Teknoloji Bağımlılığı

Transkript

1 Teknoloji Bağımlılığı Açelya Şahin Fırat Uzman Klinik Psikolog MEV Okulları Basınköy

2 Bağımlılık nedir? Bağımlılık; herhangi bir insan, nesne veya maddeye karşı duyulan önlenemez istek; kişiye ruhsal ya da bedensel olarak zarar vermesine karşın bu eylemi tekrarlama isteğinin önüne geçeme

3 Teknoloji Bağımlılığı nedir? İnsan-makine etkileşimini içeren Kimyasal olmayan Davranışsal Pasif (televizyon); Aktif (bilgisayar oyunları)

4 Teknolojik Bağımlılıklar Televizyon Telefon Tablet Bilgisayar oyunları Oyun konsolları İnternet Sosyal medya

5 Teknoloji Bağımlılığının Ana Bileşenleri Dikkat çekme: Eylemin kişinin yaşamında en önemli hale gelmesi Duygudurum değişikliği: Aktiviteyi yaparken belirgin bir canlanma yaşanması Tolerans: Aynı hazzı yaratması için her geçen gün dozu arttırma ihtiyacının oluşması Geri çekilme belirtileri: Aktivitenin engellenmesi durumunda verilen yoksunluk belirtileri Çatışma: Çevre ile çatışmalar, içsel çatışmalar Nüksetme: Ortadan kalkan bağımlılığın belli bir süre sonra tekrar ortaya çıkması

6 İnternet Bağımlılığı Belirtileri Her gün internete bağlanmak, bağlı iken farkında olmamak, sorulduğunda inkar etmek Herkese mail adresi dağıtmak, arkadaş isteklerini sorgusuz kabul etmek, tanıdık/tanımadık herkesle takipleşmek İnternet dışı uğraşlara ilginin kaybolması Sosyal ilişkilerin bozulması Akademik başarının düşmesi Uykusuz kalma Aile ilişkilerinde bozulma

7 Sanal Alemde Suça Maruz Kalan Çocuklar Facebook, twitter, instagram, vs. üzerinden yapılan akran istismarı Oyun sırasında, puan/can/level atlama şifresi verme vaadi ile çocuklarla iletişime geçen istismarcılar, dolandırıcılar Ergenlik döneminde duyguları sömürülerek cinsel taciz ve tecavüze maruz kalan kız, erkek çocuklar Uyuşturucu madde satışı Organ mafyası

8 10 Uyarı Sinyali Birkaç dakikalık araştırma için internette saatlerce vakit geçirmek Aileye internette geçirilen zaman hakkında yalan söylemek Bilgisayar kullanımı nedeniyle fiziksel sorunların ortaya çıkması Sürekli olarak her fırsatta internete bağlanmak istemek İnsanlarla sanal ortamda ilişki kurmayı daha kolay bulmak E-postaları sık sık kontrol etme ihtiyacı duymak Günlük rutini aksatmak Bilgisayar başında geçirilen zaman ile ilgili bir yandan suçluluk duyarken bir yandan büyük haz duymak Bilgisayardan uzak kaldığında yoksunluk belirtileri göstermek Aile ile bilgisayar kullanımı için çatışmaya/pazarlığa girmek

9 İstatistikler 2005 yılında İstanbul daki 16 ilçede yapılan çalışmaya göre; Çocukların %32,6 sı internet bağımlılığı kriterlerini karşılamaktadır. Erkeklerde kızlara oranla 3,6 kat daha fazla görülmektedir. Bu çocukların %30,3 ü devlet okuluna, %53,9 u özel okula devam etmektedir. Ekonomik refah düzeyi arttıkça internet bağımılığı azalmaktadır. En çarpıcı bulgu; internet bağımlılığı kriterlerini karşılayan çocuklarda, madde bağımlılığı görülme olasılığının 2 kat fazla olduğudur. Bu bir bağımlılığın başka bir bağımlılığı tetiklediği göstermektedir.

10 Nedenleri İçedönük kişilik yapısı Sosyal beceri eksikliği Depresyon Öfke kontrol problemi Özgüven eksikliği Dikkat ve öğrenme sorunları Akran etkisi Modelleme Kural-sınır tanımama Dürtüsellik Enerjisi tükenmiş anne-baba

11 Peki Günlük Kullanım Süresi Ne Kadar Olmalı?

12 Çözüm Önerileri Anne-baba kendi internet ve bilgisayar kullanımını gözden geçirmeli. İnternet ve bilgisayar kullanımı tamamen yasaklanmamalı. İnternet ve bilgisayar kullanım kuralları belirlenmeli. Her gün veya her hafta için belli bir süre belirlenmeli. Süre aşımı durumunda uygulanacak yaptırımlar önceden konuşulmalı. Verilen süreyi nasıl kullanacağına çocuk karar verebilir. Sorumlulukları yerine getirene kadar kullanım engellenmeli ve düzenli olarak takibi yapılmalı. Girmesi sakıncalı olan internet siteleri ve oynamaması gereken oyunlar konusunda çocuk/genç bilgilendirilmeli, şifreler konmalı. BİLGİSAYAR ÇOCUĞUN/GENCİN ODASINDA DEĞİL, ORTAK KULLANIM ALANINDA TUTULMALI. Gençlerin diğer etkinliklere katılması teşvik edilmeli. Spor, sanat, sivil toplum kuruluşları, arkadaş ilişkileri vs.

13 Örnek Çizelge (Gözlem) Günler Pazartesi Salı Çarşamba Bilgisayarda geçen süre Çalışmaya başlamadan önce hiçbir müdahale yapmaksızın bir haftalık bilgisayar/tablet/internet kullanım süresini gözlemleyip çizelgeye not edin. Perşembe Cuma Cumartesi Pazar

14 Örnek Çizelge (Müdahale) Günler Pazartesi Salı Çarşamba Perşembe Cuma Cumartesi Pazar Kazanılan dk. Harcanan dk. Kalan dk. İlk çizelgeden yola çıkarak çok radikal olmayan oranlarda kullanım süresini kısıtlamaya çalışın. Ders çalışılan her... dk. karşılığında... dk. bilgisayar/tablet oynama hakkı kazanılır. Her... dakikalık zaman aşımına karşılık... dakika bilgisayar/tablet hakkı kaybedilir. Okunan her sayfa kitap karşılığında... dk. bilgisayar/tablet hakkı kazanılır. Hafta sonunda kalan +/- dakikalar bir sonraki haftaya devredilir.

15 UNUTMAYIN! EĞER YERİNE TERCİH EDİLEBİLİR, ÇOCUĞA ZEVK VEREN BAŞKA BİR ALTERNATİF YOKSA İNTERNET VE BİLGİSAYAR BAĞIMLILIĞI KAÇINILMAZDIR!!!!