RCR HOLDİNG A.Ş. ÇİNKO ZENGİNLEŞTİRME TESİSİ PROJE TANITIM DOSYASI

Transkript

1 RCR HOLDİNG A.Ş. ADANA İLİ, TUFANBEYLİ İLÇESİ, AKÇAL KÖYÜ ARALIK VE TİC. LTD. ŞTİ. 0/119

2 Nokta No RCR HOLDİNG A.Ş. Proje Sahibinin Adı RCR HOLDİNG A.Ş. Adresi Telefon Numaraları Mahatma Gandhi Cad. No:102/1 Gaziosmanpaşa Çankaya /ANKARA Projenin Adı Proje Bedeli Proje İçin Seçilen Yerin Açık Adresi (İli, İlçesi, Beldesi, Mevkii) TL ADANA İLİ, TUFANBEYLİ İLÇESİ AKÇAL KÖYÜ, UTM Koordinatları Koor. Sırası Sağa- Yukarı Koor. Sırası Coğrafik Koordinatları Enlem-Boylam Datum ED-50 Datum WGS-84 Türü UTM Türü Coğrafik D.O.M. 39 D.O.M. - Proje İçin Seçilen Yerin Koordinatları, Zone Zon 37 Zon - Ölçek Faktörü 6 derecelik Ölçek Faktörü y x Enlem (K) Boylam(B) Toplam Tesis Alanı Koordinatları Alan m 2 - Projenin ÇED Yönetmeliği kapsamındaki yeri (sektörü, alt sektörü) Raporu Hazırlayan Kuruluşun/Çalışma Grubunun Adı Adresi Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de Yayınlanarak Yürürlüğe Giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nin ( tarih ve sayılı RG değişikliği yayınlanan) EK-II Listesi, 49. Maddesi, (d) ve (f) Bendi TİC. LTD. ŞTİ. BİŞKEK CAD. NO:123/6 EMEK/ANKARA Telefon Numaraları Faks Numaraları PTD Raporu Sunum Tarihi ARALIK-2012 VE TİC. LTD. ŞTİ. 1/122

3 İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... 2 TABLO DİZİNİ... 3 ŞEKİL DİZİNİ... 4 EKLER PROJENİN ÖZELLİKLERİ... 5 a) Projenin İş Akım Şeması, Kapasitesi, Kapladığı Alan, Teknolojisi, Çalışacak Personel Sayısı... 8 b) Doğal Kaynakların Kullanımı (arazi kullanımı, su kullanımı, kullanılan enerji türü vb). 15 c) Atık Üretim Miktarı (katı, sıvı, gaz vb.) ve Atıkların Kimyasal, Fiziksel ve Biyolojik Özellikleri ç) Kullanılan Teknoloji ve Malzemeden Kaynaklanabilecek Kaza Riski d) Projenin Muhtemel Çevresel Etkilerine Karşı Alınacak Tedbirler PROJENİN YERİ a)mevcut Arazi Kullanımı ve Kalitesi(tarım alanı, orman alanı, planlı alan, su yüzeyi ve benzeri) b) EK V deki Duyarlı Yöreler dikkate alınarak; sulak alanlar,kıyı kesimleri,dağlık ve ormanlık alanlar,tarım alanları,milli parklar,özel koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar,tarihsel, kültürel,arkeolojik ve benzeri önemi olan alanlar, erozyon alanları,heyelan alanları,ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları ile 167 sayılı Yer Altı Suları Hakkında Kanun gereğince korunması gereken akiferler PROJENİN VE YERİN ALTERNATİFLERİ SONUÇLAR NOTLAR VE KAYNAKLAR EK LİSTESİ VE TİC. LTD. ŞTİ. 2/122

4 TABLO DİZİNİ Tablo 1. Zenginleştirme Tesisi Zamana Bağlı Üretim Değerleri Tablo 2. Toplam Tesis Alanı Koordinatları Tablo 3. Zenginleştirme Tesis Alanı Koordinatları Tablo 4. Şantiye Alanı Koordinatları Tablo 5. Kantar Alanı Koordinatları Tablo 6. Tünevan Stok Alanı Koordinatları Tablo 7. Ürün Stok Alanı Koordinatları Tablo 8. Çinko Zenginleştirme Tesisinde Kullanılacak Makine Ekipman Listesi Tablo 9. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri Tablo 10. Toz Emisyon Faktörleri ve Debileri (Arazi Hazırlık Aşaması) Tablo 11. Çinko Zenginleştirme Tesisi Zamana Bağlı Üretim Değerleri Tablo 12. Toz Emisyon Faktörleri ve Debileri (İşletme Aşaması İçin) Tablo 13. Yayılma Sınıflarına Göre M Değerleri... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. Tablo 14. Rüzgar Verilerini Sınıflanması... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. Tablo 15. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m 3 ) (üretim için)hata! Yer işareti tanımlanmamış. Tablo 16. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m 2 -gün) (üretim için)... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. Tablo 17. Motorinin Özellikleri Tablo 18. Dizel Araçlardan Yayılan Kirlenmenin Faktörleri Tablo 19. İş Makinelerinden Kaynaklanması Beklenen Kirletici Değerler Tablo 20. İş Makinelerinden Kaynaklanması Beklenen Kirletici Değerler (İşletme Aşaması) Tablo 21. Ses Gücü Düzeyleri Tablo 22. Araç ve Ekipmanların Ses Gücü Düzeyleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Tablo 23. Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Tablo 24. Ses Basınç Düzeyleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Tablo 25. Atmosferik Yutuş (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Tablo 26. Nihai Ses Basınç Düzeyleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Tablo 27. Düzeltme Faktörleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Tablo 28. Ses Düzeyleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Tablo 29. Eşdeğer Gürültü Değerleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Tablo 30. Araç ve Ekipmanların Ses Gücü Düzeyleri (İşletme Aşması) Tablo 31. Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı (İşletme Aşması) Tablo 32. Ses Basınç Düzeyleri (İşletme Aşması) Tablo 33. Atmosferik Yutuş (İşletme Aşması) Tablo 34. Nihai Ses Basınç Düzeyleri (İşletme Aşması) Tablo 35. Düzeltme Faktörleri (İşletme Aşması) Tablo 36. Ses Düzeyleri (İşletme Aşması) Tablo 37. Eşdeğer Gürültü Değerleri (İşletme Aşması) Tablo 38. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler(üretim için) Tablo 39. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (üretim için) Tablo 40. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri (Tablo-5) Tablo 41. Endüstri Tesisleri İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri (Tablo-4) Tablo 42. Faaliyet Alanı ve Çevresinde Belirlenen Flora TürleriHata! Yer işareti tanımlanmamış. Tablo 43. Faaliyet Alanı ve Çevresinde Belirlenen Amphibia TürleriHata! Yer işareti tanımlanmamış. Tablo 44. Faaliyet Alanı ve Çevresinde Belirlenen Reptilia TürleriHata! Yer işareti tanımlanmamış. Tablo 45. Faaliyet Alanı ve Çevresinde Belirlenen Aves Türleri Hata! Yer işareti tanımlanmamış. Tablo 46. Faaliyet Alanı ve Çevresinde Belirlenen Mammalia TürleriHata! Yer işareti tanımlanmamış. VE TİC. LTD. ŞTİ. 3/122

5 ŞEKİL DİZİNİ Şekil 1. Proje Alanını Gösterir Google-Earth Fotoğrafı Şekil 2. Proje Alanını Gösterir Google-Earth Fotoğrafı Şekil 3. Çinko Zenginleştirme Tesisine Ait İş Akım Şeması Şekil 4. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Üretim İçin) Şekil 5. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (Üretim İçin)... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. Şekil 6. Gürültü Yayılım Grafiği (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Şekil 7. Gürültü Yayılım Grafiği (İşletme Aşması) Şekil 8. İş Kazası İçin Acil Müdahale Planı Şekil 9. Yangın İçin Acil Müdahale Planı Şekil 10. Deprem İçin Acil Müdahale Planı Şekil Tarih ve Sayılı ÇED Uygulamaları Şekli Şekil 12. Türkiye Fitocoğrafik Bölgeleri Şekil 13. Doğal Vejetasyon Haritası... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. EKLER EK-1 EK-2 EK-3 EK-4 EK-5 EK-6 EK-7 EK-8 EK-9 EK-10 EK-11 Ruhsat Fotokopisi Proje Alanını Gösterir 1/ Ölçekli Topoğrafik Harita Proje Alanını Gösterir 1/5.000 Ölçekli Jeolojik Harita Proje Alanını Gösterir 1/5.000 Ölçekli Vaziyet Planı Proje Alanını Gösterir Yer Bulduru Haritası Proje Alanını Gösterir Fotoğraflar Proje Alanını Gösterir Google Earth Fotoğrafları Proje Alanını Gösterir Deprem Haritası Fosseptik Planı Doğaya Yeniden Kazandırma Planı Topçuoğlu Maden San. ve Tic. Ltd. Şti. Adına Yeterlik Belgesi VE TİC. LTD. ŞTİ. 4/122

6 1.PROJENİN ÖZELLİKLERİ Genel Bilgi Proje kapsamında; Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü yakınlarında RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından 1667 nolu ruhsat alanı içerisine m 2 lik alanda Çinko Zenginleştirme Tesisi kurulması planlanmaktadır. Tesiste işlenecek malzeme çinko olup çinko ile ilgili bilgi ise aşağıda verilmektedir. Çinko, sık altıgen düzende kristal yapıya sahip, mavimsi beyaz renkli bir metaldir. Yoğunluğu demirinkine yakındır. Ancak alaşım elementlerinin eklenmesinden sonra bile pek kuvvetli bir metal sayılmaz C da erir ve nispeten düşük bir sıcaklık olan C da kaynar. Çinkonun Özellikleri Kimyasal simgesi: Zn Öz kütle (yoğunluk): g/cm 3 Atom Numarası: 30 Atom Ağırlığı: Ergime Derecesi: O C Rengi Mavimsi beyaz. Çinkonun başlıca filizi, çinko blendi adı verilen sülfürlü filizidir. Bir başka önemli filiz de smitsonit (çinko karbonat ZnCO 3 dir. Çinko sülfürü ya da çinko karbonatı, oksitlerine dönüştürmek için, filizler, genellikle havada kavurma yöntemiyle işlenir. Atmosfer basıncında filizlerden çinko elde edilmesi, ancak metalin kaynama sıcaklığının üstünde ısıtılmasıyla sağlanır. İşlem bir bakıma damıtmadır. Bu yüzden işlem, genellikle yatay damıtma fırınlarında yapılır. Çıkan çinko buharı, kilden yapılmış kaplar ve demir borularda yoğunlaştırılır. Fazla miktarlarda karbondioksit oluşumuna engel olmak için, tepkimenin, yaklaşık, C da yapılması gerektiğinden, bu yöntem sıcaklık açısından çok verimsizdir. Ancak, pahalı olmasına karşılık, ısıl geçirgenliği iyi olan silisyum karbürden yapılmış dikey damıtma fırınları kullanılarak bir ölçüde gelişme sağlanmıştır. İndirgenme tepkimesi aşağıdaki gibi yazılabilir: ZnO + C Zn + CO Burada ZnO çinko oksidi, C karbonu, Zn çinko metalini ve CO da karbon monoksiti ifade eder. Oldukça yeni bir yöntem de çinkonun yüksek fırında eritilmesidir. Kurşun C da çinkoyu çökeltir ve C da başka bir bölmeye alınır. Bu sıcaklıkta erimiş çinko, kurşunun üstünde ayrı bir tabaka oluşturduğundan kolayca ayrılır. Kurşun da yeniden püskürtme bölmesine alınır. Bu yöntem, hem çinkonun yüksek miktarda elde edilmesini sağlar, hem de kurşun-çinko karışımı filizlerin birlikte işleme alınmaları için çok uygundur. Püskürtme bölgesinde, gazlardan çinko çıkarılırken, yüksek fırının alt bölümünden kurşun çekilir. Elde edilen çinkonun bundan sonraki aşaması arıtma işlemiyle devam eder. Çinko başlıca iki yöntem ile arıtılır: Sıvılaştırma ve yeniden damıtma. VE TİC. LTD. ŞTİ. 5/122

7 İlk yöntem çinkonun, kurşundan yüksek fırında eritilerek ayrılmasına çok benzer. Çinko, birkaç saat kaynama sıcaklığının biraz üstünde tutulur. Bu süre içinde, çinko içinde bulunan kurşun ve demir gibi istenmeyen metal artıkları dibe çöker. Sonra arı metal, başka bir kaba alınır. Çinko arıtımında kullanılan ikinci yöntem olan yeniden damıtma işleminde ise ayrımlama işlemiyle bu artıkları ortadan kaldırılır. Bu işlem için, demir ve kurşunun nispeten daha yüksek kaynama sıcaklıklarından ( C dan yüksek) ve kadmiyumun düşük kaynama sıcaklığından (780 0 C) yararlanılır., KULLANIM ALANLARI Dünya çinko üretiminin %23 ü korozyondan korunmak amacıyla yapılan, galvanizleme işlerinde kullanılır. %20 si ise bir bakır çinko alaşımı olan pirinç üretiminde tüketilir. Bunlardan başka, çinko kullanım alanlarından biri de kalıpla dökümdür. Bu işlem gerçekleştirirken, erimiş çinko metali, genellikle karmaşık biçimli olan çelik kalıbın içine basınçla püskürtülür. Oluşan döküm, kalıp boyutlarına öyle kesinlikle uyar ki, son biçimini vermek için başka bir işlem yapmaya gerek kalmaz. Çünkü hızlı katılaşma özelliği sonucu taneleri küçük olur. Bu yapısıyla, diğer kum döküm çeşitlerinden, mekanik özelliklerinin yeterli olması, çinkoyu kalıpla döküme elverişli hale getirmiştir. Çinko, döküm sıcaklığı olan C da bile, döküm makinesi ve kalıpların ekonomik ömrünü uzatmak için, çinko içine, % 4 oranında alüminyum ilave edilir. Döküm işlerinde kullanılan çinkonun arılık derecesinin, dikkatle denetlenmesi gerekir. Buna özen gösterilmediği taktirde, küçük miktarlardaki kurşun, kadmiyum ve kalay, tane sınırlarına doğru göçerek, tane sınırı gevrekleşmesine neden olur. Bu da alaşımın parçalarına ayrılmasıyla sonuçlanan çok önemli bir kusur oluşturur. Genel olarak, kalıpla dökülecek çinko alaşımı, %1 oranında mekanik özellikleri geliştirilmiş bakır, % 4 oranında alüminyum ve toplamları % 0.02 den fazla olmayan kurşun, kalay ve kadmiyum içerir. Otomobil endüstrisinde karbüratör, kapı kolları ve pervazları, bu alaşım kullanılarak üretilir. Kalıpla dökülmüş çinko, endüstride geniş kullanım alanı bulur. Kullanım alanlarından bir başkası Çekme Çinkodur. Çekme çinko, kuru pil kutularında ve basım işlerinde tüketilir. Deniz taşımacılığında kullanılan çelik ve alaşımlarından yapılmış taşıtlar ile deniz altına döşenen çelik boruların deniz suyundan meydana gelen korozyona karşı korunmasında da çinkodan yararlanılır. % 1 bakır ve % 0.1 titan içeren çinko levhalar, çatıların kaplanmasında kullanılır. Burada kullanılan alaşım içine küçük miktarlarda katılan titan, çinko ile metalsi bir bileşik oluşturarak, maddenin bozulmaya karşı direncini arttırır. Ayrıca çinko ile % 22 alüminyum alaşımı, herhangi bir kırılma olmadan, kendi uzunluğunun birkaç katı kadar gerilebilir. Metallerin çoğu gibi, çinko da kuvvetli asitlerin etkisiyle çözünerek bir çinko tuzu ve hidrojen gazı oluşturur. Çinko ile asidin bu tepkimesi, genellikle laboratuarlarda küçük miktarlarda hidrojen gazı üretmek için kullanılır. En geniş kullanım alanı olan çinko bileşikleri, çinko oksit ve çinko sülfürdür. VE TİC. LTD. ŞTİ. 6/122

8 Projenin Tanımı Proje kapsamında; Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü yakınlarında RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından 1667 nolu ruhsat alanı içerisine Çinko Zenginleştirme Tesisi nin kurulup işletilmesi planlanmaktadır. Söz konusu proje kapsamında 4000 m 2 lik alanda kurulacak tesisde yıllık ton malzemenin Çinko zenginleştirme tesisinde işleme tabi tutulması planlanmaktadır. Proje alanı ve çevresinde yapılan arazi etüdü çalışmaları neticesinde ortalama 10 cm derinliğinde bitkisel toprağa rastlanmıştır. Proje alanında tesis kurulabilmesi için alan üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacaktır. Proje kapsamında işleme tabi tutulacak çinko, faaliyet sahibine ait çevre ocaklardan ve gerekli görüldüğünde ise piyasadan temin edilecektir. Çinko Zenginleştirme Tesisi ne getirilen çinko tesis içerisinde işleme tabi tutulduktan sonra piyasada satışa sunulacaktır. İşletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği nde MADDE 15 (a) bendinde EK-II listesinde yer alan projeler, seçme eleme kriterlerine tabidir. denilmekte olup faaliyet; Ek-II Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi Madencilik Madde 49. d Bendinde kırma-yıkama-eleme tesisleri (Ek-1 de yer almayanlar) Denilmekte olup faaliyet; Ek-II Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi Madencilik Madde 49. f Bendinde Cevher zenginleştirme tesisleri (Ek- 1 de yer almayanlar) da yer almaktadır. Bu nedenle söz konusu proje, bu kapsamda değerlendirilerek, ÇED Yönetmeliği Ek-IV Seçme Eleme Kriterlerine göre Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmıştır. Proje kapsamında çalışma yapılacak 4000 m 2 lik alan hazine arazisi vasfındadır m 2 lik alanın m 2 sini Çinko zenginleştirme tesisi, 500 m 2 sini şantiye sahası, 100 m 2 sini kantar, 400 m 2 sini tüvenan stok alanı ve 600 m 2 sini ise ürün stok alanı oluşturacaktır. Şantiye sahası içerisinde ise personelin sosyal ihtiyaçlarını gidermesi amacıyla 1 adet ofis,1 adet mutfak, 1 adet wc-duş odası, 1 adet bakımhane-depo ve bir adet sızdırmasız fosseptik çukuru yapılacaktır. Arazi etüdü sonucunda en yakın yerleşim biriminin kuş uçuşu yaklaşık 340 m mesafede bulunan ve Belbaşı mahallesine ait yerleşimler olduğu belirlenmiştir (Bkz. Şekil 1.). Proje içerisindeki hesaplama ve değerlendirmeler 340 m mesafede bulunan Belbaşı mahallesinde bulunan yerleşim yerleri baz alınarak yapılmıştır. Proje kapsamındaki yapıları ve yakın yerleşim yerlerini gösterir 1/ ölçekli topografik harita Ek-2 de, proje alanına ait Gogle-Eartf fotoğrafları ise Ek-7 de verilmiştir. Proje alanı ve çevresini gösteren 1/5.000 ölçekli jeolojik harita Ek-3 de verilmiştir. Ayıca projenin Türkiye deki yerini ve ulaşım yollarını gösterir yer bulduru haritası eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-5). Proje alanına ait foroğraflar Ek-6 de verilmiştir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 7/122

9 Tesis Alanı 340 m Şekil 1. Proje Alanını Gösterir Google-Earth Fotoğrafı-1 Tesis Alanı Belbaşı Mahallesi Şekil 2. Proje Alanını Gösterir Google-Earth Fotoğrafı-2 a) Projenin İş Akım Şeması, Kapasitesi, Kapladığı Alan, Teknolojisi, Çalışacak Personel Sayısı Projenin İş Akım Şeması Proje kapsamında tesiste yıllık m 3 işlemine tabi tutulacaktır. ( ton) çinko zenginleştirme VE TİC. LTD. ŞTİ. 8/122

10 Faaliyet sahibine ait yaklaşık 3 km mesafede bulunan ocaktan kamyonlar vasıtasıyla getirilen malzeme tesiste önce iri parçalar kırıcı yardımıyla kırılacak ve ağır ortam ayırıcı yöntemi ile zenginleştirme işlemine tabi tutulacaktır. Hammadde olarak kullanılacak olan çinko; çinko zenginleştirme tesisine getirilerek besleme bunkerine aktarılır. Bunkerde beslenen malzeme titreşimli besleyiciden geçerek 80 mm altındaki malzeme çeneli kırıcıya gönderilmekte ve buradan çıkan malzeme ise bant konveyörlele silindir kırıcıda kırılmaktadır. Silindir kırıcıdan çıkan 1,5 mm boyutundaki malzeme %70 ve %30 olmak üzere 2 ye ayrılmaktadır. %70 lik kısım; yıkama tanburunda beslenerek siklonlara gönderilmekte ve buradan da ağır ortam siklonunda ayrıştırılmaktadır. Çıkan ürün eleklerle tekrar 2 ye ayrılmaktadır(- 12,5 +1,35 mm). Elek üstü malzeme; ürün stok alanında bir süre depolandıktan sonra torbalanarak satışa sunulmaktadır. Elek altı malzeme ise; manyetik separatöre gönderilmek suretiyle hammaddenin içinde bulunan minerallerinin manyetik tambura yapışarak ayrılması sağlanacaktır. Ürün ferro siklon yardımıyla tekrar ağır ortam siklonuna gönderilmektedir. Sistem bu şekilde devir daim yapmaktadır. %30 luk kısım ise kaba ve ince spiral besleyiciye gönderilmekte su ilavesi ile beslenmektedir. Beslenen malzeme önce geçici olarak depolanacak sonra piyasadan gelen talep doğrultusunda satışa sunulacaktır. Buradan ayrılan ince boyutlu malzeme (- 1,5 + 0,0 mm) ise şlam havuzlarına gönderilmektedir. Proje kapsamında işletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi ne ait iş akım şeması Şekil 3. de verilmiş VE TİC. LTD. ŞTİ. 9/122

11 Şekil 3. Çinko Zenginleştirme Tesisine Ait İş Akım Şeması VE TİC. LTD. ŞTİ. 10/119

12 Projenin Kapasitesi Çinko Zenginleştirme Tesisi nde üretim 30 ton/saat olarak planlanmıştır. İşletmede, günde 10 saat (tek vardiya), ayda 30 gün, yılda 12 ay kapasite ile çalışılabilecektir. Yılda Çalışılacak Ay Sayısı = 12 ay/yıl Ayda Çalışılacak Gün Sayısı = 30 gün/ay Yılda Çalışacak Gün Sayısı = 360 gün/yıl Günde Çalışılacak Saat = 10 saat/gün Yılda Çalışılacak Saat = saat/yıl Çinko Zenginleştirme Tesisi üretimi 30 ton/saat olarak hedeflenmiş olup zamana bağlı üretim değerleri Tablo 1. de verilmektedir. Tablo 1. Çinko Zenginleştirme Tesisi Zamana Bağlı Üretim Değerleri ÜRETİM SÜRESİ Üretim Miktarı (m 3 ) Üretim Miktarı (ton) Yıllık Aylık (Yılda 12 ay ) Gün (Ayda 30gün) ) 42, Saatlik ( 1 günde 10) saat) 4,23 30 Proje kapsamında işleme tabi tutulacak çinko, faaliyet sahibine ait çevre ocaklardan ve gerekli görüldüğünde ise piyasadan temin edilecektir. Çinko Zenginleştirme Tesisi ne getirilen çinko tesis içerisinde işleme tabi tutulduktan sonra piyasada satışa sunulacaktır. Proje Ömrü Söz konusu Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında işleme tabi tutulacak çinko malzemesi proje sahibine ait 1667 Ruhsat nolu çinko ocağından sağlanacak olup yıllık ton malzeme işleme tabi tutulacaktır. Dolayısı ile söz konusu Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi 1667 Ruhsat nolu sahaya ait ruhsat süresi boyunca faaliyet gösterecektir. Kapladığı Alan Proje kapsamında işleme tabi tutulacak çinko, faaliyet sahibine ait çevre ocaklardan ve gerekli görüldüğünde ise piyasadan temin edilecektir. Çinko Zenginleştirme Tesisi ne getirilen çinko tesis içerisinde işleme tabi tutulduktan sonra piyasada satışa sunulacaktır. Proje kapsamında çalışma yapılacak 4000 m 2 lik alan hazine arazisi vasfındadır m 2 lik alanın m 2 sini Çinko zenginleştirme tesisi, 500 m 2 sini şantiye sahası, 100 m 2 sini kantar, 400 m 2 sini tüvenana stok alanı ve 600 m 2 sini ise ürün stok alanı oluşturacaktır. Şantiye sahası içerisinde ise personelin sosyal ihtiyaçlarını gidermesi amacıyla 1 adet ofis,1 adet mutfak, 1 adet wc-duş odası, 1 adet bakımhane-depo ve bir adet sızdırmasız fosseptik çukuru yapılacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 11/119

13 Arazi etüdü sonucunda en yakın yerleşim biriminin kuş uçuşu yaklaşık 340 m mesafede bulunan belbaşı mahallesine ait yerleşimler olduğu belirlenmiştir (Bkz. Şekil 1.). Proje içerisindeki hesaplama ve değerlendirmeler 340 m mesafede bulunan Belbaşı Mahallesinde bulunan yerleşim yerleri baz alınarak yapılmıştır. Proje kapsamındaki yapıları ve yakın yerleşim yerlerini gösterir 1/ ölçekli topografik harita Ek-2 de, proje alanına ait Gogle-Earthfotoğrafları ise Ek-7 de verilmiştir. Çalışma sahası Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü civarında olup 1/25000 ölçekli L 36 c1 paftasında yer almaktadır. Çalışma Alanı koordinatları ve içerisinde yer alacak ünitelere ait koordinatlar aşağıda tablolar halinde verilmiştir. Faaliyet sahasına ait vaziyet planı Ek-4 de verilmektedir. Tablo 2. Toplam Tesis Alanı Koordinatları Nokta No UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatlar Koor. Sırası Sağa- Yukarı Koor. Sırası Enlem-Boylam Datum ED-50 Datum WGS-84 Türü UTM Türü Coğrafik D.O.M. 39 D.O.M. - Zon 37 Zon - Ölçek Faktörü 6 derecelik Ölçek Faktörü - y x Enlem (K) Boylam(B) Alan 4.000m 2 Nokta No Tablo 3. Çinko Zenginleştirme Tesisi Alanı Koordinatları UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatlar Koor. Sırası Sağa- Yukarı Koor. Sırası Enlem-Boylam Datum ED-50 Datum WGS-84 Türü UTM Türü Coğrafik D.O.M. 39 D.O.M. - Zon 37 Zon - Ölçek Faktörü 6 derecelik Ölçek Faktörü - y x Enlem (K) Boylam(B) Alan m 2 VE TİC. LTD. ŞTİ. 12/122

14 Tablo 4. Şantiye Alanı Koordinatları Nokta No UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatlar Koor. Sırası Sağa- Yukarı Koor. Sırası Enlem-Boylam Datum ED-50 Datum WGS-84 Türü UTM Türü Coğrafik D.O.M. 39 D.O.M. - Zon 37 Zon - Ölçek Faktörü 6 derecelik Ölçek Faktörü - y x Enlem (K) Boylam(B) Alan 500 m 2 Tablo 5. Kantar Alanı Koordinatları Nokta No UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatlar Koor. Sırası Sağa- Yukarı Koor. Sırası Enlem-Boylam Datum ED-50 Datum WGS-84 Türü UTM Türü Coğrafik D.O.M. 39 D.O.M. - Zon 37 Zon - Ölçek Faktörü 6 derecelik Ölçek Faktörü - y x Enlem (K) Boylam(B) Alan 100 m 2 Tablo 6. Tünevan Stok Alanı Koordinatları Nokta No UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatlar Koor. Sırası Sağa- Yukarı Koor. Sırası Enlem-Boylam Datum ED-50 Datum WGS-84 Türü UTM Türü Coğrafik D.O.M. 33 D.O.M. - Zon 36 Zon - Ölçek Faktörü 6 derecelik Ölçek Faktörü - y x Enlem (K) Boylam(B) Alan 400 m 2 VE TİC. LTD. ŞTİ. 13/122

15 Tablo 7. Ürün Stok Alanı Koordinatları Nokta No UTM Koordinatları Coğrafik Koordinatlar Koor. Sırası Sağa- Yukarı Koor. Sırası Enlem-Boylam Datum ED-50 Datum WGS-84 Türü UTM Türü Coğrafik D.O.M. 39 D.O.M. - Zon 37 Zon - Ölçek Faktörü 6 derecelik Ölçek Faktörü - y x Enlem (K) Boylam(B) Alan 600 m 2 Çalışacak personel sayısı İşletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında 5 kişi, işletme aşamasında ise 10 kişi çalıştırılması planlanmaktadır. Çalıştırılacak personel mümkün mertebeden civar köylerden sağlanacaktır. Proje Teknolojisi ve Karakteristikleri Proje kapsamında 30 ton/saat kapasiteli Çinko Zenginleştirme tesisi kullanılacaktır ve kırma işlemi kontrollü olarak gerçekleştirilecektir. Faaliyet sahibine ait yaklaşık 3 km mesafede bulunan ocaktan kamyonlar vasıtasıyla getirilen malzemenin tesiste önce iri parçaları kırıcı yardımıyla kırılacak ve ağır ortam ayırıcı yöntemi ile zenginleştirme işlemine tabi tutulacaktır. Hammadde olarak kullanılacak olan çinko; çinko zenginleştirme tesisine getirilerek besleme bunkerine aktarılır. Bunkerde beslenen malzeme titreşimli besleyiciden geçirilerek 80 mm altındaki malzeme çeneli kırıcıya gönderilmekte ve buradan çıkan malzeme ise bant konveyörlerle taşınarak silindir kırıcıda kırılmaktadır. Silindir kırıcıdan çıkan 1,5 mm boyutundaki malzeme %70 ve %30 olmak üzere 2 ye ayrılmaktadır. %70 lik kısım; yıkama tanburunda beslenerek siklonlara gönderilmekte ve buradan da ağır ortam siklonunda ayrıştırılmaktadır. Çıkan ürün eleklerle tekrar 2 ye ayrılmaktadır(- 12,5 +1,35 mm). Elek üstü malzeme; ürün stok alanında bir süre depolandıktan sonra torbalanarak satışa sunulmaktadır. Elek altı malzeme ise; manyetik separatöre gönderilmek suretiyle hammaddenin içinde bulunan minerallerin manyetik tambura yapışarak ayrılması sağlanacaktır. Ürün ferro siklon yardımıyla tekrar ağır ortam siklonuna gönderilmektedir. Sistem bu şekilde devir daim yapmaktadır. %30 luk kısım ise kaba ve ince spiral besleyiciye gönderilmekte su ilavesi ile beslenmektedir. Beslenen malzeme önce geçici olarak depolanacak sonra piyasadan gelen talep doğrultusunda satışa sunulacaktır. Buradan ayrılan ince boyutlu malzeme (- 1,5 + 0,0 mm) ise şlam havuzlarına gönderilmektedir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 14/122

16 Makine Ekipman Adı Tablo 8. Çinko Zenginleştirme Tesisinde Kullanılacak Makine Ekipman Listesi Çeneli Kırıcı 1 Besleme Bunkeri 1 Titreşimli Besleyici 1 Bant Konveyör 5 Yıkama Tanburu 1 Çift Katlı Elek 1 Kaba Spiral 2 İnce Spiral 1 Çamur Pompası 2 Ağır Ortam Siklonu 1 Manyetik Seperatör 1 Tek Katlı Elek 2 Yükleyici 1 Kamyon 1 Mobil Kırıcı 1 Arazöz 1 Adedi b) Doğal Kaynakların Kullanımı (arazi kullanımı, su kullanımı, kullanılan enerji türü vb) Proje kapsamında; Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü yakınlarında RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından 1667 nolu ruhsat alanı içerisine Çinko Zenginleştirme Tesisi nin kurulup işletilmesi planlanmaktadır. Söz konusu proje kapsamında 4000 m 2 lik alanda kurulacak tesisde yıllık ton malzemenin Çinko zenginleştirme tesisinde işleme tabi tutulması planlanmaktadır. Arazi Kullanımı Proje kapsamında çalışma yapılacak 4000 m 2 lik alan hazine arazisi vasfındadır m 2 lik alanın m 2 sini Çinko zenginleştirme tesisi, 500 m 2 sini şantiye sahası, 100 m 2 sini kantar, 400 m 2 sini tüvenan stok alanı ve 600 m 2 sini ise ürün stok alanı oluşturacaktır. Şantiye sahası içerisinde ise personelin sosyal ihtiyaçlarını gidermesi amacıyla 1 adet ofis,1 adet mutfak, 1 adet wc-duş odası, 1 adet bakımhane-depo ve bir adet sızdırmasız fosseptik çukuru yapılacaktır. Su Kullanımı Söz konusu proje kapsamında kullanılacak su; nakliye yollarında tozumayı engellemek amacıyla kullanılacak su, pulverize sistemi için kullanılacak su ve personel için gerekli olan kullanma ve içme suyudur. Yukarıda bahsedilen su miktarları ile ilgili hesaplamalar aşağıda detaylı olarak verilmiştir. Proje alanında tozumayı engellemek amacıyla kullanılacak su miktarı Üretim sonrası, çıkarılan malzemenin kamyonlarla nakliyesi nedeni ile yollardan ve tesis alanından kaynaklanacak tozlanmayı önlemek için çalışma alanı içerisinde sulama işlemi yapılacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 15/122

17 Bölgede sulamanın kaç kez yapılacağı mevsimsel ve iklimsel özellikleri göz önünde bulundurularak hesaplanmıştır. Söz konusu proje Adana İli, Tufanbeyli İlçesi sınırları içerisinde gerçekleşeceği için proje alanında ve yollarda sulamanın saat başı olmak üzere günde 8 kez yapılması yeterli olacaktır. Çalışma alanı ve yolların sulanmasında kullanılacak su miktarı Çalışma alanı ve yolların sulanmasında kullanılacak toplam su miktarı : 1000 lt/gün : 1000x8 : lt/gün : 8 m 3 /gün Pulverize sistem için gerekli olacak su miktarı; Çinko zenginleştirme tesisinde tozlanmayı engellemek amacıyla, püskürtme başlığında havanın sıkıştırılması ve aynı zamanda bu sıkıştırılan havaya belli periyotlarda ve damlacıklar halinde su verilmesi suretiyle, suyun pulvarize edilmesiyle sağlanmaktadır. Tesiste toz oluşumunu önlemek amacıyla besleme bunkerinin ve kırılacak malzemenin nemli tutulmasında ton başına ortalama 5 lt su kullanılacaktır. Çinko zenginleştirme tesisinde saatte işlenecek malzeme 30 ton olduğuna göre günde kullanılacak su miktarı; Saatlik Üretim Miktarı = 30 ton/saat Ton Başına Kullanılacak Su Miktarı = 5 lt/ton Saatte Kullanılacak Su Miktarı = 30 ton/saat x 5 lt/ton = 150 lt/saat Günlük Kullanılacak Su Miktarı = 150 lt/saat x 8 saat/gün = 1200 lt/gün Günlük Kullanılacak Su Miktarı = 1200 lt/saat x (1 m 3 /1000 lt) = 1,2 m 3 /gün Çalışacak personel için gerekli olacak su miktarı; Proje kapsamında 10 kişi çalışacaktır. Kişi başına gerekli su miktarı Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamalarında (İTÜ , Prof. Dr.Dinçer TOPACIK, Prof. Dr. Veysel EROĞLU) 150 lt/gün olarak belirtilmiş olup söz konu projede tüm olasılıklar ve maksimum gereksinimlere göre değerlendirilme yapılmıştır. Bu nedenle kişi başına günlük içme ve kullanma suyu tüketimini 200 lt olarak düşünülmüştür. Buna göre; Toplam Su İhtiyacı = İşçi Sayısı x Kişi başı kullanılacak su miktarı Çalışacak İşçi Sayısı = 10 kişi Kişi başı kullanılacak su miktarı = 200 lt/kişi-gün = 0,2 m 3 /kişi-gün Toplam Su İhtiyacı = 0,2 m 3 /kişi-gün x 10 kişi = 2 m 3 /gün Toplam Su Miktarı Toplam Su Miktarı Toplam Su Miktarı : Proje alanında ve nakliye yolunda tozumayı engellemek amacıyla kullanılacak su miktarı+pulverize sistemde kullanılacak su miktarı+çalışacak personel için gerekli olacak su miktarı : 8 m 3 /gün+1,2 m 3 /gün+2 m 3 /gün : 11,2 m 3 /gün 11 m 3 /gün dür. Proje kapsamında mevcutta tozumayı engellemek amacıyla kullanılacak su ve personel için gerekli olacak kullanma suyunun proje alanına tankerler ile Akçal Köyünden getirilmesi planlanmakta olup faaliyete başlanılmadan önce Akçal Köyü Muhtarından konuyla ile ilgili izin onayı alınarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne bilgi verilecektir. Proje kapsamında üretim esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olacak içme suyu ise piyasadan damacanalarla temin edilecektir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 16/122

18 Personel için gerekli olacak kullanma suyu için şantiye binası yanına 1000lt (1 m 3 ) lik bir adet su tankı konulacaktır. Su tankından suyun ofis, banyo ve WC ye boru ile iletimi sağlanacaktır. Enerji Kullanımı Proje kapsamında elektrik enerjisi kullanılacak olup gerekli izinlerin alınmasıyla en yakın trofadan (Akçal Köyü) sağlanacaktır. Yakıt Kullanımı Proje kapsamında kullanılacak araçlar için gerekli olacak yakıt ise proje alanına yakın benzin istasyonlarından tedarik edilecektir. Proje alanı içerisinde yakıt tankı bulundurulmayacaktır. c) Atık Üretim Miktarı (katı, sıvı, gaz vb.) ve Atıkların Kimyasal, Fiziksel ve Biyolojik Özellikleri Proje kapsamında; Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü yakınlarında RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından 1667 nolu ruhsat alanı içerisine Çinko Zenginleştirme Tesisi nin kurulup işletilmesi planlanmaktadır. Söz konusu proje kapsamında 4000 m 2 lik alanda kurulacak tesisde yıllık ton malzemenin Çinko zenginleştirme tesisinde işleme tabi tutulması planlanmaktadır. Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında çevresel etkileri söz konusu olup bu çevresel etkiler başlıklar halinde aşağıda verilmiştir. Ayrıca oluşacak bu çevresel etkilere karşı alınacak bertaraf yöntemleri ve tedbirler Bölüm 1.d. başlığı altında ele alınmıştır. 1. ATIK YÖNETİMİ a) Tehlikeli Atıklar Proje kapsamında tehlikeli atık olarak atık pil ve akümülatör, tıbbi atıklar, atık madeni yağ oluşması muhtemel olup bu hususlara maddeler halinde aşağıda ayrı ayrı değinilmiştir. b) Atık Madeni Yağ Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup iş makineleri ortalama 6 ayda bir yağ değişimi gerektiği kabulü ile projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında atık madeni yağın oluşması beklenmemektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında atık madeni yağın oluşması durumunda bertaraf yöntemi Bölüm 1.d. başlığı altında verilmiştir. İşletme Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi nde çalışacak kırıcılar, elek serileri, bant konveyörleri ve diğer ünitelerin periyodik bakımlarından ötürü miktarı bilinmemekle birlik atık madeni yağın oluşması muhtemeldir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 17/122

19 Faaliyet kapsamında 1 adet yükleyici, 1 adet kamyon,1 binek araç,1 adet mobil kırıcı ve 1 adet arazöz kullanılması planlandığından ve bu makinelerin ortalama 5 litre yağ kapasitesi olduğu ve bu yağın ortalama 6 ayda bir değiştiği kabulleri ile aşağıdaki hesaplamalar yapılmıştır: Atık yağ miktarı = 5 (adet makine) x 5 lt x 2 ( yılda değişim sayısı ) = 50 lt yıllık atık yağ miktarı oluşumu söz konusu olacaktır. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin İşletme aşamasında oluşacak atık madeni yağın bertaraf yöntemi Bölüm 1.d. başlığı altında verilmiştir. c) Tıbbi Atıklar Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup inşaat aşamasında olası bir kaza durumunda sahada ilk müdahalenin yapılabilmesi amacıyla şantiye binasında bir ilk yardım dolabı oluşturulacaktır. Bu küçük yaralanmalar sonucunda fazla olmasa da tıbbi atığın oluşması beklenmektedir. Proje alanında yapılacak ilk müdahaleden sonra en yakın Sağlık kuruluşuna başvurulacaktır. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında oluşması muhtemel tıbbi atıkların bertaraf yöntemi Bölüm 1.d. başlığı altında verilmiştir. İşletme Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında olası bir kaza durumunda sahada ilk müdahalenin yapılabilmesi amacıyla ofis içerisinde bir ilk yardım dolabı oluşturulacaktır. Bu küçük yaralanmalar sonucunda fazla olmasa da tıbbi atığın oluşması beklenmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi de yapılacak ilk müdahaleden sonra en yakın Sağlık kuruluşuna başvurulacaktır. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında oluşması muhtemel tıbbi atıkların bertaraf yöntemi Bölüm 1.d başlığı altında verilmiştir. d) Atık pil ve akümülatör Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup inşaat aşamasında proje kapsamında kullanılacak makine ve ekipmanlardan kaynaklı atık akümülatör oluşması muhtemeldir. Ayrıca inşaat aşamasında şantiye binası içerisinde kullanılacak saat, radyo, el lambası v.s. gibi ekipmanlardan kaynaklı atık pil oluşması muhtemeldir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında oluşması muhtemel pil ve akümülatör atıklarının bertaraf yöntemi Bölüm 1.d. başlığı altında verilmiştir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 18/122

20 İşletme Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında kullanılacak makine ve ekipmanlardan kaynaklı atık akümülatör oluşması muhtemeldir. Ayrıca işletme aşamasında ofis içerisinde kullanılacak saat, radyo, el lambası v.s. gibi ekipmanlardan kaynaklı atık pil oluşması muhtemeldir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında oluşması muhtemel pil ve akümülatör atıklarının bertaraf yöntemi Bölüm 1.d başlığı altında verilmiştir. e) Bitkisel Atık Yağlar Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Proje kapsamında çalışacak personelin yemek ihtiyaçları dışarından tabldot olarak getirilecek olup projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında bitkisel atık yağ oluşması beklenmemektedir. İşletme Aşaması Projenin işletme aşamasında çalışacak personelin yemek ihtiyaçları ise şantiye sahası içerisinde kurulacak mutfaktan sağlanacak olup dolayısı ile işletme aşamasında bitkisel atık yağ oluşması muhtemeldir. Söz konusu bitkisel atık yağlar ile ilgili bertaraf yöntemi Bölüm 1.d başlığı altında verilmiştir. f) Ambalaj Atıkları Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması çalışacak personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar içerisinde bulunan cam, şişe ve plastik gibi değerlendirilebilir katı atıklar ve inşaat malzemelerinden kaynaklı miktarı bilinmemekle beraber ambalaj atıklarının oluşması muhtemeldir. Proje kapsamında oluşması muhtemel ambalaj atıklarının bertaraf yöntemi Bölüm 1.d başlığı altında verilmiştir İşletme Aşaması Projenin işletme aşamasında çalışacak personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar içerisinde bulunan cam, şişe ve plastik gibi değerlendirilebilir katı atıklar oluşması muhtemeldir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında oluşması muhtemel ambalaj atıklarının bertaraf yöntemi Bölüm 1.d. başlığı altında verilmiştir VE TİC. LTD. ŞTİ. 19/122

21 g) Ömrünü Tamamlamış Lastikler (ÖTL) Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında kullanılacak iş makinelerinin ağır iş makineleri olmasından kaynaklı lastik değişimlerinin proje alanı içerisinde yapılması gerekebilecektir. Dolayısı ile söz konusu proje kapsamında miktarı bilinmemekle birlikte Ömrünü Tamamlamış Lastik (ÖTL) oluşması beklenmektedir. Proje kapsamında oluşması muhtemel Ömrünü tamamlamış Lastiklerin bertaraf yöntemi Bölüm 1.d başlığı altında verilmiştir İşletme Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında kullanılacak iş makineleri ağır iş makinelerinin olmasından kaynaklı lastik değişimleri proje alanı içerisinde yapılması gerekebilecektir. Dolayısı ile söz konusu proje kapsamında miktarı bilinmemekle birlikte Ömrünü Tamamlamış Lastik (ÖTL) oluşması beklenmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında oluşması muhtemel Ömrünü tamamlamış Lastiklerin bertaraf yöntemi Bölüm 1.d başlığı altında verilmiştir. h) Katı Atıklar Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi nin arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup 5 kişi çalıştırılacaktır. Arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çalışacak 5 kişiden kaynaklı katı atık oluşması muhtemel olup, personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atık miktarı kişi başına günlük 1,34 kilogram atık kabulü ile aşağıdaki gibi hesaplanmıştır: M evsel-katı : (q B ) (N) Burada; M evsel-katı q B N M evsel-katı : Evsel nitelikli katı atık miktarı (kg/gün), : Evsel nitelikli katı atık birim üretim hızı (kg/kişi.gün) : Kişi sayısı olmak üzere; : 5 kişi x 1,34 kg/kişi.gün = 6,7 kg/gün dür. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin arazi hazırlık ve inşaat aşamasıda oluşması muhtemel katı atıkların bertaraf yöntemi Bölüm 1.d. de değerlendirilmiştir. İşletme Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi projesinin işletme aşamasında tesiste çalışacak 10 kişiden kaynaklı katı atık oluşması muhtemel olup, personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atık miktarı kişi başına günlük 1,34 kilogram atık kabulü ile aşağıdaki gibi hesaplanmıştır: VE TİC. LTD. ŞTİ. 20/122

22 M evsel-katı : (q B ) (N) Burada; M evsel-katı q B N M evsel-katı : Evsel nitelikli katı atık miktarı (kg/gün), : Evsel nitelikli katı atık birim üretim hızı (kg/kişi.gün) : Kişi sayısı olmak üzere; :10 kişi x 1,34 kg/kişi.gün = 13,4 kg/gün dür. Ayrıca Çinko Zenginleştirme Tesisi proje kapsamında çinko malzemesi tambur manyetik seperatörde işleme tabi tutulması aşamasında hammaddenin içinde bulunan minerallerinin manyetik tanbura yapışarak ayrılması sağlanacak olup dolayısı ile miktarı bilinmemekle birlikte atık oluşacaktır. Çinko Zenginleştirme Tesisi projesinin işletme aşamasında oluşması muhtemel katı atıkların bertaraf yöntemi Bölüm 1.d de değerlendirilmiştir. i) Hafriyat ve İnşaat Atıkları Proje kapsamında çalışma yapılacak 4000 m 2 lik alan hazine arazisi vasfındadır m 2 lik alanın m 2 sini Çinko zenginleştirme tesisi, 500 m 2 sini şantiye sahası, 100 m 2 sini kantar, 400 m 2 sini tüvenan stok alanı ve 600 m 2 sini ise ürün stok alanı oluşturacaktır. Şantiye sahası içerisinde ise personelin sosyal ihtiyaçlarını gidermesi amacıyla 1 adet ofis,1 adet mutfak, 1 adet wc-duş odası, 1 adet bakımhane-depo ve bir adet sızdırmasız fosseptik çukuru yapılacaktır m 2 lik çalışma alanı üzerinde yaklaşık 10 cm kalınlığında bitkisel toprağa rastlanmıştır. Proje alanında yapılacak inşaat çalışmaları öncesinde çalışma alanı üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacaktır m 2 x 0,1 m x 1,5 ton/m 3 (normal toprak(*)) = 600 ton dur. (*) Kaynak: Yildiz M.,Gurkan O.,Turgut C.,Unal G.,Tarımsal Savaşımda Kullanılan Pestisidlerin Yolaçtığı Çevre Sorunları. TMMOB Ziraat Mühendisleri 6. Teknik Kongresi 3-7 Ocak 2005 Ankara,2005 Oluşacak bu malzeme faaliyet alanı içerisinde arazi düzenlemelerinde kullanılacaktır. Çalışma alanı üzerinden sıyrılan bitkisel toprak depolama yapılmadan daha önceden belirlenecek çevre düzenlemesi yapılacak alanlara serilecektir. İnşaat çalışmaları esnasında, kalıplık kereste artıkları, çimento ambalaj kağıdı, inşaat demiri, demir boru, beton ve enjeksiyon artığı malzemeler vb, atıkların oluşumu söz konusu olacaktır. Bu atıkların kullanılabilir olanları proje sahibi tarafından depo ve bakımhanede depolanacaktır. Kullanılmayacak malzemeler ise proje alanı içerisinde uygun bölgelerde toplanarak, bunları değerlendiren lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir. Beton ve enjeksiyon atığı malzemeler ise dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Proje kapsamında hafriyat ve pasanın bertaraf yöntemi ve alınacak önlemler Bölüm 1.d. de değerlendirilmiştir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 21/122

23 2. EMİSYON YÖNETİMİ Proje kapsamında oluşacak emisyon; 4000 m 2 lik alan çalışma alanı üzerinde bulunan bitkisel toprağın sıyrılması aşamasında ve işletme aşamasından kaynaklı toz emisyonları ve ayrıca kullanılacak araçlardan kaynaklı oluşacak gaz emisyonlarıdır. Proje kapsamında oluşacak gaz ve toz emisyon miktarları aşağıda detaylı olarak verilmiş olup değerlendirmesi ise Bölüm 1.d. de verilmiştir. Toz Emisyonu Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Arazi hazırlık aşamasında toz oluşumu; sıyırma, yükleme, nakliye ve boşaltma, kaynaklı oluşacaktır. Oluşması muhtemel toz debisini hesaplamak için tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-12 Tablo 16. daki emisyon faktörleri kullanılmaktadır. Tablo 9. Toz Emisyonu Kütlesel Debi Hesaplamalarında Kullanılacak Emisyon Faktörleri Kaynaklar Emisyon Faktörleri kg/ton Kontrolsüz Kontrollü Patlatma 0,080 - Sökme 0,025 0,0125 Yükleme 0,010 0,005 Nakliye (gidiş-dönüş toplam mesafesi) 0,7 0,35 Boşaltma 0,010 0,005 Depolama 5,8 2,9 Birincil Kırıcı 0,243 0,0243 İkincil Kırıcı 0,585 0,0585 Üçüncül Kırıcı 0,585 0,0585 Kaynak: Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği 4000 m 2 lik çalışma alanı üzerinde yaklaşık 10 cm kalınlığında bitkisel toprağa rastlanmıştır m 2 x 0,1 m x 1,5 ton/m 3 (normal toprak(*)) = 600 ton dur. (*) Kaynak: Yildiz M.,Gurkan O.,Turgut C.,Unal G.,Tarımsal Savaşımda Kullanılan Pestisidlerin Yolaçtığı Çevre Sorunları. TMMOB Ziraat Mühendisleri 6. Teknik Kongresi 3-7 Ocak 2005 Ankara,2005 Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay süreceği tahmin edilmekte olup arazi hazırlık ve inşaat aşaması süreci ünitelerin yapılışına göre kademeli olarak yapılacağından bitkisel toprağın sıyrılma işlemininde kademeli olarak yapılması planmakta olup 3 ay sürmesi ve günde 4 saat olarak planlanmaktadır. Günlük sıyrılacak malzeme miktarı: 600 ton /3 ay : 200 ton/ay Günlük çalışma süresi : 3 ay x 30 gün/ay x 4 saat/gün : 360 saat/ay Saatlik sıyrılacak malzeme miktarı : 200 ton/ay /360 saat/ay : 0,555 ton/saat Bir kamyonun 20 ton-sefer malzeme taşıması durumunda saatlik kamyon sayısı; (0,555 ton/saat) / 20 ton-sefer 1sefer/saat VE TİC. LTD. ŞTİ. 22/122

24 Oluşacak bu malzeme faaliyet alanı içerisinde arazi düzenlemelerinde kullanılacaktır. Çalışma alanı üzerinden sıyrılan bitkisel toprak depolama yapılmadan daha önceden belirlenecek çevre düzenlemesi yapılacak alanlara serilecektir. Dolayısıyla taşıma mesafesi olarak ortalama 100 m alınmıştır. Çinko Zenginleştirme Tesisi kapsamında yapılacak bitkisel toprağın sıyrılması aşamasında oluşacak toz emisyon miktarı aşağıdaki tabloda kontrollü ve kontrolsüz olarak yapılmıştır. Toz Faktörleri Malzemenin Sıyrılması Yükleme Nakliye Boşaltma Tablo 10. Toz Emisyon Faktörleri ve Debileri (Arazi Hazırlık Aşaması) Kontrolsüz Emisyon Debileri 0,025 kg/ton x 0,64 ton/saat 0,01 kg/ton x 0,64 ton/saat 1 sefer/saat x 0,7 kg/kmaraç x 0,1kmx 2(gidişdönüş) 0,01 kg/ton x 0,64 ton/saat Kontrollü Emisyon Debileri 0,016kg/saat 0,0125 kg/ton x0,64ton/saat 0,008kg/saat 0,064kg/saat 0,005 kg/ton x 0,64ton/saat 0,0032kg/saat 0,14kg/saat 1 sefer/saat x 0,35 kg/kmaraç x 0,1km x 2(gidişdönüş) 0,07kg/saat 0,064kg/saat 0,005 kg/ton x 0,64 ton/saat 0,0032kg/saat Toplam 0,284 kg/saat 0,084 kg/saat Yapılan hesaplama neticesinde; arazi hazırlığı esnasında malzemenin sıyrılması, yüklenmesi, nakliyesi ve boşaltılması sırasında oluşacak emisyon hesapları kontrollü ve kontrolsüz emisyon debileri ile ayrı ayrı yapılmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucu arazi hazırlığı sırasında oluşacak emisyon miktarı kontrolsüz durumda 0,284 kg/saat, kontrollü durumda ise 0,084 kg/saat bulunmuş olup, bu değerler; tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ndeki 1 kg/saat sınırını geçmemektedir. Bu nedenle toz emisyonunun yayılım modellemesi yapılmamıştır. Proje kapsamında arazi hazırlığı sırasında oluşacak toz emisyonu ile ilgili değerlendirme Bölüm 1.d. de yapılmıştır. İşletme Aşaması Söz konusu projenin işletme aşamasında Çinko zenginleştirme tesisinde zenginleştirilmesi,taşınması,boşaltılması,depolanması sırasında oluşacak emisyon hesaplamaları gelmektedir. Proje kapsamında tesiste yıllık m 3 ( ton) çinko kırılacaktır. Hammadde olarak kullanılacak olan çinko; çinko zenginleştirme tesisine getirilerek besleme bunkerine aktarılır. Bunkerde beslenen malzeme titreşimli besleyiciden geçirilerek 80 mm altındaki malzeme çeneli kırıcıya gönderilmekte ve buradan çıkan malzeme ise bant konveyörlele taşınarak silindir kırıcıda kırılmaktadır. Silindir kırıcıdan çıkan 1,5 mm boyutundaki malzeme %70 ve %30 olmak üzere 2 ye ayrılmaktadır. %70 lik kısım; yıkama tanburunda beslenerek siklonlara gönderilmekte ve buradan da ağır ortam siklonunda ayrıştırılmaktadır. Çıkan ürün eleklerle tekrar 2 ye ayrılmaktadır(- 12,5 +1,35 mm). Elek üstü malzeme; ürün stok alanında bir süre depolandıktan sonra torbalanarak satışa sunulmaktadır. Elek altı malzeme ise; manyetik separatöre gönderilmekte ve hammaddenin içinde bulunan minerallerin manyetik tambura yapışarak VE TİC. LTD. ŞTİ. 23/122

25 ayrılması sağlanacaktır. Ürün ferro siklon yardımıyla tekrar ağır ortam siklonuna gönderilmektedir. Sistem bu şekilde devir daim yapmaktadır. %30 luk kısım ise kaba ve ince spiral besleyiciye gönderilmekte su ilavesi ile beslenmektedir. Beslenen malzeme önce geçici olarak depolanacak sonra piyasadan gelen talep doğrultusunda satışa sunulacaktır. Buradan ayrılan ince boyutlu malzeme (- 1,5 + 0,0 mm) ise şlam havuzlarına gönderilmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi üretimi 30 ton/saat olarak hedeflenmiş olup zamana bağlı üretim değerleri Tablo 11. de verilmektedir. Tablo 11. Çinko Zenginleştirme Tesisi Zamana Bağlı Üretim Değerleri ÜRETİM SÜRESİ Üretim Miktarı (m 3 ) Üretim Miktarı (ton) Yıllık Aylık (Yılda 12 ay ) Gün (Ayda 30gün) ) 42, Saatlik ( 1 günde 10) saat) 4,23 30 Bir kamyonun 20 ton-sefer malzeme taşıması durumunda saatlik kamyon sayısı; (30 ton/saat) / 20 ton-sefer = 1,5 sefer/saat 2 sefer/saat Söz konusu proje kapsamında Çinko zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan sonra kısa bir süre çalışma alanı içerisinde depolandıktan sonra satışa sunulacaktır. Çinko Zenginleştirme Tesisinden m lik nakliye yoluyla asfalt yola ulaşılabilecektir (Bkz. Ek-1). Tablo 12. Toz Emisyon Faktörleri ve Debileri (İşletme Aşaması İçin) Toz Faktörleri Kontrolsüz Emisyon Debileri Kontrollü Emisyon Debileri Tüvenan Malzemesinin Depolaması Malzemenin Boşaltılması (Bunkerlere) Eleme 5,8kgtoz/ha.gün x 0,04ha 24saat/gün 0,0097kg/saat 0,01 kg/ton x30 ton/saat 0,3kg/saat 0,01 kg/ton x 30 ton/saat 0,3 kg/saat 2,9kgtoz/ha.gün x 0,04ha 24saat/gün 0,005 kg/ton x 30 ton/saat 0,005 kg/ton x 130 ton/saat 0,0048kg/saat 0,15kg/saat 0,15 kg/saat Birincil Kırıcı İkincil Kırıcı 0,243 kg/ton x 30 ton/saat 0,585 kg/ton x 30 ton/saat 7,29 kg/saat 17,55 kg/saat 0,0243 kg/ton x 30 ton/saat 0,0585 kg/ton x 30 ton/saat 0,729 kg/saat 1,755 kg/saat Malzemenin Boşaltılması (Bunkerlere) 0,01 kg/ton x30 ton/saat 0,3 kg/saat 0,005 kg/ton x 30 ton/saat 0,15kg/saat Eleme 0,01 kg/ton x 30 ton/saat 0,3 kg/saat 0,005 kg/ton x 30 ton/saat 0,15kg/saat Manyetik Separatör Spiral Besleyici Depolama (Ürün Stok Alanı) 0,01 kg/ton x30 ton/saat 0,01 kg/ton x30 ton/saat 5,8kgtoz/ha.gün x 0,06ha 24sa/gün 0,3 kg/saat 0,3 kg/saat 0,0145g/saat 0,005 kg/ton x 30 ton/saat 0,005 kg/ton x 30 ton/saat 2,9kgtoz/ha.gün x 0,06ha 24sa/gün 0,15kg/saat 0,15kg/saat 0,0073kg/saat VE TİC. LTD. ŞTİ. 24/122

26 Yükleme (Ürün Stok Alanından) Malzemenin Nakilyesi (Satış Aşaması) Toplam emisyon miktarı 0,01 kg/ton x30 ton/saat 2 sefer/saatx0,7 kg/kmaraçx 1,4km x 2(gidişdönüş) 0,3 kg/saat 3,92 kg/saat 0,005 kg/ton x 30 ton/saat 2 sefer/saatx0,35 kg/kmaraçx1,4km x 2(gidişdönüş) 30,8842 kg/saat 5,5061 kg/saat 0,15kg/saat 1,96kg/saat Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında çinko işleme tabi tutulması sonucu oluşacak emisyon hesapları kontrollü ve kontrolsüz emisyon debilerine göre ayrı ayrı yapılmıştır. Buna göre;malzemenin yerinden sökülmesi, yüklenmesi, taşınması, boyutlandırılması ve boşaltılması sırasında oluşacak emisyon miktarı kontrolsüz durumda 30,8842 kg/saat, kontrollü durumda ise 5,5061 kg/saat bulunmuş olup, bulunan değerler tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen 1,0 kg/saat sınır değerinin üstüne çıkmaktadır. Bu nedenle yönetmelik gereği toz dağılım modellemesi yapılmıştır. Modellemede Gaussian Dispersiyon Modeli kullanılmıştır. Bu modelde aşağıdaki kabuller yapılmıştır; Bulut dağılımı yatayda ve düşeyde Gauss dağılımına sahiptir. y ve z bulut konsantrasyon dağılımının standart sapmalarıdır. U bulutu etkileyen ortalama rüzgar hızıdır. Q üniform kirletici emisyon debisidir. Toplam yansıma yer yüzeyinde oluşur. Yer yüzeyinde depolama veya bu yüzeyle reaksiyon söz konusu değildir. Her yerde türbülans aynıdır. Bulutun geçtiği tabakalarda rüzgar hızı sabit ve rüzgar yönü değişmez y ve z kaynaktan uzaklığın bir fonksiyonudur. Kullanılan normal birimler: Konsantrasyon : g/m 3 Kütlesel debi(q) :g/sn Rüzgar hızı(u) :m/sn y, z, h ve koordinatlar metredir. U h Değerinin Hesaplanması: U h = U R (h/z a ) M (Formül IV) M değerleri için aşağıdaki tablo esas alınır. Tablo 13. Yayılma Sınıflarına Göre M Değerleri Yayılma Sınıfı M A (Çok kararsız) 0,09 B (Kararsız) 0,20 C/I (Nötral) 0,22 C/II (Nötral) 0,28 D (Kararlı) 0,37 E (Çok kararlı) 0,42 h : 10 m (Araçların hareketi sırasında tozun çıkabileceği yükseklik) z a :30 m (Anemometrenin zeminden yüksekliği) VE TİC. LTD. ŞTİ. 25/122

27 Adana ili meteorolojik verilerine göre rüzgar verileri aşağıdaki tabloda sınıflanmıştır. Tablo 14. Rüzgar Verilerini Sınıflanması N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Ua 1,7 2,3 2,3 2 1,4 2,3 2, ,3 2,4 2,3 1,6 2,4 3 3,1 Ur 1,5 2,0 2,0 2,0 1,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 3,0 2,0 1,5 3,0 3,0 3,0 Uh 0,9 1,3 1,3 1,3 0,6 1,3 1,3 1,3 1,3 1,3 1,9 1,3 0,9 1,9 1,9 1,9 Tozun dağılım modellemesinde; havada asılı partiküllerin hesabında Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde verilen Formül-II, çöken toz miktarı hesabında ise Formül-III kullanılmıştır. Formul II Havada asılı partiküller için; Formül III Çöken Toz Miktarı için: 4 d (x,y) = Σ V di C i (x,y,0) i=1 Havada Asılı Partikül Miktarı İçin C; Üretim sırasında meydana gelen toplam toz miktarı 30,8842 kg/saattir. Ancak toplam tozun %80 ini 10 μ.dan büyük partiküller, %20 sini ise 10 μ.dan küçük partiküller oluşturmaktadır (Kaynak: Müezzinoğlu A.,D.E.Ü., 1997). Havada Asılı Partiküller için (10 μ.dan küçük partiküller): Q h z Vdi = 6,1842 kg/saat = 10 m = 2 m = 0,07 m/sn alınmıştır. Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli uzaklıklar için C(x,y,z) değerleri hesaplanmıştır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 26/122

28 Mesafe ( metre) Tablo 15. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı (μg/m 3 ) (üretim için) C İ Havada Asılı Partiküller μgr/m 3 N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Çöken Toz Miktarı İçin(di); Q = 24,7 kg/saat h = 10 m z = 2 Vdi = 0,001 m/sn alınmıştır. Şekil 4. Havada Asılı Partiküllerin Dağılımı Grafiği (üretim için) Bu veriler doğrultusunda aşağıdaki tabloda çeşitli uzaklıklar için d i değerleri hesaplanmıştır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 27/122

29 Tablo 16. Çöken Tozların Dağılımı (mg/m 2 -gün) (üretim için) C İ ÇÖKEN TOZLAR HESABI mg/m 2 -gün Mesafe ( metre) N NNE NE ENE E ESE SE SSE S SSW SW WSW W WNW NW NNW Şekil 5. Çöken Partiküllerin Dağılımı Grafiği (üretim için) Konu ile ilgili değerlendirme Bölüm 1.d de yapılmıştır. Gaz Emisyonu Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında 1 adet yükleyici, 1 adet kamyon,1 adet binek araç ve 1 adet arazöz kullanılması planlanmakta olup; Zemin hazırlayıcı bir iş makinesi saatte yaklaşık 4 litre yakıt harcayabilir. Kullanılacak iş VE TİC. LTD. ŞTİ. 28/122

30 makinelerinin harcayacağı maksimum yakıt miktarının maksimum yaklaşık 16 lt/saat-araç kabulü ile her aracın oluşturacağı kütlesel debi hesaplamaları aşağıda verilmiştir. Sahada kullanılacak yakıt sadece kullanılacak makineler için gerekli olup, ısınma vb. amaçlı yakıt tüketimi olmayacaktır. Makinelerde yakıt olarak motorin kullanılacaktır. Motorinin genel özellikleri aşağıdaki tabloda verilmektedir. Tablo 17. Motorinin Özellikleri ÖZELLİKLER MOTORİN ÖZELLİKLER MOTORİN Kıvam Çok Akıcı Karbon Artıkları(%) Eser Tip Damıtılmış Kükürt(%) Renk Amber Oksijen-Azot(%) 0.2 Yoğunluk(15 0 c-gr/cm 3 ) Hidrojen(%) 12.7 Viskozite(38 0 C) 2.68 Karbon(%) 86.4 Akma Noktası( 0 C) -18 Su ve Çökelti(%) Eser Atomizasyon Sıcaklığı( 0 C) Atmosferik Kül(%) Eser Pompalama Sıcaklığı( 0 C) Atmosferik Isı Değeri(Kcal /Lt) Kaynak: Hava Kirliliği Kontrol ve Denetim, Kimya Müh. Odası, Nisan,1991 Mazotun yoğunluğu = 0,8654 kg/lt, alınmıştır. Kullanılacak araçların saatlik yakıt sarfiyatının 16 lt/araç olarak göz önüne alındığında 1 aracın oluşturacağı emisyon değerleri aşağıda hesaplanmıştır. 16 lt/saat-araç x 0,8654 kg/lt = 13,85 kg/saat = 0,014 ton/saat olarak bulunur. Buradan da oluşturacağı gaz emisyon değerleri aşağıda tablo halinde verilmiştir. Sahada iş makinelerinin çalışması sonucu emisyon oluşumu söz konusu olacaktır. Tablo 18. Dizel Araçlardan Yayılan Kirlenmenin Faktörleri KİRLETİCİ DİESEL(kg/saat) Karbonmksit 9.7 Hidrokarbonlar 29.0 Azot Oksitler 36.0 Kükürt Oksitler 6.5 Toz 18.0 Kaynak: Hava Kirliliğinin ve Kontrolünün Esasları, 1991 Buna göre iş makinelerinden kaynaklanması beklenilen kirletici tahmini değerleri aşağıda verilmiştir. Tablo 19. İş Makinelerinden Kaynaklanması Beklenen Kirletici Değerler KİRLETİCİ DİESEL(kg/saat) Karbonmonoksit 9,70 kg/ x 0,014 t/sa = 0,14 kg/h Hidrokarbonlar 29,0 kg/t x 0,014 t/sa = 0,41kg/h Azot Oksitler 36,0 kg/t x 0,014 t/sa = 0,504 kg/h Kükürt Oksitler 6,50 kg/t x 0,014 t/sa = 0,091 kg/h Toz 18,00 kg/t x 0,014 t/sa = 0,25 kg/h Konu ile ilgili değerlendirme Bölüm 1.d. de yapılmıştır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 29/122

31 İşletme Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi nin İşletme aşamasında kapsamında 1 adet yükleyici, 1 adet kamyon,1 adet mobil kırıcı, 1 adet binek araç ve 1 adet arazöz kullanılması planlanmakta olup; Zemin hazırlayıcı bir iş makinesi saatte yaklaşık 4 litre yakıt harcayabilir. Kullanılacak iş makinelerinin harcayacağı maksimum yakıt miktarının maksimum yaklaşık 20 lt/saat-araç kabulü ile her aracın oluşturacağı kütlesel debi hesaplamaları aşağıda verilmiştir. Sahada kullanılacak yakıt sadece kullanılacak makineler için gerekli olup, ısınma vb. amaçlı yakıt tüketimi olmayacaktır. Makinelerde yakıt olarak motorin kullanılacaktır. Motorinin genel özellikleri Tablo 19. da verilmektedir. Mazotun yoğunluğu = 0,8654 kg/lt, alınmıştır. Kullanılacak araçların saatlik yakıt sarfiyatının 20 lt/araç olarak göz önüne alındığında 1 aracın oluşturacağı emisyon değerleri aşağıda hesaplanmıştır. 20 lt/saat-araç x 0,8654 kg/lt = 17,308 kg/saat = 0,017 ton/saat olarak bulunur. Buradan da oluşturacağı gaz emisyon değerleri aşağıda Tablo 22. de verilmiştir. Buna göre iş makinelerinden kaynaklanması beklenilen kirletici tahmini değerleri aşağıda verilmiştir. Tablo 20. İş Makinelerinden Kaynaklanması Beklenen Kirletici Değerler (İşletme Aşaması) KİRLETİCİ DİESEL(kg/saat) Karbonmonoksit 9,70 kg/ x 0,017 t/sa = 0,1649kg/h Hidrokarbonlar 29,0 kg/t x 0,017 t/sa = 0,493 kg/h Azot Oksitler 36,0 kg/t x 0,017 t/sa = 0,612 kg/h Kükürt Oksitler 6,50 kg/t x 0,017 t/sa = 0,1105kg/h Toz 18,00 kg/t x 0,017 t/sa = 0,306 kg/h Konu ile ilgili değerlendirme Bölüm 1.d. de yapılmıştır. 3. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM YÖNETİMİ Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Gürültü hesaplamaları, tüm iş makinelerinin bir arada çalışacağı düşünülerek en kötü duruma göre yapılmıştır. Proje kapsamında kullanılacak olan iş makinelerinin çalışması sonucu gürültü oluşumu söz konusu olacaktır. Söz konusu faaliyet için gürültü hesaplamaları tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Sahada oluşacak gürültünün, muhtemel gürültü kaynaklarının gürültü seviyeleri; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanıp, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik in 5.Maddesi nde verilen tabloda tanımlanan motor gücü seviyelerine göre verilen formüller yardımıyla bulunmaktadır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 30/122

32 5. Maddede sunulan tabloda belirtilen makine-ekipman listesinden; bu sahada kullanılacak olan Ekipman Tipleri ve bunların motor güçlerine göre tanımlanan formüller ise Tablo 23. de verilmiştir. Teçihaztın Tipi Tablo 21. Ses Gücü Düzeyleri Tekerlekli Dozerler, Tekerlekli Yükleyiciler, Tekerlekli Kazıcı-Yükleyiciler, Damperli Kamyonlar, Greyderler, Yükleyici Tipli Toprak Doldurmalı Sıkıştırıcılar, İçten Yanmalı Motor Tahrikli Karşı Ağırlıklı Hidrolik Kaldırmalı Kamyonlar, Hareketli Vinçler, Sıkıştırma Makineleri (Titreşimsiz Silindirler), Kaldırım Perdah Makineleri, Hidrolik Güç Oluşturma Makineleri Kazıcılar, Eşya Taşımak İçin Yük Asansörleri, Yapı (Konstrüksiyon) Vinçleri, Motorlu Çapalama Makineleri Net Kurulu Güç P (kw) Elektrik Gücü Pel (kw) Uygulama Kütlesi, m (kg) Kesme Genişliği L (cm) Müsaade Edilen Ses Gücü Seviyesi db/1 pw 3 Temmuz 2004 den İtibaren 3 Ocak 2006 dan İtibaren P P > log P log P P P > log P log P Elle Tutulan Beton Kırıcıları ve Deliciler m < m < log m m log m log m log m Kompresörler P P > log P log P Kaynak: Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik Ses gücü düzeyleri, kullanılacak araç ve ekipmanların motor gücü veya uygulama kütleleri esas alınarak yukarıdaki tabloda yer alan formüller vasıtası ile her bir araç ve ekipman için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Kullanılacak araç ve ekipmanların motor gücü düzeyleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Yükleyici; P:100 Hp = 75 kw * 75 kw > 55kw olduğuna göre; P> 55 kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi L W = 82+11logP L W = 82+11log75= 102 dba Kamyon; P: 125Hp=93 kw * 93 kw P > 15olduğuna göre; P > 15 olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi L W = 82+11logP L W = 82+11log93 =104 dba VE TİC. LTD. ŞTİ. 31/122

33 Arazöz; P:220 Hp = 165 kw * 165 kw > 55kw olduğuna göre; P> 55 kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi L W = log P L W = log165 L W = 106 dba *: (1 Hp = 0,746 kw) Tablo 22. Araç ve Ekipmanların Ses Gücü Düzeyleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Kullanılacak Ekipman Adet Ses gücü düzeyi (db) Kamyon Yükleyici Arazöz Şantiye alanlarında yapılan faaliyetten kaynaklanan çevresel gürültünün değerlendirilmesi (07:00 19:00) arasında yapılmaktadır. Alanın hazırlanmasında kullanılacak ekipmanların neden olduğu gürültü seviyesi hesaplamaları aşağıda verilmektedir. Her bir gürültü kaynağına ait ses gücü düzeyinin Hz arasındaki 4 oktav bandına dağılımı, her bir oktav bandındaki ses gücü düzeyi hesap edilerek aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. w i1 L w (i) 10 L 10x log( 10 ) Lw L w (i) = 10 log ( ) 4 n Ses Gücü Düzeyi Proje kapsamında kullanılacak araç ve ekipmanların ses gücü düzeyleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 23. Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Gürültü Kaynakları Ses Gücü Düzeyi (db) Toplam 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Kamyon Yükleyici Arazöz Not: Toplam ses gücü düzeyinin 4 oktav bandına eşit olarak dağıldığı kabul edilmiştir. Ses Basınç Düzeyleri Her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandındaki ses basınç düzeyi aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olup sonuçlar yine aşağıdaki tabloda verilmiştir. Q Lp Lw 10log( ) 2 4πr VE TİC. LTD. ŞTİ. 32/122

34 L p Q r : x Mesafedeki Gürültü Seviyesi : Ses Düzeyi Sabiti (2 alınmıştır.) : x Mesafedeki Yarıçap Gürültü Kaynakları Kamyon Yükleyici Arazöz Tablo 24. Ses Basınç Düzeyleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Atmosferik Yutuş Mesafe Ses Basınç Düzeyi (db) 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz ,02 50,02 50,02 50, ,44 44,44 44,44 44, ,06 42,06 42,06 42, ,04 36,04 36,04 36, ,02 30,02 30,02 30, ,00 24,00 24,00 24, ,48 20,48 20,48 20, ,02 49,02 49,02 49, ,44 43,44 43,44 43, ,06 41,06 41,06 41, ,04 35,04 35,04 35, ,02 29,02 29,02 29, ,00 23,00 23,00 23, ,48 19,48 19,48 19, ,02 52,02 52,02 52, ,44 46,44 46,44 46, ,06 44,06 44,06 44, ,04 38,04 38,04 38, ,02 32,02 32,02 32, ,00 26,00 26,00 26, ,48 22,48 22,48 22,48 Her frekansa göre atmosferik yutuş değerleri aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olup bağıl nem (Q) % 62 alınmıştır. 2-8 f x r atm x A Q Tablo 25. Atmosferik Yutuş (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Frekans Mesafe Atmosferik Yutuş , , , , , , , , , , ,62 VE TİC. LTD. ŞTİ. 33/122

35 , , , , , , , , , , , , , , , , ,20 Nihai Ses Basınç Düzeyleri Atmosferik yutuş değerlerinin düşülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandındaki nihai ses basınç düzeyi aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olup sonuçlar yine aşağıdaki tabloda verilmiştir. L p = L p - A atm Tablo 26. Nihai Ses Basınç Düzeyleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Gürültü Kaynakları Mesafe Nihai Ses Basınç Düzeyi (db) 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz ,00 49,96 49,77 49, ,41 44,32 43,95 42, ,98 41,75 40,83 37,13 Kamyon ,88 35,42 33,57 26, ,71 28,78 25,08 10, ,38 21,53 14,13-15, ,55 16,78 5,68-38, ,00 48,96 48,77 48, ,41 43,32 42,95 41, ,98 40,75 39,83 36,13 Yükleyici ,88 34,42 32,57 25, ,71 27,78 24,08 9, ,38 20,53 13,13-16, ,55 15,78 4,68-39, ,00 51,96 51,77 51, ,41 46,32 45,95 44, ,98 43,75 42,83 39,13 Arazöz ,88 37,42 35,57 28, ,71 30,78 27,08 12, ,38 23,53 16,13-13, ,55 18,78 7,68-36,72 VE TİC. LTD. ŞTİ. 34/122

36 Ses Düzeyleri A ağırlık ses düzeylerinin hesaplanması için aşağıdaki tabloda yer alan düzeltme faktörleri kullanılmıştır. Tablo 27. Düzeltme Faktörleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Kargı Frekansı (Hz) Düzeltme Faktörü 500-3, , , ,0 Yukarıdaki tabloda yer alan düzeltme faktörleri ile yapılan hesap sonucunda her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandı için bulunan ses düzeyleri ise aşağıdaki tabloda verilmiştir. Gürültü Kaynakları Kamyon Yükleyici Arazöz Tablo 28. Ses Düzeyleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Mesafe Ses Düzeyi (dba) 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Toplam Ses Düzeyi (dba) ,80 49,96 50,97 50,03 55, ,21 44,32 45,15 43,47 49, ,78 41,75 42,03 38,13 46, ,68 35,42 34,77 27,17 39, ,51 28,78 26,28 11,28 32, ,18 21,53 15,33-14,47 24, ,35 16,78 6,88-37,72 19, ,80 48,96 49,97 49,03 54, ,21 43,32 44,15 42,47 48, ,78 40,75 41,03 37,13 45, ,68 34,42 33,77 26,17 38, ,51 27,78 25,28 10,28 31, ,18 20,53 14,33-15,47 23, ,35 15,78 5,88-38,72 18, ,80 51,96 52,97 52,03 57, ,21 46,32 47,15 45,47 51, ,78 43,75 44,03 40,13 48, ,68 37,42 36,77 29,17 41, ,51 30,78 28,28 13,28 34, ,18 23,53 17,33-12,47 26, ,35 18,78 8,88-35,72 21,81 Eşdeğer Gürültü Değerleri En kötü senaryo kabulü ile her bir gürültü kaynağının aynı anda çalışması durumunda oluşacak eşdeğer gürültü düzeyleri ise hesaplanmış olup aşağıdaki tabloda verilmiştir. eq gündüz eq i1 L w (i) 10 L 10x log( 10 ) L = L n VE TİC. LTD. ŞTİ. 35/122

37 Tablo 29. Eşdeğer Gürültü Değerleri (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Mesafe Eşdeğer Gürültü Düzeyi (dba) , , , , , , ,98 Şekil 6. Gürültü Yayılım Grafiği (Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması ) Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında yapılan hesaplamaların değerlendirilmesi ve gürültü ile ilgili alınacak önlemler Bölüm 1.d. de değerlendirilmiştir. İşletme Aşaması Pronn işletme aşamasında ürültü hesaplamaları, tüm iş makinelerinin bir arada çalışacağı düşünülerek en kötü duruma göre yapılmıştır. Proje kapsamında kullanılacak olan iş makinelerinin çalışması sonucu gürültü oluşumu söz konusu olacaktır. Söz konusu faaliyet için gürültü hesaplamaları tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Sahada oluşacak gürültünün, muhtemel gürültü kaynaklarının gürültü seviyeleri; Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanıp, Tarih ve Sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik in 5.Maddesi de verilen tabloda tanımlanan motor gücü seviyelerine göre verilen formüller yardımıyla bulunmaktadır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 36/122

38 5. Maddede sunulan tabloda belirtilen makine-ekipman listesinden; bu sahada kullanılacak olan Ekipman Tipleri ve bunların motor güçlerine göre tanımlanan formüller ise Tablo 23. de verilmiştir. Ses gücü düzeyleri, kullanılacak araç ve ekipmanların motor gücü veya uygulama kütleleri esas alınarak yukarıdaki tabloda yer alan formüller vasıtası ile her bir araç ve ekipman için ayrı ayrı hesaplanmıştır. Kullanılacak araç ve ekipmanların motor gücü düzeyleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Yükleyici; P:100 Hp = 75 kw * 75 kw > 55kw olduğuna göre; P> 55 kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi L W = 82+11logP L W = 82+11log75= 102 dba Kamyon; P: 125Hp=93 kw * 93 kw P > 15olduğuna göre; P > 15 olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi L W = 82+11logP L W = 82+11log93 =104 dba Mobil Kırıcı; P:250 Hp = 187 kw * 187 kw > 55kw olduğuna göre; P> 55 kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi L W = 82+11logP L W = 82+11log187 L W = 107 dba Arazöz; P:220 Hp = 165 kw * 165 kw > 55kw olduğuna göre; P> 55 kw olması durumunda müsaade edilen ses gücü seviyesi L W = log P L W = log165 L W = 106 dba *: (1 Hp = 0,746 kw) Tablo 30. Araç ve Ekipmanların Ses Gücü Düzeyleri (İşletme Aşması) Kullanılacak Ekipman Adet Ses gücü düzeyi (db) Kamyon Yükleyici Mobil Kırıcı Zenginleştirme Tesisi 1 100* Arazöz *: Zenginleştirme tesislerinde yapılan ölçüm deneyleri neticesinde Şantiye alanlarında yapılan faaliyetten kaynaklanan çevresel gürültünün değerlendirilmesi (07:00 19:00) arasında yapılmaktadır. Alanın hazırlanmasında kullanılacak ekipmanların neden olduğu gürültü seviyesi hesaplamaları aşağıda verilmektedir. Her bir gürültü kaynağına ait ses gücü düzeyinin Hz arasındaki 4 oktav bandına dağılımı, her bir oktav bandındaki ses gücü düzeyi hesap edilerek aşağıdaki tabloda gösterilmektedir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 37/122

39 w i1 L w (i) 10 L 10x log( 10 ) Lw L w (i) = 10 log ( ) 4 n Ses Gücü Düzeyi Proje kapsamında kullanılacak araç ve ekipmanların ses gücü düzeyleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 31. Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı (İşletme Aşması) Gürültü Kaynakları Ses Gücü Düzeyi (db) Toplam 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Kamyon Yükleyici Mobil Kırıcı Zenginleştirme Tesisi Arazöz Not: Toplam ses gücü düzeyinin 4 oktav bandına eşit olarak dağıldığı kabul edilmiştir. Ses Basınç Düzeyleri Her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandındaki ses basınç düzeyi aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olup sonuçlar yine aşağıdaki tabloda verilmiştir. Q Lp Lw 10log( ) 2 4πr L p Q r : x Mesafedeki Gürültü Seviyesi : Ses Düzeyi Sabiti (2 alınmıştır.) : x Mesafedeki Yarıçap Tablo 32. Ses Basınç Düzeyleri (İşletme Aşması) Gürültü Kaynakları Kamyon Mesafe 500 Hz Ses Basınç Düzeyi (db) 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz VE TİC. LTD. ŞTİ. 38/122

40 Yükleyici Mobil Kırıcı Zenginleştirme Tesisi Arazöz Atmosferik Yutuş Her frekansa göre atmosferik yutuş değerleri aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olup bağıl nem (Q) % 62 alınmıştır. 2-8 f x r atm x A Q VE TİC. LTD. ŞTİ. 39/122

41 Tablo 33. Atmosferik Yutuş (İşletme Aşması) Frekans Mesafe Atmosferik Yutuş Nihai Ses Basınç Düzeyleri Atmosferik yutuş değerlerinin düşülmesinden sonra her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandındaki nihai ses basınç düzeyi aşağıdaki formüle göre hesaplanmış olup sonuçlar yine aşağıdaki tabloda verilmiştir. L p = L p - A atm VE TİC. LTD. ŞTİ. 40/122

42 Tablo 34. Nihai Ses Basınç Düzeyleri (İşletme Aşması) Gürültü Kaynakları Kamyon Yükleyici Mobil Kırıcı Zenginleştirme Tesisi Arazöz Mesafe Nihai Ses Basınç Düzeyi (db) 500 Hz 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz VE TİC. LTD. ŞTİ. 41/122

43 Ses Düzeyleri A ağırlık ses düzeylerinin hesaplanması için aşağıdaki tabloda yer alan düzeltme faktörleri kullanılmıştır. Tablo 35. Düzeltme Faktörleri (İşletme Aşması) Kargı Frekansı (Hz) Düzeltme Faktörü 500-3, , , ,0 Yukarıdaki tabloda yer alan düzeltme faktörleri ile yapılan hesap sonucunda her bir gürültü kaynağının 4 oktav bandı için bulunan ses düzeyleri ise aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tablo 36. Ses Düzeyleri (İşletme Aşması) Gürültü Kaynakları Kamyon Yükleyici Mobil Kırıcı Mesafe 500 Hz Ses Düzeyi (dba) 1000 Hz 2000 Hz 4000 Hz Toplam Ses Düzeyi (dba) VE TİC. LTD. ŞTİ. 42/122

44 Zenginleştirme Tesisi Arazöz Eşdeğer Gürültü Değerleri En kötü senaryo kabulü ile her bir gürültü kaynağının aynı anda çalışması durumunda oluşacak eşdeğer gürültü düzeyleri ise hesaplanmış olup aşağıdaki tabloda verilmiştir. eq gündüz eq i1 L w (i) 10 L 10x log( 10 ) L = L n Tablo 37. Eşdeğer Gürültü Değerleri (İşletme Aşması) Mesafe Eşdeğer Gürültü Düzeyi (dba) VE TİC. LTD. ŞTİ. 43/122

45 Şekil 7. Gürültü Yayılım Grafiği (İşletme Aşması) Proje kapsamında işletme aşamasında yapılan hesaplamaların değerlendirilmesi ve gürültü ile ilgili alınacak önlemler Bölüm 1.d. de değerlendirilmiştir. 4. SU YÖNETİMİ Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında tesiste personelin kullanacağı sudan kaynaklı atık su oluşumu muhtemel olup hesaplamaları aşağıda verilmiştir. Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çalışacak 5 personelden kaynaklı atık su oluşumu söz konusu olup aşağıda verilmiştir. Kişi başına gerekli su miktarı Su Temini ve Atıksu Uzaklaştırılması Uygulamalarında (İTÜ , Prof. Dr.Dinçer TOPACIK, Prof. Dr. Veysel EROĞLU) 150 lt/gün olarak belirtilmiş olup söz konu projede tüm olasılıklar ve maksimum gereksinimlere göre değerlendirilme yapılmıştır. Bu nedenle kişi başına günlük içme ve kullanma suyu tüketimini 200 lt olarak düşünülmüştür. Buna göre; Toplam Su İhtiyacı = İşçi Sayısı x Kişi başı kullanılacak su miktarı Çalışacak İşçi Sayısı = 5 kişi Kişi başı kullanılacak su miktarı = 200 lt/kişi-gün = 0,2 m 3 /kişi-gün Toplam Su İhtiyacı = 0,2 m 3 /kişi-gün x 5kişi = 1 m 3 /gün VE TİC. LTD. ŞTİ. 44/122

46 Arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çalışanlardan kaynaklanacak evsel nitelikli atık su miktarı kişi başına 200 lt/gün su sarf edildiği dikkate alınarak hesaplandığında (bu su tüketiminin tamamının atık suya dönüşeceği düşünülmüştür) çalışacak 5 kişinin oluşturacağı atıksu miktarı; Q (Atıksu) = N (Kişi sayısı) x Qn (Kişi başına kullanılan su debisi) Q (Atıksu) = 5 N x 200 lt/gün/kişi = lt/gün N Q (Atıksu) = 1 m 3 /gün olacaktır. Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması kapsamında sıvı atıkların bertaraf yöntemi ve alınacak önlemler Bölüm 1.d. de değerlendirilmiştir. İşletme Aşaması Söz konusu projenin işletme aşamasında kullanılacak su; nakliye yollarında tozumayı engellemek amacıyla kullanılacak su, pulverize sistemi için kullanılacak su ve personel için gerekli olan kullanma ve içme suyudur. Tozumayı engellemek amacıyla yapılacak sulama buharlaşma ile yok olacağından ve Çinko zenginleştirme tesisinde kullanılacak su ise proses içerisinde kalacağından ötürü atık su oluşması mümkün değildir. Ancak İşletme aşamasında çalışacak 10 personelden kaynaklı evsel nitelik atıksu oluşumu söz konusu olup aşağıda hesaplanmıştır. Personelden Kaynaklı Atıksu Miktarı İşletme aşamasında çalışanlardan kaynaklanacak evsel nitelikli atık su miktarı kişi başına 200 lt/gün su sarf edildiği dikkate alınarak hesaplandığında (bu su tüketiminin tamamının atık suya dönüşeceği düşünülmüştür) çalışacak 10 kişinin oluşturacağı atıksu miktarı; Q (Atıksu) = N (Kişi sayısı) x Qn (Kişi başına kullanılan su debisi) Q (Atıksu) = 10 N x 200 lt/gün/kişi = lt/gün N Q (Atıksu) = 2 m 3 /gün olacaktır. Projenin işletme aşamasında oluşacak sıvı atıkların bertaraf yöntemi ve alınacak önlemler Bölüm 1.d. de değerlendirilmiştir. ç) Kullanılan Teknoloji ve Malzemeden Kaynaklanabilecek Kaza Riski Proje kapsamında; Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü yakınlarında RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından 4000 m 2 lik alanda Çinko Zenginleştirme Tesisi kurulması planlanmaktadır. Proje kapsamında işleme tabi tutulacak çinko, faaliyet sahibine ait çevre ocaklardan ve gerekli görüldüğünde ise piyasadan temin edilecektir. Çinko Zenginleştirme Tesisi ne getirilen çinko tesis içerisinde işleme tabi tutulduktan sonra piyasa satışa sunulacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 45/122

47 Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında; 1 adet kamyon, 1 adet yükleyici,1 adet mobil kırıcı,1 adet binek araç ve 1 adet arazöz ve 1 adet Çinko zengnleştirme ünitesi kullanılacaktır. Tesiste kullanılacak makine-ekipmanlar ve bunlardan kaynaklanacak kaza riskleri sırasıyla aşağıda verilmiştir: Kamyonlar: Tesis ile satış yeri arasında malzeme taşımada kullanılan kamyonlardan kaynaklanabilecek olası kazalar trafik kazalarıdır. Bunlara mahal vermemek için sürücülerin trafik kurallarına ve hız limitlerine uymaları sağlanacaktır. Nakliye sırasında tesisin önünden geçen yol kullanılacak ve sürücülerin, hız limitlerine uymaları sağlanacaktır. Nakliye sırasında taşıyıcıların üzeri branda ile kapatılacak ve yolların nemlendirilmesi gibi bazı önlemlerde alınarak nakliye kaynaklı emisyonun etkisinin geçilen yollarda en alt düzeyde olması konusunda gerekli hassasiyet gösterilecektir. Ayrıca taşıma işlemi gündüz 07 ile 19 saatleri arasında yapılacaktır. Nakliye sırasında Karayolları Trafik Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Herhangi bir kaza durumunda en yakın sağlık merkezinden gerekli yardım istenecektir. Yükleyici: Malzemeyi kamyonlara yüklemek için kullanılan iş makinesidir. Bu nedenle olası bir iş kazasını önlemek amacıyla iş makinesi kullanma ehliyetine sahip bir operatörden başkasının kullanmasına kesinlikle izin verilmeyecektir. Yükleyicinin çalıştığı zamanlarda diğer personelin makinenin yanına fazla yaklaşmamaları sağlanacak ve personel sürekli uyarılacaktır. Herhangi bir arıza anında işinin ehli bir tamirci ustasının dışında başka kimselerin yükleyiciye müdahale etmesi engellenecektir. Arazöz : Nakliye aşamasında kamyonlardan çıkacak tozumanın ve Çinko zenginleştirme tesisi ile nakliye yolundaki tozumanın engellenmesi amacıyla sulama yapacak araçtır. kaynaklanabilecek olası kaza trafik kazasıdır.. Bunlara mahal vermemek için sürücünün trafik kurallarına ve hız limitlerine uyması sağlanacaktır. Bant Konveyör: Bunkerden gelen malzemeyi kırıcıya aktarmakta kullanılan ekipmandır. Bant konveyörden meydana gelebilecek kaza risklerini aşağıda ki gibi sıralayabiliriz. Konveyör altında veya yanında bulunan personelin üzerine taş düşmesi. Aşırı gerdirme sonucu bandın fırlaması. Bandın çalışması esnasında personelin konveyör kenarına yanaşmaması sağlanacaktır. Bant konveyörde yalnızca bunkerden gelen hammadde nakliyatı yapılacak olup herhangi personel ve malzeme nakliyatı yapılmayacaktır. Konveyörün her türlü bakımı, gerdirme ve kontrol gibi işlemler konveyör durdurularak yapılacaktır. Bakımonarım çalışmaları sırasında elektrik bağlantısı kesilecek ve iş eldivenleri ile bakım-onarım yapılacaktır. Gerdirme kuvveti nakliyatın sağlanması için optimum olarak belirlenecek ve fazla gerdirme yapılmayacaktır. Kırıcı: İşletmede bulunan kırıcı malzemeyi uygun boyuta indirmektedir. Kırıcılardan doğabilecek kaza risklerini sıralayacak olursak; Kırıcının çok yakınında bulunan personelin makinelere sıkışması. Uygun hızda çalışmayan ekipmanlardan malzeme fırlaması. Elektrik çarpması. VE TİC. LTD. ŞTİ. 46/122

48 Bu tür kaza risklerini önlemek için kırıcı kenarlarına personelin yaklaşmaması sağlanacaktır. Her türlü bakım ve onarım çalışmaları makineler durdurulup elektrik bağlantıları kesilerek uygun iş elbiseleri ile ( baret, eldiven, bot vs ) yapılacaktır. Kırıcılar kırma için gerekli optimum çalışma hızında çalıştırılacaktır. Elek: Tesiste malzemelerin sınıflandırılmasında kullanılan titreşimli elek bulunmaktadır. Elekten doğabilecek kaza riskleri aşağıda sıralanmıştır. Elek aralarına personelin sıkışması. Elektrik çarpması. Taş fırlaması. Bu tür risklerin ortadan kaldırılması için personel elek kenarlarına fazla yaklaşmamalı ve bakım onarım işlemleri uygun kişiler tarafından faaliyet durdurularak yapılmalıdır. Tesiste çalışacak personele yapacağı iş konusunda öncelikle eğitim verilecek, tesiste konusunda uzman kişiler çalıştırılacak ve çalışan personelin yeni gelişmelere paralel olarak mesleki ve teknik bilgilerinin artırılması amacıyla çalıştığı tesisin faaliyet gösterdiği konularda resmi veya mesleki kuruluşlarca açılan kurs ve eğitim seminerlerine katılımı tesis yönetimi tarafından sağlanacaktır. Tesiste çalışan personel herhangi bir kaza riskine karşı sürekli eğitim verilerek herhangi bir şekilde tesisin çalışması sırasında insan sağlığını ve güvenliğini riske sokabilecek olası iş kazalarına engel olmak amacıyla İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü ndeki hükümlere uyulacaktır. Ayrıca, proje alanında çıkabilecek olası bir kaza esnasında neler yapmaları gerektiği konusunda eğitilmektedir. Tesiste olası bir yangın durumuna müdahale etmek amacıyla konuşlandırılmış yangınla mücadele ekipmanları bulunacaktır. Bu kapsamda tesiste üretim sırasında kullanılacak ve dereden temin edilen su yangın suyu olarak kullanılacaktır. Tesiste olası bir yangına karşı ilk müdahale personel tarafından yangın söndürme sistemi ile yapılacak ve en yakın İtfaiye Müdürlüğü ne haber verilecektir. Yangınla ilgili olarak İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü nde belirtilen hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca faaliyet sahasında, çıkabilecek herhangi bir yangına karşı yeterli sayıda yangın söndürme cihazı (kazma, kürek, balta, su kovası vs.) bulundurulacak, şantiye hiçbir zaman boş bırakılmayacak, bunun için şantiyede sürekli bir eleman görev alacaktır. Yangın konusunda hassas davranılacak olup; sahada ateş yakılmayacak, çalışan işçiler sürekli kontrol edilecek ve uyarılacaktır. Kullanılacak teknoloji ve malzemelerden kaynaklanabilecek kazalardan bir diğeri de tesis ile regülatör alanı arasında malzeme taşımada kullanılan kamyonlardan kaynaklanabilecek olası trafik kazalarıdır. Bunlara mahal vermemek için sürücülerin trafik kurallarına ve hız limitlerine uymaları sağlanacaktır. Herhangi bir kaza durumunda en yakın sağlık merkezinden gerekli yardım istenecektir. Ayrıca makinelerin periyodik bakımları belirlenecek işletme bakım talimatına göre yapılacaktır. Makineler sadece ilgili operatör tarafından ve kullanım talimatına uygun olarak çalıştırılacaktır. Çalışan işçiler periyodik olarak eğitilecektir. Tesis alanının etrafında görülebilecek yerlere uyarı levhaları asılacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 47/122

49 İşletmede yangın söndürme araç ve gereçleri hazır bulundurulacak, konu ile ilgili kullanılacak araç ve gereçlerin kullanımları çalışanlara öğretilecek, araç ve gereçler devamlı bakımlı bulundurulacaktır. İZLEME PROGRAMI VE ACİL MÜDAHELE PLANI Doğal afet ve kaza, sabotaj gibi acil müdahale gerektiren durumlarda gerekli olan ilk yardım yapılması amacıyla müdahale ekibi oluşturulacaktır. Tesiste ilk yardım için gerekli olan malzemeler (İlk yardım çantası vs.) bulundurulacaktır. İlk yardım yapıldıktan sonra en yakın sağlık ocağına ve hastaneye kaldırılacaktır. Tesiste olası bir yangın gibi acil müdahale gerektiren durumlarda yangına karşı ilk müdahale personel tarafından yapılacak ve en yakın itfaiye şefliğine haber verilecektir. Tesiste olabilecek herhangi bir kaza durumunda tehlikeli maddelerin çevre ve insan sağlığı üzerinde yaratabilecekleri olumsuz etkileri en aza indirgemek amacıyla uygulanmak üzere bir acil müdahale planı hazırlanacaktır. İş güvenliği ve işçi sağlığını koruma amaçlı olarak hazırlanan Acil Müdahale Planı doğal afet, yangın, sabotaj gibi acil durumlarda işlerlik kazanır. Yangın, deprem, patlama veya tehlikeli kimyasalların etrafa yayılması olaylarından herhangi birinin meydana gelmesi, acil durum olarak nitelendirilmektedir. Bu tür olaylarda tehlikenin büyümesini, kimyasal madde yayılmasına bağlı kirliliğin genişlemesini vb. engellemeye yönelik tedbirlerin alınabilmesi ve yangın durumunda tesisi personelinin güvenli ve süratli bir şekilde terk edebilmesi amacıyla acil müdahale planı hazırlanır. Bu planda bulunması gerekli unsurlar kısaca aşağıda sıralanmıştır: Acil Müdahale Ekibi nin (AME) belirlenmesi AME nin görev tanımlarının yapılması AME içerisinde ast kademeler oluşturulması (kurtarma, ilkyardım, müdahale vb.) AME nin ilgili kurum/kuruluşlar ve kendi içerisindeki koordinasyon konularının belirlenmesi AME nin ihtiyaç duyacağı hizmet (ulaştırma, levazım, ikmal, bakım vb.) tahsis ve protokollerin belirlenmesi AME içerisinde çalışacak personelin günlük çalışma esaslarının belirlenmesi AME nin, acil müdahaleler konusunda gerekli eğitimleri alması. Proje kapsamında olabilecek her türlü kaza, sabotaj ve doğal afet gibi maddi ve manevi zarar verici unsurlarda aşağıdaki acil müdahale planı takip edilecektir. Bu sayede faaliyetin bu olumsuzluklara karşıda sistemli olarak işlerliği sağlanacaktır. Acil müdahale planları ise aşağıdaki gibidir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 48/122

50 Şekil 8. İş Kazası İçin Acil Müdahale Planı VE TİC. LTD. ŞTİ. 49/122

51 Şekil 9. Yangın İçin Acil Müdahale Planı VE TİC. LTD. ŞTİ. 50/122

52 Şekil 10. Deprem İçin Acil Müdahale Planı VE TİC. LTD. ŞTİ. 51/122

53 d) Projenin Muhtemel Çevresel Etkilerine Karşı Alınacak Tedbirler Faaliyet sırasında oluşması beklenen çevresel etkilere karşı alınacak tedbirler aşağıda ayrıntılı olarak yer verilmiştir. 1. ATIK YÖNETİMİ a) Tehlikeli Atıklar İlgili Yönetmelikler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete ile tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği. Tesis Değerlendirmesi Proje kapsamında tehlikeli atık olarak atık pil ve akümülatör, tıbbi atıklar, atık madeni yağ ve bitkisel yağ oluşması muhtemel olup maddeler halinde aşağıda ayrı ayrı değinilmiştir. b) Atık Madeni Yağ İlgili Yönetmelikler Tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri Atık yağ üreticisinin yükümlülükleri MADDE 9 (1) Atık yağ üreticileri, a) Atık yağ üretimini en az düzeye indirecek şekilde gerekli tedbirleri almakla, b) Atık yağ analizlerini 15 inci maddeye uygun olarak yapmak veya yaptırmakla, atık yağları kategorilerine göre ayrı ayrı 18 inci maddede belirtilen şekilde geçici depolamakla, c) Tesisten kaynaklanan farklı kategorideki atık yağları birbirleriyle, PCB ve diğer tehlikeli atıklarla karıştırmamakla, tehlikeli atıkla kirlenmiş yağların bertarafı için Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uymakla, (1) ç) (Değişik:R.G-30/3/ ) Atık yağların taşıma lisansı almış taşıyıcılar vasıtasıyla çevre lisanslı işleme ve bertaraf tesislerine gönderilmesini sağlamakla, d)atık yağların tesis dışına taşınması durumunda Ulusal Atık Taşıma Formunu doldurmakla, e) 26 ncı maddeye göre kayıt tutmakla ve EK-2 de yer alan Atık Yağ Beyan Formunu doldurarak takip eden bir sonraki yılın Şubat ayı sonuna kadar Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne göndermekle, f) (Değişik:RG-31/7/ ) (1) Atık yağların taşınmasında üretici ile işleme veya bertaraf tesisi işletmecisi arasında uyuşmazlık çıkması halinde, bu uyuşmazlık giderilemezse on beş gün içinde uyuşmazlığı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne bildirmekle, bu süre içinde uyuşmazlığa konu olan atık yağları kendi depolarında muhafaza altına almakla, yükümlüdür. VE TİC. LTD. ŞTİ. 52/122

54 Geçici depolama MADDE 18 (1) Atık yağlar 20 nci maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde teknik detayları verilen geçirimsiz zemin üzerine yerleştirilmiş tanklar/konteynerler içinde toplanır. Farklı kategorideki atık yağlar için farklı tank/konteyner kullanılır. Atık yağ geçici depolama tankları/konteynerleri göstergeli, aşırı dolmayı önleyici tertibata sahip olmak zorundadır. Tanklar/konteynerler işaretli yere kadar doldurulur ve hiçbir zaman tam dolu bırakılmaz. Tanklar/konteynerler kolayca doldurulabilir ve boşaltılabilir olmak zorundadır. Tankların/konteynerlerin ağzı yeterli büyüklükte ve kapalı, diplerinde toplanmış katı veya çamurumsu çökeltilerin temizlenmesi için gerekli düzeneğe sahip olmak ve yağmur suyundan korunmak zorundadır. (2) Atık yağlar, kırmızı renkli ve üzerinde "Atık Yağ" ibaresi yer alan tank/konteynerlerde depolanır. Farklı kategorilerdeki atık yağlar birbirleriyle karıştırılmaz. Bu tankların içine su, benzin, fuel-oil, boya, deterjan, solvent, antifiriz ve motorin gibi herhangi yabancı bir madde karıştırılmaz. Atık yağ rafinasyon ve rejenerasyon tesisleri için özel şartlar MADDE 20 (1) Atık yağ rafinasyon ve rejenerasyon tesislerinde; f) Tesis alanının atık yağ ile temasta olan kısımlarında zemin geçirimsizliğinin sağlanması zorunludur. Bu amaçla kalınlığı en az 25 cm olan betonarme zeminin ve havuzlama yan duvarlar içlerinin, dökülmelere karşı geçirimsizliğini sağlamak amacıyla epoksi boya, geomembran ve benzeri tecrit malzemesi ile kaplanması gereklidir. Atık kabul alanı yağmura karşı korunur. Kayıt tutma yükümlülüğü MADDE 26 (1) Atık yağ üreticileri, yetkilendirilmiş kuruluşlar, yağ üreticileri, işleme ve bertaraf tesisleri, 5/7/2008 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin EK-IV ünde belirtilen atık kodlarını esas alarak atık yağlara ilişkin işlemler hakkında kayıt tutmakla yükümlüdür. Bu amaçla; a) Atık yağ üreticilerince atık yağ beyan formu, analiz belgesi ve ulusal atık taşıma formu, b) Yağ üreticilerince yağ beyan formu, c) Motor yağı üreticileri ve yetkilendirilmiş kuruluşlarca yağ beyan formu, analiz belgesi, ulusal atık taşıma formu, fatura ve sevk irsaliyesi, ç) İşleme ve bertaraf tesislerince analiz belgesi, ulusal atık taşıma formu, atık alış ve ürün satış faturaları ile sevk irsaliyesi kullanılır. (2) Bu belgeler atık yağ üreticileri, yetkilendirilmiş kuruluşlar, yağ üreticileri, işleme ve bertaraf tesisleri tarafından en az beş yıl süreyle muhafaza edilir. Tesis Değerlendirmesi Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup iş makineleri için ortalama 6 ayda bir yağ değişimi gerektiği kabulü ile projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında atık madeni yağın oluşması beklenmemektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nde çalışacak kırıcılar, elek serileri, bant konveyörleri ve diğer ünitelerin periyodik bakımlarından ötürü miktarı bilinmemekle birlik atık madeni yağın oluşması muhtemeldir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 53/122

55 Faaliyet kapsamında 1 adet yükleyici, 1 adet kamyon,1 binek araç,1 adet mobil kırıcı ve 1 adet arazöz kullanılması planlandığından ve bu makinelerin ortalama 5 litre yağ kapasitesi olduğu ve bu yağın ortalama 6 ayda bir değiştiği kabulleri ile aşağıdaki hesaplamalar yapılmıştır: Atık yağ miktarı = 5 (adet makine) x 5 lt x 2 ( yılda değişim sayısı ) = 50 lt yıllık atık yağ miktarı oluşumu söz konusu olacaktır. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında atık madeni yağın oluşması durumunda ve işletme aşamasında oluşacak atık yağlar tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtildiği şekilde; 1) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 20 kapsamında kalınlığı en az 25 cm olan betonarme zeminin ve havuzlama yan duvarlar içlerinin, dökülmelere karşı geçirimsizliğini sağlamak amacıyla epoksi boya, geomembran ve benzeri tecrit malzemesi ile kaplanacak ve atık kabul alanının yağmura karşı korunması için gerekli önlemler alınacaktır. 2) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 18 kapsamında atık yağlar geçirimsiz zemin üzerine yerleştirilmiş tanklar/konteynerler içerisinde toparlanacak. Söz konusu tanklar/konteynerler işaretlenecek yere kadar doldurulacak, hiçbir zaman tam doldurulmayacak, kolayca boşaltılabilir ve doldurulabilir olarak tercih edilecek ve diplerinde oluşacak çökeltinin alınabilmesi için gerekli düzenek sağlanacaktır. Ayrıca tanklar/konteynerler kırmızı renkli seçilerek üzerinde Atık Yağ ibaresi bulunacak ve içerlerine su, benzin, fuel-oil, boya, deterjan, solvent, antifiriz ve motorin gibi herhangi yabancı bir madde karıştırılmayacaktır. 3) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 kapsamında atık yağların taşıma lisansı almış taşıyıcılar vasıtasıyla çevre lisanslı işleme ve bertaraf tesislerine gönderilmesi sağlanacaktır. 4) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 kapsamında atık yağ beyan formu oluşturulacak ve en az beş yıl süreyle muhafaza edilecek. 5) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 kapsamında bertaraf tesisi işletmecisi arasında uyuşmazlık çıkması halinde, bu uyuşmazlık giderilemezse on beş gün içinde uyuşmazlık Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne bildirilecek, bu süre içinde uyuşmazlığa konu olan atık yağlar kendi depolarında muhafaza altına alınacaktır. Yapılacak Beyanlar Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 kapsamında atık yağ beyan formu oluşturulacak ve Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne gönderilecek ve en az beş yıl süreyle tesisi içerisinde muhafaza edilecek. Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 kapsamında bertaraf tesisi işletmecisi arasında uyuşmazlık çıkması halinde, bu uyuşmazlık giderilemezse on beş gün içinde uyuşmazlık Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne bildirilecek. c) Tıbbi Atıklar İlgili Yönetmelikler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği VE TİC. LTD. ŞTİ. 54/122

56 Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri Tıbbi atık üreticilerinin yükümlülükleri Madde 8- Tıbbi atık üreticileri; a) Atıkları kaynağında en aza indirecek sistemi kurmakla, b) Atıkların ayrı toplanması, taşınması ve geçici depolanması ile bir kaza anında alınacak tedbirleri içeren ünite içi atık yönetim planını hazırlamak ve uygulamakla, c) Tıbbi, tehlikeli ve evsel nitelikli atıklar ile ambalaj atıklarını birbirleri ile karışmadan kaynağında ayrı olarak toplamakla, d) Tıbbi atıklar ile kesici-delici atıkları toplarken teknik özellikleri bu Yönetmelikte belirtilen torbaları ve kapları kullanmakla, e) Ayrı toplanan tıbbi ve evsel nitelikli atıkları sadece bu iş için tahsis edilmiş araçlar ile ayrı ayrı taşımakla, f) Atıkları geçici depolamak amacıyla geçici atık deposu inşa etmek veya konteyner bulundurmakla, yataksız ünite olması durumunda ise atıklarını en yakındaki geçici atık deposuna/konteynerine götürmek veya bu atıkları toplama aracına vermekle, g) Tıbbi atıkların yönetimiyle görevli personelini periyodik olarak eğitmekle/eğitimini sağlamakla, h) Tıbbi atıkların yönetimiyle görevli personelinin özel giysilerini sağlamakla, i) Tıbbi atıkların toplanması, taşınması ve bertarafı için gereken harcamaları atık bertarafçısına ödemekle, j) Oluşan tıbbi atık miktarı ile ilgili bilgileri düzenli olarak kayıt altına almak, yıl sonu itibari ile valiliğe göndermek, bu bilgileri en az üç yıl süre ile muhafaza etmek ve talep edilmesi halinde Bakanlığın incelemesine açık tutmakla, yükümlüdürler. Tesis Değerlendirmesi Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup inşaat aşamasında olası bir kaza durumunda sahada ilk müdahalenin yapılabilmesi amacıyla şantiye binasında bir ilk yardım dolabı oluşturulacaktır. Bu küçük yaralanmalar sonucunda fazla olmasa da tıbbi atığın oluşması beklenmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında olası bir kaza durumunda sahada ilk müdahalenin yapılabilmesi amacıyla ofis içerisinde bir ilk yardım dolabı oluşturulacaktır. Bu küçük yaralanmalar sonucunda fazla olmasa da tıbbi atığın oluşması beklenmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi de yapılacak ilk müdahaleden sonra en yakın Sağlık kuruluşuna başvurulacaktır. Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında oluşacak az miktardaki bu tıbbi atıkların biriktirilmesi ve bertarafı konusunda; 1) Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 8 kapsamında tıbbi atıklar en aza indirgenecek ve tehlikeli, evsel nitelikli atıklar ile ambalaj atıkları ile karıştırılmayacak ve ayrı olarak toparlanacak. Kesici ve delici tıbbi atıkların biriktirildiği kaplar konusunda yönetmelikte belirtilen torbalar ve kaplar dikkate alınacak. 2) Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 8 kapsamında tıbbi atıklar ayrı bir araçla en yakındaki geçici atık deposuna/konteynerine götürülerek toplama aracına bırakılacaktır. 3) Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 8 kapsamında tıbbi atık yönetimiyle görevli personelin eğitimi sağlanacak ve özel giysiler tedarik edilecektir. Ayrıca oluşacak tıbbi atık miktarları ile ilgili bilgiler kayıt altına alınarak yıl sonu itibari ile VE TİC. LTD. ŞTİ. 55/122

57 Valiliğe gönderilecek ve bu bilgiler tesis içerisinde en az 3 yıl süre ile muhafaza edilecektir. Alınması Gereken İzinler Bu başlık altında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Yapılacak Beyanlar Oluşacak tıbbi atık miktarları ile ilgili bilgiler kayıt altına alınarak yıl sonu itibari ile Valiliğe gönderilecek. d) Atık pil ve akümülatör İlgili Yönetmelikler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete ile tarih sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri Tüketicilerin Yükümlülükleri Madde 13- Pil ve akümülatör tüketicileri; a) Atık pilleri evsel atıklardan ayrı toplamakla, pil ürünlerinin dağıtımını ve satışını yapan işletmelerce veya belediyelerce oluşturulacak toplama noktalarına atık pilleri teslim etmekle, b) Aracının akümülatörünü değiştirirken eskisini, akümülatör ürünlerinin dağıtım ve satışını yapan işletmeler ve araç bakım-onarım yerlerini işletenlerin oluşturduğu geçici depolama yerlerine ücretsiz teslim etmekle, eskilerini teslim etmeden yeni akümülatör alınması halinde depozito ödemekle, Tesis Değerlendirmesi Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup inşaat aşamasında proje kapsamında kullanılacak makine ve ekipmanlardan kaynaklı atık akümülatör oluşması muhtemeldir. Ayrıca inşaat aşamasında şantiye binası içerisinde kullanılacak saat, radyo, el lambası v.s. gibi ekipmanlardan kaynaklı atık pil oluşması muhtemeldir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında kullanılacak makine ve ekipmanlardan kaynaklı atık akümülatör oluşması muhtemeldir. Ayrıca işletme aşamasında ofis içerisinde kullanılacak saat, radyo, el lambası v.s. gibi ekipmanlardan kaynaklı atık pil oluşması muhtemeldir. Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında oluşacak atık pil ve akümülatörler; 1) Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 13 kapsamında proje alanda oluşacak atık piller üzerinde atık pil yazacak şekilde ayrı bir kapta biriktirilecek ve atık pil toplama noktalarına teslim edilecektir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 56/122

58 2) Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 13 kapsamında proje alanında değiştirilecek akümülatörler, akümülatör depo alanlarına teslim edilecektir. Alınması Gereken İzinler Bu başlık altında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Yapılacak Beyanlar Bu başlık altında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. e) Bitkisel Atık Yağlar İlgili Yönetmelikler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Bitkisel Atık Yağların kontrolü Yönetmeliği Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri Atık yağ üreticisinin yükümlülükleri Madde 10 Atık yağ üreticileri; a) Atık yağları diğer atık madde ve çöplerden ayrı olarak biriktirmekle, b) Faaliyetleri sonucu oluşan atık yağların biriktirilmesi için sızdırmaz, iç ve dış yüzeyleri korozyona dayanıklı bidon, konteyner ve tank gibi toplama kaplarını kullanmakla, c) Atık yağları (Değişik ibare:rg-30/3/ ) (1) çevre lisanslı taşıyıcılarla lisanslı geri kazanım veya bertaraf tesislerine göndermekle, d) Atık yağ sevkiyatında ulusal atık taşıma formu kullanmak ve her taşımadan sonra bunların bir kopyasını ilgili valiliğe göndermek, bu belgeleri beş yıl süreyle tesiste muhafaza etmekle, e) (Değişik:RG-31/7/ ) Geri kazanım veya bertaraf tesisleriyle olabilecek uyuşmazlıkları ilgili Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne bildirmek, uyuşmazlık giderilinceye kadar uyuşmazlığa konu olan atık yağları kendi depolarında muhafaza altında bulundurmakla, yükümlüdürler Tesis Değerlendirmesi Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Proje kapsamında çalışacak personelin yemek ihtiyaçları dışarından tabldot olarak getirilecek olup projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında içerisinde bitkisel atık yağ oluşması beklenmemektedir. Projenin işletme aşamasında çalışacak personelin yemek ihtiyaçları ise şantiye sahası içerisinde kurulacak mutfaktan sağlanacak olup dolayısı ile işletme aşamasında bitkisel atık yağ oluşması muhtemeldir. Proje kapsamında oluşacak bitkisel atık yağın bertaraftı konusunda; 1) Bitkisel Atık Yağların kontrolü Yönetmeliği Madde 10 kapsamında oluşacak bitkisel atık yağlar diğer atık madde ve çöplerden ayrı olarak sızdırmasız, iç ve dış yüzeyleri VE TİC. LTD. ŞTİ. 57/122

59 korozyona dayanıklı bidonlarda toparlanacak ve çevre lisanslı taşıcılarla lisanslı geri kazanım veya bertaraf tesislerine gönderilecektir. 2) Bitkisel Atık Yağların kontrolü Yönetmeliği Madde 10 kapsamında geri kazanım veya bertaraf tesisleriyle olabilecek uyuşmazlıklar Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne bildirilecek ve uyuşmazlık giderilinceye kadar bitkisel atık yağlar tesis içerisinde muhafaza edilecektir. Alınması Gereken İzinler Bu başlık altında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Yapılacak Beyanlar Bitkisel Atık Yağların kontrolü Yönetmeliği Madde 10 kapsamında geri kazanım veya bertaraf tesisleriyle olabilecek uyuşmazlıklar Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne bildirilecek ve uyuşmazlık giderilinceye kadar bitkisel atık yağlar tesis içerisinde muhafaza edilecektir. f) Ambalaj Atıkları İlgili Yönetmelikler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri Ambalaj atıklarının kaynağında ayrı biriktirilmesi MADDE 26 (1) Kullanılan malzemeye ve oluştuğu kaynağa bakılmaksızın, tüketim sonucu oluşan ambalaj atıkları çevre kirliliğinin azaltılması, düzenli depolama tesislerinden azami istifade edilmesi ve ekonomiye katkıda bulunulması amacıyla oluştukları yerlerde diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilmek zorundadır. Ambalaj atığı üreticileri, oluşturdukları ambalaj atıklarını diğer atıklardan ayrı olarak biriktirmekle yükümlüdürler. (2) Apartman, site yönetimleri, okullar, üniversiteler, kamu kurum ve kuruluşları, hastaneler, oteller, lokantalar, büfeler, şehirlerarası otobüs terminalleri, havayolu terminalleri, demiryolu istasyonları, limanlar, sağlık kuruluşları, spor kompleksi, organize sanayi bölgeleri, sanayi siteleri, serbest bölge yönetimleri, marketler, satış noktaları, fabrikalar, iş ve alışveriş merkezleri, stadyumlar gibi ambalaj atığının oluştuğu benzeri yerlerde ilgili yönetimler, ambalaj atıklarını diğer atıklardan ayrı olarak biriktirmek ve bu Yönetmelikte tanımlanan toplama sistemine verilmek üzere hazır etmekle yükümlüdürler. (3) Belediye mücavir alan sınırları dışında kalan turistik tesis işletmeleri ve organize sanayi bölgeleri de tüketim sonucu oluşan ambalaj atıklarını diğer atıklardan ayrı olarak biriktirmek ve bu Yönetmelikte tanımlanan toplama sistemine vermekle yükümlüdürler. (4) Kaynakta ayrı toplama çalışmasını bu Yönetmelikte tanımlandığı şekilde gerçekleştiren ilçe belediyesi sınırları içerisinde yer alan atık üreticileri, oluşturdukları ambalaj atıklarını, atıkların toplanmasından sorumlu olan belediyelere ve/veya belediye ile anlaşma yapan (Değişik ibare:r.g-30/3/ ) (1) çevre lisanslı toplama ayırma tesislerine vermekle yükümlüdürler. VE TİC. LTD. ŞTİ. 58/122

60 Tesis Değerlendirmesi Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması çalışacak personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar içerisinde bulunan cam, şişe ve plastik gibi değerlendirilebilir katı atıklar ve inşaat malzemelerinden kaynaklı miktarı bilinmemekle beraber ambalaj atıklarının oluşması muhtemeldir. Projenin işletme aşamasında çalışacak personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar içerisinde bulunan cam, şişe ve plastik gibi değerlendirilebilir katı atıklar oluşması muhtemeldir. Söz konusu firma tarafından geri kazanımı mümkün olan cam, plastik, metal ve kağıt/karton ve benzeri malzemeler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda; 1) Ambalaj ve Ambalaj Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 26 kapsamında ambalaj atıkları diğer atıklardan ayrı olarak istiflenecek ve diğer atıklardan ayrı biriktirilecek ve lisanslı firmalara verilecektir. Alınması Gereken İzinler Bu başlık altında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Yapılacak Beyanlar Bu başlık altında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. g) Ömrünü Tamamlamış Lastikler (ÖTL) İlgili Yönetmelikler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Ömrünü tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri Genel ilkeler MADDE 5 (1) ÖTL yönetimine ilişkin ilkeler şunlardır: b) ÖTL lerin geri kazanımı esastır. e) ÖTL lerin hangi sebeple olursa olsun vadi veya çukurlarda dolgu malzemesi olarak kullanılması, katı atık depolama tesislerine kabulü ve depolanması, ısınmada kullanılması, gösteri ve benzeri fiilleri kapsayacak şekilde her ne amaçla olursa olsun yakılması yasaktır. Aksine hallerde bu Yönetmeliğin 25 inci maddesi hükümleri uygulanır. g) ÖTL üreticisi, aracının lastiklerini değiştirdiğinde eski lastiklerini, lastik dağıtımını ve satışını yapan işletmelere veya yetkili taşıyıcılara teslim eder. ğ) ÖTL ler yetkili taşıyıcılara bedelsiz olarak teslim edilir. Yetkisiz kuruluş ve kişilerin taşıma yapması yasaktır. i) Ömrünü tamamlamış taşıt söküm tesislerini işletenler, ortaya çıkan ÖTL lerin bu Yönetmelik kapsamında geri kazanımını veya bertarafını sağlarlar veya sağlatırlar. VE TİC. LTD. ŞTİ. 59/122

61 Tesis Değerlendirmesi Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında kullanılacak iş makinelerinin ağır iş makineleri olmasından kaynaklı lastik değişimlerinin proje alanı içerisinde yapılması gerekebilecektir. Dolayısı ile söz konusu proje kapsamında miktarı bilinmemekle birlikte Ömrünü Tamamlamış Lastik (ÖTL) oluşması beklenmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında kullanılacak iş makinelerinin ağır iş makineleri olmasından kaynaklı lastik değişimleri proje alanı içerisinde yapılması gerekebilecektir. Dolayısı ile söz konusu proje kapsamında miktarı bilinmemekle birlikte Ömrünü Tamamlamış Lastik (ÖTL) oluşması beklenmektedir. Proje kapsamında arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında oluşacak ÖTL lerin bertaraftı konusunda; 1) Ömrünü tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 5 kapsamında ÖTL lerin geri kazanımı sağlanacak ve ÖTL ler vadi veya çukurlarda dolgu malzemesi olarak kullanılmayacak, katı atık depolama tesislerine gönderilmeyecek, ısınma amaçlı kullanılmayacak ve gösteri amaçlı ve her ne amaçla olursa olsun yakılmayacak. 2) Ömrünü tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 5 kapsamında işletme aşamasında çalışacak araçların değiştirildiği eski lastikler bedelsiz olarak lastik satışını yapan işletmeye teslim edilecektir. Alınması Gereken İzinler Bu başlık altında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Yapılacak Beyanlar Bu başlık altında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. h) Katı Atıklar İlgili Yönetmelikler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih, sayılı Resmi Gazete ve tarih, sayılı değişikliği ile yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri Katı Atıkların Toplanması Madde 18- (Değişik : RG 15/9/ ) Katı atıkların, üretici veya taşıyanları tarafından denizlere, göllere ve benzeri alıcı ortamlara, caddelere, ormanlara ve çevrenin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olacak yerlere dökülmesi yasaktır. Konutlarda ve işyerlerinde, evsel veya evsel nitelikli endüstriyel çöpleri çöp toplama aracına vermek üzere kullanılan çöp biriktirme kapları, çeşitli büyüklükte ve her biri standart ölçülerde olmak zorundadırlar. Bu kapların ölçüleri, şekilleri, malzemeleri Bakanlıkça çıkarılacak tebliğlerde belirtilir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 60/122

62 Çöpü üretenler, bu çöp biriktirme kaplarını, çevrenin sağlığını bozmayacak şekilde kapalı olarak muhafaza etmek ve çöp toplama işlemi sırasında yol üstünde hazır bulundurmak zorundadır. (Ek: RG- 15/9/ ) Evsel katı atık ve evsel nitelikli endüstriyel katı atık üreten kişi ve kuruluşlar, katı atıklarını belediyelerin ve mahallin en büyük mülki amirinin istediği şekilde konut, işyeri gibi üretildikleri yerlerde hazır etmekle yükümlüdürler. Katı Atıkların Taşınması Madde 20- Toplanan evsel ve evsel nitelikli endüstriyel katı atıkların, görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzeri faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı özel araçlarda taşınması zorunludur. (Değişik:RG-5/4/ ) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan yerlerdeki sanayi tesisleri ve turistik tesis işletmeleri atıklarının taşınmasından sorumludurlar. Bu alanlarda toplama ve taşıma işlemlerini Valilikler ve Bakanlık denetler. Tesis Değerlendirmesi Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi nin arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup 5 kişi çalıştırılacaktır. Arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çalışacak 5 kişiden kaynaklı katı atık oluşması muhtemel olup, personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atık miktarı kişi başına günlük 1,34 kilogram atık kabulü ile aşağıdaki gibi hesaplanmıştır: M evsel-katı : (q B ) (N) Burada; M evsel-katı q B N M evsel-katı : Evsel nitelikli katı atık miktarı (kg/gün), : Evsel nitelikli katı atık birim üretim hızı (kg/kişi.gün) : Kişi sayısı olmak üzere; : 5 kişi x 1,34 kg/kişi.gün = 6,7 kg/gün dür. İşletme Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi projesinin işletme aşamasında tesiste çalışacak 10 kişiden kaynaklı katı atık oluşması muhtemel olup, personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atık miktarı kişi başına günlük 1,34 kilogram atık kabulü ile aşağıdaki gibi hesaplanmıştır: M evsel-katı : (q B ) (N) Burada; M evsel-katı q B N M evsel-katı : Evsel nitelikli katı atık miktarı (kg/gün), : Evsel nitelikli katı atık birim üretim hızı (kg/kişi.gün) : Kişi sayısı olmak üzere; : 10 kişi x 1,34 kg/kişi.gün = 13,4 kg/gün dür. Ayrıca Çinko Zenginleştirme Tesisi proje kapsamında çinko malzemesinin tambur manyetik seperatörde işleme tabi tutulması aşamasında hammaddenin içinde bulunan minerallerin manyetik tanbura yapışarak ayrılması sağlanacak olup dolayısı ile miktarı bilinmemekle birlikte atık minareller oluşacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 61/122

63 Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında oluşacak katı atıklar ; 1) Faaliyet alanında oluşacak katı atıklar; personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atıklardır. Evsel nitelikli katı atıklar, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne göre biriktirilerek toplanacak ve uygun aralıklarla RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından Tufanbeyli Çöp Depolama alanına sevk edilecektir. 2) Personelden kaynaklanan katı atıkların düzenli olarak ağzı kapalı çöp bidonlarında biriktirilip biriktirilmedikleri kontrol edilecek, geri kazanılabilir atıkların ayrı olarak toplanmaları sağlanacaktır. 3) Proje kapsamında tambur manyetik seperatörde ayrışacak olan atık mineraller ve şlam havuzlarında biriken atıklar kapalı silo içerisinde depolanacak ve söz konusu atık minareler inşaat vs. sektorlerde kullanılmak üzere piyasaya satılacaktır. Alınması Gereken İzinler Tufanbeyli Belediyesi tarafından evsel nitelikli katı atıkların kabulü ile ilgili izin alınacaktır. Yapılacak Beyanlar Tufanbeyli Belediyesi ile evsel nitelikli katı atık kabul anlaşması yapılacak ve tarafınıza ibraz ettirilecektir. i) Hafriyat ve inşaat Atıkları İlgili Yönetmelikler tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri Hafriyat Toprağı ve İnşaat/Yıkıntı Atıkları Üreticilerinin Yükümlülükleri Madde 9 Hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıkları üreticileri, a) Atıkların çevre ve insan sağlığına yönelik olumsuz etkilerini, bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak en aza düşürecek şekilde atık yönetimini sağlamakla, b) Atıkların oluşumu, taşınması ve depolanması aşamalarında gerekli izinleri ve onayları almakla, c) Faaliyetleri sırasında atıkları bileşenlerine göre ayrı toplamak, geri kazanmak, biriktirmek ve atığın içinde zararlı, tehlikeli ve yabancı madde bulundurmamakla, d) Faaliyete başlamadan önce, atıkların taşınması ve depolanması ile ilgili olarak EK-2 de verilen Atık Taşıma ve Kabul Belgesi ni almakla, e) Atıklarını belediyenin veya mülki amirin izin verdiği geri kazanım veya depolama tesisi dışındaki yerlere dökmemekle, f) Atıklarının yönetimi amacıyla yapılacak harcamaları karşılamakla, g) Atıkların oluşumu, taşınması ve depolanması aşamalarında meydana gelebilecek kazalarda oluşacak zararı tazmin etmek ve kaza sonucu oluşacak kirliliği gidermekle, yükümlüdürler. VE TİC. LTD. ŞTİ. 62/122

64 Tesis Değerlendirmesi Proje kapsamında çalışma yapılacak 4000 m 2 lik alan hazine arazisi vasfındadır m 2 lik alanın m 2 sini Çinko zenginleştirme tesisi, 500 m 2 sini şantiye sahası, 100 m 2 sini kantar, 400 m 2 sini tüvenan stok alanı ve 600 m 2 sini ise ürün stok alanı oluşturacaktır. Şantiye sahası içerisinde ise personelin sosyal ihtiyaçlarını gidermesi amacıyla 1 adet ofis,1 adet mutfak, 1 adet wc-duş odası, 1 adet bakımhane-depo ve bir adet sızdırmasız fosseptik çukuru yapılacaktır m 2 lik çalışma alanı üzerinde yaklaşık 10 cm kalınlığında bitkisel toprağa rastlanmıştır. Proje alanında yapılacak inşaat çalışmaları öncesinde çalışma alanı üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacaktır m 2 x 0,1 m x 1,5 ton/m 3 (normal toprak(*)) = 600 ton dur. (*) Kaynak: Yildiz M.,Gurkan O.,Turgut C.,Unal G.,Tarımsal Savaşımda Kullanılan Pestisidlerin Yolaçtığı Çevre Sorunları. TMMOB Ziraat Mühendisleri 6. Teknik Kongresi 3-7 Ocak 2005 Ankara,2005 Oluşacak bu malzeme faaliyet alanı içerisinde arazi düzenlemelerinde kullanılacaktır. Çalışma alanı üzerinden sıyrılan bitkisel toprak depolama yapılmadan daha önceden belirlenecek çevre düzenlemesi yapılacak alanlara serilecektir. İnşaat çalışmaları esnasında, kalıplık kereste artıkları, çimento ambalaj kağıdı, inşaat demiri, demir boru, beton ve enjeksiyon artığı malzemeler vb, atıkların oluşumu söz konusu olacaktır. Bu atıkların kullanılabilir olanları proje sahibi tarafından depo ve bakımhanede depolanacaktır. Kullanılmayacak malzemeler ise proje alanı içerisinde uygun bölgelerde toplanarak, bunları değerlendiren lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir. Beton ve enjeksiyon atığı malzemeler ise dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. Alınması Gereken İzinler Bu başlık altında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Yapılacak Beyanlar Bu başlık altında herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. 2. EMİSYON YÖNETİMİ İlgili Yönetmelikler tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete değişikliği yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik VE TİC. LTD. ŞTİ. 63/122

65 Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri Hava emisyonu kapsamında değerlendirilen işletmelerin kurulması ve işletilmesinde uyulması gereken esaslar MADDE 6 (Başlığıyla birlikte değişik:rg-30/3/ ) (1) (1) Hava emisyonu kapsamında değerlendirilen işletmelerin kurulması ve işletilmesinde; a) İşletmenin çevreye zararlı etkilerinin mevcut en iyi üretim ve/veya arıtım teknikleri uygulanarak azaltılmak suretiyle kirlilik oluşturmaması, b) Bu Yönetmelikte belirtilen şartlara uyulması d) İşletmede bulunan mevcut tesislerin baca gazı emisyonlarının bu Yönetmelikte belirtilen usullere uygun olarak işletmeci tarafından ölçtürülmesi, baca dışından emisyon yayan tesisler için hesaplama yöntemi kullanılarak saatlik kütlesel debilerin tespit edilmesi, (kg/saat) e) İşletmede bulunan tesislerin bütünü için; Ek-2 Tablo-2.1 deki kütlesel debilerin aşılması halinde işletmeci tarafından, tesislerin etki alanında, Ek-2 de belirtilen esaslar çerçevesinde hava kirliliği seviyesinin ölçülmesi ve işletmenin kirleticiliğinin değerlendirilmesi amacıyla uluslar arası kabul görmüş bir dağılım modeli kullanılarak, hava kirlenmesine katkı değerinin hesaplanması, g) Yeni kurulacak işletmede bulunan tesislerin bütünü için; Ek-2 Tablo-2.1 deki kütlesel debilerin aşılması halinde işletmeci tarafından; tesislerin etki alanında, işletmenin kirleticiliğinin değerlendirilmesi amacıyla bir dağılım modeli kullanılarak hava kirlenmesine katkı değerinin hesaplanması, işletmenin kurulacağı alanda hava kirliliğinin önemli boyutlara ulaştığı kuşkusu varsa, hava kalitesinin bu Yönetmelikte belirtilen usullere uygun olarak ölçülmesi, gerekmektedir. Hava emisyonu kapsamında değerlendirilen işletmeler MADDE 5 (Başlığıyla birlikte değişik:rg-30/3/ ) (1) (1) Hava emisyonu olan ve Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında yer alan işletmelerin kurulması ve işletilmesi için çevre izni alınması zorunludur. Bu işletmelerden kaynaklanan hava emisyonlarının değerlendirilmesinde bu Yönetmelik hüküm esas ve sınır değerlerine göre iş ve işlemler yapılır. Çevre iznine veya çevre izin ve lisansına tabi işletmeler MADDE 4 (1) Bu Yönetmelik kapsamında çevre iznine veya çevre izin ve lisansına tabi işletmeler, çevresel etkilerine göre aşağıdaki biçimde sınıflandırılmıştır. a) Çevreye kirletici etkisi yüksek düzeyde olan işletmeler (Ek-1 Listesi) b) Çevreye kirletici etkisi olan işletmeler (Ek-2 Listesi) (2) Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan işletmelerin, çevre izni veya çevre izin ve lisansı alması zorunludur. Hava emisyonu tespiti ve sınırlaması MADDE 23 (Başlığıyla birlikte değişik:rg-30/3/ ) (1) (1) Emisyon tespiti ve sınırlamasında aşağıdaki şartlara uyulur. a) İşletmeyi oluşturan tesislerin çevreye zararlı etkilerinin tespiti amacıyla yetkili merci, çevre iznine tabi veya çevre iznine tabi olmayan bir işletmenin işleticisine, yetkili merci tarafından belirlenmiş uzman bir kurum/kuruluş veya kişiye tesisinden çıkan emisyonu ölçtürmesini ve/veya bu emisyonun hava kirlenmesine katkı değerini hesaplatmasını ve/veya hava kirliliği seviyesinin ölçümünü yaptırmasını ister; böylece bir emisyon ve imisyon ölçüm raporu hazırlanır ve bedeli 27 nci maddede belirtildiği şekliyle karşılanır. b) Hava kirliliğinin önemli boyutlarda olduğu kritik bölgelerde, çevre iznine tabi olan/olmayan işletmelerden kaynaklanan emisyonların miktarı ile zamana ve yere göre VE TİC. LTD. ŞTİ. 64/122

66 dağılımını gösteren hava kirlenmesine katkı değerini içeren bir emisyon ölçüm raporu yetkili merci tarafından istenebilir. Bu raporun her yıl yenilenmesi istenebilir. c) Emisyonların ölçümünde Ek-2 de belirtilen, tesis etrafında yapılması gerekli görülen hava kirliliği ölçümlerini düzenleyen 6/6/2008 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliğindeki esaslar dikkate alınır. Tesis etki alanında hava kirliliğinin ölçümünde ise Ek-2 de yer alan esaslar dikkate alınır. ç) Tesis etki alanında hava kirliliğinin tespitine yönelik yapılacak ölçümlerle ilgili koordinasyonu Valilik sağlar, bu ölçümler için yapılacak harcamalar 27 nci maddede belirtildiği şekilde karşılanır. d) Yetkili merci hava kirliliğinin önemli boyutlarda olduğu kritik bölgelerde ve/veya kirlilik yükü büyük olan yeni tesisler için bu Yönetmeliğin Ek-2 si kapsamında hava kalitesi ölçümlerinin yapılmasını isteyebilir. Tesis Değerlendirmesi Toz Emisyonu İçin; Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Arazi hazırlık aşamasında toz oluşumu; sıyırma, yükleme, nakliye ve boşaltma, kaynaklı oluşacaktır. Oluşması muhtemel toz debisini hesaplamak için tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-12 Tablo 16. daki emisyon faktörleri kullanılmaktadır m 2 lik çalışma alanı üzerinde yaklaşık 10 cm kalınlığında bitkisel toprağa rastlanmıştır m 2 x 0,1 m x 1,5 ton/m 3 (normal toprak(*)) = 600 ton dur. Çinko Zenginleştirme Tesisi kapsamında yapılacak bitkisel toprağın sıyrılması aşamasında oluşacak toz emisyon miktarı Tablo 10. da kontrollü ve kontrolsüz olarak yapılmıştır. Yapılan hesaplama neticesinde; arazi hazırlığı esnasında malzemenin sıyrılması, yüklenmesi, nakliyesi ve boşaltılması sırasında oluşacak emisyon hesapları kontrollü ve kontrolsüz emisyon debileri ile ayrı ayrı yapılmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucu arazi hazırlığı sırasında oluşacak emisyon miktarı kontrolsüz durumda 0,284 kg/saat, kontrollü durumda ise 0,084 kg/saat bulunmuş olup, bu değerler; tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ndeki 1 kg/saat sınırını geçmemektedir. Bu nedenle toz emisyonunun yayılım modellemesi yapılmamıştır. İşletme Aşaması Söz konusu projenin işletme aşamasında Çinko zenginleştirme tesisinde boyutlandırılması ve boşaltılması sırasında oluşacak emisyon hesaplamaları gelmektedir. Proje kapsamında tesiste yıllık m 3 ( ton) çinko zenginleştirme işlemine tabi tutulacaktır. Hammadde olarak kullanılacak olan çinko; çinko zenginleştirme tesisine getirilerek besleme bunkerine aktarılır. Bunkerde beslenen malzeme titreşimli besleyiciden geçirilerek 80 mm altındaki malzeme çeneli kırıcıya gönderilmekte ve buradan çıkan malzeme ise bant konveyörlerle silindir kırıcıda kırılmaktadır. Silindir VE TİC. LTD. ŞTİ. 65/122

67 kırıcıdan çıkan 1,5 mm boyutundaki malzeme %70 ve %30 olmak üzere 2 ye ayrılmaktadır. %70 lik kısım; yıkama tanburunda beslenerek siklonlara gönderilmekte ve buradan da ağır ortam siklonunda ayrıştırılmaktadır. Çıkan ürün eleklerle tekrar 2 ye ayrılmaktadır(- 12,5 +1,35 mm). Elek üstü malzeme; ürün stok alanında bir süre depolandıktan sonra torbalanarak satışa sunulmaktadır. Elek altı malzeme ise; manyetik separatöre gönderilmek suretiyle hammaddenin içinde bulunan minerallerin manyetik tambura yapışarak ayrılması sağlanacaktır. Ürün ferro siklon yardımıyla tekrar ağır ortam siklonuna gönderilmektedir. Sistem bu şekilde devir daim yapmaktadır. %30 luk kısım ise kaba ve ince spiral besleyiciye gönderilmekte su ilavesi ile beslenmektedir. Beslenen malzeme önce geçici olarak depolanacak sonra piyasadan gelen talep doğrultusunda satışa sunulacaktır. Buradan ayrılan ince boyutlu malzeme (- 1,5 + 0,0 mm) ise şlam havuzlarına gönderilmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi üretimi 30 ton/saat olarak hedeflenmiş olup zamana bağlı üretim değerleri Tablo 1. de verilmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında üretim aşamasında oluşacak toz emisyon miktarı Tablo 12. da kontrollü ve kontrolsüz olarak yapılmıştır. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında çinkoın işleme tabi tutulması sonucu oluşacak emisyon hesapları kontrollü ve kontrolsüz emisyon debilerine göre ayrı ayrı yapılmıştır. Buna göre;malzemenin yerinden sökülmesi, yüklenmesi, taşınması, boyutlandırılması ve boşaltılması sırasında oluşacak emisyon miktarı kontrolsüz durumda 30,8842 kg/saat, kontrollü durumda ise 5,5561 kg/saat bulunmuş olup, bulunan değerler tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen 1,0 kg/saat sınır değerinin üstüne çıkmaktadır. Bu nedenle yönetmelik gereği toz dağılım modellemesi yapılmış olup en kötü koşullar düşünülerek kontrolsüz durumdaki emisyon miktarı için hesaplamalar yapılmıştır. Modellemede Gaussian Dispersiyon Modeli kullanılmıştır. Modellemenin yorumlanması ise aşağıda başlık halinde verilmiştir tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve syılı Resmi Gazete değişikliği yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında projeyi değerlendirecek olursak; Yönetmeliğin 4. Maddesinin 2. fıkrasında Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan işletmelerin, çevre izni veya çevre izin ve lisansı alması zorunludur denilmektedir tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin Ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında EK-2 Listesi maddesinde Üretim kapasitesi 200 ton/gün ve üzeri olan ve Maden Kanununun I.Grup b, II.Grup (kireçtaşı dahil), IV.Grup, V.Grup larında yer alan madenlerin ve cüruf ve molozların kırılması, öğütülmesi, elenmesi için kurulan tesisler denilmektedir. Söz konusu projemizin zenginleştirme tesisi bakımından incelendiğinde günlük 300 ton kapasiteye sahip olduğundan ötürü Çevre İzni alınacaktır. Ayrıca Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin 6. Maddesi 1. fıkrasının a bendinde belirtildiği üzere İşletmenin çevreye zararlı etkilerinin mevcut en iyi üretim ve/veya arıtım teknikleri uygulanarak azaltılmak suretiyle kirlilik oluşturmaması VE TİC. LTD. ŞTİ. 66/122

68 hükmü yer almakta olup söz konusu proje kapsamında yer alan zenginleştirme tesisinde; Çevre ve Şehircilik Bakanlığının tarih ve sayılı ÇED Uygulamaları yazısında ve ekinde belirtildiği üzere; Tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin(bunker,kırıcılar,elekler,bantlar) kapalı ortam içerisine alınacaktır, Kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sisteminin(torbalı filtre) kurulacak ve bakanlık yazısında ve aşağıda verilen örnek şekle uyulacaktır. Şekil Tarih ve Sayılı ÇED Uygulamaları Şekli Bu tür tesislerde üretimde kullanılan ekipmanlar kapalı şekildedir. Bu nedenle tesiste üretim sırasında prosesten kaynaklanan emisyon yukarıda hesaplanan değerlerin çok altında olacaktır. Dolayısıyla yakın yerleşimin ve çevrenin tozdan etkilenmesi söz konusu olmayacaktır. Çalışanların tozdan ve gürültüden olumsuz yönde etkilenmelerini en aza indirmek için "İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü"nde belirlenen hükümler doğrultusunda önlemler alınacaktır. Proje alanında toz oluşumunun meydana geleceği her aşamada, tozlanmaya karşı gerekli bütün önlemler alınacaktır. Alınacak önlemler aşağıda maddeler halinde özetlenmiştir; Faaliyet alanında malzemenin kamyonlara yüklenmesi ile ilgili olarak, yükleme ve boşaltmada oluşacak tozlanmaya karşı önlem olarak; savurma yapılmadan yükleme ve boşaltma işlemlerinin yavaş yavaş yapılması toz çıkışında bir miktar azalmaya sebep olacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 67/122

69 Sahada yapılacak nakliye sırasında tesis asfalt yol bağlantısı periyodik olarak düzenli sulanacaktır. Nakliye esnasında hız kurallarına riayet edilmesine dikkat edilecektir. Çinko zenginleştirme tesisi ile satış noktası arasındaki sevkiyatlarda kamyonların üstü branda ile örtülecektir. Gaz Emisyonu İçin; Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında 1 adet yükleyici, 1 adet kamyon,1 adet binek araç ve 1 adet arazöz kullanılması planlanmakta olup; Zemin hazırlayıcı bir iş makinesi saatte yaklaşık 4 litre yakıt harcayabilir. Kullanılacak iş makinelerinin harcayacağı maksimum yakıt miktarının maksimum yaklaşık 16 lt/saat-araç kabulü ile her aracın oluşturacağı kütlesel debi hesaplamaları Bölüm 1.b. başlığı altında hesaplanmıştır. Hesaplamalardan da anlaşılacağı üzere hesaplanan emisyon miktarı geniş bir alanda ve 10 saatlik zaman içersinde atmosfere terk edilecek olması nedeniyle kirletici debisi düşük olacaktır. Ayrıca meteorolojik etkiler ve topoğrafik faktörlerin etkisiyle devamlı bir hava sirkülasyonu olacağı dolayısıyla oluşan emisyonlar atmosferde seyrelerek dağılacağından çalışma alanında ve çevre atmosferinde sınır değerlerin altında kirlilik oluşacaktır tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek 2 de yer alan Tesislerin Hava Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümü bölümünde Mevcut ve yeni kurulacak tesislerin bacalarından veya baca dışından atmosfere verilen emisyonların saatlik kütlesel debileri, mevcut tesisler için bacalarda ölçülerek, baca dışından atmosfere verilen emisyonlar ile yeni kurulacak tesisler için emisyon faktörleri kullanılarak tespit edilir. Saatlik kütlesel debi (kg/saat) değerleri Tablo 2.1 de verilen değerleri aşması halinde, tesis etki alanında emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri (HKKD) mümkünse saatlik, aksi takdirde, günlük, aylık ve yıllık olarak hesaplanır hükmü yer almaktadır. Bu değerlendirmeye göre ilgili yönetmelik gereği faaliyet Tablo 2.1 de yer alan Baca Dışındaki Yerler olarak değerlendirilmiş ve bu tablodaki değerlerle karşılaştırılmış sınır değerlerin altında kaldığı görülmüştür. Bu nedenle, proje kapsamında iş makinelerinin egzozlarından kaynaklanacak kirletici değerleri Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği kütlesel debi sınırının altında olduğundan sürekli olarak meydana gelen gaz emisyonlarının atmosferik dispersiyon modellemesi yapılmamıştır. Hesaplanan saatlik emisyon üretim esnasında oluşacaktır. Yani emisyonların bir kısmı proje sahasında alansal kaynak, bir kısmı da proje sahası ile nakliye yeri arasında çizgisel kaynak olarak atmosfere terk edilecektir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 68/122

70 İşletme Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi nin İşletme aşamasında kapsamında 1 adet yükleyici, 1 adet kamyon,1 adet binek araç,1 adet mobil kırıcı, ve 1 adet arazöz kullanılması planlanmakta olup; Zemin hazırlayıcı bir iş makinesi saatte yaklaşık 4 litre yakıt harcayabilir. Kullanılacak iş makinelerinin harcayacağı maksimum yakıt miktarının maksimum yaklaşık 20 lt/saat-araç kabulü ile her aracın oluşturacağı kütlesel debi hesaplamaları Bölüm 1.c. başlığı altında hesaplanmıştır. Hesaplamalardan da anlaşılacağı üzere hesaplanan emisyon miktarı geniş bir alanda ve 10 saatlik zaman içersinde atmosfere terk edilecek olması nedeniyle kirletici debisi düşük olacaktır. Ayrıca meteorolojik etkiler ve topoğrafik faktörlerin etkisiyle devamlı bir hava sirkülasyonu olacağı dolayısıyla oluşan emisyonlar atmosferde seyrelerek dağılacağından çalışma alanında ve çevre atmosferinde sınır değerlerin altında kirlilik oluşacaktır tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek 2 de yer alan Tesislerin Hava Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümü bölümünde Mevcut ve yeni kurulacak tesislerin bacalarından veya baca dışından atmosfere verilen emisyonların saatlik kütlesel debileri, mevcut tesisler için bacalarda ölçülerek, baca dışından atmosfere verilen emisyonlar ile yeni kurulacak tesisler için emisyon faktörleri kullanılarak tespit edilir. Saatlik kütlesel debi (kg/saat) değerleri Tablo 2.1 de verilen değerleri aşması halinde, tesis etki alanında emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri (HKKD) mümkünse saatlik, aksi takdirde, günlük, aylık ve yıllık olarak hesaplanır hükmü yer almaktadır. Bu değerlendirmeye göre ilgili yönetmelik gereği faaliyet Tablo 2.1 de yer alan Baca Dışındaki Yerler olarak değerlendirilmiş ve bu tablodaki değerlerle karşılaştırılmış sınır değerlerin altında kaldığı görülmüştür. Bu nedenle, proje kapsamında iş makinelerinin egzozlarından kaynaklanacak kirletici değerleri Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği kütlesel debi sınırının altında olduğundan sürekli olarak meydana gelen gaz emisyonlarının atmosferik dispersiyon modellemesi yapılmamıştır. Hesaplanan saatlik emisyon üretim esnasında oluşacaktır. Yani emisyonların bir kısmı proje sahasında alansal kaynak, bir kısmı da proje sahası ile nakliye yeri arasında çizgisel kaynak olarak atmosfere terk edilecektir. Alınması Gereken İzinler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete değişikliği yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik çerçevesinde 4. Maddenin 2. fıkrasında belirtildiği üzere çevre izni alınacaktır. Modellemelerin 2012 Yılı İçin Yorumlanması İşletme Aşaması Yapılan hava modellemesi çalışması ile faaliyet alanının 100 metreden 1000 metre ötesine kadar farklı rüzgar yönleri için çalışma süresi boyunca çevresinde meydana getireceği partikül konsantrasyonu hesaplanmıştır. Modelleme sonucu elde edilen değerler tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş VE TİC. LTD. ŞTİ. 69/122

71 olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.2. de belirtilen ve verilen uzun (UVS) ve kısa (KVS) vadeli sınır değerlerle karşılaştırılmıştır tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK-2 Tesislerin Hava Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümünde Tesis Etki Alanında Bu Yönetmelik EK-2 Tablo 2.2. de yer alan Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin Sağlanması Gerekir denilmektedir. Buna göre söz konusu proje için yapılan modellemede 2012 yılı için asılı ve çöken toz KVS ve UVS değerlerine ulaşılan mesafeler aşağıdaki tablolarda verilmektedir. Hesaplamalardan da görüldüğü üzere oluşacak toz emisyonları ve yerleşime olan mesafe tablodaki sınır değerleri sağlamaktadır. Tablo 38. Proje Kapsamında UVS ve KVS Değerlerine Ulaşılan Mesafeler(üretim için) Havada Asılı Partikül Madde (PM 10) µg/m KVS 140 UVS 78 Çöken toz mg/m 2 /gün 2012 KVS 442 UVS 238 Tablo 39. En Yakın Yerleşime Göre Değerleri (üretim için) 100 metre 100 metre Birim En Yakın Yerleşim Yeri Mİn. Max. PM10 µg/m 3 Belbaşı Mahallesi Köyü 340 m ~5,2 μg/m 3 ~7,0 μg/m 3 Çöken Toz mg/m 2 /gün Belbaşı Mahallesi 340 m ~0,8 mg/m 2.saat ~6,1mg/m 2.saat İşletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında yapılacak üretim aşaması için Yönetmelikte belirtilen tesis etki alanında uzun vadeli, kısa vadeli sınır değerler ve kademeli azaltım tablosunda belirtilen hedef yılı uygulamasına uyulacaktır. 3. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM YÖNETİMİ İlgili Yönetmelikler tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan Açık Alanda Kullanılan Teçhizat Tarafından Oluşturulan Çevredeki Gürültü Emisyonu ile İlgili Yönetmelik (200/14/AT) tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri İşletme, tesis ve işyerleri için çevresel gürültü kriterleri MADDE 22 (1) İşletme, tesis, atölye, imalathane ve işyerlerinden çevreye yayılan gürültü seviyesine ilişkin kriterler aşağıda belirtilmiştir: a) Her bir işletme ve tesisten çevreye yayılan gürültü seviyesi Ek-VII de yer alan Tablo- 4 te verilen sınır değerleri aşamaz. VE TİC. LTD. ŞTİ. 70/122

72 İşletmeler, Tesisler ve İşyerlerinin Çevresel Gürültü Yönünden Değerlendirilmesi Çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesine tabi işletme ve tesislerde çevresel gürültüye yönelik değerlendirme MADDE 33 (1) Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 sinde belirtilen işletme ve tesisler için çevre izni ve çevre izin ve lisans belgesine esas olacak kriterler aşağıda belirtilmiştir. a) Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 sinde belirtilen işletme ve tesislerin çevre izni veya çevre izin ve lisans belgesi işlemleri Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütülür. b) Çevresel gürültü, 36 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrası çerçevesinde uzmanlık deneyimine sahip ve Bakanlıktan ön yeterlik/yeterlik belgesi almış kurum veya kuruluşlarca hazırlanacak akustik rapora istinaden değerlendirilir. Tesis Değerlendirmesi Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Proje yerine en yakın yerleşim yeri; yaklaşık 340 m mesafedeki Belbaşı Mahallesidir. Endüstri tesislerinin bulunduğu alana ve tanımlanan zaman dilimine bağlı olarak tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 23. maddesinin (a) bendi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonuçlarına göre, endüstriyel tesisler için çevresel gürültü düzeyleri L gündüz L akşam ve L gece cinsinden Tablo-5 deki sınır değerleri aşamaz ibaresi bulunmaktadır. Tablo 40. Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri (Tablo-5) Faaliyet türü (yapım, yıkım ve onarım) L gündüz (dba) Bina 70 Yol 75 Diğer kaynaklar 70 Bölüm 1.c. de yapılan hesaplamalar neticesinde tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Ek-VII de yer alan Tablo-5 deki değerleri sağlamaktadır. İşletme Aşaması Proje yerine en yakın yerleşim yeri; yaklaşık 340 m mesafedeki Belbaşı Mahallesidir.Endüstri tesislerinin bulunduğu alana ve tanımlanan zaman dilimine bağlı olarak tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 22. maddesinin (a) bendi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonuçlarına göre, endüstriyel tesisler için çevresel gürültü düzeyleri L gündüz L akşam ve L gece cinsinden Tablo-4 deki sınır değerleri aşamaz ibaresi bulunmaktadır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 71/122

73 Alanlar Tablo 41. Endüstri Tesisleri İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri (Tablo-4) L gündüz (dba) L akşam (dba) L gece (dba) Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan konutların yoğun olarak bulunduğu alanlar Ticari yapılar ile gürültüye hassas kullanımların birlikte bulunduğu alanlardan işyerlerinin yoğun olarak bulunduğu alanlar Endüstriyel alanlar Kaynak: Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Bölüm 1.c. de yapılan hesaplamalar neticesinde tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Ek-VII de yer alan Tablo-4 deki değerleri sağlamaktadır. Çevresel gürültü düzeyi, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Kriterleri adlı 22. maddesi kapsamında Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri adlı Tablo 4 e göre Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar içerisinde yer almakta olup, çevresel gürültü sınır değeri L gündüz 70 dba, L akşam 65dBA, L gece 60 dba olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla faaliyetin 340 m mesafedeki yerleşim birimlerine olumsuz bir etki oluşması beklenmemektedir. Ayrıca işletilmesi planlanan tesiste tüm iş makinelerinin aynı anda ve birlikte çalışılmayacağından hesaplanan gürültü düzeyi daha da düşük olacaktır. Gürültü seviyesini düşürmek için alınacak tedbirler; Makine ve ekipmanların aylık ve yıllık bakımları sürekli yapılacak Kapalı sistem içerisine alınabilecek makine ve ekipmanlar (jeneratör, karıştırıcı (transmikser), bant konveyör) kapalı alan içerisine alınacaktır. Tesis içerisinde kullanılacak makine ve ekipmanların aynı anda çalıştırılmamasına özen gösterilecektir. Personelin gürültüden etkilenmemesi için kulaklık kullandırılacaktır. Personelin makine ve ekipmanların yanında mümkün olduğunca kısa süre kalması sağlanacaktır. Ayrıca Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 8. Maddesinin 1. Fıkrasının c bendinin 1. maddesinde Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 sinde yer alan işletme ve tesisler için çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesine esas olacak akustik raporu hazırlatmak ve bu Yönetmelik ile belirlenen sınır değerlerin sağlanmadığı durumlarda gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamakla yükümlüdür ibaresi yer almakta olup; söz konusu proje Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin EK-2 Listesi maddesinde Üretim kapasitesi 200 ton/gün ve üzeri olan ve Maden Kanununun I.Grup b, II.Grup (kireçtaşı dahil), IV.Grup, V.Grup larında yer alan madenlerin ve cüruf ve molozların kırılması, öğütülmesi, elenmesi için kurulan tesisler içerisinde yer almaktadır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 72/122

74 Dolayısı ile Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliği kapsamında proje için Çevre İzni alınacak ve akustik rapor hazırlatılacaktır. Alınması Gereken İzinler Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliği kapsamında proje için Çevre İzni alınacaktır. 4. SU YÖNETİMİ İlgili Yönetmelikler tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği 19/03/1971 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik Uyulması Gereken Yönetmelik Hükümleri Suların Korunması ile İlgili Esaslar Madde 4 Suların korunması ve kirlenmesinin önlenmesinde; j) (Ek:RG-13/2/ ) Atık suların arıtılmadan alıcı ortama verilmesi yasak olup, arıtılmış atık suyun verileceği alıcı ortam için belirlenmiş kalite standartlarının olumsuz yönde etkilenmemesi Evsel Nitelikli Atıksular İçin Deşarj Standartları Madde 32 (Değişik:RG-13/2/ ) Nüfusu 84 kişinin altında olan otel, motel, tatil köyü, tatil sitesi ve yazlık siteler ve sanayi tesislerinin evsel atık suları 19/3/1971 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Lağım Mecrası İnşaası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik hükümlerine göre yapılacak olan sızdırmaz nitelikteki fosseptikte toplanır ve vidanjör vasıtası ile atıksu altyapı tesislerine verilir. Evsel Atık sularını sızdırmaz nitelikteki fosseptikte toplayan ve vidanjör vasıtası ile atıksu altyapı tesislerine veren atıksu kaynakları, Atıksu Yönetimleriyle yaptıkları protokolü ve vidanjörle atıksu bertarafı sonucunda aldıkları belgeleri beş yıl süreyle saklamak ve denetimler sırasında görevlilere beyan etmek zorundadırlar. Alıcı ortama atıksu deşarjı olan kurum, kuruluş ve işletmeler için çevre izni MADDE 37 (Başlığıyla birlikte değişik:rg-30/3/ ) (2) Her atıksu deşarjı için bu Yönetmelik çerçevesinde idarenin istediği çıkış suyu kalitesinin ve diğer şartların sağlanması koşuluyla, alıcı ortama her türlü evsel ve/veya endüstriyel nitelikli atıksuların doğrudan deşarjı için idareden çevre izni alınması mecburidir. Çevre izni alınması işlemlerinde Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır. Söz konusu Yönetmeliğin Ek-3C sinde yer alan Atıksu Deşarjı Teknik Bilgiler Listesi, bu Yönetmelik uyarınca çıkarılan tebliğde belirtilen usule göre doldurulur. Alıcı ortama atıksu deşarjı konusunda çevre iznine tabi işletmeler için genel hükümler MADDE 38 (Başlığıyla birlikte değişik:rg-30/3/ ) (2) İşletmenin Çevre İzin başvurusunda bulunabilmesi için bir adet yirmi dört saatlik kompozit atıksu numune sonucunun veya en az üç adet iki saatlik kompozit atık su numunesi analiz sonuçlarının aritmetik ortalamasının bu Yönetmelikte belirtilen standartları sağlaması gerekmektedir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 73/122

75 İşletmelerin Çevre İzni işlemlerinde gerekli olan atıksu analizlerinin, Bakanlıktan Çevre Analizleri Ön Yeterlilik/Yeterlilik Belgesi almış laboratuarlarda yapılması zorunludur. Çevre izninin verildiği şekilde kullanımı esnasında alıcı ortamın mevcut veya ileriye yönelik kullanım amaçlarına olumsuz etkiler yaptığı tespit edildiğinde deşarj limitleri sınırlandırılır veya atıksuyun arıtıldıktan sonra geri dönüşümlü olarak kullanılması Bakanlıkça istenebilir. Tesis Değerlendirmesi Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çalışacak 5 personelden kaynaklı atık su oluşumu söz konusu olup bertaraf yöntemi aşağıda verilmiştir. Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında arazi hazırlık ve inşaat aşamasında personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atıksu miktarı lt/gün olup, bu miktar baz alınarak proje alanı içerisinde Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik kapsamında sızdırmaz fosseptik çukuru yapılacaktır. Fosseptik çukurun yapılacağı yer Ek-4 de Vaziyet Planı üzerinde gösterilmiş ve yapılacak fosseptik çukuruna ait ölçeksiz şekli Ek-9 da verilmiştir. Bu işlem uygulanırken 19/03/1971 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik esaslarına uyulacaktır. Fosseptik çukurunda biriktirilen atık sular dolduğu zaman vidanjör ile çekilerek gerekli izinlerin alınmasıyla Tufanbeyli Belediyesi Kanalizasyon Sistemine taşınarak bertaraf edilmesi sağlanacaktır. İşletme Aşaması Projenin işletmeaşamasında çalışacak 10 personelden kaynaklı atık su oluşumu söz konusu olup bertaraf yöntemi aşağıda verilmiştir. Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında işletme aşamasında personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atıksu miktarı lt/gün olup, bu miktar baz alınarak proje alanı içerisinde Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik kapsamında sızdırmaz fosseptik çukuru yapılacaktır. Fosseptik çukurun yapılacağı yer Ek-4 de Vaziyet Planı üzerinde gösterilmiş ve yapılacak fosseptik çukuruna ait ölçeksiz şekli Ek-9 de verilmiştir. Bu işlem uygulanırken 19/03/1971 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik esaslarına uyulacaktır. Fosseptik çukurunda biriktirilen atık sular dolduğu zaman vidanjör ile çekilerek gerekli izinlerin alınmasıyla Tufanbeyli Belediyesi Kanalizasyon Sistemine taşınarak bertaraf edilmesi sağlanacaktır. Alınması Gereken İzinler Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliği kapsamında proje için Çevre İzni alınacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 74/122

76 2. PROJENİN YERİ a)mevcut Arazi Kullanımı ve Kalitesi(tarım alanı, orman alanı, planlı alan, su yüzeyi ve benzeri) Proje kapsamında; ADANA İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü yakınlarında RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından 1667 nolu ruhsat alanı içerisine Çinko Zenginleştirme Tesisi nin kurulup işletilmesi planlanmaktadır. Söz konusu proje kapsamında 4000 m 2 lik alanda kurulacak tesisde yıllık ton malzemenin Çinko zenginleştirme tesisinde işleme tabi tutulması planlanmaktadır. Proje alanı ve çevresinde yapılan arazi etüdü çalışmaları neticesinde proje alanı içerisinde ortalama 10 cm derinliğinde bitkisel toprağa rastlanmıştır. Proje alanında tesis kurulabilmesi için alan üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacaktır. Proje kapsamında işleme tabi tutulacak çinko, faaliyet sahibine ait çevre ocaklardan ve gerekli görüldüğünde ise piyasadan temin edilecektir. Çinko Zenginleştirme Tesisi ne getirilen çinko tesis içerisinde işleme tabi tutulduktan sonra piyasa satışa sunulacaktır. İşletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği de MADDE 15 (a) bendinde EK-II listesinde yer alan projeler, seçme eleme kriterlerine tabidir. denilmekte olup faaliyet; Ek-II Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi Madencilik Madde 49. d Bendinde kırma-yıkama-eleme tesisleri (Ek-1 de yer almayanlar) Denilmekte olup faaliyet; Ek-II Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi Madencilik Madde 49. f Bendinde Cevher zenginleştirme tesisleri (Ek- 1 de yer almayanlar) da yer almaktadır. Bu nedenle söz konusu proje, bu kapsamında değerlendirilerek, ÇED Yönetmeliği Ek-IV Seçme Eleme Kriterlerine göre Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmıştır. Proje kapsamında çalışma yapılacak 4000 m 2 lik alan hazine arazisi vasfındadır m 2 lik alanın m 2 sini Çinko zenginleştirme tesisi, 500 m 2 sini şantiye sahası, 100 m 2 sini kantar, 400 m 2 sini tüvenan stok alanı ve 600 m 2 sini ise ürün stok alanı oluşturacaktır. Şantiye sahası içerisinde ise personelin sosyal ihtiyaçlarını gidermesi amacıyla 1 adet ofis,1 adet mutfak, 1 adet wc-duş odası, 1 adet bakımhane-depo ve bir adet sızdırmasız fosseptik çukuru yapılacaktır. Arazi etüdü sonucunda en yakın yerleşim biriminin kuş uçuşu yaklaşık 340 m mesafede bulunan ve Belbaşı Mahallesine ait yerleşimler olduğu belirlenmiştir (Bkz. Şekil 1.). Proje içerisindeki hesaplama ve değerlendirmeler 340 m mesafede bulunan Belbaşı Mahallesinde bulunan yerleşim yerleri baz alınarak yapılmıştır. Proje kapsamındaki yapıları ve yakın yerleşim yerlerini gösterir 1/ ölçekli topografik harita Ek-2 de, proje alanına ait Gogle-Earth fotoğrafları ise Ek-7 de verilmiştir. Proje alanı ve çevresini gösteren 1/5.000 ölçekli jeolojik harita Ek-3 de verilmiştir. Ayıca projenin Türkiye deki yerini ve ulaşım yollarını gösterir yer bulduru haritası eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-5). Proje alanına ait foroğraflar Ek-6 de verilmiştir. Proje alanı ve etki sahasında herhangi bir çığ,heyelan,kaya düşmesi v.b. tehlikeler bulunmamaktadır. Çalışmalar sırasında, personelin sağlığını ve güvenliğini riske sokabilecek olası iş kazalarına engel olmak amacıyla T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı nın İş ve İşçi Güvenliği Tüzüğü ndeki hükümlere uyulacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 75/122

77 Proje alanı ve yakın çevresinde milli parklar, özel koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar, tarihsel, kültürel, arkeolojik, vb. benzeri önemi olan alanlar bulunmamaktadır. b) EK V deki Duyarlı Yöreler dikkate alınarak; sulak alanlar,kıyı kesimleri,dağlık ve ormanlık alanlar,tarım alanları,milli parklar,özel koruma alanları, nüfusça yoğun alanlar,tarihsel, kültürel,arkeolojik ve benzeri önemi olan alanlar, erozyon alanları,heyelan alanları,ağaçlandırılmış alanlar, potansiyel erozyon ve ağaçlandırma alanları ile 167 sayılı Yer Altı Suları Hakkında Kanun gereğince korunması gereken akiferler Proje kapsamında; Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü yakınlarında RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından 1667 nolu ruhsat alanı içerisine Çinko Zenginleştirme Tesisi nin kurulup işletilmesi planlanmaktadır. Söz konusu proje kapsamında 4000 m 2 lik alanda kurulacak tesisde yıllık ton malzemenin Çinko zenginleştirme tesisinde işleme tabi tutulması planlanmaktadır. 1. Ülkemiz mevzuatı uyarınca korunması gerekli alanlar a) 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu nun 2. maddesinde tanımlanan ve bu kanunun 3. maddesi uyarınca belirlenen Milli Parklar, Tabiat Parkları, Tabiat Anıtları ve Tabiat Koruma Alanları içerisinde yer almamaktadır. b) 01/07/2003 tarih ve 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu uyarınca Orman Bakanlığı nca belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları içerisinde yer almamaktadır. c) 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun 2. maddesinin a - Tanımlar bendinin 1.,2.,3. ve 5. alt bentlerinde Kültür Varlıkları, Tabiat Varlıkları, Sit ve Koruma Alanı olarak tanımlanan ve aynı kanun ile 3386 sayılı kanunun (2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu nun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) ilgili maddeleri uyarınca tespiti ve tescili yapılan alanlar içerisinde yer almamaktadır. d) 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu kapsamında olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları içerisinde yer almamaktadır. e) 31/12/2004 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan ve 13/02/2008 tarih ve sayılı RG değişiklik ile revize edilen Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği nin 17 nci ve 18.,19. ve 20. maddelerinde tanımlanan alanlar içerisinde yer almaktadır. f) 02/11/1986 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği nin 49 uncu maddesinde tanımlanan "Hassas Kirlenme Bölgeleri" olarak tespit ve ilan edilen alanlar içerisinde yer almamaktadır. g) 2872 sayılı Çevre Kanunu nun 9. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulu tarafından Özel Çevre Koruma Bölgeleri olarak tespit ve ilan edilen alanlar içerisinde yer almamaktadır. h) 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu na göre koruma altına alınan alanlar içerisinde yer almamaktadır. i) 6831 sayılı Orman Kanunu gereğince orman alanı sayılan yerler içerisinde yer almamaktadır. j) 3621 sayılı Kıyı Kanunu gereğince yapı yasağı getirilen alanlar içerisinde yer almamaktadır. k) 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanunda belirtilen alanlar içerisinde yer almamaktadır. l) 4342 sayılı Mera Kanununda belirtilen alanlar içerisinde yer almamaktadır. m) 17/05/2005 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği nde belirtilen alanlar; VE TİC. LTD. ŞTİ. 76/122

78 Proje alanı içerisinde herhangi bir kuru, mevsimsel akış gösteren veya sürekli akan akarsu bulunmamaktadır. Proje alanı çevresinde ise bir adet kuru dere yer almaktadır. 2. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler uyarınca korunması gerekli alanlar a) 20/2/1984 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (BERN Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlardan Önemli Deniz Kaplumbağası Üreme Alanları nda belirtilen I. ve II. Koruma Bölgeleri, Akdeniz Foku Yaşama ve Üreme Alanları içerisinde yer almamaktadır. b) 12/6/1981 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Akdeniz in Kirlenmeye Karşı Korunması Sözleşmesi (Barcelona Sözleşmesi) uyarınca korumaya alınan alanlar içerisinde yer almamaktadır. ı) 23/10/1988 tarihli ve sayılı Resmi Gazete!de yayımlanan Akdeniz de Özel Koruma Alanlarının Korunmasına Ait Protokol gereği ülkemizde Özel Koruma Alanı olarak belirlenmiş alanlar içerisinde yer almamaktadır. ıı) 13/9/1985 tarihli Cenova Bildirgesi gereği seçilmiş Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından yayımlanmış olan Akdeniz de Ortak Öneme Sahip 100 Kıyısal Tarihi Sit listesinde yer alan alanlar, içerisinde yer almamaktadır. ııı) Cenova Deklerasyonu nun 17. maddesinde yer alan Akdeniz e Has Nesli Tehlikede Olan Deniz Türlerinin yaşama ve beslenme ortamı olan kıyısal alanlar içerisinde yer almamaktadır. c) 14/2/1983 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Dünya Kültür ve Tabiat Mirasının Korunması Sözleşmesi nin 1. ve 2. maddeleri gereğince Kültür Bakanlığı tarafından koruma altına alınan Kültürel Miras ve Doğal Miras statüsü verilen kültürel, tarihi ve doğal alanla içerisinde yer almamaktadır. d) ç) 17/05/1994 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Özellikle Su Kuşları Yaşama Ortamı Olarak Uluslararası Öneme Sahip Sulak Alanların Korunması Sözleşmesi (RAMSAR Sözleşmesi) uyarınca koruma altına alınmış alanlar içerisinde yer almamaktadır. e) 27/7/2003 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Peyzaj Sözleşmesi uyarınca koruma altına alınmış alanlar içerisinde yer almamaktadır. 3. Korunması gereken alanlar a) Onaylı Çevre Düzeni Planlarında, mevcut özellikleri korunacak alan olarak tesbit edilen ve yapılaşma yasağı getirilen alanlar (Tabii karakteri korunacak alan, biogenetik rezerv alanları, jeotermal alanlar v.b.) içerisinde yer almamaktadır. b) Tarım Alanları: Tarımsal kalkınma alanları, sulanan, sulanması mümkün ve arazi kullanma kabiliyet sınıfları I, II, III ve IV olan alanlar, yağışa bağlı tarımda kullanılan I. ve II. sınıf ile, özel mahsul plantasyon alanlarının tamamı içerisinde yer almamaktadır. c) Sulak Alanlar: Doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suların durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gel-git hareketinin çekilme devresinde 6 metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün sular, bataklık sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan sulak alan kalan yerler; VE TİC. LTD. ŞTİ. 77/122

79 Proje alanı içerisinde herhangi bir kuru, mevsimsel akış gösteren veya sürekli akan akarsu bulunmamaktadır. Proje alanı çevresinde ise bir adet kuru dere yer almaktadır. d) Göller, akarsular, yeraltısuyu işletme sahaları; Proje alanı içerisinde herhangi bir kuru, mevsimsel akış gösteren veya sürekli akan akarsu bulunmamaktadır. Proje alanı çevresinde ise bir adet kuru dere yer almaktadır. e) Bilimsel araştırmalar için önem arzeden ve/veya nesli tehlikeye düşmüş veya düşebilir türler ve ülkemiz için endemik olan türlerin yaşama ortamı olan alanlar, biyosfer rezervi, biyotoplar, biyogenetik rezerv alanları, benzersiz özelliklerdeki jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar içerisinde kalmamaktadır. FLORA VE FAUNA Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü yakınlarında RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından 1667 nolu ruhsat alanı içerisine Çinko Zenginleştirme Tesisi faaliyet sahası üzerinde ve yakın çevresinde flora-fauna envanteri mevcut literatür taramaları yapılarak belirlenmiştir. FLORA Türkiye 3 floristik bölgenin kesiştiği bir coğrafyada yer almaktadır. Bunlar Avrupa- Sibirya, İran-Turan ve Akdeniz fitocoğrafik bölgeleridir. Bu bölgeler kendilerine has iklim ve farklı toprak tipleri içermektedir. Faaliyet alanı Akdeniz Fitocoğrafik Bölgesi içerisinde yer almaktadır. Kurakçıl karakterli, herdem yeşil, yapraklı ağaç ve çalılardan oluşan bir bitki örtüsü Akdeniz vejetasyonunu oluşturur. Ayrıca bu bölgelerin birbirlerine geçiş teşkil eden alanlarında ve hatta içlerinde diğer bölge özelliğine sahip alanlar bulunması ülkemiz florasının zenginleşmesinde önemli rol oynamaktadır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 78/122

80 Şekil 12. Türkiye Fitocoğrafik Bölgeleri P.H. Davis in hazırladığı harita ( EUR.-SİB.(EUX): Avrupa-Sibirya Bölgesi (Öksin alt bölgesi) Col.: Öksin alt bölgesinin Kolşik sektörü MED.: Akdeniz Bölgesi (Doğu Akdeniz alt bölgesi) W.A: Batı Anadolu bölgesi T.: Toros Bölgesi A.: Amanos Bölgesi IR.-TUR.: Irano-Turanien Bölgesi C.A.: İç Anodolu Bölgesi E.A.: Doğu Anadolu Bölgesi Mes: Mezopotamya X: Muhtemelen Avrupa-Sibirya bölgesinin Orta Avrupa/Balkan alt bölgesi Adana ili, Tufanbeyli ilçesi, Akçal köyü üzerinde yer alan proje alanı Akdeniz bölgesine aittir. Bu bölge ülkemizin Ege ve Akdeniz kesimlerini kapsar. VE TİC. LTD. ŞTİ. 79/122

81 Şekil 12. Doğal Vejetasyon Haritası Faaliyet alanındaki bitki türlerinin familya bilgileri, Latince isimleri, varsa Türkçe isimleri, ait oldukları fitocoğrafik bölgeler, endemizm durumları, IUCN e göre risk sınıfları, nisbi bolluk dereceleri ve habitat bilgileri tabloda belirtilmiştir. Familya, cins ve tür isimleri alfabetik olarak verilmiştir. Proje alanında 6 tane endemik tür bulunmaktadır. Bunlardan iki tanesi LR(lc) yani En az endişe verici türler, diğer ikisi LR(cd) yani Koruma önlemi gerektiren türler ve diğer ikisi de LR(nt) yani Tehdit altına girebilir türler risk grubuna girmektedir. Flora listesinde yer alan bitki türleri arasında Avrupa nın Yaban Hayatı ve Yaşama Ortamlarını Koruma Sözleşmesi (BERN Sözleşmesi) EK-1 Listesine göre koruma altına alınması gereken bir bitki türü bulunmamaktadır. Tablo 42. Faaliyet Alanı ve Çevresinde Belirlenen Flora Türleri Türkçe Fitocoğrafik Familya ve Tür Adı Endemizm Adı Bölge Apiaceae (Umbelliferae) Lecokia cretica (LAM.) DC. Aspleniaceae Eşek baldıranı IUCN/ RDB Nisbi Bolluk Habitat Koruluklar veya gölgeli kayalık yamaçlar Asplenium trichomanes Kaya arası, kalkerli ve kalkersiz duvar Asteraceae (Compositae) Achillea grandifolia FRIV Koruluk, orman Crepis micrantha CZER Orman, çağıllık, kayalık alan, tarla, yolkenarı, Logfia arvensis (L.) HOLVB nehir kıyısı Orman açıklığı, alpin bodur çalılık, taşlık tepe yamaç, kumlu alan, yolkenarı, mera, nadas VE TİC. LTD. ŞTİ. 80/122

82 Brassicaceae (Cruciferae) Aethionema capitatum BOISS. ET LR(nt) 1 Taşlık yamaç BAL. Aethionema coridifolium DC Taşlık yamaç Aethionema eunomioides (BOISS.) LR(lc) 1 Kaya çatlakları BORNM. Aethionema speciosum BOISS. ET HUET subsp. speciosum - İran-Turan Kurak kayalık yamaç BOISS. ET HUET Aethionema stylosum DC Moloz, taşlık yamaç Alyssum LR(nt) 1 Kurak yamaç, orman giosnanum NYAR. Alyssum mouradicum BOISS. ET BAL. Alyssum oxycarpum BOISS. ET BAL. Alyssum strigosum BANKS ET SOL. subsp. cedrorum (S CHOTT ET KOTSCHY) DUDLEY Fibigia macrocarpa (BOISS.) BOISS Kayalık yamaç, açık orman LR(cd) 1 Kayalık yamaç Kayalık alan Kayalık yamaç Iberis taurica DC Kayalık yamaç, moloz Isatis cappadocica DESV. subsp - İran-Turan Kayalık yamaç, moloz. cappadocica DESV. Thlaspi cataonicum REUTER Dağ Thlaspi densiflorum BOISS. ET LR(cd) 1 Yamaç, moloz KOTSCHY Thlaspi violascens BOISS LR(lc) 1 Yamaç, moloz Campanulaceae Campanula axillaris BOIS. ET BAL. D.Akdeniz Ormanlar Campanula Seyrek ormanlar, involucrata AUCHER EX - İran-Turan çağıllıklar A. DC. Caryophyllaceae Saponaria glutinosa BIEB Kayalık yamaçlar, ormanlar Silene pharnaceifolia FENZL Taşlı yerler Cupressaceae Cupressus sempervirens L. Juniperus oxycedrus L. Cyperaceae Carex divulsa STOKES subsp. le ersii (KNEUCKER) W. KOCH Euphorbiaceae Servi Orman Katran ardıcı Avrupa- Sibirya Çam ormanı, meşe çalılığı, maki Ormanlar, koyaklar, dağlar, otlaklar, hareketli kayalık VE TİC. LTD. ŞTİ. 81/122

83 Euphorbia macrostegia BOISS. Fabaceae (Leguminosae) Astragalus glycyphyllos L. subsp. glyc yphylloides (DC.) MATTHEWS Lathyrus variabilis (BOISS. ET KY.) MALY Guttiferae (Hyperıcaceae) Hypericum elongatum LEDEB. subsp. apiculatum ROBSON Lamiacea (Labiatae) Marrubium astracanicum JACQ. subs p. astracanicum JACQ. Liliaceae Avrupa- Sibirya D. Akdeniz - VU 2 İran-Turan Gagea luteoides STAPF Ornithogalum armeniacum BAKER Orchidaceae Orchis anatolica BOISS. Paeoniaceae Paeonia mascula (L.) MILLER subsp. mascula ( L.) MILLER Papaveraceae Corydalis oppositifolia DC. subsp. o ppositifolia Corydalis solida subsp. solida Corydalis tauricola CULLEN ET DAVIS Ormanlar, çalılık, maki, firigana, boğaz kayalık yamaçlar Orman kenarları, çağıllıklar Ormanlar, meşe çalılığı, kayalık yamaçlar Kayalık yamaçlar, çayırlar, orman açıklıkları Yamaçlar, ormanlık yerler, yol kenarları Taşlı tepe kenarları ve çayırlıklar - D. Akdeniz Yamaçlar, ormanlar, çayırlıklar Anadolu salep otu D. Akdeniz Savul Maki, çalılık ve Pinus ormanları Meşe çalılık, huş çalılık, kayalık yamaç Taşlı yamaç Çalılık, moloz, yamaç - D.Akdeniz Orman, yamaç, yol kenarı Fumaria kralikii JORDAN - D.Akdeniz Taşlı yamaç taşı Glaucium corniculatum (L.) Boynuzlu RUD. subsp. corniculatum gelincik Tepe, yamaç (L.) RUD. Papaver persicum LINDL. subsp. p Moloz, kayalık yamaç ersicum LINDL. Pinaceae Cedrus libani Sedir D.Akdeniz - 3 Karışık orman Pinus brutia L. Kızılçam D.Akdeniz Orman Poaceae (Gramineae) Alopecurus gerardii VILL. var. gerardii VILL. - Akdeniz Bromus riparius REHM Bromus tomentellus BOISS. - İran-Turan Juniperus bulunan açık kayalık yerler Kuru otlaklar ve dağ yamaçları Cedrus libani ve Pinus nigra subs. Pinus pallasiana orman VE TİC. LTD. ŞTİ. 82/122

84 Eremopoa capillaris R. MILL Polygonaceae Rumex tuberosus L. subsp. tubero sus L. Ranunculaceae D. Akdeniz açıklığı, kuru dağ yamaçları, kayalık Kızılçam ormanı, açık kayalık yamaçlar, Arbutus andrachne altında, kuru nehir yatakları Tepe kenarları, tarlalar, ormanlar Anemone blanda Manisa lalesi Kayalık yamaç, çalılık Clematis vitalba L. Peçek Çalılık, orman Ranunculus cadmicus BOISS Dağ, yamaç Thalictrum isopyroides Kaya kenarı Rosaceae Crataegus monogyna JACQ. subsp. monogyna JACQ Tepe kenarları, maki, meşe çalıları, karışık ormanlar, yol kenarları Rubiaceae Crucianella angustifolia L. - D. Akdeniz Orman açıklığı, maki, taşlık tepe yamaçları Scrophulariaceae Digitalis ferruginea L. subsp. ferrug inea L. Verbascum cheiranthifolium BOISS. v ar. cheiranthifolium BOISS. - Avrupa- Sibirya Kaynak: Türkiye Bitkileri Veri Servisi(TÜBİVES) Baytop T., 2007: Türkçe Bitki Adları Sözlüğü TDK, ANKARA 2000: Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı, ANKARA IUCN RED DATA BOOK Kategorileri EX: Tükenmiş EW: Doğada tükenmiş CR: Çok tehlikede EN: Tehlikede VU: Zarar görebilir LR: Az tehdit altında LR(cd): Koruma önlemi gerektiren LR(nt): Tehdit altına girebilir LR(lc): En az endişe verici DD: Veri yetersiz NE: Değerlendirilemeyen Ormanlar, açıklıklar, kayalık yamaçlar ve yol kenarları kıyıları Ormanlar, Quercus çalılıkları, bozkırlar, otlaklar, kireçtaşı kayalıklar 1. Çok Nadir 2. Nadir 3. Orta Derecede Bol 4. Bol 5. Çok Bol veya Saf Populasyon Oluşturmakta Nisbi Bolluk Dereceleri VE TİC. LTD. ŞTİ. 83/122

85 FAUNA Faaliyet alanı ve yakın çevresi için yapılan geniş kapsamlı literatür taraması sonucunda, bulunması muhtemel yaban yaşamı envanteri oluşturulmuştur. Yapılan fauna çalışması sonucunda, faaliyet alanında bulunması muhtemel Amphibia, Reptilia, Aves ve Mammalia türleri tablolarda belirtilmektedir. Proje sahası ve yakın çevresinde bulunması muhtemel Amphibia türleri familya, Türkçe ve Latince isim, habitat, IUCN, Red Data Book ve Bern bilgileriyle beraber tabloda verilmiştir. Tablo 43. Faaliyet Alanı ve Çevresinde Belirlenen Amphibia Türleri Familya Adı Tür Adı Türkçe Adı Habitat IUCN RDB BERN Salamandra salamandra Ağaç ve taş SALAMANDRİDAE Benekli semender LR(lc) R III salamandra kovukları içinde BUFONİDAE Bufo viridis Gece kurbağası Taş altları,toprak içi LR(lc) nt II Kaynak: Demirsoy A., 1996: Türkiye Omurgalıları Amfibiler Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No: 90-K , ANKARA IUCN Risk Sınıfları EW: Vahşi hayatta nesli tükenmiş CR: Ciddi tehlike altında EN: Tehlike altında VU: Hassas LR: Düşük risk LR(cd): Korumaya bağımlı LR(nt): Yakın tehdit altında LR(lc): En az endişe verici Bern Listeleri EK-II: Kesin koruma altındaki fauna türleri EK-III: Koruma altındaki fauna türleri Prof. Dr. Ali Demirsoy a göre Red Data Book Kategorileri Ex: Tükenmiş türler E: Tehlikede olan türler V: Zarar görebilir türler R: Nadir türler I: Meçhul türler K: Yetersizce bilinen türler O: Tehlike dışı türler nt: Nadir veya tehdit altında olmayan türler Proje sahası ve yakın çevresinde bulunması muhtemel Reptilia türleri familya, Türkçe ve Latince isim, habitat, IUCN, Red Data Book ve Bern bilgileriyle beraber tabloda verilmiştir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 84/122

86 Tablo 44. Faaliyet Alanı ve Çevresinde Belirlenen Reptilia Türleri Familya Adı Tür Adı Türkçe Adı Habitat IUCN RDB BERN MAK(*) TESTUDİNİDAE Testudo greaca Tosbağa Taşlı araziler, bahçe VU nt II EK-1 Hemidactylus turcicus Geniş parmaklı GEKKONİDAE Taş altı, kayalar arası, evler LR(lc) nt III EK-1 turcicus keler Kayalıklar, taştan yapılan AGAMİDAE Laudakia stellio stellio Dikenli keler LR(lc) nt II EK-1 SCİNCİDAE SCİNCİDAE SCİNCİDAE LACERTİDAE LACERTİDAE LACERTİDAE LACERTİDAE Ablepharus kitaibelii kitaibelii Mabuya aurata Mabuya vittata Lacerta saxicola Lacerta cappadocica cappadocica Lacerta parva Lacerta trilineata İncekertenkele Tıknaz kertenkele Şeritli kertenkele Kaya kertenkelesi Kapadokya kertenkelesi Cüce kertenkele Büyük Yeşil Kertenkele duvarlar Seyrek orman ve makiliklerde, taşlar ve yapraklar arasında LR(lc) nt II EK-1 Bitkisi az, taşlık alanlar LR(lc) nt III EK-1 Açık araziler, bazen ormanlar, çalı dipleri, taş altları Orman içindeki açık araziler, taşlık ve kayalık alanlar LR(lc) nt III EK-1 LR(lc) nt III - Kayalık ve taşlık alanlar LR(lc) nt III EK-1 Kuru ve bitki bakımından fakir dağ stepleri, taşlık zeminler Orman kenarları, orman içi çalılık alanlar LR(lc) nt II EK-1 LR(lc) nt II EK-1 Gevşek, nemli topraklar ve TYPHLOPİDAE Typhlops vermicularis Kör yılan LR(lc) nt III Ek-1 taş altları BOİDAE Eryx jaculus Mahmuzluyılan Kumlu ve taşlı alanlar LR(lc) nt III Ek-1 Seyrek bitkilerin bulunduğu Coluber jugularis COLUBRİDAE Karayılan ovalarda, dağ LR(lc) nt II Ek-1 jugularis yamaçlarında, tarlalarda COLUBRİDAE Coluber najadum Okyılanı (ince yılan) Sıcak yerler, taşlık, çalılık alanlar LR(lc) nt II Ek-1 Kaynak: Demirsoy A., 2006: Türkiye Omurgalıları Sürüngenler Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Proje No: 90-K , ANKARA (*) T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları IUCN RED DATA BOOK Kategorileri EX: Tükenmiş EW: Doğada tükenmiş CR: Çok tehlikede EN: Tehlikede VU: Zarar görebilir LR: Az tehdit altında LR(cd): Koruma önlemi gerektiren LR(nt): Tehdit altına girebilir LR(lc): En az endişe verici DD: Veri yetersiz NE: Değerlendirilemeyen Bern Listeleri EK-II: Kesin koruma altındaki fauna türleri EK-III: Koruma altındaki fauna türleri Prof. Dr. Ali Demirsoy a göre Red Data Book Kategorileri Ex: Tükenmiş türler E: Tehlikede olan türler V: Zarar görebilir türler R: Nadir türler I: Meçhul türler K: Yetersizce bilinen türler VE TİC. LTD. ŞTİ. 85/122

87 O: Tehlike dışı türler nt: Nadir veya tehdit altında olmayan türler Proje alanındaki kuş faunası familya, Türkçe ve Latince isim, habitat, IUCN, ERL, Bern ve yurt statü bilgileriyle birlikte tabloda verilmiştir. Tablodaki Aves türleri Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları bakımından incelenmiştir. Tablo 45. Faaliyet Alanı ve Çevresinde Belirlenen Aves Türleri Familya Adı Tür Adı Türkçe Adı Habitat IUCN ERL BERN STATÜ MAK ACCİPİTRİDAE Buteo rufinus Kızıl şahin St, DK LR(lc) L-3 III Y,KZ EK-1 ACCİPİTRİDAE Buteo buteo Şahin Or, Dk LR(lc) - III Y,KZ Ek-1 FALCONİDAE Falco tinnunculus Kerkenez ÇB,St LR(lc) L-3 II Y Ek-1 PHASİANİDAE Francolinus francolinus Turaç Or, ÇB LR(lc) - - Y Ek-1 PHASİANİDAE Alectoris chukar Kınalı keklik DK,St,Or LR(lc) L-3 II Y Ek-3 ALAUDİDAE Galerida cristata Tepeli toygar St, ÇB LR(lc) L-3 III Y EK-2 APODİDAE Apus apus Ebabil St,ÇB LR(lc) - III G,T EK-1 ACCİPİPİTRİDAE Accipiter nisus Atmaca, doğu atmacası Or, ÇB LR(lc) L-2 III Y,KZ Ek-2 ACCİPİPİTRİDAE Aquila chrysaetos Kaya kartalı DK LR(lc) L-3 III Y,KZ Ek-2 PRUNELLİDAE Prunella modularis Dağbülbülü ÇB LR(lc) - II Y Ek-2 LANİİDAE Lanius nubicus Maskeli çekirgekuşu St,Or LR(lc) - II G Ek-1 LANİİDAE Lanius senator Kızılbaşlı çekirgekuşu St, Or LR(lc) - II T,G Ek-1 STRİGİDAE Bubo bubo Puhu Or,ÇB LR(lc) L-4 II Y Ek-2 TURDİDAE Turdus merula karatavuk ÇB,OR LR(lc) - III Y,Kz Ek-2 Gezginci FALCONIDAE Falco peregrinus ÇB,Or,DK,St LR(lc) L-3 II Y,KZ Ek-2 doğan Kaynak: Demirsoy A., 2008: Genel Zoocoğrafya ve Türkiye Zoocoğrafyası Hayvan Coğrafyası Meteksan A.Ş.,ANKARA T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları Habitat St: Step Or: Orman SA: Sulak alan Dn: Deniz DK: Dağlık ve kayalık ÇB: Çalı ve bahçelik Yurt Statüsü Y: Yerli G: Göçmen T: Transit KZ: Kış ziyaretçisi BG: Bölgeler arası göç YG: Yükselti göçmeni R: Rastlantısal Ya: Yaz konukçusu YZ: Yaz ziyaretçisi European Red List Kategorileri L-1, LİSTE 1: Nesli Tehlike Altında Olan Avrupa'da da Bulunan Türler L-2, LİSTE 2 : Nesli Tehlike Altında Olan Avrupa Dışında da Bulunan Türler L-3, LİSTE 3: Nesli Tehlike Altında Olmayan Ama Avrupa'da Korunması Önerilen Türler L-4, LİSTE 4 : Nesli Tehlike Altında Olan Alttürler VE TİC. LTD. ŞTİ. 86/122

88 IUCN RED DATA BOOK Kategorileri EX: Tükenmiş EW: Doğada tükenmiş CR: Çok tehlikede EN: Tehlikede VU: Zarar görebilir LR: Az tehdit altında LR(cd): Koruma önlemi gerektiren LR(nt): Tehdit altına girebilir LR(lc): En az endişe verici DD: Veri yetersiz NE: Değerlendirilemeyen Bern Listeleri EK-II: Kesin koruma altındaki fauna türleri EK-III: Koruma altındaki fauna türleri Prof. Dr. Ali Demirsoy a göre Red Data Book Kategorileri Ex: Tükenmiş türler E: Tehlikede olan türler V: Zarar görebilir türler R: Nadir türler I: Meçhul türler K: Yetersizce bilinen türler O: Tehlike dışı türler nt: Nadir veya tehdit altında olmayan türler Proje sahası ve yakın çevresinde bulunması muhtemel Mammalia türleri familya, Türkçe ve Latince isim, habitat, IUCN, Red Data Book ve Bern bilgileriyle beraber tabloda verilmiştir. Tablo 46. Faaliyet Alanı ve Çevresinde Belirlenen Mammalia Türleri Familya Adı Tür Adı Türkçe Adı Habitat IUCN RDB BERN MAK SORİCİDAE Crocidura leucodon Sivriburunlu tarla faresi Açık, çalılık araziler LR(lc) nt III - VESPERTİLİONİDAE Pipistrellus pipistrellus Cüce yarasa Orman, açık araziler LR(lc) V III - CRİCETİDAE Cricetulus migratorius Cüce avurtlak Çayırlık yer, açık orman LR(lc) nt - - CRİCETİDAE Hystrix indica Oklu kirpi Issız yamaçlar LR(lc) R - Ek-1 MURİDAE Apodemus sylvaticus Orman faresi Tabanı çıplak ormanlar, tarlalar LR(lc) nt - - MURİDAE Apodemus Sarıboyunlu flavicollis orman faresi Ağaçlık ve kayalık alanlar LR(lc) nt - - CANİDAE Canis lupus kurt Orman, step, açık arazi LR(lc) R II Ek-1 CANİDAE Vulpes vulpes Tilki Orman, step, çakıllı arazi LR(lc) nt - EK-3 MUSTELİDAE Mustela nivalis Gelincik Açık arazi, tarla arazisi, oyuklar LR(lc) nt III Ek-2 MUSTELİDAE Meles meles Porsuk Çayırlık içeren ormanlar, dağlar LR(lc) nt III Ek-2 URSİDAE Ursus arctos Bozayı Ormanlar, bodur bitkilerler örtülü LR(lc) V II araziler, dağlar Ek-1 FELİDAE Felis lynx Vaşak Issız karışık ve kayalık ormanlar LR(lc) E III Ek-1 SUİDAE Sus scrofa scrofa Yabani domuz Ormanlar, sık çalılıklar LR(lc) nt - Ek-3 ARTİODACTYLA Capra aegagrus Yaban keçisi Ormanlarla örtülü dağlar, VU nt/e III kayalıklar - Kaynak: Demirsoy A., 1996: Türkiye Omurgalıları Memeliler Orman ve Su İşleri Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü, Proje No: 90-K , ANKARA T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları VE TİC. LTD. ŞTİ. 87/122

89 IUCN RED DATA BOOK Kategorileri EX: Tükenmiş EW: Doğada tükenmiş CR: Çok tehlikede EN: Tehlikede VU: Zarar görebilir LR: Az tehdit altında LR(cd): Koruma önlemi gerektiren LR(nt): Tehdit altına girebilir LR(lc): En az endişe verici DD: Veri yetersiz NE: Değerlendirilemeyen Bern Listeleri EK-II: Kesin koruma altındaki fauna türleri EK-III: Koruma altındaki fauna türleri Prof. Dr. Ali Demirsoy a göre Red Data Book Kategorileri Ex: Tükenmiş türler E: Tehlikede olan türler V: Zarar görebilir türler R: Nadir türler I: Meçhul türler K: Yetersizce bilinen türler O: Tehlike dışı türler nt: Nadir veya tehdit altında olmayan türler Bern Sözleşmesi nin Ek-2 ve Ek-3 listesinde yer alan fauna türleri için, sözleşmenin 6. ve 7. maddeleri uygulanacaktır. Bu maddeler: Madde 6 Her Âkit Taraf, II no.lu ek listede belirtilen yabani fauna türlerinin özel olarak korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır. Bu türler için özellikle aşağıdaki hususlar yasaklanacaktır: a) Her türlü kasıtlı yakalama ve alıkoyma, kasıtlı öldürme şekilleri; b)üreme veya dinlenme yerlerine kasıtlı olarak zarar vermek veya buraları tahrip etmek; c) Yabani faunayı, bu Sözleşmenin amacına ters düşecek şekilde, özellikle üreme, geliştirme ve kış uykusu dönemlerinde kasıtlı olarak rahatsız etmek; d) Yabani çevreden yumurta toplamak veya kasten tahrip etmek veya boş dahi olsa bu yumurtaları alıkoymak; e) Bu madde hükümlerinin etkinliğine katkı sağlayacak hallerde, tahnit edilmiş hayvanlar ve hayvandan elde edilmiş kolayca tanınabilir herhangi bir kısım veya bunun kullanıldığı malzeme dahil, bu hayvanların canlı veya cansız olarak elde bulundurulması ve iç ticareti. Madde 7 1-Her Akit Taraf, III no.lu ek listede belirtilen yabani faunanın korunmasını güvence altına alacak uygun ve gerekli yasal ve idari önlemleri alacaktır. 2-III no.lu ek listede belirtilen yabani faunanın her türlü işletme şekli, 2. maddenin şartları gözönünde tutularak, populasyonlarının varlığını tehlikeye düşürmeyecek şekilde düzenlenmiş olacaktır. 3-Alınacak önlemler; a)kapalı av mevsimlerini ve/veya işletmeyi düzenleyen diğer esasları, b)yabani faunayı yeterli populasyon düzeylerine ulaştırmak amacıyla, uygun durumlarda, işletmenin geçici veya bölgesel olarak yasaklanmasını, VE TİC. LTD. ŞTİ. 88/122

90 c)yabani hayvanların canlı ve cansız olarak satışının, satmak amacıyla elde bulundurulmasının ve nakledilmesinin veya satışa çıkarılmasının uygun şekilde düzenlenmesi hususlarını kapsamaktadır. T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü nün " Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararları " Ek-1 (Orman ve Su İşleri Bakanlığı nca Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları), Ek-2 (Merkez Av Komisyonu nca Koruma Altına Alınan Av Hayvanları), Ek-3 (Merkez Av Komisyonu nca Avına Belli Edilen Sürelerde İzin Verilen Av Hayvanları) listeleri ilgili tablolarda gösterilmiştir. Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan yaban hayvanlarının avlanması, ölü yada canlı bulundurulması ve nakledilmesi yasaktır. Ek-3 listesinde yer alan yaban hayvanları Orman ve Su İşleri Bakanlığı nca belirlenen av döneminde belirtilen sürelerde avlanmasına Merkez Av Komisyonunca izin verilen av hayvanlarıdır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 89/122

91 3. PROJENİN VE YERİN ALTERNATİFLERİ Proje kapsamında; Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü yakınlarında RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından 1667 nolu ruhsat alanı içerisine Çinko Zenginleştirme Tesisi nin kurulup işletilmesi planlanmaktadır. Söz konusu proje kapsamında 4000 m 2 lik alanda kurulacak tesisde yıllık ton malzemenin Çinko zenginleştirme tesisinde işleme tabi tutulması planlanmaktadır. Proje kapsamında çalışma yapılacak 4000 m 2 lik alan hazine arazisi vasfındadır m 2 lik alanın m 2 sini Çinko zenginleştirme tesisi, 500 m 2 sini şantiye sahası, 100 m 2 sini kantar, 400 m 2 sini tüvenan stok alanı ve 600 m 2 sini ise ürün stok alanı oluşturacaktır. Şantiye sahası içerisinde ise personelin sosyal ihtiyaçlarını gidermesi amacıyla 1 adet ofis,1 adet mutfak, 1 adet wc-duş odası, 1 adet bakımhane-depo ve bir adet sızdırmasız fosseptik çukuru yapılacaktır. Tesis yerinin hammadde getirilecek yerlere yakınlığı ve topografyaya göre en düzlük alan olmasından dolayı seçilen yer tesis için oldukça uygundur. Dolayısıyla bu faaliyet için de başka bir alternatif yer düşünülmemiştir. Nakliye açısından değerlendirildiğinde; sahada yol probleminin olmaması; personel istihdamı açısından değerlendirildiğinde ise; sahada çalışacak personelin yakın yerleşimlerden sağlanabilmesi faaliyet için seçilen yerin doğru olduğunu göstermektedir. Ayrıca çalışanların dışında bölgeden alınacak hizmet ve mal bedelleri ile bölge ekonomisine katkıda bulunulacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 90/122

92 SONUÇLAR Proje kapsamında; Adana İli, Tufanbeyli İlçesi, Akçal Köyü yakınlarında RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından 4000 m 2 lik alanda Çinko Zenginleştirme Tesisi kurulması planlanmaktadır. Tesiste işlenecek malzeme çinko olup çinko ile ilgili bilgi ise Bölüm 1. başlığında yer almaktadır. Söz konusu proje kapsamında 4000 m 2 lik alanda kurulacak tesisde yıllık ton malzemenin Çinko zenginleştirme tesisinde işleme tabi tutulması planlanmaktadır. Proje alanı ve çevresinde yapılan arazi etüdü çalışmaları neticesinde proje alanı içerisinde ortalama 10 cm derinliğinde bitkisel toprağa rastlanmıştır. Proje alanında tesis kurulabilmesi için alan üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacaktır. Proje kapsamında işleme tabi tutulacak çinko, faaliyet sahibine ait çevre ocaklardan ve gerekli görüldüğünde ise piyasadan temin edilecektir. Çinko Zenginleştirme Tesisi ne getirilen çinko tesis içerisinde işleme tabi tutulduktan sonra piyasada satışa sunulacaktır. İşletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği de MADDE 15 (a) bendinde EK-II listesinde yer alan projeler, seçme eleme kriterlerine tabidir. denilmekte olup faaliyet; Ek-II Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi Madencilik Madde 49. d Bendinde kırma-yıkama-eleme tesisleri (Ek-1 de yer almayanlar) Denilmekte olup faaliyet; Ek-II Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi Madencilik Madde 49. f Bendinde Cevher zenginleştirme tesisleri (Ek- 1 de yer almayanlar) da yer almaktadır. Bu nedenle söz konusu proje, bu kapsamında değerlendirilerek, ÇED Yönetmeliği Ek-IV Seçme Eleme Kriterlerine göre Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmıştır. Proje kapsamında çalışma yapılacak 4000 m 2 lik alan hazine arazisi vasfındadır m 2 lik alanın m 2 sini Çinko zenginleştirme tesisi, 500 m 2 sini şantiye sahası, 100 m 2 sini kantar, 400 m 2 sini tüvenan stok alanı ve 600 m 2 sini ise ürün stok alanı oluşturacaktır. Şantiye sahası içerisinde ise personelin sosyal ihtiyaçlarını gidermesi amacıyla 1 adet ofis,1 adet mutfak, 1 adet wc-duş odası, 1 adet bakımhane-depo ve bir adet sızdırmasız fosseptik çukuru yapılacaktır. Arazi etüdü sonucunda en yakın yerleşim biriminin kuş uçuşu yaklaşık 340 m mesafede bulunan ve Belbaşı Mahallesine ait yerleşimler olduğu belirlenmiştir (Bkz. Şekil 1.). Proje içerisindeki hesaplama ve değerlendirmeler 340 m mesafede bulunan yerleşim yerleri baz alınarak yapılmıştır. Proje kapsamındaki yapıları ve yakın yerleşim yerlerini gösterir 1/ ölçekli topografik harita Ek-2 de, proje alanına ait Gogle-Earth fotoğrafları ise Ek-7 da verilmiştir. Proje alanı ve çevresini gösteren 1/5.000 ölçekli jeolojik harita Ek-4 de verilmiştir. Ayıca projenin Türkiye deki yerini ve ulaşım yollarını gösterir yer bulduru haritası eklerde verilmiştir (Bkz. Ek-5). Proje alanına ait foroğraflar Ek-6 de verilmiştir. Proje kapsamında tesiste yıllık m 3 ( ton) çinko kırılacaktır. Hammadde olarak kullanılacak olan çinko; çinko zenginleştirme tesisine getirilerek besleme bunkerine aktarılır. Bunkerde beslenen malzeme titreşimli besleyiciden geçirilerek 80 mm altındaki malzeme çeneli kırıcıya gönderilmekte ve buradan çıkan VE TİC. LTD. ŞTİ. 91/122

93 malzeme ise bant konveyörlele silindir kırıcıda kırılmaktadır. Silindir kırıcıdan çıkan 1,5 mm boyutundaki malzeme %70 ve %30 olmak üzere 2 ye ayrılmaktadır. %70 lik kısım; yıkama tanburunda beslenerek siklonlara gönderilmekte ve buradan da ağır ortam siklonunda ayrıştırılmaktadır. Çıkan ürün eleklerle tekrar 2 ye ayrılmaktadır(- 12,5 +1,35 mm). Elek üstü malzeme; ürün stok alanında bir süre depolandıktan sonra torbalanarak satışa sunulmaktadır. Elek altı malzeme ise; manyetik separatöre gönderilmek suretiyle hammaddenin içinde bulunan minerallerin manyetik tambura yapışarak ayrılması sağlanacaktır. Ürün ferro siklon yardımıyla tekrar ağır ortam siklonuna gönderilmektedir. Sistem bu şekilde devir daim yapmaktadır. %30 luk kısım ise kaba ve ince spiral besleyiciye gönderilmekte su ilavesi ile beslenmektedir. Beslenen malzeme önce geçici olarak depolanacak sonra piyasadan gelen talep doğrultusunda satışa sunulacaktır. Buradan ayrılan ince boyutlu malzeme (- 1,5 + 0,0 mm) ise şlam havuzlarına gönderilmektedir. Proje kapsamında işletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi ne ait iş akım şeması Şekil 3. de verilmiş Çinko Zenginleştirme Tesisi üretimi 30 ton/saat olarak hedeflenmiş olup zamana bağlı üretim değerleri Tablo 7. de verilmektedir. İşletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi projesinin arazi hazırlık ve inşaat aşamasıda 5 kişi işletme aşamasında ise 10 kişi çalıştırılması planlanmaktadır. Çalıştırılacak personel mümkün mertebeden civar köylerden sağlanacaktır. Söz konusu proje kapsamında kullanılacak su; nakliye yollarında tozumayı engellemek amacıyla kullanılacak su, pulverize sistemi için kullanılacak su ve personel için gerekli olan kullanma ve içme suyudur. Proje kapsamında mevcutta tozumayı engellemek amacıyla kullanılacak su ve personel için gerekli olacak kullanma suyu proje alanına tankerler ile en yakın yerleşim yeri olan Akçal Köyünden getirilmesi planlanmakta olup faaliyete başlanılmadan önce Köy Muhtarından konuyla ilgili izin onayı alınarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne bilgi verilecektir. Proje kapsamında üretim esnasında çalışacak personelin ihtiyacı olacak içme suyu ise piyasadan damacanalarla temin edilecektir. Personel için gerekli olacak kullanma suyu için şantiye binası yanına 1000lt (1 m 3 ) lik bir adet su tankı konulacaktır. Su tankından suyun ofis, banyo ve WC ye boru ile iletimi sağlanacaktır. Proje kapsamında elektrik enerjisi kullanılacak olup gerekli izinlerin alınmasıyla en yakın trofadan (Akçal Köyü) sağlanacaktır. Proje kapsamında kullanılacak araçlar için gerekli olacak yakıt ise proje alanına yakın benzin istasyonlarından tedarik edilecektir. Proje alanı içerisinde yakıt tankı bulundurulmayacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 92/122

94 Kurulması ve işletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi ndeki üretim esnasında doğal olarak çevreye bazı olumsuz etkiler olacaktır. Bunlar, toz, gürültü, faunanın yer değiştirmesi, sıvı ve katı atıklar gibi etkiler olacaktır. Kurulması ve işletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında oluşması muhtemel atık miktarları ve bertaraf yöntemleri aşağıda maddeler halinde özetlenmiştir. 1. ATIK YÖNETİMİ a) Tehlikeli Atıklar Proje kapsamında tehlikeli atık olarak atık pil ve akümülatör, tıbbi atıklar, atık madeni yağ ve bitkisel yağ oluşması muhtemel olup maddeler halinde aşağıda ayrı değinilmiştir. b) Atık Madeni Yağ Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup iş makineleri ortalama 6 ayda bir yağ değişimi gerektiği kabulü ile projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında atık madeni yağın oluşması beklenmemektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nde çalışacak kırıcılar, elek serileri, bant konveyörleri ve diğer ünitelerin periyodik bakımlarından ötürü miktarı bilinmemekle birlik atık madeni yağın oluşması muhtemeldir. Faaliyet kapsamında 1 adet yükleyici, 1 adet kamyon,1 adet mobil kırıcı,1 adet binek araç ve 1 adet arazöz kullanılması planlandığından ve bu makinelerin ortalama 5 litre yağ kapasitesi olduğu ve bu yağın ortalama 6 ayda bir değiştiği kabulleri ile aşağıdaki hesaplamalar yapılmıştır: Atık yağ miktarı = 5 (adet makine) x 5 lt x 2 ( yılda değişim sayısı ) = 50 lt yıllık atık yağ miktarı oluşumu söz konusu olacaktır. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında atık madeni yağın oluşması durumunda ve işletme aşamasında oluşacak atık yağlar tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği nde belirtildiği şekilde; 1) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 20 kapsamında kalınlığı en az 25 cm olan betonarme zeminin ve havuzlama yan duvarlar içlerinin, dökülmelere karşı geçirimsizliğini sağlamak amacıyla epoksi boya, geomembran ve benzeri tecrit malzemesi ile kaplanacak ve atık kabul alanının yağmura karşı korunması için gerekli önlemler alınacaktır. 2) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 18 kapsamında atık yağlar geçirimsiz zemin üzerine yerleştirilmiş tanklar/konteynerler içerisinde toparlanacak. Söz konusu tanklar/konteynerler işaretlenecek yere kadar doldurulacak, hiçbir zaman tam doldurulmayacak, kolayca boşaltılabilir ve doldurulabilir olarak tercih edilecek ve diplerinde oluşacak çökeltinin alınabilmesi için gerekli düzenek sağlanacaktır. Ayrıca tanklar/konteynerler kırmızı renkli seçilerek üzerinde Atık Yağ ibaresi bulunacak ve içerlerine su, benzin, fuel-oil, boya, deterjan, solvent, antifiriz ve motorin gibi herhangi yabancı bir madde karıştırılmayacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 93/122

95 3) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 kapsamında atık yağların taşıma lisansı almış taşıyıcılar vasıtasıyla çevre lisanslı işleme ve bertaraf tesislerine gönderilmesi sağlanacaktır. 4) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 kapsamında atık yağ beyan formu oluşturulacak ve en az beş yıl süreyle muhafaza edilecek. 5) Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Madde 9 kapsamında bertaraf tesisi işletmecisi arasında uyuşmazlık çıkması halinde, bu uyuşmazlık giderilemezse on beş gün içinde uyuşmazlık Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne bildirilecek, bu süre içinde uyuşmazlığa konu olan atık yağlar kendi depolarında muhafaza altına alınacaktır. c) Tıbbi Atıklar Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup inşaat aşamasında olası bir kaza durumunda sahada ilk müdahalenin yapılabilmesi amacıyla şantiye binasında bir ilk yardım dolabı oluşturulacaktır. Bu küçük yaralanmalar sonucunda fazla olmasa da tıbbi atığın oluşması beklenmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında olası bir kaza durumunda sahada ilk müdahalenin yapılabilmesi amacıyla ofis içerisinde bir ilk yardım dolabı oluşturulacaktır. Bu küçük yaralanmalar sonucunda fazla olmasa da tıbbi atığın oluşması beklenmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi de yapılacak ilk müdahaleden sonra en yakın Sağlık kuruluşuna başvurulacaktır. Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında oluşacak az miktardaki bu tıbbi atıkların biriktirilmesi ve bertarafı konusunda; 1) Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 8 kapsamında tıbbi atıklar en aza indirgenecek ve tehlikeli, evsel nitelikli atıklar ile ambalaj atıkları ile karıştırılmayacak ve ayrı olarak toparlanacak. Kesici ve delici tıbbi atıkların biriktirildiği kaplar konusunda yönetmelikte belirtilen torbalar ve kaplar dikkate alınacak. 2) Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 8 kapsamında tıbbi atıklar ayrı bir araçla en yakındaki geçici atık deposuna/konteynerine götürülerek toplama aracına bırakılacaktır. 3) Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 8 kapsamında tıbbi atık yönetimiyle görevli personelin eğitimi sağlanacak ve özel giysiler tedarik edilecektir. Ayrıca oluşacak tıbbi atık miktarları ile ilgili bilgiler kayıt altına alınarak yıl sonu itibari ile Valiliğe gönderilecek ve bu bilgiler tesis içerisinde en az 3 yıl süre ile muhafaza edilecektir. d) Atık pil ve akümülatör Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup inşaat aşamasında proje kapsamında kullanılacak makine ve ekipmanlardan kaynaklı atık akümülatör oluşması muhtemeldir. Ayrıca inşaat aşamasında şantiye binası içerisinde kullanılacak saat, radyo, el lambası v.s. gibi ekipmanlardan kaynaklı atık pil oluşması muhtemeldir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında kullanılacak makine ve ekipmanlardan kaynaklı atık akümülatör oluşması muhtemeldir. Ayrıca işletme aşamasında ofis içerisinde kullanılacak saat, radyo, el lambası v.s. gibi ekipmanlardan kaynaklı atık pil oluşması muhtemeldir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 94/122

96 Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında oluşacak atık pil ve akümülatörler; 1) Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 13 kapsamında proje alanda oluşacak atık piller üzerinde atık pil yazacak şekilde ayrı bir kapta biriktirilecek ve atık pil toplama noktalarına teslim edilecektir. 2) Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 13 kapsamında proje alanında değiştirilecek akümülatörler, akümülatör depo alanlarına teslim edilecektir. e) Bitkisel Atık Yağlar Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Proje kapsamında çalışacak personelin yemek ihtiyaçları dışarından tabldot olarak getirilecek olup projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında içerisinde bitkisel atık yağ oluşması beklenmemektedir. Projenin işletme aşamasında çalışacak personelin yemek ihtiyaçları ise şantiye sahası içerisinde kurulacak mutfaktan sağlanacak olup dolayısı ile işletme aşamasında bitkisel atık yağ oluşması muhtemeldir. Proje kapsamında oluşacak bitkisel atık yağın bertaraftı konusunda; 1) Bitkisel Atık Yağların kontrolü Yönetmeliği Madde 10 kapsamında oluşacak bitkisel atık yağlar diğer atık madde ve çöplerden ayrı olarak sızdırmasız, iç ve dış yüzeyleri korozyona dayanıklı bidonlarda toparlanacak ve çevre lisanslı taşıcılarla lisanslı geri kazanım veya bertaraf tesislerine gönderilecektir. 2) Bitkisel Atık Yağların kontrolü Yönetmeliği Madde 10 kapsamında geri kazanım veya bertaraf tesisleriyle olabilecek uyuşmazlıklar Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü ne bildirilecek ve uyuşmazlık giderilinceye kadar bitkisel atık yağlar tesis içerisinde muhafaza edilecektir. f) Ambalaj Atıkları Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması çalışacak personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar içerisinde bulunan cam, şişe ve plastik gibi değerlendirilebilir katı atıklar ve inşaat malzemelerinden kaynaklı miktarı ambalaj atıklarının oluşması muhtemeldir. Projenin işletme aşamasında çalışacak personelden kaynaklı oluşacak evsel nitelikli katı atıklar içerisinde bulunan cam, şişe ve plastik gibi değerlendirilebilir katı atıklar oluşması muhtemeldir. Söz konusu firma tarafından geri kazanımı mümkün olan cam, plastik, metal ve kağıt/karton ve benzeri malzemeler tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Ambalaj ve Ambalaj Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda; 1) Ambalaj ve Ambalaj Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Madde 26 kapsamında ambalaj atıkları diğer atıklardan ayrı olarak istiflenecek ve diğer atıklardan ayrı biriktirilecek ve lisanslı firmalara verilecektir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 95/122

97 g) Ömrünü Tamamlamış Lastikler (ÖTL) Arazi Hazırlık ve İnşaat ile İşletme Aşaması Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında kullanılacak iş makinelerinin ağır iş makineleri olmasından kaynaklı lastik değişimlerinin proje alanı içerisinde yapılması gerekebilecektir. Dolayısı ile söz konusu proje kapsamında miktarı bilinmemekle birlikte Ömrünü Tamamlamış Lastik (ÖTL) oluşması beklenmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında kullanılacak iş makineleri ağır iş makinelerinin olmasından kaynaklı lastik değişimlerinin proje alanı içerisinde yapılması gerekebilecektir. Dolayısı ile söz konusu proje kapsamında miktarı bilinmemekle birlikte Ömrünü Tamamlamış Lastik (ÖTL) oluşması beklenmektedir. Proje kapsamında arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında oluşacak ÖTL lerin bertaraftı konusunda; 1) Ömrünü tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 5 kapsamında ÖTL lerin geri kazanımı sağlanacak ve ÖTL ler vadi veya çukurlarda dolgu malzemesi olarak kullanılmayacak, katı atık depolama tesislerine gönderilmeyecek, ısınma amaçlı kullanılmayacak ve gösteri amaçlı ve her ne amaçla olursa olsun yakılmayacak. 2) Ömrünü tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği Madde 5 kapsamında işletme aşamasında çalışacak araçların değiştirildiği eski lastikler bedelsiz olarak lastik satışını yapan işletmeye teslim edilecektir. h) Katı Atıklar Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi nin arazi hazırlık ve inşaat aşamasının 3 ay içerisinde tamamlanması planlanmakta olup 5 kişi çalıştırılacaktır. Arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çalışacak 5 kişiden kaynaklı katı atık oluşması muhtemel olup, personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atık miktarı kişi başına günlük 1,34 kilogram atık kabulü ile aşağıdaki gibi hesaplanmıştır: M evsel-katı : (q B ) (N) Burada; M evsel-katı q B N M evsel-katı : Evsel nitelikli katı atık miktarı (kg/gün), : Evsel nitelikli katı atık birim üretim hızı (kg/kişi.gün) : Kişi sayısı olmak üzere; : 5 kişi x 1,34 kg/kişi.gün = 6,7 kg/gün dür. İşletme Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi projesinin işletme aşamasında tesiste çalışacak 10 kişiden kaynaklı katı atık oluşması muhtemel olup, personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atık miktarı kişi başına günlük 1,34 kilogram atık kabulü ile aşağıdaki gibi hesaplanmıştır: VE TİC. LTD. ŞTİ. 96/122

98 M evsel-katı : (q B ) (N) Burada; M evsel-katı q B N M evsel-katı : Evsel nitelikli katı atık miktarı (kg/gün), : Evsel nitelikli katı atık birim üretim hızı (kg/kişi.gün) : Kişi sayısı olmak üzere; : 10 kişi x 1,34 kg/kişi.gün = 13,4 kg/gün dür. Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşaması ile işletme aşamasında oluşacak katı atıklar ; 1) Faaliyet alanında oluşacak katı atıklar; personelden kaynaklanan evsel nitelikli katı atıklardır. Evsel nitelikli katı atıklar, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne göre biriktirilerek toplanacak ve uygun aralıklarla RCR HOLDİNG A.Ş. tarafından Tufanbeyli Çöp Depolama alanına sevk edilecektir. 2) Personelden kaynaklanan katı atıkların düzenli olarak ağzı kapalı çöp bidonlarında biriktirilip biriktirilmedikleri kontrol edilecek, geri kazanılabilir atıkların ayrı olarak toplanmaları sağlanacaktır. 4) Proje kapsamında tambur manyetik seperatörde ayrışacak olan atık mineralleri ve şlam havuzlarında biriken atıklar kapalı silo içerisinde depolanacak ve söz konusu atık minareler inşaat vs. sektorlerde kullanılmak üzere piyasaya satılacaktır. i) Hafriyat ve inşaat Atıkları Proje kapsamında çalışma yapılacak 4000 m 2 lik alan hazine arazisi vasfındadır m 2 lik alanın m 2 sini Çinko zenginleştirme tesisi, 500 m 2 sini şantiye sahası, 100 m 2 sini kantar, 400 m 2 sini tüvenan stok alanı ve 600 m 2 sini ise ürün stok alanı oluşturacaktır. Şantiye sahası içerisinde ise personelin sosyal ihtiyaçlarını gidermesi amacıyla 1 adet ofis,1 adet mutfak, 1 adet wc-duş odası, 1 adet bakımhane-depo ve bir adet sızdırmasız fosseptik çukuru yapılacaktır m 2 lik çalışma alanı üzerinde yaklaşık 10 cm kalınlığında bitkisel toprağa rastlanmıştır. Proje alanında yapılacak inşaat çalışmaları öncesinde çalışma alanı üzerinde bulunan bitkisel toprak sıyrılarak alınacaktır m 2 x 0,1 m x 1,5 ton/m 3 (normal toprak(*)) = 600 ton dur. (*) Kaynak: Yildiz M.,Gurkan O.,Turgut C.,Unal G.,Tarımsal Savaşımda Kullanılan Pestisidlerin Yolaçtığı Çevre Sorunları. TMMOB Ziraat Mühendisleri 6. Teknik Kongresi 3-7 Ocak 2005 Ankara,2005 Oluşacak bu malzeme faaliyet alanı içerisinde arazi düzenlemelerinde kullanılacaktır. Çalışma alanı üzerinden sıyrılan bitkisel toprak depolama yapılmadan daha önceden belirlenecek çevre düzenlemesi yapılacak alanlara serilecektir. İnşaat çalışmaları esnasında, kalıplık kereste artıkları, çimento ambalaj kağıdı, inşaat demiri, demir boru, beton ve enjeksiyon artığı malzemeler vb, atıkların oluşumu söz konusu olacaktır. Bu atıkların kullanılabilir olanları proje sahibi tarafından depo ve bakımhanede depolanacaktır. Kullanılmayacak malzemeler ise proje alanı içerisinde uygun bölgelerde toplanarak, bunları değerlendiren lisanslı geri kazanım tesislerine gönderilecektir. Beton ve enjeksiyon atığı malzemeler ise dolgu malzemesi olarak kullanılacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 97/122

99 2. EMİSYON YÖNETİMİ Toz Emisyonu İçin; Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında toz oluşumu; Arazi hazırlık aşamasında ve üretim aşamasında oluşacaktır. Arazi Hazırlık aşaması (Bitkisel Toprağın Sıyrılması) 4000 m 2 lik çalışma alanı üzerinde yaklaşık 10 cm kalınlığında bitkisel toprağa rastlanmıştır m 2 x 0,1 m x 1,5 ton/m 3 (normal toprak(*)) = 600 ton dur. Çinko Zenginleştirme Tesisi kapsamında yapılacak bitkisel toprağın sıyrılması aşamasında oluşacak toz emisyon miktarı Tablo 10 da kontrollü ve kontrolsüz olarak yapılmıştır. Yapılan hesaplama neticesinde; arazi hazırlığı esnasında malzemenin sıyrılması, yüklenmesi, nakliyesi ve boşaltılması sırasında oluşacak emisyon hesapları kontrollü ve kontrolsüz emisyon debileri ile ayrı ayrı yapılmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucu arazi hazırlığı sırasında oluşacak emisyon miktarı kontrolsüz durumda 0,284 kg/saat, kontrollü durumda ise 0,084 kg/saat bulunmuş olup, bu değerler; tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ndeki 1 kg/saat sınırını geçmemektedir. Bu nedenle toz emisyonunun yayılım modellemesi yapılmamıştır. İşletme Aşaması Söz konusu projenin işletme aşamasında Çinko zenginleştirme tesisinde boyutlandırılması ve boşaltılması sırasında oluşacak emisyon hesaplamaları gelmektedir. Proje kapsamında tesiste yıllık m 3 ( ton) çinko kırılacaktır. Hammadde olarak kullanılacak olan çinko; çinko zenginleştirme tesisine getirilerek besleme bunkerine aktarılır. Bunkerde beslenen malzeme titreşimli besleyiciden geçirilerek 80 mm altındaki malzeme çeneli kırıcıya gönderilmekte ve buradan çıkan malzeme ise bant konveyörlerle taşınarak silindir kırıcıda kırılmaktadır. Silindir kırıcıdan çıkan 1,5 mm boyutundaki malzeme %70 ve %30 olmak üzere 2 ye ayrılmaktadır. %70 lik kısım; yıkama tanburunda beslenerek siklonlara gönderilmekte ve buradan da ağır ortam siklonunda ayrıştırılmaktadır. Çıkan ürün eleklerle tekrar 2 ye ayrılmaktadır(- 12,5 +1,35 mm). Elek üstü malzeme; ürün stok alanında bir süre depolandıktan sonra torbalanarak satışa sunulmaktadır. Elek altı malzeme ise; manyetik separatöre gönderilmek suretiyle hammaddenin içinde bulunan minerallerin manyetik tambura yapışarak ayrılması sağlanacaktır. Ürün ferro siklon yardımıyla tekrar ağır ortam siklonuna gönderilmektedir. Sistem bu şekilde devir daim yapmaktadır. %30 luk kısım ise kaba ve ince spiral besleyiciye gönderilmekte su ilavesi ile beslenmektedir. Beslenen malzeme önce geçici olarak depolanacak sonra piyasadan gelen talep doğrultusunda satışa sunulacaktır. Buradan ayrılan ince boyutlu malzeme (- 1,5 + 0,0 mm) ise şlam havuzlarına gönderilmektedir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 98/122

100 Çinko Zenginleştirme Tesisi üretimi 30 ton/saat olarak hedeflenmiş olup zamana bağlı üretim değerleri Tablo 1. de verilmektedir. Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında üretim aşamasında oluşacak toz emisyon miktarı Tablo 12. da kontrollü ve kontrolsüz olarak yapılmıştır. Çinko Zenginleştirme Tesisi nin işletme aşamasında çinkoın işleme tabi tutulması sonucu oluşacak emisyon hesapları kontrollü ve kontrolsüz emisyon debilerine göre ayrı ayrı yapılmıştır. Buna göre;malzemenin yerinden sökülmesi, yüklenmesi, taşınması, boyutlandırılması ve boşaltılması sırasında oluşacak emisyon miktarı kontrolsüz durumda 30,8842 kg/saat, kontrollü durumda ise 5,5061 kg/saat bulunmuş olup, bulunan değerler tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nde belirtilen 1,0 kg/saat sınır değerinin üstüne çıkmaktadır. Bu nedenle yönetmelik gereği toz dağılım modellemesi yapılmış olup en kötü koşullar düşünülerek kontrolsüz durumdaki emisyon miktarı için hesaplamalar yapılmıştır. Modellemede Gaussian Dispersiyon Modeli kullanılmıştır. Modellemenin yorumlanması ise aşağıda başlık halinde verilmiştir tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve syılı Resmi Gazete değişikliği yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında projeyi değerlendirecek olursak; Yönetmeliğin 4. Maddesinin 2. fıkrasında Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan işletmelerin, çevre izni veya çevre izin ve lisansı alması zorunludur denilmektedir tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin Ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik kapsamında EK-2 Listesi maddesinde Üretim kapasitesi 200 ton/gün ve üzeri olan ve Maden Kanununun I.Grup b, II.Grup (kireçtaşı dahil), IV.Grup, V.Grup larında yer alan madenlerin ve cüruf ve molozların kırılması, öğütülmesi, elenmesi için kurulan tesisler denilmektedir. Söz konusu projemizin kırma eleme tesisi bakımından incelendiğinde günlük 300 ton kapasiteye sahip olduğundan ötürü Çevre İzni alınacaktır. Ayrıca Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği nin 6. Maddesi 1. fıkrasının a bendinde belirtildiği üzere İşletmenin çevreye zararlı etkilerinin mevcut en iyi üretim ve/veya arıtım teknikleri uygulanarak azaltılmak suretiyle kirlilik oluşturmaması hükmü yer almakta olup söz konusu proje kapsamında yer alan kırma-eleme tesisinde; Çevre ve Şehircilik Bakanlığının tarih ve sayılı ÇED Uygulamaları yazısında ve ekinde belirtildiği üzere; Tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin(bunker,kırıcılar,elekler,bantlar) kapalı ortam içerisine alınacaktır, Kapalı ortam içerisine alınan ünitelere toz indirgeme sisteminin(torbalı filtre) kurulacak ve bakanlık yazısında ve Şekil 11. deki şekle uyulacaktır. Bu tür tesislerde üretimde kullanılan ekipmanlar kapalı şekildedir. Bu nedenle tesiste üretim sırasında prosesten kaynaklanan emisyon yukarıda hesaplanan değerlerin çok altında olacaktır. Dolayısıyla yakın yerleşimin ve çevrenin tozdan etkilenmesi söz konusu olmayacaktır. VE TİC. LTD. ŞTİ. 99/122

101 Çalışanların tozdan ve gürültüden olumsuz yönde etkilenmelerini en aza indirmek için "İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü"nde belirlenen hükümler doğrultusunda önlemler alınacaktır. Proje alanında toz oluşumunun meydana geleceği her aşamada, tozlanmaya karşı gerekli bütün önlemler alınacaktır. Alınacak önemleler aşağına maddeler halinde özetlenmiştir; Faaliyet alanında malzemenin kamyonlara yüklenmesi ile ilgili olarak, yükleme ve boşaltmada oluşacak tozlanmaya karşı önlem olarak; savurma yapılmadan yükleme ve boşaltma işlemlerinin yavaş yavaş yapılması toz çıkışında bir miktar azalmaya sebep olacaktır. Sahada yapılacak nakliye sırasında tesis asfalt yol bağlantısı periyodik olarak düzenli sulanacaktır. Nakliye esnasında hız kurallarına riayet edilmesine dikkat edilecektir. Çinko zenginleştirme tesisi ile satış noktası arasındaki sevkiyatlarda kamyonların üstü branda ile örtülecektir. Gaz Emisyonu İçin; Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Söz konusu projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında 1 adet yükleyici, 1 adet kamyon,1 adet binek araç ve 1 adet arazöz kullanılması planlanmakta olup; Zemin hazırlayıcı bir iş makinesi saatte yaklaşık 4 litre yakıt harcayabilir. Kullanılacak iş makinelerinin harcayacağı maksimum yakıt miktarının maksimum yaklaşık 16 lt/saat-araç kabulü ile her aracın oluşturacağı kütlesel debi hesaplamaları Bölüm 1.c. başlığı altında hesaplanmıştır. Hesaplamalardan da anlaşılacağı üzere hesaplanan emisyon miktarı geniş bir alanda ve 10 saatlik zaman içersinde atmosfere terk edilecek olması nedeniyle kirletici debisi düşük olacaktır. Ayrıca meteorolojik etkiler ve topoğrafik faktörlerin etkisiyle devamlı bir hava sirkülasyonu olacağı dolayısıyla oluşan emisyonlar atmosferde seyrelerek dağılacağından çalışma alanında ve çevre atmosferinde sınır değerlerin altında kirlilik oluşacaktır tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek 2 de yer alan Tesislerin Hava Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümü bölümünde Mevcut ve yeni kurulacak tesislerin bacalarından veya baca dışından atmosfere verilen emisyonların saatlik kütlesel debileri, mevcut tesisler için bacalarda ölçülerek, baca dışından atmosfere verilen emisyonlar ile yeni kurulacak tesisler için emisyon faktörleri kullanılarak tespit edilir. Saatlik kütlesel debi (kg/saat) değerleri Tablo 2.1 de verilen değerleri aşması halinde, tesis etki alanında emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri (HKKD) mümkünse saatlik, aksi takdirde, günlük, aylık ve yıllık olarak hesaplanır hükmü yer almaktadır. Bu değerlendirmeye göre ilgili yönetmelik gereği faaliyet Tablo 2.1 de yer alan Baca Dışındaki Yerler olarak değerlendirilmiş ve bu tablodaki değerlerle karşılaştırılmış sınır değerlerin altında kaldığı görülmüştür. VE TİC. LTD. ŞTİ. 100/122

102 Hesaplanan saatlik emisyon üretim esnasında oluşacaktır. Yani emisyonların bir kısmı proje sahasında alansal kaynak, bir kısmı da proje sahası ile nakliye yeri arasında çizgisel kaynak olarak atmosfere terk edilecektir. İşletme Aşaması Çinko Zenginleştirme Tesisi nin İşletme aşamasında kapsamında 1 adet yükleyici, 1 adet kamyon,1 adet mobil kırıcı,1 adet binek araç ve 1 adet arazöz kullanılması planlanmakta olup; Zemin hazırlayıcı bir iş makinesi saatte yaklaşık 4 litre yakıt harcayabilir. Kullanılacak iş makinelerinin harcayacağı maksimum yakıt miktarının maksimum yaklaşık 20 lt/saat-araç kabulü ile her aracın oluşturacağı kütlesel debi hesaplamaları Bölüm 1.c. başlığı altında hesaplanmıştır. Hesaplamalardan da anlaşılacağı üzere hesaplanan emisyon miktarı geniş bir alanda ve 10 saatlik zaman içersinde atmosfere terk edilecek olması nedeniyle kirletici debisi düşük olacaktır. Ayrıca meteorolojik etkiler ve topoğrafik faktörlerin etkisiyle devamlı bir hava sirkülasyonu olacağı dolayısıyla oluşan emisyonlar atmosferde seyrelerek dağılacağından çalışma alanında ve çevre atmosferinde sınır değerlerin altında kirlilik oluşacaktır tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek 2 de yer alan Tesislerin Hava Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümü bölümünde Mevcut ve yeni kurulacak tesislerin bacalarından veya baca dışından atmosfere verilen emisyonların saatlik kütlesel debileri, mevcut tesisler için bacalarda ölçülerek, baca dışından atmosfere verilen emisyonlar ile yeni kurulacak tesisler için emisyon faktörleri kullanılarak tespit edilir. Saatlik kütlesel debi (kg/saat) değerleri Tablo 2.1 de verilen değerleri aşması halinde, tesis etki alanında emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri (HKKD) mümkünse saatlik, aksi takdirde, günlük, aylık ve yıllık olarak hesaplanır hükmü yer almaktadır. Bu değerlendirmeye göre ilgili yönetmelik gereği faaliyet Tablo 2.1 de yer alan Baca Dışındaki Yerler olarak değerlendirilmiş ve bu tablodaki değerlerle karşılaştırılmış sınır değerlerin altında kaldığı görülmüştür. Hesaplanan saatlik emisyon üretim esnasında oluşacaktır. Yani emisyonların bir kısmı proje sahasında alansal kaynak, bir kısmı da proje sahası ile nakliye yeri arasında çizgisel kaynak olarak atmosfere terk edilecektir. Modellemelerin 2012 Yılı İçin Yorumlanması İşletme Aşaması Yapılan hava modellemesi çalışması ile faaliyet alanının 100 metreden 1000 metre ötesine kadar farklı rüzgar yönleri için çalışma süresi boyunca çevresinde meydana getireceği partikül konsantrasyonu hesaplanmıştır. Modelleme sonucu elde edilen değerler tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.2. de belirtilen ve verilen uzun (UVS) ve kısa (KVS) vadeli sınır değerlerle karşılaştırılmıştır tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK-2 Tesislerin Hava Kirlenmesine Katkı Değerlerinin Hesaplanması ve Hava Kalitesi Ölçümünde Tesis Etki Alanında Bu Yönetmelik EK-2 VE TİC. LTD. ŞTİ. 101/122

103 Tablo 2.2. de yer alan Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin Sağlanması Gerekir denilmektedir. Buna göre söz konusu proje için yapılan modellemede 2012 yılı için asılı ve çöken toz KVS ve UVS değerlerine ulaşılan mesafeler Tablo 38. de verilmektedir. Hesaplamalardan ve Tablo 39. den görüldüğü üzere oluşacak toz emisyonları ve yerleşime olan mesafe tablodaki sınır değerleri sağlamaktadır. İşletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında yapılacak üretim aşaması için Yönetmelikte belirtilen tesis etki alanında uzun vadeli, kısa vadeli sınır değerler ve kademeli azaltım tablosunda belirtilen hedef yılı uygulamasına uyulacaktır. 3. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM YÖNETİMİ Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Proje yerine en yakın yerleşim yeri; yaklaşık 340 m mesafedeki Belbaşı Mahallesidir. Endüstri tesislerinin bulunduğu alana ve tanımlanan zaman dilimine bağlı olarak tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 23. maddesinin (a) bendi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonuçlarına göre, endüstriyel tesisler için çevresel gürültü düzeyleri L gündüz L akşam ve L gece cinsinden Tablo-5 deki (Bkz. Tablo 29.) sınır değerleri aşamaz ibaresi bulunmaktadır. Bölüm 1.c. de yapılan hesaplamalar neticesinde tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Ek-VII de yer alan Tablo-5 deki değerleri sağlamaktadır. İşletme Aşaması Proje yerine en yakın yerleşim yeri; yaklaşık 340 m mesafedeki Belbaşı Mahallesidir. Endüstri tesislerinin bulunduğu alana ve tanımlanan zaman dilimine bağlı olarak tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 22. maddesinin (a) bendi çerçevesinde yapılan değerlendirme sonuçlarına göre, endüstriyel tesisler için çevresel gürültü düzeyleri L gündüz L akşam ve L gece cinsinden Tablo-4 deki (Bkz. Tablo 37.) sınır değerleri aşamaz ibaresi bulunmaktadır. Bölüm 1.c. de yapılan hesaplamalar neticesinde tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Ek-VII de yer alan Tablo-4 deki değerleri sağlamaktadır. Çevresel gürültü düzeyi, tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Kriterleri adlı 22. maddesi kapsamında Endüstriyel Tesisler İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri adlı Tablo 4 e göre Gürültüye hassas kullanımlardan eğitim, kültür ve sağlık alanları ile yazlık ve kamp yerlerinin yoğunluklu olduğu alanlar içerisinde yer almakta olup, çevresel gürültü sınır değeri L gündüz 70 dba, L akşam 65dBA, L gece 60 dba olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla faaliyetin 340 m mesafedeki yerleşim birimlerine olumsuz bir etki oluşması VE TİC. LTD. ŞTİ. 102/122

104 beklenmemektedir. Ayrıca işletilmesi planlanan tesiste tüm iş makinelerinin aynı anda ve birlikte çalışılmayacağından hesaplanan gürültü düzeyi daha da düşük olacaktır. Gürültü seviyesini düşürmek için alınacak tedbirler; Makine ve ekipmanların aylık ve yıllık bakımları sürekli yapılacak Kapalı sistem içerisine alınabilecek makine ve ekipmanlar (jeneratör, karıştırıcı (transmikser), bant konveyör) kapalı alan içerisine alınacaktır. Tesis içerisinde kullanılacak makine ve ekipmanların aynı anda çalıştırılmamasına özen gösterilecektir. Personelin gürültüden etkilenmemesi için kulaklık kullandırılacaktır. Personelin makine ve ekipmanların yanında mümkün olduğunca kısa süre kalması sağlanacaktır. Ayrıca Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin 8. Maddesinin 1. Fıkrasının c bendinin 1. maddesinde Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 sinde yer alan işletme ve tesisler için çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesine esas olacak akustik raporu hazırlatmak ve bu Yönetmelik ile belirlenen sınır değerlerin sağlanmadığı durumlarda gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamakla yükümlüdür ibaresi yer almakta olup; söz konusu proje Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin EK-2 Listesi maddesinde Üretim kapasitesi 200 ton/gün ve üzeri olan ve Maden Kanununun I.Grup b, II.Grup (kireçtaşı dahil), IV.Grup, V.Grup larında yer alan madenlerin ve cüruf ve molozların kırılması, öğütülmesi, elenmesi için kurulan tesisler içerisinde yer almaktadır. Dolayısı ile Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliği kapsamında proje için Çevre İzni alınacak ve akustik rapor hazırlatılacaktır. 4. SU YÖNETİMİ Arazi Hazırlık ve İnşaat Aşaması Projenin arazi hazırlık ve inşaat aşamasında çalışacak 5 personelden kaynaklı atık su oluşumu söz konusu olup bertaraf yöntemi aşağıda verilmiştir. Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında arazi hazırlık ve inşaat aşamasında personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atıksu miktarı lt/gün olup, bu miktar baz alınarak proje alanı içerisinde Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik kapsamında sızdırmaz fosseptik çukuru yapılacaktır. Fosseptik çukurun yapılacağı yer Ek-4 de Vaziyet Planı üzerinde gösterilmiş ve yapılacak fosseptik çukuruna ait ölçeksiz şekli Ek-9 de verilmiştir. Bu işlem uygulanırken 19/03/1971 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik esaslarına uyulacaktır. Fosseptik çukurunda biriktirilen atık sular dolduğu zaman vidanjör ile çekilerek gerekli izinlerin alınmasıyla Tufanbeyli Belediyesi Kanalizasyon Sistemine taşınarak bertaraf edilmesi sağlanacaktır. İşletme Aşaması Projenin işletmeaşamasında çalışacak 10 personelden kaynaklı atık su oluşumu söz konusu olup bertaraf yöntemi aşağıda verilmiştir. VE TİC. LTD. ŞTİ. 103/122

105 Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi kapsamında işletme aşamasında personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atıksu miktarı lt/gün olup, bu miktar baz alınarak proje alanı içerisinde Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik kapsamında sızdırmaz fosseptik çukuru yapılacaktır. Fosseptik çukurun yapılacağı yer Ek-4 de Vaziyet Planı üzerinde gösterilmiş ve yapılacak fosseptik çukuruna ait ölçeksiz şekli Ek-9 de verilmiştir. Bu işlem uygulanırken 19/03/1971 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik esaslarına uyulacaktır. Fosseptik çukurunda biriktirilen atık sular dolduğu zaman vidanjör ile çekilerek gerekli izinlerin alınmasıyla Tufanbeyli Belediyesi Kanalizasyon Sistemine taşınarak bertaraf edilmesi sağlanacaktır. İzleme programı ve acil müdahale planı; Doğal afet ve kaza, sabotaj gibi acil müdahale gerektiren durumlarda gerekli olan ilk yardım yapılması amacıyla sahada ilk yardım için gerekli olan acil müdahale malzemeler ( kazma, kürek, yangın söndürme aletleri, ilk yardım çantası vs.) bulundurulacaktır. Sahada İlk müdahaleler yapıldıktan sonra en yakın Sağlık kuruluşuna başvurulacaktır. İşletilmesi planlanan Çinko Zenginleştirme Tesisi projesi ile ilgili olarak raporda önerilen kontrol yönetmeliklerinin titiz ve eksiksiz biçimde uygulanması kaydıyla kalıcı çevresel etkiler ve zararlar beklenmemektedir. Faaliyetin gerçekleşmesiyle; sahibi olduğumuz doğal kaynakların amacına uygun olarak kullanılması sağlanacaktır. Bunun sonucunda da doğal kaynaklar ülke ekonomisine girdi olarak kazanılmış ve bölgede yeni istihdam olanakları açılmış olacaktır. Gerek doğal çevrenin korunması, gerekse tesis alanında çalışacak personelin iş güvenliği için yürürlükte olan yönetmelik ilkelerine uyulacaktır. Ayrıca projenin işletme aşaması süresince 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanuna göre MAK (Merkez Av Komisyonu) kararına ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Malzeme stok alanında depolanacak malzemenin yağış, rüzgar vb. dış etkenlerle rusubat olarak taşınmasını engellemek amacıyla gerekli tedbirler alınacaktır. Proje kapsamında, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve bu Kanuna istinaden yayınlanarak yürürlükte olan ve yeni çıkacak mevzuatlara, proje ile ilgili belirtilen kriterlere uyulacaktır. Sonuç olarak; faaliyetin işletme aşamasında çevre ve insan sağlığı açısından tüm tedbirler alınarak, mevcut ekolojik denge bozulmadan, tüm yasal izinler alınacak olup, kurumların belirttiği tüm önlemler alınarak çalışılacaktır. Proje kapsamında; tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği VE TİC. LTD. ŞTİ. 104/122

106 tarih ve 27277sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yapılan değişikliklerle ilave edilen Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş Hafriyat Toprağı İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete ile tarih sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete ile tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Ömrünü tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği ile yayımlanan Poliklorlu Bifenil ve Poliklorlu Ternefillerin Kontrolü Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih sayılı Resmi Gazetede değişikliği ile yayımlanan Çevre Denetim Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete değişikliği yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan, tarih ve sayılı Resmi Gazete ile tarih ve sayılı Resmi Gazete ile değişikliği yayımlanan Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelik VE TİC. LTD. ŞTİ. 105/122

107 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih, sayılı Resmi Gazete değişikliği ile yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 13/02/2008 tarih ve sayılı RG değişiklik ile revize edilen Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği 19/03/1971 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren Lağım Mecrası İnşası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği Tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazetede değişikliği yayımlanmış olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren is Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Ambalaj ve Ambalaj Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 14 Aralık 2007 tarih ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de değişikliği yayımlanan Madencilik Faaliyetleri İle Bozulan Arazilerin Doğaya Yeniden Kazandırılması Yönetmeliği tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu tarih sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 4342 sayılı Mera Kanunu tarih sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu tarih ve 4126 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun VE TİC. LTD. ŞTİ. 106/122

108 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 3213 sayılı Maden Kanunu tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik hükümlerine titizlikle riayet edilecektir. Sonuç olarak; proje konusu tesisinin, raporda belirtilen kontrol yönetmeliklerinin titiz ve eksiksiz biçimde uygulanması neticesinde, çevresine ve etki alanına olumsuz bir etkisinin olmayacağı görülmektedir VE TİC. LTD. ŞTİ. 107/122

109 NOTLAR VE KAYNAKLAR MTA Genel Müdürlüğü - Ankara ADANA İli Çevre Durum Raporu, ADANA Valiliği İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü Hava Kirliliği, Kontrol ve Denetim, Kimya Müh. Odası yayını, 1991 Çevre Kirlenmesi ve Kontrolü, Prof. Dr. Mehmet KARPUZCU Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Türk Çevre Mevzuatı Cilt I-II Müezzinoğlu, A. Hava Kirliği ve Kontrolünün Esasları Dokuz Eylül Yayınları, 2000 Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Gürültü Yönetmeliği İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü Akman, Y., 1998; Türkiye Orman Vejetasyonu Atalay, İ., 1994; Türkiye Vejetasyon Coğrafyası, Ege Ün. Basımevi, İZMİR. Bern Sözleşmesi İ I-II-III Davıs,P.H., Flora of Turkey and Eeasth Aegean Island. Vol.1-10, Unıv.Press, EDINBURGH Demiröz, H.,1993; Türkiye Flora ve Vejetasyonu Bibliyografyası; Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu Demirsoy, A., 1996; Türkiye Omurgalıları, METEKSAN Demirsoy, A.,1982; Yaşamın Temel Kuralları Demirsoy, A.,1996;Genel ve Türkiye Zoocoğrafyası Hayvan Coğrafyası, METEKSAN Davis ( ) Flora of Turkey and East Aegean Islands VE TİC. LTD. ŞTİ. 108/122