TARIM-GIDA TEDARİK ZİNCİRİ İÇİN BİR MODEL

Benzer belgeler
5. DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE ÜRÜN STANDARTLARI

HIZLI SERVİS RESTORANLARINDA SOĞUK ZİNCİR

TURUNÇGİLLERDE HASAT SONRASI MEYDANA GELEN KAYIPLAR. Mustafa ÜNLÜ Ziraat Yüksek Mühendisi

İYİ TARIM UYGULAMALARI VE EUREPGAP. Prof.Dr. Emine Olhan Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü

TÜRK GIDA KODEKSİ. Dr. Betül VAZGEÇER Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü. 8. Tarım Gıda ve Soğuk Zincir Lojistiği Sempozyumu. 29 Mart 2018, Mersin

İYİ TARIM UYGULAMALARI VE EUREPGAP. Prof. Dr. Emine Olhan Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü

MEYVE VE SEBZE TAŞIMADA: İZLENEBİLİRLİK

18 Ekim 2014 CUMARTESİ. Resmî Gazete. Sayı : TEBLİĞ. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:

MEYVE SEBZE ÜRÜN KAP VE AMBALAJ STANDARTLARI

İYİ TARIM UYGULAMALARI NASIL YAPILIR?

Tanımı Rolü Temel Fonksiyonları Afet Yönetiminde Lojistik. Afete Hazırlık Süreci Afet Müdahale Süreci Afet Müdahale Sonrası

Haziran Ayı Fiyat Gelişmeleri 4 Temmuz 2018

MEVZUATLAR KANUNLAR. TEBLİĞ, TALİMAT ve KARARLAR YÖNETMELİKLER KANUNLAR. Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu

Yeşil Lojistiğin Tersine Lojistik ile İlişkisi ve Sürdürülebilir Kalkınma İçin Önemi. Araş.Gör. Güneş KÜÇÜKYAZICI Yrd.Doç.Dr. Murat BASKAK YAEM, 2010

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve üncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak,

PAZARLAMA DAĞITIM KANALI

Mayıs Ayı Fiyat Gelişmeleri 5 Haziran 2018


USB - Ulusal Sistem Belgelendirme İTU (İYİ TARIM UYGULAMALARI) NESRİN SERİN Genel Müdür

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

GIDA ARZI GÜVENLİĞİ VE RİSK YÖNETİMİ

TEBLİĞ. a) 29/12/2011 tarihli ve üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliğine dayanılarak,

Meyve ve Sebze Depolanması ve İhracatında Kullanılan Modifiye Atmosfer Ambalajlarındaki Gelişmeler Doç. Dr. Fatih ŞEN

BÖLÜM 1 TEDARİK ZİNCİRİ

Mart Ayı Fiyat Gelişmeleri 4 Nisan 2018

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ

BUĞDAY UNU MEVZUATI Ahmet KAVAK Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı

SOĞUK DEPO PANELLERİ:

15. EKONOMİ GÖSTERGELERİ

1. GIDA VE BESLENME KONFERANSI

EKİM AYI FİYAT GELİŞMELERİ 6 KASIM 2017

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

12 Eylül 2015 CUMARTESİ. Resmî Gazete. Sayı : YÖNETMELİK. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: KÜÇÜK MİKTARLARDAKİ YUMURTANIN DOĞRUDAN

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

DONDURULMUŞ GIDA ÜRÜNLERİNE YÖNELİK DAĞITIM KARARLARI

TÜRK GIDA KODEKSİ YENİLEBİLİR KAZEİN VE KAZEİNAT TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO:2018/ )

2017 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2017

HAZIRLAYAN. Mart ayında Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) beklentilerin üzerinde arttı.

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

Kasım Ayı Fiyat Gelişmeleri 4 Aralık 2018

DEPOLAMA UYGULAMALARI. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006

Tarımda Kontrollü Üretim Ve İzlenebilirlik

TEMEL LOJİSTİK KAVRAMLARI ENF456 LOJİSTİK ENFORMASYON SİSTEMLERİ ÖĞR. GÖR. MUSTAFA ÇETİNKAYA

Nisan Ayı Fiyat Gelişmeleri 4 Mayıs 2018

OKUL SÜTÜ TEKNİK ŞARTNAMESİ 1 GENEL HUSUSLAR. 1.1 Tanımlar Adı, Sınıfı, Tipi: Tam yağlı UHT Süt Üretim Yeri: Türkiye

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

2018 Nisan ENFLASYON RAKAMLARI 3 Mayıs 2018

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

Şubat Ayı Fiyat Gelişmeleri 6 Mart 2018

GIDA İLE TEMAS EDEN PLASTİK MADDE VE MALZEMELER

2018 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI

LOJİSTİK ve TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

AĞUSTOS AYI FİYAT GELİŞMELERİ 6 EYLÜL 2017

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

Geçmiş ve Gelecek. Türkiye Lojistiği Geleceğe Nasıl Ulaşacak. Geleceğin Tedarik Zincirini Oluşturmak 13 Mayıs 2015

Sayılı TGK-KOYULAŞTIRILMIŞ SÜT VE SÜTTOZU TEBLĐĞĐ. ( tarih ve sayılı R.G.)

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

Lojistik ve Depolama Çözümleri

Hakkımızda. KITA, 1995 te kurulmuş entegre bir lojistik hizmet üreticisidir.

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

Fabrika: Kütahya Org. San. Böl. 6.cad. No:15 / KÜTAHYA /TÜRKİYE Tel: / 79 Fax: info@viggroup.com.

SU ÜRÜNLERİNDE GIDA GÜVENLİĞİ

Gıdalardaki Pestisit Kalıntıları. Dr. K.Necdet Öngen

TEDARİK ZİNCİRİ YÖNETİMİ ENF456 LOJİSTİK ENFORMASYON SİSTEMLERİ ÖĞR. GÖR. MUSTAFA ÇETİNKAYA

GIDA ve KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Dursun KODAZ Gıda Mühendisi Gıda İşletmeleri ve Kodeks Daire Başkanlığı

Aralık Ayı Fiyat Gelişmeleri 4 Ocak 2018


PİYASA GÖZETİMİ VE DENETİMİ

Enginar. 0 Giriş Bu standard; enginarın tarifine, sınıflandırma ve özelliklerine, numune alma ve muayeneleri ile piyasaya arz şekline dairdir.

TÜRK GIDA KODEKSİ YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

ALKOLSÜZ ĐÇECEKLER TEBLĐĞĐ

KALINTILARI. Pestisit nedir? GIDALARDAKİ PESTİSİT KALINTILARI 1. pestisit kalınt kaynağı. güvenilirmidir. ? Güvenilirlik nasıl l belirlenir?

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

GIDA GÜVENCESİ-GIDA GÜVENLİĞİ

TARIMSAL YAPILAR. Prof. Dr. Metin OLGUN. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EMET BOR İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ

Sayı : Yaz.İşl./2015/351 28/09/2015 Konu : Küçük Miktarlardaki Yumurtanın Doğrudan Arzına Dair Yönetmelik ODALARA 078 NOLU GENELGE

OKYANUS Danışmanlık. Türk Gıda Kodeksi - EKMEK VE EKMEK ÇEŞİTLERİ TEBLİĞİ

Türk Gıda Kodeksi Yemeklik Zeytinyağı ve Yemeklik Prina Yağı Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete 1 Aralık Sayı: 24247

ÖZET ...DEĞERLENDİRMELER...

TÜRKİYE DE LOJİSTİK SEKTÖRÜNDE MEVCUT DURUM ( BARKOD UYGULAMALARI ) Sunan EMRE ERCEİŞ Genel Müdür Yardımcısı emre.erceis@utikad.org.tr

HAZİRAN AYI FİYAT GELİŞMELERİ 4 TEMMUZ 2017

2015 TEMMUZ AYI ENFLASYON RAPORU

Florlu Sera Gazlarına ilişkin Yönetmelik

T.C KONYAALTI KAYMAKAMLIĞI. İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü

2014 NİSAN AYI ENFLASYON RAPORU

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

l EUREPGAP Nedir? l EUREPGAP, Avrupa Perakendeciler Tarım Ürünleri Çalışma Grubu nun (EUREP: Euro Retailer Produce Working Group), İyi Tarım

Transkript:

TARIM-GIDA TEDARİK ZİNCİRİ İÇİN BİR MODEL Prof.Dr.Mehmet TANYAŞ-Öğr.Gör.Atiye TÜMENBATUR Maltepe Üniversitesi, Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi Bölümü Mersin, 29/03/2018 1

SUNUM PLANI 1. Türkiye de Tarım Sektörü 2. Gıda ürünleri ve Enflasyon İlişkisi 3. Türkiye de Yaş Meyve-Sebze Sektöründeki Kayıplar 4. Mevcut Tedarik Zinciri 5. Yeni Tedarik Zinciri Model Önerisi 6. Ortaklaşa Planlama, Tahmin ve İkmal (CPFR) 7. Tarım Blok Zinciri 8. Lojistik Alt Yapı 2

Türkiye de Tarım Sektörü Türkiye Dünya Tarım Sektöründe 9. sırada yer almaktadır. 2017 yılında 68 milyon ton tarla bitkileri, 22,1 milyon ton yaş meyve ve 30,8 milyon ton yaş sebze olmak üzere 130 milyon ton bitkisel ürün üretilmiştir. 2017 yılı Türkiye Yaş Sebze İhracatı 1,1 milyon ton (548 milyon $), Yaş Meyve İhracatı 3,3 milyon tondur (3,8 milyar $) Üretiminin en iyiser bakış ile yaklaşık yüzde 25 i sofraya gelmeden atık ve kayıp olarak çöpe gitmektedir. Ürünlerin hasatında hatalı yöntemlerinin uygulanması, ambalajlama, depolama, taşıma ve nihai tüketim alışkanlıklarındaki yanlışlıklardan dolayı yılda 20 milyar TL lik bir milli gelir kaybı meydana gelmektedir. Tarım ürünleri fiyatlarındaki enflasyon, gıda ürünleri fiyatlarını doğrudan etkilemektedir. Bu durum da Tüketici Fiyatları Endeksini (TÜFE) etkilemektedir. Kaynak: TÜİK-2017, Dünya Bankası-2016 3

Gıda Ürünleri ve Enflasyon İlişkisi Ana Harcama Grupları 2016 2017 Gıda ve Alkolsüz İçecekler 23,68 21,77 Ulaştırma 14,31 16,31 Konut, Su, Elektrik, Gaz ve Diğer Yakıtlar 15,93 14,85 Lokanta ve Oteller 7,47 8,05 Mobilya, Ev Aletleri ve Ev Bakım Hizmetleri 8,02 7,72 Giyim ve Ayakkabı 7,43 7,33 Alkollü İçecekler ve Tütün 4,98 5,87 Çeşitli Mal ve Hizmetler 4,73 5,04 Haberleşme 4,42 4,12 Eğlence ve Kültür 3,81 3,62 Eğitim 2,56 2,69 Sağlık 2,66 2,63 Kaynak: Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası 4

Türkiye de Yaş Meyve Sebzede Sorunlar 20 Milyar TL 5

KAYIPLAR Ülkemizde yılda, değeri 75 milyar lirayı bulan 52 milyon ton yaş sebze ve meyve üretilmektedir. Araştırmalar kayıpların ortalama yüzde 15 ila 50'yi bulduğunu ortaya koymaktadır. Her yıl, toplam yaş sebze ve meyve üretimimizin ortalama %25 inin telef olduğunu düşünürsek bu kaybın tutarı yaklaşık 20 milyar TL'dir. Bu kayba sofrada veya tüketim yerinde oluşan atıklar dahil değildir. Dolayısıyla kayıp %40 a kadar yükselebilmektedir. Benzer şekilde don gibi olumsuz iklim şartları nedeniyle oluşan üretim süreci kayıpları, uygun fiyat oluşmaması kaynaklı tarlada kalan ürün kayıpları ile ihracatta kabul edilmeyen ürünlerden kaynaklanan kayıplar buna dahil değildir.. Kayıplar: hasat sırasında %4-12, ürünlerin pazara veya hale taşınması sırasında %2-8, pazara hazırlık aşamasında %5-15, depolama sürecinde %3-10 ve tüketici aşamasında %1-5 olmak üzere %15-50 arasındadır. Kayıpların başlıca nedenleri: hasattan sonraki dönemde oluşan hastalıklara bağlı çürümeler, ön soğutma yapılmaması, kontrollü atmosferde muhafazanın sağlanmaması, uygun paketlemenin, elleçlemenin ve taşımanın yapılmamasıdır. 6

KAYIPLAR Hasat sırasındaki kayıplar; ürünün zamanından önce ve sonra toplanması, yetersiz ve uygun olmayan toplama kapları, ürüne uygun olmayan toplama yöntemleri (mekanik zararlanma vd.), kalifiye olmayan personel, ürünün iklim koşullarından korunmaması (örtme vd.), soğutmanın gecikmesi, üretici bölgelerinde soğuk hava deposu olmaması ve ürün teslimi sırasındaki gecikmelerdir. Paketleme sırasındaki kayıplar; uygun olmayan ambalaj malzemeleri (büyüklüğü, delik sayısı, ısı iletkenliği, vd.), paketleme işlemlerinden kaynaklanan kayıplar (elleçleme hataları, vd.), ürün seçme ve boylama hataları, paketleme ortam koşullarının (steril ortam, yetersiz havalandırma ve soğutma vb.) uygun olmamasıdır. Nakliye sırasındaki kayıplar; uygun olmayan araç yükleme ve boşaltma yöntemleri, ürünlerin araç içinde kontrolsüz hareketi, taşıma aracının ürüne uygun havalandırma, nem ve sıcaklık koşullarına sahip olmaması, yüklemeden önce soğutma yapılmaması, uygun olmayan ürünlerin karışık olarak taşınması (Etilen üreten elma ile etilen üretmeyen muz gibi meyveler gibi), araç sürücüsünden kaynaklanan kayıplardır. Satış yerlerindeki (hal, semt pazarı, manav, vd.) kayıplar: yükleme, boşaltma, taşıma ve elleçleme sırasındaki hatalar, ürünün uygun olmayan ortam (steril, sıcaklık ve nem koşulları) şartlarında tutulması, müşteriye geç ve uygunsuz koşullarda teslimat, yanlış olgunlaştırma ve depolamadır. 7

KAYIPLAR Tüketim aşamasındaki kayıplar; ise ürünlerin uygun koşullarda muhafaza edilmemesi, kullanım sürelerinin dolması, gereğinden fazla alınması, gereğinden fazla yemek haline dönüştürülmesi, verimli bir şekilde kullanılmaması ve kap/tabaklarda kalan atıklardır. Bu durum açık büfe otel ve restoranlarda çok yüksek oranlardadır. Gıda atıklarının çevre üzerinde önemli olumsuz etkileri bulunmaktadır. 1 kg gıda atığı ömür çevrimi boyunca yaklaşım CO2e emisyonuna neden olmaktadır (European Commission, 2010) ve küresel sera gazı emisyonunun %20 si gıdalardan kaynaklanmaktadır (Hertwich, Peters, 2009, Yavuzyılmaz vd. 2017). Gıda ürünleri atıklarının genellikler ıslak atık türünden olması atık ağırlığını ve uzaklaştırma/imha maliyetini artırmaktadır. 8

YAŞ MEYVE- SEBZE MEVCUT TEDARİK ZİNCİRİ 9

TARIM -GIDA DEĞER ZİNCİRİ

TARIM-GIDA TEDARİK ZİNCİRİ TARIM ÜRETİM SATIŞ KANALLARI TÜKETİCİLER LOJİSTİK GIDA GÜVENCESİ GIDA GÜVENLİĞİ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

GIDA GÜVENCESİ BİLEŞENLERİ.. Bulunabilirlik: Gıda güvencesinin bulunabilirlik boyutu yeterli gıda arzının ihtiyaçları karşılayacak kadar yakında bulunmasını ifade etmektedir (Demirbaş ve Atış, 2005). Bulunabilirlik kavramı hem yurtiçi üretimi hem de yapılan ithalatları kapsamaktadır. Kullanılabilirlik (Faydalanılabilirlik): Gıdanın bulunabilirliği ve ulaşılabilirliği gıda güvencesini sağlamak için yeterli olmamaktadır. Tüketilecek gıdanın sağlıklı ve kaliteli olması, tüketen kişinin gıdadan etkili bir biçimde yararlanabilmesi gerekmektedir. Gıda güvencesinin bu boyutu kullanım ya da yararlanma boyutu olarak adlandırılmaktadır (Food For The Hungry, 2011). Ulaşılabilirlik: Ulaşılabilirlik ilkesi, yeterli ve sağlıklı bir beslenmenin gerçekleştirilebilmesi amacıyla gereken gıdalara ulaşabilmek için yeterli kaynağa sahip olmayı ifade etmektedir. Ulaşılabilirlik kavramı ekonomik olarak erişimi kapsadığı kadar fiziksel erişimi de kapsamaktadır (WHO, 2012). Gıdanın üretim miktarı, dağıtımı ve halkın gelir düzeyi ulaşılabilirliği etkileyen önemli faktörlerdendir (Ekşi, 2010). Kararlılık: Gıda güvencesinin sağlanabilmesi için gerekli ilkelerden birisi de, ülke nüfusunun, hane halklarının ya da bireylerin her zaman yeterli gıdaya erişebilme imkanına sahip olmalarıdır. Ekonomik kriz, iklim değişiklikleri gibi ani değişimler sonucu gıdaya erişimin ortadan kalkma riski ortaya çıkmamalıdır. Gıda güvencesinin bu boyutu kararlılık olarak adlandırılmaktadır (FAO, 2006).

DEĞER ZİNCİRİ MODELİNİN İŞ AKIŞ DİYAGRAMI Tedarikçi, Üretici ve Lojistik İşletme Standartlarının Oluşturulması Ürün, Üretim ve Ambalaj Standartlarının Oluşturulması Lojistik Standartların Oluşturulması Standartları Sağlayan Değer Zinciri Taraflarının Belirlenmesi, Denetlenmesi ve Sertifikalandırılması Değer Zincirinin CPFR ve Blok Zincir Yaklaşımı ile Ortaklaşa Planlanması, İzlenmesi ve Önlemlerin Zamanında Alınması Ürünlerin Aktarma Merkezinde Gideceği Bölgeye Göre Ayrıştırılması, Paketlenmesi ve Konsolidasyonu Sipariş Edilen Ürünlerin Sertifikalı Üreticilerden Sertifikalı Soğuk Zincir Lojistik Şirketlerce Toplanarak Üretim Bölgesi Aktarma Merkezlerine Getirilmesi Tüketicilerin Siteden Seçim Yapması ve Siparişleri Siteye Girmesi Site Üzerinde Borsa ve İzlenebilirlik Oluşturulması Tarım-Gıda Ürünlerini İçeren e-ticaret Sitesinin Çok Dilde Oluşturulması ve Sürekli Güncellenmesi Ürünlerin Üretici Bölgesi Aktarma Merkezlerinden Tüketim Bölgesi Aktarma Merkezlerine Soğuk Zincir Koşullarında Taşınması Ürünlerin Aktarma Merkezinden Tüketicilere Soğuk Zincir Koşullarında Dağıtımı Atıkların Geri Toplanarak Değerlendirilmesi Gıda Zehirlenmeleri Kaynaklı Gıda ve Firmaların Belirlenmesi Müşteri İadeleri ve Şikayetlerinin Değerlendirilerek Üretici ve/veya Lojistik Şirketlerin Uyarılması ve Gereğinde Sistemden Çıkarılması 13

ÜRÜN ve LOJİSTİK STANDARTLARI Kalite Standartları Ürün Adı: Ürün Cins(ler)i: Birimi: Görünüm Renk Tat ve Koku Kalite Toleransları LİMON Yatak, Enter, Lemas, Mayer, Diğer (Bakanlık Tebliğ) Misket Limonu (TSE) Kilogram Ekstra Sınıf 1. Sınıf 2. Sınıf İyi kalitede limonlardır. Çeşidine has özellikleri taşımalıdırlar. Sert ve bedeni tamamen sağlam olmalıdır. Ürünün genel görünüşünü, kalitesini, saklama kalitesini ve ambalajdaki sunumunu etkilemeyecek şekilde aşağıdaki hafif kusurlara izin verilebilir: * Şeklinde hafif kusur, * Hafif güneş yanıklarını da içeren hafif renk kususurları, * Meyvenin bedenini etkilemeyen, hafif ilerlemiş kabuk kusurları, * Gümüş kepek, kızıl kahverengi ve zararlı böcek hasarları gibi meyvenin büyümesi sırasındaki oluşan hafif kabuk kusurları * Dolu yağması, sürtünme veya elleçleme gibi mekanik sebeplerden kaynaklı iyileşmiş hafif kusurlar, Genel olarak iyi kalitede limonlardır. Çeşidine has özellikleri taşımalıdırlar. Diri ve sağlam olmalıdırlar. Buruşma ve iyileşmiş kabuk kesikleri bulunmamalıdır. İçe çökme belirtisi göstermemelidir. Ürünün genel görünüşünü, kalitesini, saklama kalitesini ve ambalajdaki sunumunu etkilemeyecek çok hafif yüzeysel kusurlar haricinde ürün kusursuz olmalıdır. Ürüne has sarı renkte olmalıdır. Bu sınıftaki limonların, * %5'i 1. sınıfın ve * %0.5'i 2. sınıfın özelliklerine sahip olabilir. * Ayrıca %2'si yarılmış ve kurtlanmış olabilir. Ürüne has sarı renkte olmalıdır. Ancak sebze yüzeyinin %10'una kadar hafif yeşil renk olabilir. Yabancı tat ve koku içermemelidir. Kendine has lezzette olmalıdır. Bu sınıftaki limonların, * %10'u 2. sınıfın özelliklerine sahip olabilir. * %1'i 2. sınıf özelliklerine ya da minimum gerekliliklere sahip olmayabilir. Sadece minimum gereksinimleri karşılayabilen limonlardır. Kalite, saklama kalitesi ve sunumu ile ilgili temel özelliklerini koruduğu sürece aşağıdaki kusurlara izin verilebilir: * Şekilde kusurlar, * Hafif güneş yanıklarını da içeren hafif renk kususurları, * Meyvenin bedenini etkilemeyen, ilerlemiş kabuk kusurları, * Gümüş kepek, kızıl kahverengi ve zararlı böcek hasarları gibi meyvenin büyümesi sırasındaki oluşan kabuk kusurları * Dolu yağması, sürtünme veya elleçleme gibi mekanik sebeplerden kaynaklı iyileşmiş kusurlar, * İyileşmiş yüzeysel kabuk değişimleri, * Pütürlü kabuk, * Kısmi kabuk ayrılmaları Ürüne has sarı renkte olmalıdır. Ancak sebze yüzeyinin %20'sine kadar hafif yeşil renk olabilir. Bu sınıftaki limonların, * %10'u 2. sınıfın özelliklerine sahip olmayabilir. * %2'si çürümüş olabilir. Atiye TÜMENBATUR * Ayrıca %4'ü yarılmış ve kurtlanmış 14 olabilir.

ÜRÜN ve LOJİSTİK STANDARTLARI Boyut/ Gramaj Standartları Lojistik Standartları Gıda Güvenliği Standartları Birim Değerler Boyut Toleransları Ambalaj Taşıma Depolama Genel Mikrobiyolojik kriterler Bulaşanlar Pestisit Plastik ambalaj Limon, Boyut Aralığı: 72-90 mm Acem limon, Boyut Aralığı: 58-67 mm Boyut, meyvenin ekvatoryal bölgesinin maksimum çapı ile ölçülür. Limon, Boyut Aralığı 63-72 mm Acem limon, Boyut Aralığı: 50-58 mm Limon, Boyut Aralığı 45-63 mm Acem limon, Boyut Aralığı: 42-50 mm Boyut, standartlarını karşılayamama tolerans oranı tüm sınıflar için %10'dur. Temiz, kokusuz, içinde yabancı maddeler bulundurmayan, içindeki malın özelliğini bozmayan, sağlığa zarar vermeyen, istiflemeye uygun ve kırılmaya dayanıklı özelliklerde olmalıdır. Etiketleme zehirli olmayan mürekkep ve yapıştırıcılarla yapılmalıdır. Ürün özelliklerine göre ambalaj olarak plastik kasa seçilir. Ürün özelliklerine göre ambalaj boyutları tablosundan uygun seçenek seçilir. Tek kullanımlık / Çok kullanımlık ambalaj kullanılır. Yardımcı malzeme olarak seperatör kağıt ve palet kullanılabilir. Hasattan üretici haline taşımada en azından tenteli ya da kapalı kasalı araçla taşıma yapılır. Hasattan tüketici haline ve üretici halinden tüketici haline taşımada soğutmalı araçla 4-12 santigrat derece ve %85-90 bağıl nemde taşıma yapılır. 10-12 santigrat derece ve %85-90 bağıl nemde 7-8 ay süre ile depolanabilir. Etiket bilgileri (Ürünün adı, fiyatı, cinsi, menşei, firma (üretici, ambalajlayıcı, ithalatçı veya dağıtıcı) adı, hasat/ithal tarihi, parti/lot numarası, üretim şekli, ön işleme, kimyasal durumu, ürün miktarı, ambalaj gramajı, sertifikasyon kuruluşu ve sertifika numarası), hijyen ve temizleme şekli Türk Gıda Kodeksi Mikrobiyolojik Kriterler Yönetmeliği'nde belirtilen limitlere uygun olmaldır. Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar Yönetmeliği'nde belirtilen limitlere uygun olmaldır. Türk Gıda Kodeksi Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Yönetmeliği'nde belirtilen limitlere uygun olmaldır. Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Plastik Madde ve Malzemeler Tebliği'ne uygun olmalıdır. Etiketleme Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'ne uygun olmalıdır. İlgili Referanslar UNECE (FFV-14) TSE (TS34) 3/29/2018 Atiye TÜMENBATUR 15

TEDARİK ZİNCİRİ ODAKLI PLANLAMA TEDARİKÇİ PLANI ÜRETİCİ PLANI MÜŞTERİ PLANI TEDARİKÇİ ÜRETİCİ GELENEKSEL PLANLAMA YAKLAŞIM MÜŞTERİ TEDARİK ZİNCİRİ ODAKLI PLANLAMA YAKLAŞIMI TEDARİK ZİNCİRİ ANA PLANI TEDARİKÇİ PLANI ÜRETİCİ PLANI MÜŞTERİ PLANI TEDARİKÇİ ÜRETİCİ MÜŞTERİ 16

TEDARİK ZİNCİRİ ORTAKLAŞA PLANLAMA, TAHMİN ve İKMAL (CPFR) MODELİ Tarım-Gıda Değer Zinciri çok aşamalı olduğundan n-katmanlı CPFR 2.0 modeli tercih edilmiştir. Zincirdeki lojistik işletmelerin tüm aşamalarda tek bir merkezden yönetilmesi öngörülmüştür. Bu model ile: Tüketicilerle etkileşim kurmanın ve beklentilerini öğrenmenin yeni yollarını bulma, Ürün geliştirme ve çözüm oluşturma, Arz ve talebi dengeleme Lojistik hizmetler için çözüm önerileri geliştirme, Yeni değerler yaratma gibi konularda gelişim sağlanması amaçlanmıştır

LOJİSTİK AĞ YAPISI (ÖRNEK) DC100 DC220 DC210 WH WH Üreticiler Tedarik Depolama Dağıtım Elleçleme Merkezleri Nokta teslimatı Gıda / Gıda dışı: donuk, soğuk, serin ve kuru ürünler 18

Gıda Güvenliği: Kritik Kontrol Noktaları Üretici 1 2 TEHLİKE ANALİZİ ve KRİTİK KONTROL NOKTALARI KALİTE İNCELEME SÜRECİ (QIP) SEVKİYAT SÜREÇLERİ İZLENEBİLİRLİK ENTEGRE PEST KONTROL SİSTEMİ İÇ DENETİM SÜREÇLERİ BAĞIMSIZ DIŞ DENETLEMELER ACİL DURUM UYGULAMALARI/TATBİKATLAR 3 4 Son Tüketim Noktasına Güvenilir Gıda Teslimatı 5 Zamanında ve Doğru 6 7 Müşteri Tavizsiz Gıda Güvenliği 19

Değer zincirindeki tüm tarafların katılımıyla zincir boyunca oluşan veri/bilgilere anlık erişilebilirliğin sağlanarak ileri ve geriye doğru izlenebilirliğe dayalı esnek bir yapı oluşturmak DEĞER ZİNCİRİ MODELİNİN BLOK ZİNCİRİ Perakendeci Tedarikçi (Tohum, İlaç, Zaman, Miktar, Yer, Parti No Tüketici Zaman, Yer, Miktar Zaman, Yer, Sıcaklık, Miktar, Fiyat ve Nemi Taşıma Zaman, Yer, Miktar, Sıcaklık ve Nem Üretici Zaman, Üretim Yeri, Parti No, Kalite, İklim, Fiyat Gıda üreticisi Zaman, Üretim Yeri,Miktar Parti No, Kalite, Fiyat Taşıma Zaman, Yer, Miktar, Sıcaklık ve Nem Toplama Merkezi Zaman, Yer, Miktar, Sıcaklık ve Nem Dağıtım Merkezi Taşıma Zaman, Yer, Miktar, Sıcaklık ve Nem Zaman, Yer, Miktar, Sıcaklık ve Nem Ürün Akışı Veri/Bilgi Akışı 20

Araştırma kuruluşları, Laboratuvarlar Tarım Tedarikçileri Tarım Ürünleri Üreticisi Standartizasyon kuruluşları Aracılar Maliye sistemi BLOK ZİNCİR Gıda üreticileri E-Devlet Lojistik işletmeleri Denetçiler Tüketici Ev HoReCa Perakendeciler

Tarım-Gıda Tedarik Zincirinde Blok Zincir Teknolojisi ile Neler Yapılabilir? Tedarik zincirindeki taraflar arasında kesintisiz ve güvenli bilgi akışı ve işbirliği ortamı Gıdanın izlenebilirliği Gıda kalitesinin güvence altına alınması Gıda güvenliği kapsamındaki düzenlemelere uygunluğun sağlanması ve doğrulanması Gıda güvenliği ile ilgili sorunlara hızla müdahale edebilme Kalite kontrol ve sertifika bilgilerinin görüntülenmesi ve doğrulanması Ortaklaşa planlama

TARIM-GIDA TEDARİK ZİNCİRİ MODEL ÖNERİSİ Ürünler için ekstra, I.sınıf, II.sınıf gibi ürün ve ambalaj standartlarının olmaması hem üreticileri hem tüketicileri olumsuz yönde etkilemektedir. Standartları oluşturulması ile hem üretici ürünleri hangi standartta yetiştirirse ne oranda gelir elde edeceğini bilecek, hem de tüketici fiyat-kalite dengesini görebilecektir. Toplum için ekonomik değer yaratan elektronik pazarlar (veya e-pazar sistemi), alıcıların ve satıcıların, fiyatlar ve ürün teklifleri hakkında bilgi alışverişinde bulunmalarına olanak tanıyan bir organize bilgi sistemi oluşturacaktır. Bu şekilde alıcı ve satıcı arasında çok düşük maliyetli bir bilgi alışverişi sunulmaktadır. Ayrıca, satıcıların daha geniş bir tüketici tabanına ve alıcıların çok sayıda satıcıya ulaşmasına olanak sağlanacaktır. Tarımsal ürünlerin ticaretinde yukarıda kurduğumuz modelin ulusal bazda uygulanması durumunda; üreticilerin ürünlerini ülkenin her yerine ve uluslararası piyasalara tanıtması mümkün olacak, ürünlerin tarladan siparişlere göre toplanması sağlanarak çekme esaslı bir sisteme geçilmiş olacak, yeterli arz sağlanarak suni fiyat dalgalanmalarının önüne geçilecek, meteorolojik veriler dikkate alınarak önceden siparişler alınabilecek, üreticilerin talebe göre uygun standartlarda ürün üretmesi sağlanacak, gereksinmelere göre ambalajlama yapılacak, soğuk zincir taşımacılığı ile ürünlerin en az kayıpla tüketicilere en hızlı şekilde ulaştırılması mümkün olacak, tüm tüketici şikayetleri hızlı bir şekilde değerlendirilebilecek, standartlara uygun ve kaliteli ürün üretimi ile dağıtımı sağlanacak ve oluşturulacak blok zincirine dayalı veri tabanı ile ülkemizde tarım-gıda üretimi daha sağlıklı biçimde planlanabilecektir. Teşekkürler 23