DUBAİ VE ABU DABİ DE SU ve ENERJİ Dubai 1
Topraksuenerji- Dünyanın 6. büyük petrol ve 5.nci büyük doğalgaz rezervlerine sahip olan Birleşik Arap Emirlikleri bu hidrokarbon kaynaklarının sağlamış olduğu çok büyük gelirle ülkenin her yerini imar etmekte.emirliklerde hiç kimseden vergi alınmaz. BAE'nin GSMH'sı 230 milyar dolar, kişi başına düşen milli gelir ise 46 500 dolar 'dır.nüfusu 7 milyona yakın olan BAE nde yaşayanların % 17 si yerli halk olup nüfusun %83 ü Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Filipinler, Tayland, Çin Halk Cumhuriyeti,Güney Kore, İran ve Batı Avrupalılar dan oluşmaktadır. Dışardan en modern sanayi ve kimya mamüllerini satın alır. Vahalarda yaşayanlar tarımla uğraşır. Topraklarının ancak % 2'si ekilebilir niteliktedir. Tarım ürünleri arasında arpa, buğday ve darı yer alır. Halkın bir kısmı ticaretle uğraşır. Balıkçılık, av ve inci arama işi gün geçtikçe ilerlemektedir. Ülkenin yüzölçümü 83,600 km² dir.. Kıyılarında devam eden Akdar Sıradağlarının arka kısımları çöllerle ve kumlu alanlarla kaplıdır. Sulak ve yeşil alanları çok azdır. Ancak Bureymi ve El-Jiva vahalarında kısmen de olsa yeşillik alanlara rastlanır. Bölgede derin kuyular açılarak su ihtiyacı karşılanır. Çıkarılan su arıtılmak suretiyle kullanılır. 2
Dubai nin Su İhtiyacı Dubai nin bugünkü nüfusu 4,496,000'dir.Ancak bu nüfusun sadece % 18 i yerlidir Dubai nin nüfusu artıp ve ekonomisi geliştikçe su talebi de artmıştır. Bu nüfus 1993 yılında 600 000 civarında idi.1993 yılına kadar günde yaklaşık 277 000 m 3 olan su talebinin 19 750 m 3 ü 56 adet kuyudan çekilerek,diğer 257 450 m 3 ü ise deniz suyu arıtma tesisinden arıtılarak elde ediliyordu. Üretilen arıtılmış deniz suyuna kireçtaşı,klor ve az miktarda deniz suyu ilave edilerek içme suyu elde ediliyordu. Dubai de bazı bölgelerde kuyular hala ana su kaynağıdır.1993 de 15 kuyu daha açılmıştır.daha sonra kentsel ve evsel kullanma suyu için deniz suyu arıtma tesisleri kapasitesi arttırılmıştır. Dubaide 1 litre benzin 1,7 dirhem : 0,45 US $ 250 ml şişe suyu: 5 dirhem : 1,50 US $ Foto : D.Y Dubai de alışveriş merkezlerinde 5 dirhem e satılan 250 ml lik şişelenmiş sulara rağman damacana suları daha ucuzdur. Örneğin 19 lt lik bir damacana suyu :10 dirhem :5 TL: 2,75 $ a satın almak mümkündür. 1 USD = 3.67 Dirhem,1 Dirhem = 0.27 USD Dubai nin Su Temin Politikası ve Deniz Suyu Arıtma Tesisleri Topraksuenerji -Dubai hükümeti Elektrik ve Su Kurumu (DEWA) artan nüfus ve su ihtiyacı nedeniyle dünyanın en büyük elektrik santrali ve deniz suyu arıtma tesisini kuracak. Tesis 9000 MW lık enerjisi ile günde 2,7 milyon m 3 arıtılmış su üretecek 3
Overall perspective view of the Hassyan Deniz suyu arıtma Tesisi Tesis Dubai kentinin 60 km güney batısında 4 km 2 lik bir alana inşa ediliyor.tesis 6 aşamalı olarak inşa edilecek.ilk iki aşamada 1500x2=3000 MW lık doğal gaz çevrim santrali ile günde 444 000 m 3 su arıtacak olan arıtma tesisinin inşa edileceği açıklandı.tesisin her aşamasının 2-3 milyar dolara mal olacağı öngörülmüştü. Ancak Hassyan enerji santrali ile deniz suyu arıtma tesisi su kullanımının tahmin edildiği gibi artmıyor olmasından dolayı ilk iki bölümünün dışındaki böümlerinin inşaası ertelendi Dubai deki deniz suyu arıtma tesislerinin üretim kapasitesi ile su kullanımı arasında 2011 yılında 500 000 m 3 /gün lük bir fazla olduğu belirtilerek bu tesisin diğer bölümlerinin yapımı ertelendi. Dubai deki Jebel Ali Denizsuyu arıtma tesisinin bile tam kapasite ile çalışmadığı belirtilerek Hassyan tesisine şimdilik ihtiyaç olmadığı açıklandı. Jebel Ali Denizsuyu arıtma tesisinin 4
günde 640 000 m 3 arıtılmış su üretme kapasitesine sahip olduğu ancak bu tesisin hiçbir zaman % 100 kapasite ile çalışmak zorunda kalmadığı ifade edildi. Dubai su ve elektrik kurumunca yapılan araştırmalar 2008 yılından sonra su kullanımının artış eğiliminin durduğu ve hatta 2011 yılında azalmaya başladığını ortaya koymuştur. 5
Yakın geçmişte Dubai Su ve Elektrik kurumu Dubai deki içme ve kullanma suyu talebinin her yıl % 10 oranında arttığını ve bu artışın dünyadaki en yüksek artış olduğunu açıkladı. Ancak 2009 yılında dünyadaki finansal krizden etkilenen Dubai hem finansman olarak hem de su ihtiyacı olarak bu tesisin yapımını ertelemek zorunda kalmış. Bu değerlendirmeler sonrasında Hassyan elektrik üretim tesisi kapasitesi,padece yapılacak tesisin ihtiyacını karşılayacak seviyeye, Deniz suyu arıtma tesisinin kapasitesi ise 545 000 m 3 /gün e düşürülmüş. Bu kriz Dubai de aynı zamanda su talebinin yönetimini de öne çıkarmış. Ancak Hassyan Tesisi gelecek için ( 2017-2019) yine alternatif olarak değerlendiriliyor 1. 1 http://www.globalwaterintel.com/archive/12/1/general/why-dubai-doesnt-need-desalinationhassyan.html 6
Jebel Ali Deniz Suyu Arıtma Tesisi- Dubai Jebel Ali Deniz Suyu Arıtma Tesisi Dubai deki alan Jebel Ali-M deniz suyu arıtma tesisi Dubai Electricity and Water Authority (DEWA) tarafından işletilmekte ve: 3 X 670-MW, lık doğal gaz çevrim santralinden enerjisini alarak 2010-2011 yıllarından itibaren hizmet vermektedir. 7
Tesiste 2007 yılında Alstom 60 milyon Euro luk bir sözleşme ile üç adet 220-MW lık türbin ve hava soğutmalı jeneratör sağlamıştır. Jebel Ali-D Bölümü nün 2000 2001 yıllarında 3 adet 150 MW gücünde doğalgaz santrali ile kapasitesi arttırılmıştır. Dubai Electricity & Water Authority (DEWA) nin Jebel Ali enerji santrali ve deniz suyu arıtma tesisi kompleksi D, E, G, K, L bölümlerine sahiptir 6 adet X 101-MW lık doğal gaz çevrim santraline sahip olan deniz suyu arıtma tesisi nin ilk bölümü Aweer 1-2 1997-1998 yılınjda bu yana işletmededir. Artan su talebini karşılamak için tesise 1200 MW lık bir güç santrali ile günde 203 500 m 3 lük arıtılmış su üreten bir bölüm eklenmiştir. Dubai nin Su Temini Sistemi ve Su Ücretleri 2011 yılında Dubai de nüfus %5 oranında ekonomik büyüme ise % 4,9 oranında artarken ilk kez su talebi %2,5 oranında düşmüştür. Bu durumun Dubai Electricity and Water Authority 8
(DEWA)tarafından son yıllarda uygulanan talep yönetimi programının bir sonucu olarak ortaya çıktığı ileri sürülmektedir 2. DEWA CEO su Saeed Al Tayer kişi başına su talebini azaltmaya çalışıyoruz.bu konuda yaptığımız bir planla su talebini % 20-%30 oranında azaltmayı düşünüyoruz.2011 yılında Dubai deki evsel, kentsel domestic su tüketimi kişi başına 362 litre/gün oldu.bu tüketim 170 litre kişi/ gün olan genel ortalama tüketim düzeyinden çok fazla. En büyük problemimiz 200 den fazla ülke vatandaşının ülkemizde yaşaması.bunun değişmesi de kolay değil. DEWA okullardaki su tasarrufu eğitimlerinin yanısıra 10 000 adet çok fazla su tüketen abonenin su talebini % 10 azaltmak için çalışmalar yapıyor. Açıklamasını yaptı. Bu talebi azaltmak için su tarifeleri de ilk kez geçen yıl ülke çapında uygulanmış ve çok önemli etkisi olmuş. Ayda 45 m 3 su kullanan abonelere suyun m 3 ü 0,9 $ dan sabit ücretle veriliyor. Ancak bu miktarı aşan 27 m 3 lük kullanım için suyun m 3 ü 2,10 $ a, 54 m 3 lük fazla kullanım için ise suyun m 3 fiyatı 2,75 $ a çıkıyor. Ancak Dubai de yerli halktan su ücreti alınmıyor. Şebeke Kayıpları % 13 e düşürülmüş Tarihsel olarak Birleşik Arap Emirliklerindeki yerliler (nüfusun %18 i) toplam suyun yaklaşık yarısını tüketirken suyun diğer yarısını ise % 82 lik nüfusu oluşturan ülke dışından gelenler tüketmekte. Kademeli su tarifesi sistemi Dubai deki su tüketiminin azaltılmasında çok etkili bir rol oynamış.bunun yanısıra kayıp kaçak oranları da azaltılmış.1992 yılında %44 olan şebekedeki su kaybı son dönemde % 13 e kadar indirilebilmiştir.scada sistemi ile şebekedeki sorunlar ve kayıp kaçaklar anında tesbit edilmiş ve müdahale edilmiştir. Dubai de her yıl % 5 oranında yeni su abonesi artışı beklenmekte. Ancak bundan doğan su talebini karşılamak için deniz suyu arıtma kapasitesini arttırmak yerine su talebini kontrol ederek su tüketiminin azaltılması düşünülüyor. Enerjide Yenilenebilir Kaynaklar ABD li First Solar Dubai de Güneş Tarlası Yapıyor Dubai 20130 a kadar 1000 MW lık bir güneş tarlası kurulacak Dubai deki bu Güneş Santralininin ilk bölümünü ABD li First Solar Firması yapıyor. 2 Dubai emphasises demand management - Vol 13, Issue 4 (April 2012) 9
Dubai Elektrik ve Su Otoritesi tarafından açılan temiz enerji ihalesini kazanan ABD li First Solar Firması, Muhammed Bin Raşid El Maktum Güneş Parkı nın ilk safhasını inşa edecek. Güneş Parkı tamamlandığında, 48 kilometrekare genişliğinde bir alanı kaplayacak. İlk safhada, 13 MW gücündeki güneş parkının 2013 yılı içinde işletmeye alınması ve yılda 22 milyon kilovat saatten fazla elektrik üretmesi hedefleniyor.tesis 2012 yılında trafo merkezleri ve iletim hatlarıyla birlikte 33 480 000 $ a ihale edilmiş. 10
Güneş parkı, Dubai Enerji Üst Konseyi tarafından hayata geçirilecek ve Dubai Elektrik ve Su Otoritesi tarafından işletilecek. Proje, 2030 Dubai Entegre Enerji Stratejisi nin parçası olarak biliniyor. ABU DABİ GÜNEŞ SANTRALİ Abu Dabi deki Shams 1 Güneş santrali CSP (Termal Güneş Santrali) tipi bir santral olup inşaatına 2010 yılının sonunda başlanmıştır. 600 milyon dolara malolacak olan ve yılda 100 milyon kwh enerji üretecek olan santralin birkaç ay içinde tamamlanması beklenmektedir.25 yıllık yap işlet devret sistemiyle inşaa edilen santral 258 000 parabolik aynaya ve 192 güneş toplama kulesine sahip olacak olan santral Madinat Zayed bölgesinde inşa edilmektedir. Shams 1 santrali nin Masdar teknolojik kentindekinden 10 kat daha büyük olacağı açıklanmıştır. DUBAİ de PARKLARDA DAMLA SULAMA Damla sulama sistemi (Dubai) 11
Dubai Palm Beach Avanue Foto D.Y Abu Dabi- Dubai otoyolu topraksuenerji Dursun YILDIZ -27-28 Aralık 2012 12