifi (Council Directive 85/337 on the assessment of the effects of certain public and private projects on the environment-the EIA Directive) tarih ve 89/391/EEC sayılı İşde Çalışanların Sağlık ve Güvenliğini İyileştirmeye Yönelik Tedbirlerin Alınmasına İlişkin Direktif Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin tarih ve 92/91/EEC sayılı Kıyılarda ve Açık Denizlerde sondaj yoluyla maden çıkaran endüstrilerde çalışanların güvenlik ve sağlık korumalarının iyileştirilmesi ile ilgili asgari gereksinimler hakkında Direktifi (89/391/EEc sayılı direktifin 16. Maddesinin 1.paragrafı kapsamında 11.direktif) Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin tarih ve 94/9/EEC Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Direktif Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin tarih ve 82/130/EEC Grizu Tehlikesi Bulunan Madenlerdeki Patlayıcı Ortamlarda Kullanılmak Üzere Tasarlanmış Elektrikli Ekipmanlarla İlgili Direktif 2.2. DİREKTİF İLE GETİRİLEN TEMEL GEREKSİNİMLER Maden Endüstrisinden Kaynaklanan Atıkların Yönetimi Direktifi Çıkartılan atığı en aza indirgemek, işleme tabi tutmak, geri kazanmak ve bertaraf etmek için sürdürülebilir kalkınma prensibini dikkate alarak atık yönetim planlarını hazırlamak, Çevre ve insan sağlığını korumak amacı ile başlıca kaza tehlikelerini ve kaza önleme politikalarını belirlemek ve kaza durumunda operatörler tarafından yetkili mercilere gerekli bilginin teminini sağlamak, Atık tesisleri ile ilgili izin prosedürlerini oluşturmak, yetkili merciler tarafından izin koşullarının periyodik olarak gözden geçirilmesini ve güncellenmesini sağlamak, Kamuyu atık yönetim izni için yapılan uygulamalar hususunda bilgilendirmek, Çıkartılan atığın kazı boşluklarına geri konulurken gerekli önlemleri almak, Atık tesisisin inşası ve yönetimi için gerekli önlemleri almak, Atık tesisinin operasyonu ve kapanması sonrasında izleme prosedürlerini oluşturmak, 21

22 Su ve toprak kirlenmesini önlemek için izleme ve yönetim kontrolü uygulamak, Sınır aşan zararlarla ilgili olarak devletler arasında bilgi paylaşımını sağlamak, Atık tesisleri ile ilgili olarak yetkili merciler tarafından organize edilen etkin denetim mekanizmasını sağlamak, Halka da açık olacak şekilde kapalı atık tesislerinin envanterini hazırlamak, Komisyona düzenli olarak rapor göndermek, Hükümlerin ihlal edilmesi halinde uygulanacak cezalarla ilgili kuralları belirlemek, Atık tesisinin operatörü tarafından kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirildiğinden emin olmak için prosedürler uyarınca bir finansal garanti sağlanması Yerüstü ve Yer altı maden işyerlerinde çalışan işçilerin sağlığının korunması ve iş güvenliğinin iyileştirilmesine ilişkin asgari şartlar hakkında konsey Direktifi Çalışma yerini, çalışanların güvenlik ve sağlığına zarar gelmeyecek şekilde yapabilmesini teminen tasarlamak, kurmak, donatmak, işletmek ve bakımını yapmak, İçinde işçi çalışan çalışma yerlerinin bulunduğu işletmelerin sevk ve idaresini, sorumlu bir personelin gözetimine vermek, Tehlike riski mevcut olan işleri uzman işçilerin sorumluluğuna vermek ve talimatlara uymak, Güvenlik talimatlarını çalışanlarının hepsinin anlayacağı şekilde hazırlamak, Uygun ilk yardım donanımı hazır bulundurmak, Gerekli güvenlik tatbikatlarını düzenli zaman aralıkları ile uygulanmasını sağlamak, Güvenliği ve Sağlığı Koruma dokumanını hazırlamak, Yangın ve patlamaların vuku bulmasını, yayılmasını engellemek için tedbirler almak, Bir tehlike anında uygun kaçış ve kurtarma araçlarını bulundurmak, bakımını yaptırmak, Haberleşme, alarm ve uyarı sistemlerinin hazır olarak bulundurmak, Çalışma yerinde güvenlik ve sağlığın korunması ile ilgili tedbirlerin alınmasına ilişkin işçilerin bilgilendirilmesini sağlamak, İşyerinde çalışanları sağlığının uygun şekilde kontrolünün temin edilmesi için tedbirler almak, Direktifte yer alan sorunlarla ilgili olarak işçileri dinlemek, Çalışma yeri, ekte belirtilen güvenlik ve sağlığın korunması asgari hükümlerine uygun olmasını sağlamak 2.3.KURUMLARDAKİ MEVCUT DURUM Tablo 4: Yürürlükteki Kanunlar ile İlgili Liste 22

23 Sıra No Sayısı ve Kabul Tarihi Adı (Başlığı) Yayınlandığı Gazete Resmi sayı ve 20/6/2012 tarih İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 30/6/2012 ve sayılı sayı ve tarih Çevre Kanunu tarih ve sayılı sayı ve tarih Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun tarih ve sayılı 4 Kanun No: 3213 Kabul Tarihi: Sayılı Maden Kanunu Kanun No: 4683 Kabul Tarihi: Maden Kanununda Değişiklik Yapılmasına ve Tuz Kanununun Yürürlükten Kaldırılmasına İlişkin Kanun Kanun No: 4857 Kabul Tarihi: Kanun No: 1475 Kabul tarihi: İş Kanunu (Yürürlükteki hali) İş Kanunu (Yürürlükteki hali) Tablo 5: Yürürlükteki KHK ile İlgili Liste Sıra No Sayısı ve Kabul Tarihi Adı (Başlığı) Yayınlandığı Gazete Resmi sayı ve tarih Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname tarih ve Tablo 6: Yürürlükteki Tüzükler ile ilgili Liste 23

24 Sıra No Sayısı ve Kabul Tarihi Adı (Başlığı) Yayınlandığı Gazete Resmi ve 5690 İş Teftiş Tüzüğü İş Kolları Tüzüğü Radyasyon Güvenliği Tüzüğü ve Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğü Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi veya Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi, Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük Tekel Dışı bırakılan Patlayıcı Maddelerle İlgi Av Malzemesi ve Benzerlerinin Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük Tablo 7: Yürürlükteki Yönetmelikler ile ilgili Liste Sıra No Sayısı ve Kabul Tarihi Adı (Başlığı) Yayınlandığı Gazete Resmi 1 Yeraltı ve Yerüstü Maden İşletmelerinde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği 21/02/2004 tarih ve sayılı Resmi Gazetede tarih ve sayılı Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik tarih ve sayılı tarih ve sayılı Atıkların Depolanmasına Yönetmelik Düzenli Dair tarih ve sayılı 24

25 Sıra No Sayısı ve Kabul Tarihi Adı (Başlığı) Yayınlandığı Gazete Resmi 4 5 Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelik Madencilik Faaliyetleri ile Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği Kum Çakıl ve Benzeri Maddelerin Alınması, İşletilmesi ve Kontrolü Yönetmeliği Gürültü Yönetmeliği ı 10 Titreşim Yönetmeliği Maden ve Taşocakları İşletmelerinde ve Tünel Yapımında Tozla Mücadeleyle İilgili Yönetmelik Atıkların Düzenli Depolanması Yönetmeliği Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma

26 Sıra No Sayısı ve Kabul Tarihi Adı (Başlığı) Yayınlandığı Gazete Resmi Koşulları Yönetmelik Hakkında 16 Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik Düz Mük 21 Hijyen Eğitimi Yönetmeliği Kişisel Donanımların Kullanılması Yönetmelik Koruyucu İşyerlerinde Hakkında İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

27 Sıra No Sayısı ve Kabul Tarihi Adı (Başlığı) Yayınlandığı Gazete Resmi 26 Çalışanların Ortamların Korunması Yönetmelik Patlayıcı Tehlikelerinden Hakkında İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik İşyerlerinde Durdurulmasına Yönetmelik İşin Dair İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği Ek-Tehlike Sınıfları Listesi(xls) ( tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan şekli) Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyi Yönetmeliği Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik (Geçici 2 inci maddenin birinci fıkrasının yürütmesi Danıştay 10.Dairesince 2013/919 Esas no ile durdurulmuştur.) Değ: Değ: Değ Değ

28 Sıra No Sayısı ve Kabul Tarihi Adı (Başlığı) Yayınlandığı Gazete Resmi İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madencilik Faliyetleri Uygulama Yönetmeliği Değ Değ Tablo 8: Yürürlükteki Yönerge ve Genelgeler ile ilgili Liste Sıra No Sayısı ve Kabul Tarihi Adı (Başlığı) Yayınlandığı Gazete Resmi tarihli ve sayılı 2010/13 sayılı Inert Maden Atıklarının Alan Islahı, Restorasyon, Dolgu Maksadıyla Kullanımı veya Depolanmasına İlişkin Genelge tarih ve sayılı 2010/16 Sayılı Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğe İlişkin Genelge tarih ve sayılı 2011/06 Sayılı Düzenli Depolama Tesisi Uygulama Projeleri Hazırlanmasına İlişkin Genelge tarih ve sayılı 2011/10 Sayılı Orman Sayılan Alanlarda Katı Atık Bertaraf ve Düzenli Depolama Tesislerine Verilecek İzinler tarih ve Sayılı 2011/13 sayılı Düzenli Depolama Tesisleri Denetim Talimatnamesi tarih ve 2878 sayılı 2011/12 sayılı Maden Atıklarının Düzenli Depolanması ve Diğer Düzenli 28

29 Depolama Tesislerinin Teknik Düzenlenmesine İlişkin Genelge tarih ve 8865 sayılı 2012/15 sayılı Sondaj Çamurlarının ve Krom Madeninin Fiziki İşleme Tabi Tutulması Sonucu Ortaya Çıkan Atıkların Bertarafına İlişkin Genelge / Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmeliğe İlişkin Genelge / Düzenli Depolama Tesisi Uygulama Projeleri Hazırlanmasına İlişkin Genelge / Maden Atıklarının Düzenli Depolanması ve Diğer Düzenli Depolama Tesislerinin Teknik Düzenlemesine İlişkin Genelge / İnert Maden Atıklarının Alan Islahı, Restorasyon, Dolgu Maksadıyla Kullanımı veya Depolanmasına İlişkin Genelge 12 B.K.K /1551 Çevre Kirliliğine Yol Açan İşletmelerin Faaliyet Kolları İtibariyla Gruplandırılması Hakkında Karar Atıksu Arıtma Tesisleri Teknik Usuller Tebliği Asbest Sökümü İle İlgili Eğitim Programlarına İlişkin Tebliğ 15 Çok Tehlikeli İşlerde Görevlendirilebilecek (C) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanları Hakkında Tebliğ

30 2.4.MEVZUATA YÖNELİK ÖZET AÇIKLAMALAR ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ Bu Yönetmeliğin amacı, Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinde uyulacak idari ve teknik usul ve esasları düzenlemektir. Bu Yönetmelik; a) Çevresel Etki Değerlendirmesi kapsamına giren projelerin işletme öncesi, işletme sırası ve işletme sonrası dönemde izlenmesi ve denetlenmesini, b) Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu ile Proje Tanıtım Dosyasının hangi tür projeler için istenileceği ve içereceği konuları, c) Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinde uyulacak idari ve teknik usul ve esasları, ç) Çevresel Etki Değerlendirmesi için Kapsam Belirleme ve İnceleme Değerlendirme Komisyonunun oluşturulması ile ilgili çalışmaları, d) Çevresel Etki Değerlendirmesi sisteminin, çevre yönetiminde etkin ve yaygın biçimde uygulanabilmesi ve kurumsal yapısının güçlendirilmesi için gerekli eğitim çalışmalarını, kapsar ÇEVRE DÜZENİ PLANLARINA DAİR YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, ülkemizin sahip olduğu doğal, tarihi ve kültürel zenginliğin korunarak kalkınma planları ve varsa bölge planları temel alınarak, ekonomik kararlarla ekolojik kararların bir arada düşünülmesine imkan veren, genel arazi kullanım kararları ile bunlara ilişkin strateji ve politikaları oluşturmak ve çevre kirliliğini önlemek amacıyla nazım ve uygulama imar planlarına esas teşkil etmek üzere bölge ve havza bazında 1/ / ölçekteki çevre düzeni planlarının hazırlanmasına, hazırlattırılmasına, onaylanmasına, izlenmesine, denetlenmesine ve bu planlar üzerinde yapılacak değişikliklere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Bu Yönetmelik, planlama alanı bütününde 1.maddede tanımlanan amaç doğrultusunda hazırlanacak 1/ / ölçekteki çevre düzeni planı, revizyon, ilave ve değişikliklerinin hazırlanması, hazırlatılması, onaylanması, uygulanmasının izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasları kapsar MADENCİLİK FAALİYETLERİ İLE BOZULAN ARAZİLERİN DOĞAYA YENİDEN KAZANDIRILMASI YÖNETMELİĞİ 30

31 Bu Yönetmeliğin amacı; madencilik faaliyetleri, malzeme ve toprak temini için arazide yapılan kazılar, dökümler ve doğaya bırakılan atıklarla bozulan doğal yapının yeniden kazanılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Bu Yönetmelik, orman sayılan alanlar, tarım veya mera alanları, 17/07/2008 tarih ve sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamı dışında olan madencilik faaliyetleri, su kaynaklarının korunması ile ilgili mevzuata uyulması şartı ile baraj ve gölet projelerinde rezervuar altında kalacak alanlar dışındaki madencilik faaliyetleri, malzeme ve toprak temini için arazide yapılan kazılar, dökümler ve doğaya bırakılan atıklarla bozulan doğal yapının yeniden kazanılmasına ilişkin usul ve esasları kapsar HAFRİYAT TOPRAĞI, İNŞAAT VE YIKINTI ATIKLARININ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ Bu Yönetmeliğin amacı hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının çevreye zarar vermeyecek şekilde öncelikle kaynakta azaltılması, toplanması, geçici biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine ilişkin teknik ve idari hususlar ile uyulması gereken genel kuralları düzenlemektir. Kaynakları ve bileşenleri yönetmeliğin Ek-1 inde detaylı olarak belirtilen, beşeri faaliyetler ve doğal afetler sonrasında meydana gelen hafriyat toprağı ile inşaat ve yıkıntı atıklarının, üretildikleri yerlerde ayrı ayrı toplanması, geçici olarak biriktirilmesi, taşınması, geri kazanılması, değerlendirilmesi ve bertaraf edilmesine ilişkin esasları kapsamaktadır KUM ÇAKIL VE BENZERİ MADDELERİN ALINMASI, İŞLETİLMESİ VE KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ Bu yönetmeliğin amacı orman sayılan alanlar dışındaki yerlerden, kum, çakıl ve benzeri maddelerin çevreye ve insan sağlığına zarar vermeyecek şekilde alınması, işletilmesi ve kontrolü ile ilgili esasları düzenlemektir. Orman sayılan alanlar dışında, ülkenin egemenlik alanlarındaki denizlerden, akarsu ve kuru dere yataklarından, göl yataklarından ve tarım arazilerinden kum, çakıl ve benzeri maddelerin alınması işletilmesi ve kontrolü ile ilgili esasları kapsar MADEN VE TAŞ OCAKLARI İŞLETMELERİNDE VE TÜNEL YAPIMINDA TOZLA MÜCADELEYLE İLGİLİ YÖNETMELİK Bu yönetmeliğin amacı maden ve taş ocakları işletmelerinde, tünel yapımında ve tamamlayıcı tesislerinde çalışan işçilerde pnömokonyoz (akciğer toz) hastalığına neden olacak toz oluşumunu önlemektir. Yönetmelik maden ve taş ocakları ile tünel yapımında ve tamamlayıcı tesislerinde tozun kontrolü için uyulması gereken teknik yöntemler ile çalışanların tıbbi kontrol muayenelerini kapsar. 31

32 GÜRÜLTÜ YÖNETMELİĞİ Bu Yönetmeliğin amacı, işçilerin gürültüye maruz kalmaları sonucu sağlık ve güvenlik yönünden oluşabilecek risklerden, özellikle işitme ile ilgili risklerden korunmaları için alınması gerekli önlemleri belirlemektir. Bu Yönetmelikte belirtilen daha sıkı ve özel önlemler saklı kalmak kaydı ile, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümleri de uygulanır. Bu Yönetmelik 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren tüm işyerlerinde uygulanır TİTREŞİM YÖNETMELİĞİ Bu Yönetmeliğin amacı, işçilerin mekanik titreşime maruz kalmaları sonucu ortaya çıkabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden korunmalarını sağlamak için alınması gerekli önlemleri belirlemektir. Bu Yönetmelik, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına giren ve mekanik titreşime maruz kalma riski bulunan tüm işyerlerinde uygulanır. Bu Yönetmelikte belirtilen daha sıkı ve özel önlemler saklı kalmak kaydı ile, titreşime maruz kalma riski bulunan tüm işyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği hükümleri de uygulanır ATIKLARIN DÜZENLİ DEPOLANMASINA DAİR YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı; atıkların düzenli depolama yöntemi ile bertarafı sürecinde; a) Oluşabilecek sızıntı sularının ve depo gazlarının toprak, hava, yer altı suları ve yüzeysel suların üzerindeki olumsuz etkilerinin asgari düzeye indirilerek çevre kirliliğinin önlenmesine, b) Atıkların türüne göre uygun depo tabanı teknik tasarımlarının yapılması ve düzenli depolama tesislerinin inşa edilmesine, c) Düzenli depolama tesislerine atık kabulü işlemlerine, ç) Düzenli depolama tesislerinin işletilmesi, kapatılması ile kapatma sonrası kontrol ve bakım süreçlerine, d) İşletme, kapatma ve kapatma sonrası bakım süreçlerinde sera etkisi de dâhil olmak üzere çevre ve insan sağlığı açısından risk teşkil edebilecek olumsuzlukların önlenmesine, e) Mevcut düzenli depolama tesislerinin ıslahı, kapatılması ve kapatma sonrası bakım süreçlerine ilişkin teknik ve idari hususlar ile uyulması gereken genel kuralları belirlemektir. 32

33 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KANUNU Bu Kanunun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektir. Bu Kanun; (1) Kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır. (2) Ancak aşağıda belirtilen faaliyetler ve kişiler hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz: a) Fabrika, bakım merkezi, dikimevi ve benzeri işyerlerindekiler hariç Türk Silahlı Kuvvetleri, genel kolluk kuvvetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığının faaliyetleri, b) Afet ve acil durum birimlerinin müdahale faaliyetleri, c) Ev hizmetleri, ç) Çalışan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabına mal ve hizmet üretimi yapanlar, d) Hükümlü ve tutuklulara yönelik infaz hizmetleri sırasında, iyileştirme kapsamında yapılan işyurdu, eğitim, güvenlik ve meslek edindirme faaliyetleri İŞ KANUNU ( ) Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir. Bu Kanun, 4. maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır. İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın bu Kanun hükümleri ile bağlı olurlar İŞ KANUNU ( ) Madde 1- Bir hizmet akdine dayanarak herhangi bir işte ücret karşılığı çalışan kişiye işçi, işçi çalıştıran tüzel veya gerçek kişiye işveren, işin yapıldığı yere işyeri denir. İşin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunan yerlerle, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya mesleki eğitim yerleri ve avlu gibi sair eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. 33

34 İşyerinde işveren adına hareket eden ve işin ve işyerinin yönetiminde görev alan kimselere işveren vekili denir. İşveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı muamele ve yüklemlerinden doğrudan doğruya işveren sorumludur. Bu kanunda işveren için öngörülen her çeşit sorumluluk ve zorunluluklar işveren vekilleri hakkında da uygulanır İşveren vekilliği sıfatı işçilere tanınan hak ve vecilbeleri ortadan kaldırmaz. Bir işverenden belirli bir işin bir bölümünde veya eklentilerinde iş alan ve işçilerini münhasıran o işyerinde ve eklentilerinde çalıştıran diğer bir işverenin kendi işçilerine karşı o işyeri ile ilgili ve bu kanundan veya hizmet akdinden doğan yüklemlerinden asıl işveren de birlikte sorumludur. Madde 2 - Bu kanun, beşinci maddedeki istisnalar dışında kalan bütün İşyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır ÇEVRE KANUNU Bu Kanunun amacı, bütün vatandaşların ortak varlığı olan çevrenin korunması, iyileştirilmesi; kırsal ve kentsel alanda arazinin ve doğal kaynakların en uygun şekilde kullanılması ve korunması; su, toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi; ülkenin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel zenginliklerinin korunarak, bugünkü ve gelecek kuşakların sağlık, uygarlık ve yaşam düzeyinin geliştirilmesi ve güvence altına alınması için yapılacak düzenlemeleri ve alınacak önlemleri, ekonomik ve sosyal kalkınma hedefleriyle uyumlu olarak belirli hukukî ve teknik esaslara göre düzenlemektir. Çevre korunmasına ve çevre kirliliğinin önlenmesine ilişkin genel ilkeler şunlardır: a) Çevrenin korunması ve çevre kirliliğinin önlenmesi gerçek ve tüzel kişilerle vatandaşların görevi olup, bunlar bu konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdürler. b) Çevre korunmasına ve kirliliğine ilişkin karar ve önlemlerin alınması ve uygulanmasında; insan ve diğer canlı varlıkların sağlığının korunması, alınacak önlemlerin kalkınma çabalarına olumlu ve olumsuz etkileri ile fayda ve maliyetleri dikkate alınarak kısa ve uzun vadeli değerlendirmelerin yapılması esastır. c) Arazi ve kaynak kullanım kararlarını veren ve proje değerlendirmesi yapan yetkili kuruluşlar, kalkınma çabalarını olumsuz yönde etkilememeyi dikkate alarak çevrenin korunması ve kirlenmemesi hedefini gözetirler. ç) Ekonomik faaliyetlerde ve üretim metotlarının tayininde çevre sorunlarının önlenmesi ve sınırlandırılması amacıyla en elverişli teknoloji ve yöntemler seçilir ve uygulanır. d) İstisnai durumlar saklı olmak üzere kirlenmenin önlenmesi, sınırlandırılması ve mücadele için yapılan harcamaların kirleten tarafından karşılanması esastır. e) Çevreyi kirletenler ve çevreye zarar verenler sebep oldukları kirlenme ve bozulmadan doğan zararlardan dolayı kusur şartı aranmaksızın sorumludurlar. Ancak bunlar, kirlenmenin önlenmesi 34

35 ve sınırlanması için yapılan giderleri ödeme sorumluluğundan, söz konusu kirlenmeyi önlemek için gerekli her türlü tedbiri aldıklarını ispat etmek kaydıyla kurtulabilirler. f) Çevrenin korunması ve kirlenmenin önlenmesi konusunda alınacak tedbirlerin bir bütünlük içinde tespiti ve uygulanması esastır MADEN KANUNU (3213) Bu Kanun madenlerin aranması, işletilmesi, üzerinde hak sahibi olunması ve terk edilmesi ile ilgili esas ve usulleri düzenler. Yer kabuğunda ve su kaynaklarında tabii olarak bulunan, ekonomik ve ticarî değeri olan petrol, doğal gaz, jeotermal ve su kaynakları dışında kalan her türlü madde bu Kanuna göre madendir. Madenler aşağıda sıralanan gruplara göre ruhsatlandırılır: I. Grup Madenler a- İnşaat ve yol yapımında kullanılan ve tabiatta doğal olarak bulunan kum ve çakıl b- Tuğla-kiremit kili, Çimento kili, Marn, Puzolanik kayaç (Tras) ile çimento ve seramik sanayilerinde kullanılan ve diğer gruplarda yer almayan kayaçlar II. Grup Madenler a- Kalsit, Dolomit, Kalker, Granit, Andezit, Bazalt gibi kayaçlardan Agrega, mıcır veya öğütülerek kullanılacak kayaçlar; b- Mermer, Traverten, Granit, Andezit, Bazalt gibi blok olarak üretilen taşlar ile dekoratif amaçla kullanılan doğal taşlar) III. Grup Madenler Deniz, göl, kaynak suyundan elde edilecek eriyik halde bulunan tuzlar, karbondioksit (CO2) gazı (jeotermal, doğal gaz ve petrollü alanlar hariç) Hidrojen Sülfür (7/3/1954 tarihli ve 6326 sayılı Petrol Kanunu hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla). IV. Grup Madenler a- Kaolen, Dikit, Nakrit, Halloysit, Endellit, Anaksit, Bentonit, Montmorillonit, Baydilit, Nontronit, Saponit, Hektorit, İllit, Vermikülit, Allofan, İmalogit, Klorit, Sepiyolit, Paligorskit (Atapuljit), Loglinit ve bunların karışımı killer, Refrakter killer, Jips, Anhidrit, Alünit (Şap), Halit, Sodyum, Potasyum, Lityum, Kalsiyum, Magnezyum, Klor, Nitrat, İyot, Flor, Brom ve 35

36 diğer tuzlar, Bor tuzları (Kolemanit, Uleksit, Borasit, Tinkal, Pandermit veya bünyesinde en az %10 B2O3 içeren diğer Bor mineralleri), Stronsiyum tuzları (Selestin, Stronsiyanit), Barit, Vollastonit, Talk, Steattit, Pirofillit, Diatomit, Olivin, Dunit, Sillimanit, Andaluzit, Dumortiorit, Disten (Kyanit), Fosfat, Apatit, Asbest (Amyant), Manyezit, Huntit, Tabiî Soda mineralleri (Trona, Nakolit, Davsonit), Zeolit, Pomza, Pekştayn, Perlit, Obsidyen, Grafit, Kükürt, Flüorit, Kriyolit, Zımpara Taşı, Korundum, Diyasporit, Kuvars, Kuvarsit ve bileşiminde en az %80 SiO2 ihtiva eden Kuvars kumu, Feldispat (Feldispat ve Feldispatoid grubu mineraller), Mika (Biyotit, Muskovit, Serisit, Lepidolit, Flogopit), Nefelinli Siyenit, Kalsedon (Sileks, Çört). b- Turba, Linyit, Taşkömürü, kömüre bağlı metan gazı, Antrasit, Asfaltit, Bitümlü Şist, Bitümlü Şeyl, ( ) (1) Kokolit ve Sapropel (Petrol Kanunu hükümleri mahfuz kalmak kaydıyla). c- Altın, Gümüş, Platin, Bakır, Kurşun, Çinko, Demir, Pirit, Manganez, Krom, Civa, Antimuan, Kalay, Vanadyum, Arsenik, Molibden, Tungsten (Volframit, Şelit), Kobalt, Nikel, Kadmiyum, Bizmut, Titan (İlmenit, Rutil), Alüminyum (Boksit, Gipsit, Böhmit), Nadir toprak elementleri (Seryum Grubu, Yitriyum Grubu) ve Nadir toprak mineralleri (Bastnazit, Monazit, Ksenotim, Serit, Oyksenit, Samarskit, Fergusonit), Sezyum, Rubidyum, Berilyum, İndiyum, Galyum, Talyum, Zirkonyum, Hafniyum, Germanyum, Niobyum, Tantalyum, Selenyum, Telluryum, Renyum. V. Grup Madenler Elmas, Safir, Yakut, Beril, Zümrüt, Morganit, Akuvamarin, Heliodor, Aleksandirit, Agat, Oniks, Sardoniks, Jasp, Karnolin, Heliotrop, Kantaşı, Krizopras, Opal (İrize Opal, Kırmızı Opal, Siyah Opal, Ağaç Opal), Kuvars kristalleri (Ametist, Sitrin, Neceftaşı (Dağ kristali), Dumanlı Kuvars, Kedigözü, Avanturin, Venüstaşı, Gül Kuvars), Turmalin (Rubellit, Vardelit, İndigolit), Topaz, Aytaşı, Turkuaz (Firuze), Spodümen, Kehribar, Lazurit (Lapislazuli), Oltutaşı, Diopsit, Amozonit, Lületaşı, Labrodorit, Epidot (Zeosit, Tanzonit), Spinel, Jadeit, Yeşim veya Jad, Rodonit, Rodokrozit, Granat Minarelleri (Spesartin, Grosüllar Hessanit, Dermontoit, Uvarovit, Pirop, Almandin), Diaspor Kristalleri, Kemererit. VI. Grup Madenler Radyoaktif Mineraller ve diğer radyoaktif maddeler. Bu gruplarda yer alan madenlerin özellikleri ile bu maddede yer almayan bir madenin grubunun tespitine ait esas ve usuller Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bu Kanuna göre verilen ruhsatlar başka amaçla kullanılmaz. 36

37 KANSEROJEN VEYA MUTAJEN MADDELERLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı; çalışanların kanserojen veya mutajen maddelere maruziyetinden kaynaklanabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden korunması için bu maddelere maruziyetin önlenmesi ve sınır değerler de dahil olmak üzere asgari gerekliliklerin belirlenmesidir. 1) Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren ve çalışanların kanserojen ve mutajen maddelere maruz kalma riski bulunan işlerin yapıldığı işyerlerinde uygulanır. 2) Asbest ile çalışmalarda, 25/01/2013 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelikte belirtilen hükümlerle birlikte bu Yönetmelik hükümleri de uygulanır. 3) Radyasyonla birlikte farklı kanserojen veya mutajen maddelere maruziyetin olduğu işlerde, radyasyonla ilgili özel mevzuatla birlikte bu Yönetmelik hükümleri de uygulanır. Yalnızca radyasyona maruziyetin söz konusu olduğu işlerde bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, çalışanların gürültüye maruz kalmaları sonucu oluşabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden, özellikle işitme ile ilgili risklerden korunmaları için asgari gereklilikleri belirlemektir. Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerinde uygulanır KADIN ÇALIŞANLARIN GECE POSTALARINDA ÇALIŞTIRILMA KOŞULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, on sekiz yaşını doldurmuş kadın çalışanların gece postalarında çalıştırılmalarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerinde on sekiz yaşını doldurmuş kadın çalışanların gece postalarında çalıştırılmalarını kapsar ELLE TAŞIMA İŞLERİ YÖNETMELİĞİ Bu Yönetmeliğin amacı; elle taşıma işlerinden kaynaklanabilecek sağlık ve güvenlik risklerinden, özellikle sırt ve bel incinmelerinden, çalışanların korunmasını sağlamak için asgari gereklilikleri belirlemektir. 37

38 Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerini kapsar İŞYERİ HEKİMİ VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı; iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevli işyeri hekimlerinin ve diğer sağlık personelinin nitelikleri, belgelendirilmeleri, eğitimleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir. Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerleri ile eğitim kurumlarını kapsar İŞYERİ BİNA VE EKLENTİLERİNDE ALINACAK SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, işyeri bina ve eklentilerinde bulunması gereken asgari sağlık ve güvenlik şartlarını belirlemektir. Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren bütün işyerlerini kapsar. Ancak; a) İşyeri dışında kullanılan taşıma araçlarında veya taşıma araçlarının içindeki işyerlerinde, b) Yapı ve benzeri geçici veya hareketli iş alanlarında, c) Maden, petrol ve gaz çıkarma işlerinde, ç) Balıkçı teknelerinde, d)tarım veya orman işyerlerine ait işyeri bina ve eklentileri hariç, işyerinin sınırları içerisinde olmakla beraber işyeri bina ve eklentilerinde çalışanları iş sağlığı ve güvenliği açısından etkilemeyecek uzaklıkta olan veya işyeri bina ve eklentileri ile iş sağlığı ve güvenliği açısından etkileşim içerisinde olamayacak kadar uzak tarım ve orman alanlarında, uygulanmaz SAĞLIK KURALLARI BAKIMINDAN GÜNDE AZAMİ YEDİ BUÇUK SAAT VEYA DAHA AZ ÇALIŞILMASI GEREKEN İŞLER HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, Yönetmelikte belirtilen işlerde, çalışanların sağlık kuralları bakımından, çalışabilecekleri azami çalışma sürelerini düzenlemektir. Bu Yönetmelik, sağlık kuralları bakımından günde ancak yedi buçuk saat veya daha az çalışılması gereken işleri kapsar. 38

39 TEHLİKELİ VE ÇOK TEHLİKELİ SINIFTA YER ALAN İŞLERDE ÇALIŞTIRILACAKLARIN MESLEKİ EĞİTİMLERİNE DAİR YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre belirlenen tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışanların mesleki eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemektir. Bu Yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre belirlenen tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan ve Ek-1 de belirtilen işleri ve bu işlerde çalışanları kapsar HİJYEN EĞİTİMİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Bu Yönetmeliğin amacı; gıda üretim ve perakende iş yerlerinde, insani tüketim amaçlı sular ile doğal mineralli suları üreten iş yerlerinde ve insan bedenine temasın söz konusu olduğu temizlik hizmetlerinin verildiği iş yerlerinde çalışanlara yönelik hijyen eğitimi programlarının planlanmasına, eğitimlerin verilmesine, iş yeri sahibinin, işletenlerin ve çalışanların bu konudaki sorumluluklarına, bu iş yerlerinde çalışmaya engel bulaşıcı hastalıkların ve cilt hastalıklarının belirlenmesine ve bu hastalıkların iyileşme halinin tespitine ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Bu Yönetmelik aşağıda belirtilen iş kollarını kapsar: a) Gıda üretim ve perakende iş yerleri, b) İnsani tüketim amaçlı sular ile doğal mineralli suların üretimini yapan iş yerleri, c)kaplıca, hamam, sauna, berber, kuaför, dövme ve pirsing yapılan yerler, masaj ve güzellik salonları ve benzeri yerler, ç) Otel, motel, pansiyon ve misafirhane gibi yerler, d) Komisyon tarafından hijyen eğitimi verilmesi uygun görülen diğer iş kolları. Ancak, 11/06/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamındaki iş yerlerinde çalışan kişiler için mecburi olan gıda hijyeni eğitim konularını kapsamaz KİŞİSEL KORUYUCU DONANIMLARIN İŞYERLERİNDE KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, işyerindeki risklerin önlenmesinin veya yeterli derecede azaltılmasının, teknik tedbirlere dayalı toplu korunma ya da iş organizasyonu veya çalışma yöntemleri ile sağlanamadığı durumlarda kullanılacak kişisel koruyucu donanımların özellikleri, temini, kullanımı ve diğer hususlarla ilgili usul ve esasları belirlemektir. 1) Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar. 39

40 2) Bu Yönetmelik, aşağıda belirtilen kişisel koruyucu donanımları kapsamaz. a) Özel olarak çalışanın sağlığını ve güvenliğini korumak üzere yapılmamış sıradan iş elbiseleri ve üniformalar, b) Afet ve acil durum birimlerinin müdahale faaliyetlerinde kullandıkları ekipman, c) Türk Silahlı Kuvvetleri, genel kolluk kuvvetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı gibi kamu düzeninin sağlanmasına yönelik kurumların faaliyetlerinde kullandıkları kişisel koruyucular, ç) Kara taşımacılığında kullanılan kişisel koruyucular, d) Spor ekipmanı, e) Nefsi müdafaayı veya caydırmayı hedefleyen ekipman, f) Riskleri ve istenmeyen durumları saptayan ve ikaz eden taşınabilir cihazlar BİYOLOJİK ETKENLERE MARUZİYET RİSKLERİNİN ÖNLENMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, çalışanların işyerindeki biyolojik etkenlere maruziyetinden kaynaklanan veya kaynaklanabilecek sağlık ve güvenlik risklerinin önlenmesi ve bu risklerden korunmasına dair asgari hükümleri düzenlemektir. 1) Bu Yönetmelik; a) 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren işyerlerinde; çalışanların yaptıkları işlerden dolayı biyolojik etkenlere maruz kaldıkları veya maruz kalabilecekleri işleri, b) Biyolojik etkenle doğrudan çalışılmayan veya biyolojik etkenin kullanılmadığı ancak, çalışanların biyolojik etkene maruziyetine neden olabilecek ek I de yer alan işleri, kapsar. 2) Maruz kalınan ve/veya kalınabilecek etken, çalışanlar için tanımlanabilir sağlık riski oluşturmayan grup 1 biyolojik etkenler sınıfında ise ek VI nın birinci paragrafında belirtilen hususlara uyulmak kaydı ile 9 uncu, 15 inci ve 18 inci maddeler uygulanmaz İŞYERLERİNDE ACİL DURUMLAR HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, işyerlerinde acil durum planlarının hazırlanması, önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda yapılması gereken çalışmalar ile bu durumların güvenli olarak yönetilmesi ve bu konularda görevlendirilecek çalışanların belirlenmesi ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir. 40

41 Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, çalışanları sağlık ve güvenlik yönünden işyerlerinde oluşabilecek patlayıcı ortamların tehlikelerinden korumak için alınması gereken önlemlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. 1) Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren ve patlayıcı ortam oluşma ihtimali bulunan işyerlerinde uygulanır. 2) Ancak; a) Hastalara tıbbi tedavi uygulamak için ayrılan yerler ve tıbbi tedavi uygulanması, b) 01/04/2011 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan, Gaz Yakan Cihazlara Dair Yönetmelik (2009/142/AT) kapsamında yer alan cihazların kullanılması, c) Patlayıcı maddelerin ve kimyasal olarak kararsız halde bulunan maddelerin üretilmesi, işlemlerden geçmesi, kullanımı, depolanması ve nakledilmesi, ç) Sondaj yöntemiyle maden çıkarma işleri ile yer altı ve yer üstü maden çıkarma işleri, d)patlayıcı ortam oluşabilecek yerlerde kullanılan her türlü taşıma aracı hariç, uluslararası antlaşmaların ilgili hükümlerinin uygulandığı kara, hava ve su yolu taşıma araçlarının kullanılması, bu Yönetmelik kapsamı dışındadır ÇALIŞANLARIN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ EĞİTİMLERİNİN USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı; çalışanlara verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemektir. Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında bulunan işyerlerini, bu işyerlerinde çalışanlara eğitim verecek kişi, kurum ve kuruluşları kapsar İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ Bu Yönetmeliğin amacı, işyerinde iş ekipmanlarının kullanımı ile ilgili sağlık ve güvenlik yönünden uyulması gerekli asgari şartları belirlemektir. 41

42 Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren tüm işyerlerini kapsar EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, ekranlı araçlarla çalışmalarda alınacak asgari sağlık ve güvenlik önlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir. 1) Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren ve ekranlı araçlarla çalışmaların yapıldığı tüm işyerlerini kapsar. 2) Bu Yönetmelik hükümleri; a) Hareketli makine ve araçların kumanda kabinlerinde ve sürücü mahallinde, b) Taşıma araçlarında aracın kumandasındaki bilgisayar sistemlerinde, c) Toplumun kullanımına açık bilgisayar sistemlerinde, ç) İşyerinde kullanımı sürekli olmayan taşınabilir sistemlerde, d) Hesap makineleri, yazar kasa ve benzeri veri veya ölçüm sonuçlarını gösteren küçük ekranlı cihazlarda, e) Ekranlı daktilolarda, uygulanmaz İŞYERLERİNDE İŞİN DURDURULMASINA DAİR YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı; işyerindeki bina ve eklentilerde, çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde veya çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde risk değerlendirmesi yapılmamış olması durumlarında işyerinin bir bölümünde ya da tamamında bu tehlike giderilinceye kadar işin durdurulması ile bu Yönetmeliğe göre durdurma kararı uygulanmış işyerinde çalışmaya tekrar başlanmasına izin verilmesinin usul ve esaslarını belirlemektir. 1) Bu Yönetmelik, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerine uygulanır. 2) Askeri işyerleri ile yurt güvenliği için gerekli maddeler üretilen işyerlerinde işin durdurulmasına dair iş ve işlemler, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 24 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yürürlüğe konulan yönetmeliğe göre yerine getirilir. 42

43 TEBLİĞİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNE İLİŞKİN İŞYERİ TEHLİKE SINIFLARI Madde 1 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 9 uncu maddesi uyarınca işyerlerinin iş sağlığı ve güvenliği açısından yer aldığı tehlike sınıfları ek-1 de yer alan İşyeri Tehlike Sınıfları Listesinde belirtilmiştir. Madde 2 : 1) Tehlike sınıfının tespitinde bir işyerinde yürütülen asıl işin tehlike sınıfı dikkate alınır. 2) İşveren asıl iş faaliyet değişikliğini en geç bir ay içerisinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirir. 3) Asıl işin tayininde tereddüte düşülmesi halinde işyerinin kuruluş amacına bakılır. İşyerinde birden fazla asıl iş tanımına uygun faaliyetin yürütülmesi halinde, bu işlerden tehlike sınıfı yüksek olan iş esas alınır sayılı Kanunun işyeri tanımına giren işyerlerinde yapılan asıl işin yanında veya devamı niteliğinde faaliyet alanının genişletilmesi halinde o işyerinde bu fıkrada esas alınan kurala göre belirlenir ULUSAL İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KONSEYİ YÖNETMELİĞİ Bu Yönetmeliğin amacı, Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Konseyinin kuruluş amacını, oluşumunu, görevlerini ve çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir ASBESTLE ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, çalışanların asbest söküm, yıkım, tamir, bakım, uzaklaştırma çalışmalarında asbest tozuna maruziyetlerinin önlenmesi ve bu maruziyetten doğacak sağlık risklerinden korunması, sınır değerlerin ve diğer özel önlemlerin belirlenmesidir. Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren, asbest veya asbestli malzeme ile yapılan çalışmalarda, asbest tozuna maruziyetin olabileceği tüm işlerde ve işyerlerinde uygulanır İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere iş sağlığı ve güvenliği kurullarının hangi işyerlerinde kurulacağı ve bu kurulların oluşumu, görev ve yetkileri, çalışma usul ve esasları ile birden çok kurul bulunması halinde kurullar arasında koordinasyon ve işbirliği yöntemlerini belirlemektir. 43

44 Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren, elli ve daha fazla çalışanın bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerini kapsar İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLARININ GÖREV, YETKİ, SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK Bu Yönetmeliğin amacı; iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde görevli iş güvenliği uzmanlarının nitelikleri, eğitimleri ve belgelendirilmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir. Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerleri ile eğitim kurumlarını kapsar İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HİZMETLERİ YÖNETMELİĞİ Bu Yönetmeliğin amacı; iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere kurulacak işyeri sağlık ve güvenlik birimlerinin kuruluşu ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin yetkilendirilmeleri, yetki belgelerinin iptali, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir. Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında yer alan işyerlerini kapsar İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ RİSK DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ Bu Yönetmeliğin amacı, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönünden yapılacak risk değerlendirmesinin usul ve esaslarını düzenlemektir. Bu Yönetmelik, 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki işyerlerini kapsar MADENCİLİK FAALİYETLERİ UYGULAMA YÖNETMELİĞİ Bu Yönetmeliğin amacı, 04/06/1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun uygulanması ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir. Bu Yönetmelik; a) Ruhsat ve sertifika verme, maden arama, işletme dönemleri işlemlerine, ruhsat alanlarının değiştirilmesine, faaliyetlerin denetim ve kontrolüne, buluculuk hakkına, terk, devir ve intikal işlerine, arama ve işletmede maden üretim esaslarına, ruhsat sahipleri tarafından düzenlenecek belgelere, ödenecek bedellere, faaliyette bulunmak için alınacak izinlere, maden siciline ve kamulaştırma işlemlerine, 44

45 b) Maden arama ve işletme faaliyeti ile Devlet ve il yolları, otoyollar, demiryolları, hava limanı, liman, baraj, enerji tesisleri, petrol ve doğal gaz, jeotermal boru hatları ve tesisleri, su isale hatları gibi benzeri kamu yatırımlarının birbirlerini engellemesi, kamu kurum ve kuruluşlarının uygulamalarından dolayı maden arama ve işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi, kamu ve özel yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda yapılacak işlemlere, c) Kamu kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerde kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için izin verilmesine, ç) Kanun hükümlerine göre herhangi bir sebeple hükümden düşmüş, terk edilmiş ruhsatlı sahalar ile bu sahalardan taksir edilmiş alanların, Kanunun ilgili maddeleri gereğince ihale edilmesine, ilişkin usul ve esasları kapsar. 2.5.PROJELER TÜRKİYE DE MADEN ATIKLARININ YÖNETİMİ PROJESİ Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali İşbirliği Aracı (IPA-1) kapsamında maden atıklarının yönetimi hususunda eşleştirme, tedarik ve teknik yardım bileşenlerini içeren proje başvurusu yapılmıştır. Söz konusu proje önerisi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (Maden İşleri Genel Müdürlüğü ve Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü) ile birlikte hazırlanmış olup, Avrupa Komisyonu tarafından kabul edilmiştir. Finansal anlaşma 2009 yılı Mart ayında imzalanmıştır. Projenin toplam bütçesi Avrodur. Maden Atıkları Yönetimi Projesi; Eşleştirme, Teknik Yardım ve Tedarik olmak üzere üç bileşenden oluşmaktadır. Fransa-İtalya konsorsiyumunun teklifi kabul edilmiştir. Kontrat çalışması tamamlanmış olup, tarihi itibariyle projenin eşleştirme bileşeni çalışmaları başlamış olup, Proje çalışmaları Fransa Jeoloji ve Madencilik Araştırma Enstitüsü ve İtalya Lombardia Bölgesi Miniprio Enstitüsü ile yürütülmektedir. I.Eşleştirme Bileşeni: Ülkemizdeki maden atıklarının yönetiminin güçlendirilerek maden atıkları yönetimi konusunda bir yönetmeliğin yürürlüğe girmesini ve aynı zamanda da kurumsal kapasitenin geliştirilmesini hedeflemektedir. Söz konusu projenin 2013 yılı sonunda tamamlanması planlanmaktadır. Proje kapsamında özetle aşağıdaki çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Mevcut kurumsal, teknik ve yasal yapı gözden geçirilmiş olup, boşluk analizi yoluyla maden atıkları direktifi aktarımı için gereken yapının oluşturulması amacıyla çevre ve maden mevzuatları ayrıntılı bir şekilde incelenmiş ve saha incelemeleri ile mevcut durum analizi yapılmıştır. 45

46 Atık karakterizasyonu ve zenginleştirme atıklarından numune alma, Zenginleştirme atıkları barajlarının tasarımı ve inşası, Acil durum planlaması, Atık Yönetim Planı, Pasa Yönetimi, Kapatma ve Denetim prosedürleri, 2006/21/EC sayılı Avrupa Birliği maden atıkları direktifinin ulusal mevzuatımıza kazandırılması amacıyla, bir yönetmelik taslağı hazırlanmıştır. Halen taslak yönetmelik üzerinde çalışmalar devam etmekte olup, madencilik sektörü ile paylaşılacak ve görüşleri doğrultusunda yayıma hazır hale getirilecektir. Maden Atıkları yönetimine ilişkin yeni yönetmelikle aşağıdaki ana temalar yer alacaktır. Atık üretiminin ve tehlikeliliğinin azaltılması, Geri dönüşüm/yeniden kullanım, Emniyetli bertaraf, Mevcut en iyi teknolojiler (BAT), Sahaya özgü yönetimi çözümleri, Eşleştirme Bileşeni kapsamında gerek yeni hazırlanacak Yönetmelikteki hususlara açıklık getirilmesi, gerekse sektöre yardımcı olması amacı ile 15 adet rehber hazırlanmıştır. Maden Atıkları Yönetimi Projesinin, Teknik Yardım ve Tedarik Bileşenleri ile ilgili olarak Sözleşmeler imzalanmış olup, söz konusu bileşenler ile ilgili çalışmalar Mayıs 2012 de başlamıştır. II- Teknik Yardım Bileşeni; Infobiz İş Zekası Yönetim Mühendislik Elektronik Bilgisayar İnşaat ve Ticaret Pazarlama Ltd. Şti ile Geological Survey of Finland ve Geological Institue of Hungary konsorsiyumunda yürütülecektir. Teknik Yardım Bileşeninin amacı; 2006/21/EC Direktifinin aktarımı ve uygulanması için bir sistem geliştirmek amacı ile teknik ve bilimsel destek sağlamak ve kapasitenin geliştirilmesidir. Söz konusu projenin bütçesi Avro dur. Bu proje kapsamında; Kapalı, terk edilmiş maden atık sahalarının envanteri için metodoloji hazırlanacak, Maden sahaları ve atık tesisleri ile ilgili bilgiler toplanacak, Saha ziyaretleri, AB ülkelerine saha ziyaretleri, Atık karakterizasyonu için hali hazırdaki laboratuarlar geliştirilecek, Asit Maden Drenajı tanısı için kullanılan test ve metotlar konusunda personel eğitimi yapılacak, Tesis sınıflandırması, 46

47 Örnek olarak 2 tesis için Rehabilitasyon Planı hazırlanacak, Personel, Maden Sektörü ve diğer ilgili kurum/kuruluşlar için seminerler düzenlenecektir. Teknik Yardım Bileşeni kapsamında öncelikle Maden İşleri Genel Müdürlüğü (MİGEM) Arşivleri taranacak olup, kapalı ve terk edilmiş maden atık sahalarının envanteri için metodoloji hazırlanması çalışmaları başlatılmıştır. III. Tedarik Bileşeni: Bakanlığımız, MİGEM ve MTA nın maden atıklarının yönetimi konusunda laboratuvar ve arazi ekipmanları konusunda güçlendirilmesi amacıyla yapılacak olup, maliyeti Avrodur. Bu bileşen kapsamında; Çevre Referans Laboratuvarına elementel analiz amacıyla XRF, arazide kullanılması amacıyla El tipi XRF ve katı ve sıvı örneklerde çok sayıda elementin hızlı, ucuz, hassas ve doğru biçimde, niteliksel, niceliksel ya da yarı-niceliksel olarak ölçülmesine olanak sağlayan analiz tekniği olan ICP_MS Cihazı ve Cıva analizörü alınmıştır. Sonuç olarak; yapılan tüm bu çalışmalar neticesinde ülkemiz gerçeklerine uygun, diğer atık türlerinden farklı, sadece madencilik sektörü atıklarına özgü bir yönetim ve mevzuat kazandırılacaktır. Sürdürülebilirlik ilkesi çerçevesinde, çevre ve madencilik sektörünün birlikte uyum içerisinde yürütülmesi sağlanacak ve bu kapsamda ülke ekonomisine katkı sağlanmasının yanı sıra çevre ve insan sağlığının olumsuz yönde etkilenmesi önlenecektir. 47

48 3. UYGULAMA ÇERÇEVESİ VE DETAYLARI 3.1. Maden Endüstrisinden Kaynaklanan Atıkların Yönetimi Direktifi Tablo 9. Uygulama Çerçevesi ve Detayları UYGULAMA BİÇİMİ ULUSAL DÜZEYDE SORUMLULUK YEREL DÜZEYDE SORUMLULUK AÇIKLAMALAR 48

49 Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Stratejik Planı ( ) hazırlanmıştır. Planın ÇEVRE teması altında, Kirliliğin Kaynakta Önlenmesini Sağlamak amacı çerçevesinde hedefler belirlenmiştir. Strateji ve planların hazırlanması AB ÇEVRE MEVZUATI hedefleri doğrultusunda yürütmeyi, faaliyetlerinin çevreye olan etkisini en aza indirmek için gerekli önlemleri almayı hedeflemektedir. Kirliliğin Kaynağında Önlenmesini sağlamak Hedef 1. Dönem boyunca üretim sonucu oluşacak atıkların çevre etkilerinin bertaraf edilmesinin sürekliliğini sağlmak ve atıkların yeniden ekonomiye kazandırılması yönünde çalışmalar yapmak. Hedef 2. İşletme Müdürlüklerinde ISO Çevre Yönetim Sistemi (ÇYS) yapısı kurulmuş olup mecut sistemin Entegre Yönetim Sistemi ne dönüştürülmesi çalışmalarını sürdürmek. Hedef 3. İhtiyaç duyulan işletmelerde Düzenli Depolama Sahaları nın inşaası faaliyetlerini sürdürmek İzinlerin çıkarılması Denetim Yaptırım Raporlama ve Geçici Faaliyet İzni ve Çevre İzinlerinin alınması İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı, İşletme Belgesi, Deşarj ve Emisyon İzinleri vs. 49

50 3.2. Yerüstü ve Yer altı maden işyerlerinde çalışan işçilerin sağlığının korunması ve iş güvenliğinin iyileştirilmesine ilişkin asgari şartlar hakkında direktifi 21/02/2004 tarih ve sayılı Resmi Gazetede Yeraltı ve Yerüstü Maden İşletmelerinde Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği olarak yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Dolayısıyla yürütücüsü olduğumuz bu yönetmelik hükümleri doğrultusunda, denetim, yaptırım ve izinlerle ilgili Yönetmelikte açıklamalar yer almaktadır. Tüm yönetmeliklerimizde ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile temel hedef ve stratejimiz iş kazaları ve meslek hastalıklarının azaltılması ve güvenlik kültürünün tüm ülkemiz tarafından kabul görmesidir. Tablo 10. Uygulama Çerçevesi ve Detayları UYGULAMA BİÇİMİ ULUSAL DÜZEYDE SORUMLULUK YEREL DÜZEYDE SORUMLULUK AÇIKLAMALAR Strateji ve planların hazırlanması İzinlerin çıkarılması Denetim ve Yaptırım Raporlama Yürürlükteki mevzuat kapsamında faaliyetlerini sürdürmek MADEN ENDÜSTRİSİNDEN KAYNAKLANAN ATIKLARIN YÖNETİMİ DİREKTİFİNDE DETAYLI ŞEKİLDE VERİLEN GÖREVLERİN YERİNE GETİRİLMESİ ÇŞB tarafından Direktifin uyumlaştırılması ile ilgili Taslak yönetmelik hazırlanmıştır ancak çalışmalar henüz tamamlanmamıştır Direktifin gereklerini uygulayacak yetkili otoritenin belirlenmesi ve iş bölümü ile ilgili konulara Taslak Yönetmelikte yer verilmelidir. Yetkili otoriteye teknik destek sağlaması amacıyla Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı/Maden Atıklarının Yönetimi Şubesi/Çevre Referans Laboratuvarı bir birim oluşturulmuştur Direktifin Uygulanmasını Kolaylaştırması amacıyla Maden Atıklarının Yönetimi Projesi Eşleştirme Bileşeni kapsamında 15 adet rehber kitapçık hazırlanmış olup, adresinde yayımlanmaktadır. Direktifte yer alan yükümlülüklerin işletme sahipleri tarafından yerine getirilmesinin sağlanması için Direktif ile ilgili konular hakkında bir eğitim programı oluşturulması ve uygulanması yapılması gerekmektedir 50

51 Güvenlik önlemleri yeterli olmadıkça ve bunlar onaylanmadıkça tehlike yaratabilecek kuruluşların işletmeye kapatılması yapılmaktadır. Strateji B Çıkartılan atığı en aza indirgemek, işleme tabi tutmak, geri kazanmak ve bertaraf etmek için sürdürülebilir kalkınma prensibini dikkate alarak atık yönetim planlarını hazırlamak Eylem B1.1-1 Çıkartılan atığı en aza indirgemek, işleme tabi tutmak, geri kazanmak ve bertaraf etmek için sürdürülebilir kalkınma prensibini dikkate alarak atık yönetim planlarını hazırlamak konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Ancak kaza risklerini en aza indirmek için Türkiye genelinde madencilerin maden atıklarının yönetimi konusunda Operatörlerin eğitimi yapılması gerekmektedir. Tablo 11. Eylem B1.1 1 Sorumlu Kurulu B2.5-1 ş İlgili Kuruluşlar Gerçekleşme dönemi ÇŞB Özel sektör Eylem türü Teknik destek projesi Personel (P) İşbirliği ve Koordinasyon (İK), Strateji B12 Çevre ve insan sağlığını korumak amacı ile başlıca kaza tehlikelerini ve kaza önleme politikalarını belirlemek ve kaza durumunda operatörler tarafından yetkili mercilere gerekli bilginin teminini sağlamak, Eylem B1.2 1 Kaza tehlikelerini ve kaza önleme politikalarını belirlemek ve kaza durumunda operatörler tarafından yetkili mercilere gerekli bilginin teminini sağlamak, için Sektör temsilcilerinin bilgilendirilmesi ve kılavuzların hazırlanması gereklidir. Ayrıca Madencilerin özellikle kaza önleme politikaları ve eylem planları konusunda eğitime ihtiyaçları vardır. Tablo 12. Eylem B1.2 1 Sorumlu İlgili Kuruluşlar Gerçekleşme Eylem türü Kuruluş dönemi ÇŞB Özel sektör Teknik destek projesi personel (P ) İşbirliği ve Koordinasyon (İK), 51

52 Strateji B13 Atık tesisleri ile ilgili izin prosedürlerini oluşturmak, yetkili merciler tarafından izin koşullarının periyodik olarak gözden geçirilmesini ve güncellenmesini sağlamak Eylem B1.3 -I Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Taslak maden atıklarının Yönetimi Yönetmeliğinde izin/lisans prosedürleri ile ilgili hükümler yer almaktadır. Bu eyleme yapabilmek için Devletin, izin prosedürlerinin denetlenmesi ile ilgili cevap verecek destek projesine ihtiyaç vardır. Tablo 13. Eylem B1.3-1 Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Gerçekleşme dönemi Eylem türü ÇŞB Özel sektör Teknik destek projesi personel (P ) İşbirliği ve Koordinasyon (İK), Strateji B4 Çıkartılan atığın kazı boşluklarına geri konulurken gerekli önlemleri almak, Eylem B1.4-1 Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Taslak maden atıklarının Yönetimi Yönetmeliğinde kazı boşluklarının doldurulması ile ilgili hüküm yer almaktadır. Bu eyleme yapabilmek için aşağıda var olan laboratuvarların desteklenmesi için çalışmalar yapılmalıdır. Tablo 14. Eylem B1.4-1 Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Gerçekleşme dönemi Eylem türü ÇŞB Özel sektör Koordinasyon (İK), 52

53 Strateji B1.5 Atık tesisinin operasyonu ve kapanması sonrasında izleme prosedürlerini oluşturmak, Eylem B1.5-1 Atık tesisinin operatörü tarafından kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirildiğinden emin olmak için prosedürler uyarınca bir finansal garanti sağlanması gerekmektedir. Çevreye verilecek zararlarla ilgili finans mekanızması olmalıdır. Tesis açılması ve kapatılması ile ilgili olarak finans çalışmasına yönelik bir proje çalışmasına ihtiyaç vardır. Tablo 15. Eylem B1.5-1 Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Gerçekleşme dönemi Eylem türü ÇŞB Özel sektör Koordinasyon (İK), 3.3. YERÜSTÜ VE YER ALTI MADEN İŞYERLERİNDE ÇALIŞAN İŞÇİLERİN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE İŞ GÜVENLİĞİNİN İYİLEŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN ASGARİ ŞARTLAR HAKKINDA DİREKTİFİ Strateji B2.1. Çalışma yerini, çalışanların güvenlik ve sağlığına zarar gelmeyecek şekilde yapabilmesini teminen tasarlamak, kurmak, donatmak, işletmek ve bakımını yapmak Eylem B2.1-1 Çalışma yerini, çalışanların güvenlik ve sağlığına zarar gelmeyecek şekilde yapabilmesini teminen tasarlamak, kurmak, donatmak, işletmek ve bakımını yapmak için daha çok fonlanma çalışmasına ve sürekli eğitimlerin sağlanmasına ihtiyaç vardır. Madencilik ile ilgili sektörel bazda eğitime yönelik yol gösterici nitelikte kılavuzlar hazırlanmasına ihtiyaç vardır. Tablo 16. Eylem B

54 Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Gerçekleşme dönemi Eylem türü ÇSGB Özel sektör (MD)(KY) Koordinasyon (İK), Strateji B2.2 Bir tehlike anında uygun kaçış ve kurtarma araçlarını bulundurmak, bakımını yaptırmak Eylem B2.2-1 Genel olarak kurtarma istasyonlarının fizibilite etütü yapılarak, ekipman, proje gibi ihtiyaçlar belirlenmeli, master plan gibi madencilere verilecek yol haritası olmalıdır. Tablo 17. Eylem B2.2-1 Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Gerçekleşme dönemi Eylem türü ÇSGB Özel sektör (MD)(KY) (İK), Strateji B2.3-1 Yangın ve patlamaların vuku bulmasını, yayılmasını engellemek için tedbirler almak, Eylem B2.3-1 Kaza olaylarının meydana gelme olasılığının değerlendirilmesi ve kaza olayları olasılık düzeyinin değerlendirilmesi yaparak güvenlik analizleri yapılmalıdır. Güvenlik analizleri. Tablo 18. Eylem B2.3-1 Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Gerçekleşme dönemi Eylem türü ÇSGB Özel sektör (MD)(KY) (İK), Strateji B

55 Haberleşme, alarm ve uyarı sistemlerinin hazır olarak bulundurmak, Eylem B2.4-1 Merkezi izleme sistemindeki ekipmanların, sensörlerin bakım-onarım ihtiyacı, kalibrasyon ihtiyacı konusunda devlet koordineli yetkilendirilecek bir yapı ya da özel sektör özendirilmelidir. Tablo 19. Eylem B2.4-1 Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Gerçekleşme dönemi Eylem türü ÇSGB Özel sektör (MD)(KY) (İK), Strateji B2.5-1 Maden kazalarının en aza indirilmesiiçin yoğun koordinasyon Eylem B2.5-1 Daha iyi koordinasyon ve işbirliği için aşağıdaki çalışmaların yapılması önerilmektedir. Metal Madenciliği ile ilgili ÇED Komisyonunda AFAD dan bir temsilci mutlaka bulunması, Özel sektör ve kamunun bir arada çalışması, her iki kesimin temsilcilerinin de bulunduğu bir konsey oluşturmak, ( Makedonya Örneği) Afet ve acil durum bilgi bankası oluşturulması ve bunun uluslararası alana entegre edilmesi, Maden tesislerinin(üretim, stoklama, atık tesisleri) envanterinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından oluşturulması ve bu bilgilerin AFAD ile online bir yazılım üzerinden paylaşılması, Bu alandaki sigortacılık sisteminin geliştirilmesi,maden atıklarının yönetimi ile ilgili kurum temsilcilerin ve halkın eğitilmesi, Avrupa Birliği ülkeleri ile ilgili bilgi paylaşımı, görüş alış verişi ve tecrübe paylaşımı için Twinning Projeleri gibi projeler yapmak.avrupa Birliğinin iyi uygulamalarının incelenmesi üzerine proje ve çalışma ziyaretlerinin gerçekleştirilmesi Tablo 19. Eylem B

56 Sorumlu Kuruluş İlgili Kuruluşlar Gerçekleşme dönemi Eylem türü ÇSGB ÇŞB AFAD (MD)(KY) (İK), 56