TÜRK BORÇLAR HUKUKU ÖZEL HÜKÜMLER

Hizmet Sözleşmesi I Prof. Dr. Cevdet YAVUZ Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Emekli Öğretim Üyesi TÜRK BORÇLAR HUKUKU ÖZEL HÜKÜMLER Giriş - Geçirim (Temlik) Borcu Doğuran Sözleşmeler- Kullanma ve Yararlanma Hakkı Veren Sözleşmeler - İş Görme Sözleşmeleri - Saklama (Muhafaza) Sözleşmeleri - Şahsî (Kişisel) Teminat Sözleşmeleri - Sonuçları Talih ve Tesadüfe Bağlı Sözleşmeler - Ortaklık Sözleşmeleri (Âdi Ortaklık) 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu na Göre Güncellenmiş ve Yenilenmiş 9. Baskı yı Hazırlayanlar: Prof. Dr. Cevdet YAVUZ - Doç. Dr. Faruk ACAR - Doç. Dr. Burak ÖZEN

II İş Görme Sözleşmeleri Yayın No : 3019 Hukuk Dizisi : 1478 1. Bası Ocak 1986 İSTANBUL Yenilenmiş 2. Bası - Eylül 1989 - İSTANBUL Yenilenmiş 3. Bası - Eylül 1989 - İSTANBUL Yenilenmiş 4. Bası - Eylül 1989 - İSTANBUL Yenilenmiş 5. Bası - Eylül 1989 - İSTANBUL Yenilenmiş 6. Bası - Eylül 1989 - İSTANBUL Yenilenmiş 7. Bası - Eylül 1989 - İSTANBUL Tıpkı 8. Bası - Ağustos 2009 - İSTANBUL Yenilenmiş 9. Bası - Ocak 2014 İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-046 - 2 Cop yright Bu ki ta bın bu ba sısının Tür ki ye de ki ya yın hak la rı BE TA Ba sım Ya yım Dağıtım A.Ş. ye ait tir. Her hak kı sak lıdır. Hiç bir bö lü mü ve pa rag ra fı kıs men ve ya tama men ya da özet ha lin de, fo to ko pi, fak si mi le ve ya baş ka her han gi bir şe kil de çoğaltıla maz, dağıtıla maz. Nor mal öl çü yü aşan ik ti bas lar ya pıla maz. Nor mal ve ka nu nî ik ti bas lar da kay nak gös te ril me si zo run lu dur. Dizgi Baskı - Cilt : Beta Basım A.Ş. : Pasifik Ofset Cihangir Mah. Güvercin Cad. No:3 Baha İş Merkezi A Blok Avcılar / İSTANBUL Tel: (0212) 412 17 77 (Sertifika No. 12027) Kapak Tasarım : Gökhan Ayrancı Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. (Sertifika No: 16136) Narlıbahçe Sokak Damga Binası No: 11 Cağaloğlu - İSTANBUL Tel : (0-212) 511 54 32-519 01 77 Fax: (0-212) 511 36 50 www.betayayincilik.com

Özel Borç İlişkilerinin Düzenlenmesi III ÖNSÖZ Elinizdeki bu kitap, çalışmamızın 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu na göre güncellenmiş ve yenilenmiş dokuzuncu baskısı nı oluşturmaktadır. Bu baskının hazırlanması vesile kılınarak, bu baskıda da, çalışmamıza bazı yeni konular ilave edilmesi yanında; önceki baskıdan bu güne kadar olan dönemdeki içtihat ve doktrin gelişmeleri yakından izlenmiş; önemli bulunan tüm hususların, çalışmamıza alınmasına özen gösterilmiştir. Bu açıdan eserin, -önceki baskılarda olduğu gibi- bibliyografya ve prensip kararı niteliğindeki içtihatlar bakımından doyurucu olması arzu edilmiştir. Çalışmamız ile ilgili pozitif hukuk gelişmeleri de yakından ele alınmıştır. Bazı konular, yeniden yazılmış ve çok defa önceki baskılardaki eksiklikleri telafi edecek çok sayıda ilaveler yapılmıştır. Çalışmamızda pozitif gelişmeler, gerektiği ölçüde izlenmiş ve işlenmiştir. Bu kapsamda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun un Resmi Gazete de yayımlandığı gün olan 28 Kasım 2013 tarihinden altı ay sonra ki gün itibariyle (29 Mayıs 2014 de) yürürlüğe girecek olan (6502 s.lı K. m.87), bu yeni Kanun metni de, kitabımızın sonunda, tam metin olarak (EK. 6, s. 1562 vd.) verilmiştir. Bu Kanun gereği olan Yönetmelik düzenlemeleri de, 28 Mayıs 2014 e kadar olan altı aylık dönem içinde, Gümrük ve Tekel Bakanlığı (m.3.1b) tarafından çıkarılacaktır (m.84.2). Bu sebeple kitabımızda, 4077 sayılı Tüketicinin Korunma Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde yapılan açıklamalar muhafaza edilmiştir. Eserimizin ilk baskısından bu yana geçen zaman içinde, ihtiva ettiği konularla ilgili çalışmalarda, eserimizin önceki baskılarının etkileri ifadesi güç bir manevi hazla izlenmiş ve bu çalışmalardan bu baskıda azami dikkat gösterilerek yararlanılmaya gayret gösterilmiştir. Önceki baskılarda olduğu gibi çalışmamızın bu baskısının da tüm hukukçularımıza yararlı olmasını temenni ediyor, bu baskıyı da üstlenen ve gerçekleştiren Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş. nin sayın yöneticilerine ve çalışanlarına, titiz ve özverili ilgi ve çalışmaları sebebiyle borçlu olduğum teşekkürlerimi burada ayrıca bir kere daha ifade ediyorum. Haydarpaşa / İSTANBUL - 30 Kasım 2013 Prof. Dr. Cevdet YAVUZ (9. Baskıyı Hazırlayanlar adına)

Özel Borç İlişkilerinin Düzenlenmesi V İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... V KISALTMALAR...LXVII GİRİŞ 1. TÜRK HUKUKUNDA ÖZEL BORÇ İLİŞKİLERİNİN DÜZENLENMESİ... 3 I. Genel olarak... 3 II. Çeşitli sözleşme tiplerinin kanun tarafından düzenlenmesi ve bu düzenlemenin niteliği... 3 1. Çeşitli sözleşme tiplerinin kanun tarafından düzenlenmesinin sebepleri... 3 a. Tarihî sebepler... 3 b. Hukuk uygulamasında kolaylık ve açıklık sağlama... 4 c. Devletin özel hukuk ilişkilerine kamu düzenini sağlama amacıyla müdahale edebilmesi... 4 2. Özel borç ilişkilerini düzenleyen kanun hükümlerinin (özel hükümlerin) niteliği... 6 a. Türk Borçlar Kanunu nun ikinci kısmının özel borç ilişkileri başlığını taşımasının eski Borçlar Kanunu nun ikinci kısmının başlığı olan akdin muhtelif nevileri ne göre isabetli olması... 7 b. Özel borç ilişkilerini düzenleyen kanun hükümlerinin konusu... 8 aa. Uygulama alanı konulu hükümler... 8 (i) Tanımlayıcı hükümler... 8 (ii) Genişletici ya da sınırlandırıcı hükümler... 8 bb. Sözleşmenin kurulması konulu hükümler... 9 (i) Şekle ilişkin hükümler... 9 (ii) Diğer hükümler... 9 cc. Sözleşmenin konusuyla ilgili hükümler... 9 (i) Edim hükümleri... 10 (a) Asli borçlar... 10 (b) Yan borçlar... 10 (ii) Davranış hükümleri... 10 dd. Borçların ifa edilmesine ilişkin hükümler... 10

VI İçindekiler (i) Borçlunun tazminat sorumluluğuna ilişkin hükümler... 10 (ii) Borçlunun temerrüdüne ilişkin hükümler... 10 ee. Sözleşmenin sona ermesine ilişkin hükümler... 10 (i) Sözleşmenin sona erme sebeplerine ilişkin hükümler... 12 (ii) Sözleşmenin tasfiyesine ilişkin hükümler... 12 ff. Diğer hükümler... 12 c. Özel borç ilişkilerini düzenleyen kanun hükümlerinin uygulanma sırası... 12 III. Borçlar Kanunu nda düzenlenen sözleşmeler... 14 1. Borçlar Kanunu nun sözleşme tiplerini düzenleyen hükümlerine hakim olan temel prensipler... 14 a. Sözleşme özgürlüğü prensibi... 14 (i) Sözleşme yapıp yapmama özgürlüğü... 14 (ii) Sözleşmenin karşı tarafını seçme özgürlüğü... 15 (iii) Şekil serbestisi... 15 (iv) Sözleşmeyi değiştirme veya ortadan kaldırma özgürlüğü... 16 (v) Sözleşmenin konusunu ve muhtevasını tayin serbestisi... 16 b. Tip serbestisi prensibi... 17 c. Hakimin takdir yetkisi prensibi... 17 2. Borçlar Kanunu nun düzenlediği sözleşmelerin gruplandırılması... 17 a. Konu ve amaç itibariyle sözleşmelerin gruplandırılması... 17 aa. Temlik ( devir ve ferağ) borcu doğuran sözleşmeler... 17 bb. Kullanma ve yararlanma hakkı veren sözleşmeler... 18 cc. İş görme sözleşmeleri... 18 dd. Saklama (muhafaza) sözleşmeleri... 18 ee. Teminat sözleşmeleri... 19 ff. Sonuçları talih ve tesadüfe bağlı sözleşmeler... 19 gg. Ortaklık sözleşmeleri... 19 b. Diğer gruplandırmalar... 19 IV. Borçlar Kanunu ndan başka kanunlarda düzenlenen sözleşmeler... 20 1. Borçlar Kanunu ndan başka kanunlarla Borçlar Kanunu nda düzenlenen sözleşmeler hakkında hükümler getirilmesi... 20 2. Borçlar Kanunu ndan başka kanunlarda düzenlenen sözleşmeler... 21 V. Kanun tarafından düzenlenmeyen (isimsiz) sözleşmeler... 22 1. Birleşik sözleşmeler... 22 2. Karma sözleşmeler... 24 a. Karma sözleşmelerin çeşitleri... 25

İçindekiler VII (i) Çifte tipli karma sözleşmeler... 26 (ii) Kombine sözleşmeler... 26 (iii) Çeşitli tiplere ait unsurların birbirlerine karıştığı sözleşmeler... 26 (iv) Tipik sözleşmeye ikinci derecede başka edim eklenmesi şeklindeki karma sözleşmeler... 27 b. Karma sözleşmelere uygulanacak hükümler... 27 (i) Çeşitli tiplerin birbirini götürmesi görüşü... 27 (ii) Soğurma (imtisas) görüşü... 27 (iii) Birleştirme görüşü... 27 (iv) Yaratma ve kıyas görüşü... 28 3. Kendisine özgü yapısı olan sözleşmeler... 28 a. Genel olarak kendisine özgü yapısı olan sözleşmeler... 28 b. Sulh sözleşmesi... 30 aa. Genel olarak sulh sözleşmesi... 30 bb. Sulh sözleşmesine uygulanacak hükümler... 31 c. Satış için bırakma sözleşmesi... 32 aa. Genel olarak satış için bırakma sözleşmesi... 32 bb. Satış için bırakma sözleşmesinin hükümleri... 33 (i) Satış için bırakanın borçları... 33 (ii) Satış için alanın borçları... 33 d. Tek satıcılık sözleşmesi... 34 aa. Genel olarak tek satıcılık sözleşmesi ve unsurları... 34 (i) Yapımcının tek satıcıya belirli bir bölgede satış tekeli tanıması (tek satış hakkı)... 34 (ii) Süreklilik taşıyan bir çerçeve sözleşmesinin varlığı... 35 (iii) Tek satıcının üçüncü kişilerle yaptığı muamelelerde kendi adına ve hesabına hareket etmesi... 35 (iv) Tek satıcının pazarlama, satış ve sürümü artırma faaliyetinde bulunması... 36 (a) Çerçeve ilişkisi... 36 (b) Çerçeve ilişkinin uyguluma safhası... 36 bb. Tek satıcılık sözleşmesinin hükümleri... 37 (i) Tek satıcının borçları... 37 (a) Alım ve bedel ödeme borcu... 37 (b) Sürümü artırmak için faaliyette bulunma borcu... 37 (c) Müşteri hizmetlerini yerine getirme borcu... 38 (d) Diğer borçları... 38

VIII İçindekiler (ii) Yapımcının borçları... 39 (a) Düzenli biçimde mal teslimi yükümlülüğü... 39 (b) (c) (d) Sadakat ve özellikle tek satıcıya destekleme yükümlülüğü... 39 Sözleşme bölgesinde doğrudan doğruya veya başkaları aracılığı ile sözleşme (satış) yapmama yükümlülüğü... 40 Sözleşme konusu malların kalitesini garanti etme yükümlülüğü... 40 cc. Tek satıcılık sözleşmesinin sona ermesi... 40 BİRİNCİ KISIM GEÇİRİM (TEMLİK) BORCU DOĞURAN SÖZLEŞMELER BİRİNCİ BÖLÜM SATIŞ SÖZLEŞMESİ BİRİNCİ AYIRIM GENEL HÜKÜMLER 2. GENEL OLARAK SATIŞ SÖZLEŞMESİ... 47 I. Genel olarak... 47 II. Satış sözleşmesinin tanımı... 49 III. Satış sözleşmesinin hukukî niteliği... 51 1. Satış sözleşmesinin rızaî bir sözleşme olması... 51 2. Satış sözleşmesinin borç doğurucu sözleşme olması... 51 a. Ayırım prensibi... 52 b. Birlik prensibi... 52 c. Sorunun hukuk politikası yönünden değerlendirilmesi... 53 3. Satış sözleşmesinin karşılıklı (synallagmatique) sözleşme olması... 53 4. Satış sözleşmesinin geçirim (temlik) borcu doğuran sözleşme olması... 54 IV. Satış sözleşmesinin unsurları... 54 1. Satılan (mebi, satım konusu)... 55 2. Satış bedeli (semen, fiyat)... 57 3. Satılan ile satış bedelinin birbiriyle değiştirilmesi konusunda tarafların anlaşması... 61 V. Satış sözleşmesinin çeşitleri... 64 VI. Satış sözleşmesinin hükümleri... 66 1. Satıcının borçları... 66 2. Alıcının borçları... 66

İçindekiler IX 3. SATIM SÖZLEŞMESİNDE YARAR VE HASARIN GEÇMESİ... 67 I. Genel olarak... 67 II. Yarar ve hasar kavramları, sorunun ortaya konması ve çeşitli çözüm şekilleri... 67 1. Yarar ve hasar kavramları... 67 2. Sorunun ortaya konması... 68 3. Sorunun çeşitli çözüm şekilleri... 68 III. TBK. m. 208 e göre satış sözleşmesinde yarar ve hasarın geçmesine ilişkin esaslar... 69 IV. 818 sayılı (eski) Borçlar Kanunu m. 183 ün satış sözleşmesinde yarar ve hasarın intikaline ilişkin kabul ettiği prensip ve TBK. m. 208 de getirilen esaslarla karşılaştırılması... 73 1. Satış sözleşmesinin kurulmuş ve hükümlerini doğurmaya başlamış olması... 73 2. Satılanın belirlenmiş olması... 75 3. Satılana gelen hasarda satıcının kusurunun bulunmaması... 77 4. Kuralın uygulanmasına engel olacak istisnaların bulunmaması... 77 a. Halin icabından doğan istisnalar... 78 b. Sözleşmeden doğan istisnalar... 78 c. Kanundan doğan istisnalar... 78 V. Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması (CISG) çerçevesinde hasarın intikali sorunu... 79 İKİNCİ AYIRIM TAŞINIR SATIŞI 4. GENEL OLARAK TAŞINIR SATIŞI SÖZLEŞMESİ... 81 I. Taşınır satışının tanımı ve konusu... 81 II. Taşınır satışı sözleşmesinin şekli... 83 III. Taşınır satışı hakkındaki hükümlerin uygulama alanı... 84 5. SATICININ SATILANIN ZİLYETLİK VE MÜLKİYETİNİ DEVRETME BORÇLARI İLE BU BORÇLARI İFA ETMEDE TEMERRÜDÜ... 85 I. Genel olarak... 85 II. Satıcının satılanı saklama ve koruma borcu... 86 III. Satıcının satılanın zilyetliğini devretme borcu... 87 IV. Satıcının satılanı gönderme borcu... 89 V. Satıcının teslim masraflarını ve gerektiğinde taşıma masraflarını ödeme borcu... 90 VI. Satıcının satılanın mülkiyetini geçirme borcu... 92

X İçindekiler VII. Satıcının temerrüdü... 92 1. Âdi satış sözleşmelerinde satıcı temerrüdü... 93 2. Ticarî satış sözleşmelerinde satıcı temerrüdü... 100 a. Kesin vadeli işlem karinesi... 100 b. Alıcının teslim talebinden vazgeçerek ifanın yerine getirilmemesi sebebiyle tazminat talep edebileceği karinesi... 101 c. Alıcının kendi edimini yerine getirmeksizin mütemerrit satıcıdan tazminat talep edebilme imkânları... 102 aa. Tazminatın genel hükümlere göre hesaplanması... 103 bb. Tazminatın somut yöntemle hesaplanması... 103 cc. Tazminatın soyut yöntemle hesaplanması... 105 d. Ticarî satışlarla ilgili diğer hükümler... 106 6. SATICININ ZAPTTAN SORUMLULUĞU... 107 I. Satıcının zapttan sorumluluğunun tanımı ve hukukî niteliği... 107 II. Satıcının zapttan sorumluluğunun şartları... 110 1. Satılanın, alıcıya, zabıt tehlikesi teşkil eden olayın gerçekleşmesinden önce, zilyetliğinin devredilmiş (teslim edilmiş) olması... 110 2. Üçüncü kişinin satılanda zaptı sağlayacak bir hakkının bulunması... 110 3. Üçüncü kişinin zapta girişmiş olması... 111 4. Alıcının üçüncü kişinin davasını satıcıya ihbar etmesi... 112 5. Satıcının zapttan sorumluluğunu engelleyen bir durumun bulunmaması... 114 a. Alıcının satış sözleşmesinin kurulması zamanında zabıt tehlikesini bilmesi... 115 b. Satış sözleşmesinin tarafları arasında zapttan sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan bir anlaşmanın bulunması... 115 III. Satıcının zapttan sorumluluğunun kapsamı... 116 1. Tamamen zapt halinde satıcının sorumluluğunun kapsamı... 117 a. Tamamen zapt olayının satış sözleşmesine etkisi... 117 b. Tamamen zapt halinde alıcının hakları... 117 2. Kısmen zapt halinde satıcının sorumluluğunun kapsamı... 119 a. Kısmen zapt olayının satış sözleşmesine etkisi... 119 b. Kısmen zapt halinde alıcının hakları... 120 7. SATICININ AYIPTAN SORUMLULUĞU... 121 I. Satıcının ayıptan sorumluluğun tanımı ve hukukî niteliği... 121 II. Satıcının ayıptan sorumluluğunun şartları... 124

İçindekiler XI A. SATICININ SATILANIN AYIPLARINDAN YASAL SORUMLULUĞUNUN ŞARTLARI... 124 1. Ayıbın sözleşmede yarar ve hasarın alıcıya geçmesi anında satılanda var olması... 125 2. Satılandaki ayıbın önemli olması... 130 3. Satılandaki ayıbın gizli olması... 130 4. Ayıptan sorumluluğun sözleşme ile kaldırılmamış olması... 131 5. Alıcının ayıptan sorumluluk hükümlerinden yararlanabilmek için kanunun kendisine yüklediği külfetleri yerine getirmiş olması... 133 a. Gözden geçirme külfeti... 133 b. Bildirim külfeti... 135 c. Satılanın başka yerden gönderildiği satışlarda alıcının külfetleri... 138 (i) Koruma külfeti... 138 (ii) Satılanın durumunu usulüne uygun olarak tesbit ettirme külfeti... 138 (iii) Şeyi sattırma külfeti... 138 6. Satılanın alıcıya teslim edilmiş olması... 139 B. SATICININ BİLDİRDİĞİ NİTELİKLERDEN DOLAYI AYIPTAN SORUMLULUĞUNUN ŞARTLARI... 139 1. Satıcının satılanla ilgili bazı nitelikleri bildirmesi... 139 2. Nitelik bildiriminin ciddi (sözleşmenin yapılmasını etkileyici) olması... 140 3. Alıcının ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümlerden yararlanabilmek için kanunun kendisine yüklediği külfetleri yerine getirmiş olması... 141 III. Satıcının ayıptan sorumluluğunun kapsamı... 141 A. ALICININ SATILANIN AYIPLARINDAN SORUMLULUK ŞARTLARI GERÇEKLEŞEN SATICIYA KARŞI SAHİP OLDUĞU SEÇİM HAKKI VE BU HAKKIN KULLANILMASI İLE İLGİLİ ÇEŞİTLİ SORUNLAR... 144 1. Alıcının satılanın ayıplarından sorumluluk şartları gerçekleşen satıcıya karşı sahip olduğu seçim hakkının hukukî niteliği... 144 a. Alıcının seçim hakkının hukukî niteliğini açıklayan görüşler... 145 aa. Alıcının seçim hakkını yenilik doğuran hak olarak değerlendiren görüş ve açıklanması... 145 bb. Alıcının seçim hakkını satıcının muvafakatıyle kullanabileceği görüşü (Vertragstheorio, sözleşme teorisi)... 146

XII İçindekiler cc. Alıcının seçim hakkını doğrudan kendisinin kullandığı görüşü (Herstellungstheorie, doğrudan dava ya da kurma teorisi)... 147 dd. Alıcının satıcı ile uyuşamadığı durumlarda seçim hakkını yenilik doğuran dava ile kullanması gerektiği görüşü (modifiziertevertragstheorie, Gestaltungstheorie, değiştirilmiş sözleşme ya da yaratma, yenilik doğurma görüşü)... 148 b. Görüşlerin değerlendirilmesi ve sonuç... 149 2. Alıcının seçim hakkını kullanması ve seçim hakkının sona ermesi... 151 3. Alıcının seçim hakkını kullanmasının tabi olduğu sınırlamalar ve hukukî sonuçları... 152 a. Hâkimin sözleşmeden dönen alıcının satış bedelinin indirilmesi veya onarım hakkını kullanmasına karar vermesi... 153 b. İndirilecek miktarın satış bedeline eşit olması durumunda alıcının satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkını kullanamaması... 156 c. Satıcının satılanı değiştirme hakkını kullanmak suretiyle alıcının seçim hakkını kullanılmasını engellemesi... 158 d. Kendi fiili ile satılanın geri verilmesini imkânsızlaştıran alıcının satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkını kullanma zorunda olması... 159 aa. Satılanın alıcının fiili sonucu telef olması... 159 bb. Alıcının satılanı bir başkasına devretmesi... 160 cc. Alıcının satılanın biçimini değiştirmesi... 161 e. Satış konusunun birden fazla şeyi kapsadığı satışlarda ve ararda teslimli satışlarda alıcının seçim hakkının sınırları... 162 aa. Alıcının seçim hakkını sadece ayıplı satış konusu şeyler hakkında kullanması gerektiği prensibi... 162 bb. Alıcının seçim hakkını satılanın tümü hakkında kullanma zorunda olması... 163 (i) Satış konusunu birbirinden ayrılması kabul edilemeyen birden fazla eşyanın oluşturması... 163 (ii) Ardarda teslimli satışlarda teslimlerden bazılarının ayıplı malları konu edinmesi... 164 (iii) Satış konusunun asıl şey ve fer i şeylerden (eklentiden) oluşması... 164

İçindekiler XIII f. Taşınmaz satışında ölçü eksikliğinin gerçekleşmesi durumund alıcının sadece tazminat isteme hakkını kullanabilmesi... 165 4. Alıcının seçim hakkını kullanmasının tâbi olduğu süre ve hükümleri... 166 a. Alıcının seçim hakkını kullanmasının tâbi olduğu kanunî süreler ve hükümleri... 166 aa. Zamanaşımı süresinin başlangıcı ve hesaplanması... 168 bb. Zamanaşımı süresinin kesilmesine ve durmasına ilişkin hükümlerin uygulanması... 169 cc. Tarafların sözleşme ile zamanaşımı süresini değiştirmeleri ve hükmü... 171 b. Satıcının garanti taahhütlerinin zamanaşımı süresine etkisi... 172 aa. Garanti süresinin kanunî zamanaşımı süresinden daha uzun olması... 173 bb. Garanti süresinin kanunî zamanaşımı süresinden daha kısa olması... 175 cc. Garanti süresinin kanunî zamanaşımı süresini değiştirmemesi... 175 c. Satıcının ağır kusurunun özel kanunî zamanaşımı süresine etkisi... 175 d. Alıcının seçimlik haklarını süresinde kullanmamasının hükmü... 177 B. ALICININ SATILANIN AYIPLARI SEBEBİYLE SÖZLEŞMEDEN DÖNMESİ VE HÜKÜMLERİ... 179 1. Alıcının satılanı ayıpları sebebiyle sözleşmeden dönme hakkı ve kapsamı... 179 2. Satılanın alıcıya yüklenebilen bir sebeple yok olması durumunda sözleşmeden dönme hakkının kullanılması... 180 3. Alıcının satılanın ayıpları sebebiyle sözleşmeden dönme hakkını kullanmasının hükümleri... 182 a. Alıcının satış bedelinin ödeme borcunu yerine getirmediği bir dönemde sözleşmeden dönme hakkını kullanmasının hükümleri... 183 b. Alıcının satış bedelini ödeme borcunu yerine getirmesinden sonra dönme hakkını kullanmasının hükümleri... 183 aa. Alıcının satışdan dönmesinin satıcıya getirdiği yükümlülükler ve açıklanması... 183

XIV İçindekiler (i) Satıcının almış olduğu satış bedelini faiziyle birlikte geri verme borcu... 184 (ii) Satıcının alıcının satılana ilişkin olarak yaptığı giderleri ve yargılama giderlerini ödeme borcu... 185 (iii) Satıcının alıcının uğradığı doğrudan zararı tazmin etme borcu... 186 (a) Satıcının doğrudan zarardan sorumlu olmasının kusura dayanmaması... 186 (b) Satıcının doğrudan zarardan sorumluluğunun kapsamı... 188 (iv) Satıcının alıcının uğradığı dolaylı zararı tazmin etme borcu... 189 bb. Alıcının satış sözleşmesinden dönmesi durumuna ilişkin yükümlülükleri... 190 (i) Alıcının teslim aldığı satılanı geri verme borcu... 190... (ii) Alıcının satılandan elde ettiği yararları verme borcu.191 cc. Satış sözleşmesinden dönülmesi durumunda alıcının ve satıcının karşılıklı geri verme borçlarını yerine getirme tarzı ve sırası... 192 C. ALICININ SATILANIN AYIPLARI SEBEBİYLE SATIŞ BEDELİNİN İNDİRİLMESİ SEÇİMLİK HAKKINI KULLANMASI VE HÜKÜMLERİ... 193 1. Alıcının satılanın ayıpları sebebiyle satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkının hukukî niteliği... 193 2. Satış bedelinden indirilecek tutarın tesbitine ilişkin görüşler ve değerlendirilmesi... 193 a. Satış bedelinden indirilecek tutarın hesaplanmasında mutlak metodun uygulanması gerektiğini savunan görüş... 194 b. Satış bedelinden indirilecek tutarın hesaplanmasında tazminat metodunun uygulanması gerektiğini savunan görüş... 194 c. Satış bedelinden indirilecek tutarın hesaplanmasında nisbî metodun uygulanması gerektiğini savunan görüş... 195 d. Görüşlerin değerlendirilmesi ve sonuç... 198 3. Satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkının kullanılması durumunda alıcının ayrıca tazminat isteyip isteyemeyeceği sorunu ve çözüm şekli... 200 a. Satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkını kullanan alıcının ayrıca TBK. m. 229 f. 1 b.3 ve f. 2 ye göre tazminat isteme hakkının bulunduğu görüşü ve açıklanması... 200

İçindekiler XV b. Satış bedelinin indirilmesi seçimlik hakkını kullanan alıcının TBK. m. 229 f. 1 b.3 ve f. 2 hükümlerine göre değil TBK. m. 112 ye göre tazminat isteyebileceği görüşü ve açıklaması... 201 c. Görüşlerin değerlendirilmesi ve sonuç... 202 D. ALICININ AYIPLI SATILANIN AYIPSIZ BİR BENZERİYLE DEĞİŞTİRİLMESİNİ İSTEME SEÇİMLİK HAKKINI KULLANILMASI VE HÜKÜMLERİ... 203 E. ALICININ GİDERLERİ SATICIYA AİT OLMAK ÜZERE SATILANIN ÜCRETSİZ ONARILMASINI İSTEMESİ VE HÜKÜMLERİ... 205 1. Onarım hakkının doğması ve kullanılması şartları... 206 2. Satılanın ayıplarının giderileceği yerin (onarım yerinin) belirlenmesi... 209 3. Onarım masraflarının kime ait olacağı sorunu ve çözümü... 209 4. Onarım borcunun yerine getirilmemesi halinde alıcının hakları... 209 F. ALICININ SATILANIN AYIPLARI SEBEBİYLE TAZMİNAT İSTEME SEÇİMLİK HAKKININ VARLIĞI SORUNU VE ÇÖZÜMÜ... 210 8. ALICININ BORÇLARI VE BU BORÇLARINDA TEMERRÜDÜ... 213 I. Genel olarak... 213 II. Alıcının satış bedelini ödeme borcu... 213 III. Alıcının satılanı devralma borcu... 216 IV. Alıcının satılanı devralma borcundan başka yan borçları... 217 1. Faiz ödeme borcu... 218 2. Mesafe satışında satılanı saklama borcu... 219 3. Mesafe satışında satılanı sattırma borcu... 219 4. Satılanın teslimden önce satılan için yaptığı zorunlu ve faydalı giderleri ödeme borcu... 219 5. Teslim alma ve senet giderlerini ödeme borcu... 219 6. Taşıma giderlerini ödeme borcu... 219 7. Satılanla ilgili yükümlülüklere katlanma borcu... 219 8. Satılanın ambalajını geri verme borcu... 220 V. Alıcının temerrüdü... 220 1. Alıcının satılanı devralmada temerrüdü... 220 2. Alıcının satış bedelini ödemede temerrüdü... 221 a. Satıcının sözleşmeden dönme imkânını kullanabilmesinin şartları... 221 (i) Peşin olarak yapılan satış sözleşmelerinde... 221 (ii) Veresiye olarak yapılan satış sözleşmelerinde... 222

XVI İçindekiler b. Satıcının alıcıdan uğradığı zararın tazminini istemesi... 223 (i) Tazminatın somut yöntemle hesaplanması......223 (ii) Tazminatın soyut yöntemle hesaplanması.....224 ÜÇÜNCÜ AYIRIM TAŞINMAZ SATIŞI VE SATIŞ İLİŞKİSİ DOĞURAN SÖZLEŞMELER 9. TAŞINMAZ SATIŞI SÖZLEŞMESİ... 225 I. Genel olarak... 225 II. Taşınmaz satışı sözleşmesinin tanımı, konusu ve tâbi olduğu hükümler... 225 1. Taşınmaz satışı sözleşmesinin tanımı ve konusu... 225 a. Arazi... 226 b. Bağımsız ve sürekli haklar... 227 c. Madenler... 227 d. Kat mülkiyetine konu olan bağımsız bölümler ve devre mülk hakları... 227 2. Taşınmaz satışı sözleşmesinin tâbi olduğu hükümler... 228 III. Taşınmaz satışı sözleşmesinin şekli... 229 1. Resmî şeklin kapsamı... 230 2. Taşınmaz satışı sözleşmesinin temsilci aracılığı ile yapılması durumunda temsil yetkisi verme muamelesinin şekli... 232 3. Resmî şekil zorunluluğu karşısında muvazaalı taşınmaz satışı sözleşmelerinin durumu... 232 4. Resmî şekle uyulmamasının müeyyidesi ve sonuçları... 235 5. Tapusuz taşınmazların satımında şekil sorunu... 237 IV. Taşınmaz satışında yarar ve hasarın geçişi... 239 V. Taşınmaz satışında satıcının mülkiyeti geçirme borcunu yerine getirmesi... 240 VI. Taşınmaz satışında satıcının ayıptan sorumluluğuna ilişkin özel hükümler... 241 1. Satıcının ölçü eksikliğinden kaynaklanan sorumluluğu... 242 2. Taşınmaz satışında yapının ayıbına ilişkin zamanaşımı süresi... 243 10. TAŞINMAZ SATIŞI İLİŞKİSİ DOĞURAN SÖZLEŞMELER... 244 I. Genel olarak... 244 II. Taşınmaz satışı vaadi... 244 1. Tanımı ve şekli... 244 2. Hukukî niteliği... 245

İçindekiler XVII 3. Hükümleri... 246 a. Taraflar arasında... 246 b. Üçüncü kişilere karşı... 247 III. Alım (iştira) sözleşmesi... 248 1. Tanımı ve şekli... 248 2. Hukukî niteliği... 249 3. Hükümleri... 249 a. Taraflar arasında... 249 b. Üçüncü kişilere karşı... 249 IV. Geri alım (vefa) sözleşmesi... 250 1. Tanımı ve şekli... 250 2. Hukukî niteliği... 251 3. Hükümleri... 251 a. Taraflar arasında... 251 b. Üçüncü kişilere karşı... 251 V. Önalım (şuf a) sözleşmesi... 252 1. Tanımı ve şekli... 252 2. Hukukî niteliği... 252 3. Hükümleri... 253 a. Taraflar arasında... 253 b. Üçüncü kişilere karşı... 254 DÖRDÜNCÜ AYIRIM BAZI SATIŞ TÜRLERİ 11.ÖRNEK (NÜMUNE) ÜZERİNE SATIŞ SÖZLEŞMESİ... 255 I. Genel olarak... 255 II. Örnek üzerine satışın tanımı, mahiyeti ve şartları... 255 III. Örnek üzerine satışın hükümleri... 257 IV. Örnek üzerine satışta ispat yükü... 258 12. BEĞENME KOŞULUYLA (TECRÜBE VEYA MUAYENE ŞARTİYLE) SATIŞ SÖZLEŞMESİ... 262 I. Genel olarak... 262 II. Beğenme koşuluyla satışın tanımı, mahiyeti ve şartları... 262 III. Alıcının beğenmesi (tasvip etmesi) şartının gerçekleşmesi... 264 1. Deneme ve gözden geçirmenin satıcının yanında yapılması... 265 2. Deneme veya gözden geçirmenin alıcının yanında yapılması... 265

XVIII İçindekiler IV. Beğenme koşuluyla satışın hükümleri... 266 13. KISMİ ÖDEMELİ SATIŞLAR... 270 A. TAKSİTLE SATIŞ SÖZLEŞMESİ... 270 I. Genel olarak... 270 II. Taksitle satışın tanımı, mahiyeti, şartları ve şekli... 272 1. Satış parasının birden fazla vadelerde bölüm bölüm ödenmesinin kararlaştırılmış olması... 273 2. Satış konusunun taşınır şey veya haklar olması... 274 3. Satılanın alıcıya hiç olmazsa taksitlerin bir kısmının ödenmesinden önce teslim edilmiş olması... 275 4. Taksitle satış şartlarının taksitle satış hakkındaki emredici hükümlere aykırı bulunmaması... 276 III. Taksitle satışlarda özel kayıtlar konması... 286 IV. Taksitle satışın hükümleri... 288 1. Taksitle satışın taksitlerin ödenmesi safhasındaki hükümleri... 288 2. Taksitle satışta taksitlerin ödenmemesinin hükümleri... 288 a. Satıcının gecikmiş taksidin ödenmesini ve gecikme tazminatı talep etmesi... 288 b. Satıcının sözleşmeden dönme hakkını kullanması... 289 c. Satıcının satılanın mülkiyetini talep etmesi... 293 B. ÖN ÖDEMELİ TAKSİTLE SATIŞ SÖZLEŞMESİ... 297 I. Genel olarak... 297 II. Ön ödemeli taksitle satışın tanımı, şekli ve içeriği... 297 1. Alıcının satılana ilişkin satış bedelini önceden kısım kısım ödemeyi üstlenmesi... 298 2. Satış konusunun taşınır şey veya haklar olması... 299 3. Satıcının da bedelin tamamen ödenmesinden sonra satılanı alıcıya devretmeyi üstlenmesi... 299 III. Ön ödemeli taksitle satışın sona ermesi... 302 C. ORTAK HÜKÜMLER... 303 14. ARTIRMA (MÜZAYEDE) YOLUYLA SATIŞ SÖZLEŞMESİ... 304 I. Genel olarak... 304 II. Artırma ile satışın tanımı, hukukî niteliği ve çeşitleri... 304 1. Cebrî artırma... 306 2. İhtiyarî açık artırma... 306 3. İhtiyarî özel artırma... 307 III. Artırma ile satış sözleşmesinin kurulması... 307

İçindekiler XIX 1. Pey sürenin teklifi ile bağlı olması... 307 2. İhale yetkisi... 308 3. Satış sözleşmesinin kurulması... 308 4. İhale ile yapılan sözleşmede şekil... 308 a. İhtiyarî özel artırmalarda... 308 b. İhtiyarî açık artırmalarda... 309 c. Cebrî artırmalarda... 309 IV. Artırma ile satış sözleşmesinin hükümleri... 309 1. Satış konusu mülkiyetinin alıcıya geçmesi... 309 2. Satış parasının ödenmemesinin sonuçları... 310 3. Zapttan ve ayıptan sorumluluk... 310 a. Cebrî artırmalarda... 310 b. İhtiyarî açık artırmalarda... 311 c. İhtiyari özel artırmalarda... 311 4. İhalenin iptal edilmesi... 311 a. Hukuka veya ahlaka aykırı yollara başvurularak... 311 ihalenin gerçekleştirilmesi... 311 b. İhalenin iptalinde iptali talep edenin bir menfaatinin bulunması... 312 c. İptal hakkının süresi içinde kullanılması... 312 15. MİLLETLERARASI MAL SATIMI SÖZLEŞMESİ... 313 I. Genel olarak... 313 II. Viyana Antlaşmasının (CISG) uygulama alanı... 314 III. Viyana Antlaşmasının (CISG) yorumu ve boşluklarının doldurulması... 316 IV. Milletlerarası mal satımı sözleşmesinin kurulması... 316 V. Milletlerarası mal satımı sözleşmesinde hasarın geçmesi... 319 VI. Milletlerarası mal satımı sözleşmesinde satıcının borçları... 319 1. Satıcının malları teslim borcu... 320 2. Satıcının belgeleri verme borcu... 320 3. Satıcının malların sözleşmeye uygunluğunu sağlama borcu (ayıptan sorumluluğu)... 320 4. Satıcının üçüncü kişilerin hak veya taleplerine karşı sağlama borcu (zapttan sorumluluğu)... 322 5. Sözleşmenin satıcı tarafından ihlalinin sonuçları (özellikle alıcının sahip olduğu hukukî imkanlar)... 322 a. Alıcının seçimlik hakları... 322 aa. Aynen ifayı isteme hakkı... 322

XX İçindekiler bb. Değiştirilmeyi isteme hakkı... 323 cc. Onarım isteme hakkı... 323 dd. Sözleşmeyi ortadan kaldırma (dönme) hakkı... 323 ee. Semenden indirim isteme hakkı... 323 ff. Tazminat isteme hakkı... 323 b. Satıcının alıcının seçimlik haklarını kullanmasını engellemesi... 234 c. Satıcının ifasına ilişkin bazı özel durumlarda alıcının seçimlik hakları... 324 aa. Kısmi ifa... 324 bb. Vadeden önce ifa... 324 cc. Aşkın ifa... 324 VII. Milletlerarası mal satımı sözleşmesinde alıcının borçları... 324 1. Alıcının semeni ödeme borcu... 324 a. Semenin miktar olarak hesaplanması... 325 b. Semeni ödeme borcunun ifa yeri... 325 c. Semeni ödeme borcunun ifa zamanı... 325 2. Alıcının malları teslim alma borcu... 325 3. Sözleşmenin alıcı tarafından ihlalinin sonuçları (özellikle satıcının sahip olduğu hukukî imkanlar)... 325 a. Aynen ifayı isteme hakkı... 325 b. Sözleşmeyi ortadan kaldırma (dönme) hakkı... 326 VIII. Satıcının ve Alıcının yükümlülüklerine ilişkin ortak hükümler... 326 1. Öne alınmış sözleşmeye aykırılıklar... 326 a. Sözleşmeyi askıya alma hakkı... 326 b. Sözleşmeyi ortadan kaldırma (dönme) hakkı... 327 2. Art arda teslimli satımlar... 327 3. Sözleşmenin ihlali sebebiyle tazminat isteme... 327 4. Faiz ödeme borcu... 328 5. Sözleşmenin ortadan kaldırılmasının (dönmenin) sonuçları... 328 6. Malın muhafazası... 329 İKİNCİ BÖLÜM MAL DEĞİŞİMİ (TRAMPA) SÖZLEŞMESİ 16. MAL DEĞİŞİMİ (TRAMPA) SÖZLEŞMESİ... 331 I. Genel olarak... 331 II. Mal değişim (trampa) sözleşmesinin tanımı, mahiyeti ve tabi olduğu hükümler... 331

İçindekiler XXI III. Mal değişim (trampa) sözleşmesine uygulanacak zapttan ve ayıptan sorumluluk hükümleri... 333 1. Zapttan sorumlulukta uygulanacak hükümler... 334 2. Ayıptan sorumlulukta uygulanacak hükümler... 334 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM BAĞIŞLAMA SÖZLEŞMESİ 17. BAĞIŞLAMA SÖZLEŞMESİ... 337 I. Genel olarak... 337 II. Bağışlama sözleşmesinin tanımı, niteliği ve unsurları... 337 1. Bağışlamanın bağışlayanın kendi malvarlığından yaptığı kazandırıcı bir muamele olması... 339 2. Kazandırmanın bağışlama sebebiyle (causadonandi) yapılmış olması... 339 3. Bağışlamanın sözleşme olması... 341 4. Bağışlamanın sağlararası muamele olması... 341 III. Bağışlama ehliyeti ve tasarruf yetkisi... 342 1. Bağışlama ehliyeti... 342 2. Bağışlamayı kabul ehliyeti... 343 3. Bağışlamada tasarruf yetkisi... 343 IV. Bağışlamanın çeşitleri ve bağlı oldukları şekil... 343 1. Bağışlama sözü verme (bağışlama vaadi)... 343 a. Tanımı... 343 b. Şekli... 344 c. Bağışlama vaadinin ifası... 344 aa. Geçerli bir bağışlama sözü vermenin (bağışlama vaadinin) ifası... 344 bb. Geçerli olmayan bir bağışlama sözü vermenin (bağışlama vaadinin) yerine getirilmesi... 344 2. Elden bağışlama... 345 a. Hukukî niteliği... 345 b. Şekli... 346 c. Konusu... 346 3. Koşullu bağışlama... 347 a. Bağışlayanın ölümüne bağlı olarak yapılan bağışlamalar... 347 b. Bağışlayana dönme şartı ile yapılan bağışlamalar (Vahibe rücu şartı ile bağışlama)... 348 c. Bağışlayana dönme koşullu bağışlamalar... 349

XXII İçindekiler 4. Yüklemeli (mükellefiyetli) bağışlama... 349 a. Yüklemeli bağışlamanın özellikleri... 350 b. Bağışlayanın yüklemeyi (mükellefiyeti) ifa etmekten kaçınmasının sonuçları... 351 c. Bağışlayanın yüklemeyi (mükellefiyeti) ifa etmekten kaçınma yetkisi... 351 V. Bağışlamanın hükümleri... 351 VI. Bağışlamanın ortadan kalkması (sona ermesi)... 352 1. Bağışlayanın ölümü... 352 2. Bağışlamanın geri alınması... 352 a. Bağışlayanın bağışlamayı-bağışlamanın yerine getirilmesinden sonra- geri alması... 353 b. Bağışlayanın bağışlama sözü vermeyi geri alması (ve ifadan kaçınması)... 354 3. Bağışlayanın mirasçılarının bağışlamayı geri alması... 354 4. Bağışlamayı ifa yükümlülüğünün ortadan kalkması... 354 İKİNCİ KISIM KULLANMA VE YARARLANMA HAKKI VEREN SÖZLEŞMELER BİRİNCİ BÖLÜM KİRA SÖZLEŞMESİ BİRİNCİ AYIRIM GENEL HÜKÜMLER 18. GENEL OLARAK KİRA SÖZLEŞMESİ... 359 I. Kira sözleşmesinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu nda düzenleniş biçimi... 359 II. Kira sözleşmesinin tanımı... 360 1. Genel olarak... 360 2. Kira sözleşmesinin tanımı... 361 III. Kira sözleşmesinin hukukî niteliği... 362 IV. Kira sözleşmesinin unsurları... 363 1. Kiraya verenin kullanılmasını kiracıya bıraktığı kiralanan... 364 2. Kiracının kiralananı kullanma karşılığı olarak ödediği kira bedeli... 367 3. Kiralananın kullanılması ile kira bedelinin mübadelesi konu edinen tarafların karşılıklı anlaşması... 372 V. Kira sözleşmesinin süresi... 374 19. KİRAYA VERENİN BORÇLARI... 384

İçindekiler XXIII I. Genel olarak... 384 II. Kiraya verenin kiralananı sözleşmede öngörülen kullanmaya elverişli durumda teslim borcu... 384 III. Kiraya verenin kiralananı sözleşme süresince sözleşmede öngörülen kullanıma elverişli halde bulundurma borcu... 387 IV. Kiraya verenin kiralananın ayıplarından sorumluluğu... 388 1. Genel olarak... 388 2. Kiraya verenin ayıptan sorumluluğunun gerçekleşmesi şartları.. 389 a. Kiralananda ayıp olarak nitelendirilecek eksiklik ya da bozuklukların bulunması... 389 b. Kiralananın ayıp nedeniyle sözleşmede öngörülen kullanmaya elverişli olmaması... 393 c. Kiralanandaki ayıbın gizli olması... 393 d. Kiraya verenin sorumluluğunun sözleşme ile sınırlandırılmamış veya kaldırılmamış olması... 395 e. Kiracının kiralananı muayene etmesi (gözden geçirmesi) ve ayıpları kiraya verene bildirmesi (ihbar)... 396 f. Kiracının ayıptan sorumlu olmaması... 397 g. Kiraya verenin kusuru... 397 3. Kiraya verenin kiralananın ayıplarından sorumluluğunun hükümleri... 398 a. Kiraya verenin kiralananın kiracıya teslimi anındaki ayıplardan sorumluluğu... 399 b. Kiraya verenin kiralananın sonradan ayıplı hale gelmesinden sorumluluğu... 402 aa. Kiraya verenden ayıbın giderilmesini (onarımı) talep hakkı... 402 bb. Kiracının kiralanandaki ayıbı bizzat kendisinin giderme imkânına sahip olması... 403 (a) Öncelikle kiralanan ayıplı olmalıdır... 404 (b) Ayıbın önemli olmaması halinde kiracı bu hakkı kullanabilir... 404 (c) Kiracı ayıbın uygun bir sürede giderilmesini istemeli, buna rağmen kiraya veren uygun sürede ayıbı gidermemelidir... 405 (d) Kiracı, ayıbı bir başkasına gidertmek zorunda değildir... 405 cc. Kira bedelinin indirilmesini talep hakkı... 407 dd. Kiracının ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini talep hakkı... 408

XXIV İçindekiler ee. Sözleşmeden dönme ya da sözleşmeyi feshetme hakkı... 411 ff. Kiracının ayıp dolayısıyla uğradığı olumlu zararın tazminini talep etmesi... 414 V. Kiraya verenin üçüncü kişinin ileri sürdüğü haklar sebebiyle sorumluluğu... 415 1. Kiraya verenin zapttan sorumluluğu... 416 a. Üçüncü kişi kiracıya karşı üstün hak ileri sürmeli... 417 b. Üçüncü kişinin ileri sürdüğü hak ile kiracının hakkı bağdaşmamalı... 418 c. Üçüncü kişi hakkını kiracıya karşı dava yoluyla ileri sürmeli... 418 d. Kiracı davayı kiraya verene bildirmeli (ihbar etmeli)... 419 e. Kiracının üçüncü şahsın hakkını bilmemesi gereği... 419 f. Kiraya verenin kusuru... 420 2. Kiraya verenin üçüncü kişinin sözleşmenin kurulmasından sonra üstün hak sahibi olmasından sorumluluğu... 421 a. Kiralananın el değiştirmesi (kira sözleşmesinin kurulmasından sonra temliki)... 421 b. Üçüncü kişinin kiralananda kira sözleşmesinin kurulmasından sonra- sınırlı ayni hak sahibi olması... 426 VI. Kiraya verenin kiralananın vergi ve benzeri yükümlülüklerine katlanma borcu... 427 VII.Kiraya verenin yan giderlere katlanma borcu... 428 20. KİRACININ BORÇLARI... 431 I. Genel olarak... 431 II. Kiracının kiralanana ilişkin zilyetlik ve kullanma haklarına bağlı borçları... 431 1. Kiracının kiralananı sözleşmeye uygun olarak özenle kullanma borcu... 432 2. Kiracının kiralananın bulunduğu taşınmazda oturan kişiler ile komşulara saygı gösterme borcu... 435 3. Kiralananı iyi bir durumda muhafazası için özen göstermek ve gereken bildirimleri yapmak yükümlülükleri... 437 4. Kiralananda ayıbın giderilmesine ve kiralananın gösterilmesine katlanma borcu... 438 5. Kiracının temizlik ve bakım giderlerini ödeme borcu... 444 6. Kiracının Kiralanana ilişkin zilyetlik ve kullanma haklarına Bağlı olan borçlarına aykırı davranması... 445

İçindekiler XXV III. Kiracının kiralananı başkasına kiraya vermesi ve kiralananı kullanma alacağını başkasına devretmesi hakları ile ilgili borçları... 448 1. Kiracının kiralananı başkasına kiraya vermesi (kiralaması)... 448 a. Genel olarak... 448 b. Alt kira sözleşmesi serbestisi... 449 c. Alt kira sözleşmesi serbestisinin sınırlanması... 450 d. Kiraya verenin rızası ve sonuçları... 453 2. Kiracının kiralanandaki kullanma alacağını başkasına devretmesi... 459 3. Kira sözleşmesinin devri... 461 a. Genel olarak... 462 b. Sözleşmenin devrinin şartları... 462 (a) Halen mevcut ve geçerli bir kira sözleşmesi olmalıdır... 462 (b) Kiraya verenin rızası gerekmektedir... 463 (c) Konut kiralarında kiraya verenin bu rızayı vermesi zorunluluğu yoktur... 464 (d) İsviçre Hukukunda çatılı işyeri kirası bakımından liraya verenin rıza vermesi borç olarak nitelendirilmektedir... 465 (e) Rıza yazılı şekilde olmalıdır... 466 (f) Kiraya veren rızasını genel olarak veya somut bir devir için açıklayabilir... 466 c. Kira sözleşmesinin devrinin sonuçları... 467 IV. Kiracının kira bedelini ifa borcu... 468 1. Kira bedelini ifa zamanı ve yeri... 468 2. Kiralananın kullanılmasının mümkün olmaması ile sözleşmenin bitiminden önce geri verilmesi halinde kira bedelinin ifası... 471 a. Kiralanın kullanılmasının mümkün olmaması ve kira bedelinin ifası... 471 b. Kiralananın sözleşmenin bitiminden önce geri verilmesi ve kira bedelinin ifası... 473 aa. Genel olarak... 473 bb. Kiracının kiralananı erken iadesi... 474 cc. Erken iadeye bağlanan sonuç... 475 c. Kiracının yeni bir kiracı bulması... 476 d. Kira bedelinden yararların indirilmesi (mahsubu)... 479 e. Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde durum... 480

XXVI İçindekiler 3. Kira bedelinin ifa edilmemesinin teminatı: Kiraya verenin hapis hakkı... 480 a. Genel olarak... 480 b. Hapis hakkının niteliği... 482 c. Hapis hakkının koşulları... 483 d. Hapis hakkının konusu... 484 e. Üçüncü şahıslara ait taşınırların hapis hakkına konu olması... 487 f. Hapis hakkının güvence altına aldığı alacak... 491 g. Hapis hakkının kullanımı... 493 4. Kiracının kira bedelini ifa etmemesi ve sonuçları... 496 a. Genel olarak kiracının kira bedelini ifa etmede gecikmesi... 496 b. Kira bedelinin ifa edilmemesi veya ifasında gecikme... 498 c. Kiraya verenin süre tayin etmesi... 503 d. Kira sözleşmesinin feshedilmesi ve hükümleri... 506 e. Kiracının kira bedelini ifada gecikmesi sebebiyle temerrüt faizinden sorumluluğu... 509 f. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin ifa edilmemesinin hükmü... 510 g. Kiracının iflas etmesinin kira sözleşmesine etkisi... 510 aa. Kiracının iflas etmesi... 511 bb. Kiracının ya da iflas masasının işleyecek kira bedelleri için uygun bir süre zarfında güvence göstermemesi... 512 cc. Güvence gösterilmemesi durumunda kiraya verenin sözleşmeyi feshetme hakkı... 514 V. Kiracının kiralananı geri verme borcu... 517 1. Genel olarak... 517 2. Kiracının kiralananı geri verme borcunun tabi olduğu hükümler... 520 3. Kiracının kiralananı teslim aldığı durumda geri verme borcu... 523 4. Kiralananın gözden geçirilmesi ve kiracıya bildirme... 525 21. KİRADA ÖZEL DURUMLAR... 529 I. Kiralananda yenilik ve değişiklik yapılması... 529 1. Genel olarak... 529 2. Yenilik ve değişiklik kavramları... 530 3. Yenilik ve değişiklik yapılması koşulları... 531 a. Kiracının rızası gerekmez... 531

İçindekiler XXVII b. Yenilik ve değişiklik kira sözleşmesinin feshini gerektiren boyutta olmamalıdır... 531 c. Kiraya veren ancak kiracıdan katlanması beklenebilecek yenilik ve değişikliği yapabilir... 533 d. TBK. m. 320 deki yenilik ve değişiklik kavramlarında dahil olmayan hususlar... 536 e. Yenilik ve değişiklik faaliyetinde kiracının menfaatlerini gözetme zorunluluğu... 536 4. Kiracının yenilik ve değişiklik yapması... 537 a. Kiracı ancak kiraya verenin rızasıyla kiralananda yenilik ve değişiklik yapabilir... 538 b. Kiraya veren tarafından açıklanmış geçerli bir rıza beyanı olmalıdır... 540 aa. Rızanın şekli... 540 bb. Kiraya verenin kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli bir durumda teslim etmek ve bu durumda bulundurmak borcunun kapsamına giren gider ve onarımların böyle bir muvafakatin konusu olup olamayacağı sorunu... 541 cc. Rızanın içeriği... 542 dd. Rızanın hukukî önemi... 543 II. Takastan feragat yasağı... 547 III. Kira bedelinin uyarlanması... 549 1. EBK dönemi bakımından kira bedelinin uyarlanması... 549 2. TBK döneminde kira bedelinin uyarlanması... 553 a. Genel olarak... 553 b. Kira bedelinin uyarlanmasının şartları... 554 aa. Sözleşmenin yapılmasından sonra olağanüstü bir durum ortaya çıkmalıdır... 554 bb. Taraflar sözleşmeyi yaparken olağanüstü durumu öngörmemiş olmalı ve kendilerinden öngörmeleri beklenememelidir... 556 cc. Olağanüstü durum uyarlama isteyen taraftan kaynaklanmamış olmalıdır... 557 dd. Olağanüstü durum, sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olan koşulları değiştirmiş olmalıdır... 559 ee. Koşullardaki değişiklik sonucu borçlunun sözleşmeye uymasını ve böylece borcunu ifa etmesini beklemek dürüstlük kuralına aykırılık oluşturmalıdır... 559 ff. Kural olarak borçlunun borcunu ifa etmemiş olması gerekir... 560

XXVIII İçindekiler gg. Belirtilen şartlara bağlı olarak borçlunun borcunu ifa etmesi aşırı güçleşmiş olmalıdır... 560 hh. Sözleşme tarafı uyarlama hakkından feragat etmemiş olmalıdır... 562 3. Uyarlamanın hüküm ve sonuçları... 563 22. KİRA SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ... 566 I. Genel olarak... 566 II. Sözleşme taraflarının sözleşme hükümlerine aykırı hareket etmesi sebebiyle sona ermesi... 567 III. Belirli süreli kira sözleşmesinin sürenin geçmesiyle sona ermesi... 568 IV. Belirsiz süreli kira sözleşmesinin feshi bildirme ile sona ermesi... 571 V. Kira sözleşmesinin önemli sebeplerden dolayı feshini... bildirme ile sona ermesi... 573 VI. Kiracının ölümü sebebiyle feshini bildirme ile sona ermesi... 577 1. Kiracının ölümü... 578 2. Kiracının mirasçılarının fesih bildirme sürelerine uyarak en yakın fesih dönemi sonu için feshi bildirmesi... 579 3. TBK. m. 333 e dayanan feshi bildirmede herhangi bir tazminat ödenmesinin gerekmemesi... 581 4. Konut ve çatılı işyeri kiralarında durum... 581 İKİNCİ AYIRIM KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KİRALARI 23. KONUT VE ÇATILI İŞYERİ KİRASI SÖZLEŞMELERİ... 585 I. Genel olarak... 585 1. Konut ve çatılı işyeri kirası kavramı... 585 2. Konut ve çatılı işyeri kirasına ilişkin hükümlerin uygulama alanı... 586 3. Kiracı aleyhine düzenleme ve sözleşmede değişiklik yapma yasağı... 587 4. Kira sözleşmesiyle bağlantılı hukuksal işlem (sözleşme)... 590 a. Genel olarak... 590 b. Bağlantılı hukuksal işlemin gerçekleşmesi koşulları... 592 aa. İşlem konut ve çatılı işyerine ilişkin kira sözleşmesiyle bağlantılı olmalıdır... 592 bb. Kiracıyı borç altına sokan işlem kira sözleşmesine yabancı olmalıdır... 593 cc. Kiracının yararı bulunmamalıdır... 594 II. Kiracının güvence vermesi... 598

İçindekiler XXIX 1. Genel olarak... 598 2. Güvence sınırı... 600 3. Güvence kapsamı... 602 4. Bankaya yatırma veya depo zorunluluğu... 604 5. Güvence üzerinde tasarruf ve güvencenin banka tarafından (geri) verilmesi... 608 III. Kira bedeli ve tespiti... 611 1. 818 sayılı BK ve 6570 sayılı GKHK dönemi... 611 a. 18.11. 1964 gün ve E. 1964/2 K.1964/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı... 612 aa. Yargıtay ın evvelki uygulamasına göre kira parasının miktar olarak tespiti... 613 bb. Yargıtay ın yeni uygulamasına göre kira parasının miktar olarak tespiti... 615 cc. 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun a bazı maddeler eklenmesine dair Kanun Tasarısı na göre kira parasının miktar olarak tespiti... 620 b. 7.7.1965 gün ve E.1965/5 K. 1965/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı... 622 c. 21.12.1966 gün ve E. 1966/19 K. 1966/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Bir. Kararı... 623 d. 6570 sayılı GKHK. nun kira parasının tesbit edilmesi ile ilgili diğer hükümleri... 625 aa. Mobilyalı kiraya vermenin kira parasına etkisi... 625 bb. Yakıt parasındaki değişikliğin kira parasına etkisi... 625 cc. 6570 sayılı K. nun kira parası ile ilgili düzenlemesine aykırı hareket etmenin müeyyidesi... 625 2. 6098 sayılı TBK.nun Kira Bedeli düzenlemesi... 626 a. Genel olarak... 626 b Kira bedelinin tespiti (belirlenmesi)... 626 aa. Kira bedelinin tespitinde kiracı aleyhine düzenleme yasağı uygulama alanı bulmaz... 627 bb Kira tespitine ilişkin esaslar kural olarak sözleşmenin uzaması halinde uygulama alanı bulur... 627 cc. Taraflar yeni dönem kira bedeline ilişkin anlaşma yapmış olabilirler... 628 (a) Bir yıllık kira sözleşmelerinde durum... 628 (b) Bir yıldan daha uzun süreli kira sözleşmelerinde durum... 629

XXX İçindekiler dd. Taraflar yeni dönem kira bedeline ilişkin anlaşma yapmamış olabilirler... 630 (a) Üfe sınırlaması ve kira bedeli tespiti esasları... 630 (b) Emsal ve kira bedeli tespiti esasları... 631 ee. Kira bedelinin yabancı para olarak belirlenmesinde durum... 635 (a) Kira bedelinin beş yıl süreyle sabitliği kuralı... 635 (b) Beşinci yıldan sonra kira bedelinin belirlenmesi... 636 c. Tespit davası... 637 IV. Aile Konutu... 639 1. Genel olarak... 639 2. Kira sözleşmesinin feshi için diğer eşin rızasının aranması... 640 3. Eşin bildirim yoluyla kira sözleşmesine taraf haline gelebilmesi... 644 V. Konut ve çatılı işyeri kiralarında sözleşmenin sona ermesi... 647 1. Genel hükümler uyarınca sona erme... 647 2. Kira sözleşmesinin bildirim yoluyla sona ermesi... 649 a. Belirli süreli kira sözleşmesi bakımından... 649 aa. Belirli süreli konut ve çatılı işyeri kirası süresinin dolmasıyla sona ermez... 649 bb. Belirli süreli konut ve çatılı işyeri kira sözleşmesini ancak kiracı sona erdirebilir... 650 cc. Yazılı bildirim gereklidir... 650 dd. Yazılı bildirim kira süresinin bitiminden en az onbeş gün önce yapılmalıdır... 650 ee. Sözleşmenin kendiliğinden uzaması... 651 ff. On yıllık uzama süresinin sonunda kiraya verenin de bildirimde bulunarak sözleşmeyi sona erdirme hakkı vardır... 653 b. Belirsiz süreli kira sözleşmesinde fesih bildirimi ile sona erme... 655 c. Bildirim şekli... 656 3. Kira sözleşmesinin dava (tahliye davası) yoluyla sona ermesi... 657 a. Genel olarak... 657 b. Tahliye davası sebeplerinin sınırlılığı... 659 c. Dava açma süresinin uzaması... 661 aa. Genel olarak... 661 bb. TBK.m.353 ün kapsamı ve özelliği konusunda şu hususları belirtebiliriz... 661

İçindekiler XXXI (a) Uzama konut ve çatılı işyeri kiraları için kabul edilmiştir... 661 (b) TBK.m.353 de düzenlenen uzama kiraya veren bakımından geçerlidir... 661 (c) Uzama sebep ayırımı yapılmaksızın dava yolu için öngörülmüştür... 662 (d) Kiraya veren bir aylık süre zarfında kiracıya bildirimde bulunmalıdır... 662 (e) Bildirim yazılı olmak zorundadır... 662 (f) Dava açma hakkı bir yıl uzayacaktır... 663 d. Yeniden kiralama yasağı... 663 aa. Genel olarak... 663 bb. Gereksinim sebebiyle tahliye durumunda üç yıl kiraya verme yasağı... 664 cc. Yeniden inşa ve imar amacıyla tahliye durumunda üç yıl süreyle eski kiracıdan başkasına kiraya verme yasağı ve eski kiracının öncelikle kiralama hakkı... 667 dd. Kiraya verme yasaklarına aykırılığın yaptırımı... 670 VI. Tahliye Sebepleri... 671 A. KİRAYA VERENDEN KAYNAKLANAN TAHLİYE SEBEPLERİ... 671 1. Kiraya verenin konut gereksinimi sebebiyle tahliye... 671 a. Konut gereksinimi belli şahıslara ilişkin olmalı... 671 b. Konut gereksinimi gerçek olmalı... 673 c. Bir aylık süre içinde dava açılmış olmalı... 676 2. Kiraya verenin işyeri gereksinimi sebebiyle tahliye... 677 a. İşyeri gereksinimi belli şahıslara ilişkin olmalı... 677 b. İşyeri gereksinimi gerçek olmalı... 678 c. Bir aylık süre içinde dava açılmış olmalı... 679 3. Yeni malikin konut veya işyeri gereksinimi sebebiyle tahliye... 679 a. Bir kimse kiradaki taşınmazın mülkiyetini sonradan edinmiş olmalı... 680 b. Belli şahısların konut ya da işyeri gereksinimi olmalı... 680 c. Yeni malik bir aylık süre zarfında tahliye bildirimle talep edilmiş olmalı... 680 d. Altı ay sonra tahliye davası açılmış olmalı... 681 4. Kiralananın yeniden inşa veya imarı sebebiyle tahliye... 682

XXXII İçindekiler a. Kiralananın yeniden inşası veya imarı amacıyla esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekli olmalı... 683 b. Yapılacak tamir, genişletme veya değiştirilmesi faaliyeti esnasında taşınmazın içinde oturmanın veya çalışmanın imkansızlaştığı anlaşılmış olmalı... 684 c. Bir aylık süre içinde dava açılmış olmalı... 684 B. KİRACIDAN KAYNAKLANAN TAHLİYE SEBEPLERİ... 684 1. Yazılı tahliye taahhüdü sebebiyle tahliye... 684 a. Tahliye taahhüdünü bizzat kiracı yapmış olmalı... 685 b. Tahliye taahhüdü yazılı olmalı... 685 c. Tahliye taahhüdü kiralananın tesliminden sonra verilmiş olmalı... 685 d. Taahhütte gösterilen tarihten itibaren bir aylık süre içinde icraya başvurmalı veya dava açılmış olmalı... 688 2. İki haklı ihtar sebebiyle tahliye... 689 a. Kiracı haklı olarak ihtar edilmiş olmalı... 690 b. İhtar yazılı ve hangi vadeye ait kira parasının istendiğini belirtir şekilde olmalı... 691 c. İki haklı ihtar yapılmış olmalı... 691 d. Bir aylık süre içinde dava açılmış olmalı... 693 3. Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin oturmaya elverişli konutunun varlığı sebebiyle tahliye... 693 a. Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin bir konutu olmalı... 694 b. Konut aynı ilçe veya belde sınırları içinde olmalı... 694 c. Konut kiracının kullanımına elverişli olmalı... 695 d. Kiraya veren kira sözleşmesinin kurulması sırasında bu durumu bilmemeli... 695 e. Bir aylık sürede dava açılmış olmalı... 695 ÜÇÜNCÜ AYIRIM ÜRÜN (HASILAT) KİRASI 24. ÜRÜN (HASILAT) KİRASI SÖZLEŞMESİ... 697 I. Genel bakış... 697 II. Genel olarak ürün kirası sözleşmesi... 697 1. Ürün kirası sözleşmesinin tanımı... 697 2. Ürün kirası sözleşmesinin hukuki niteliği... 698 3. Ürün kirası sözleşmesinin unsurları... 698

İçindekiler XXXIII a. Kiraya verenin (kiralayanın) kullanılmasını ve ürünlerinin devşirilmesini kiracıya bıraktığı kiralanan... 699 b. Kiracının kullanma ve işletme karşılığı olarak ödediği kira parası... 700 c. Kiralananı kullanma ve işletme ile kira bedelini ödemenin mübadelesini konu edinen tarafların karşılıklı anlaşması... 700 4. Ürün kirası sözleşmesinin süresi... 701 III. Ürün kirası sözleşmesinde kiraya verenin borçları... 701 1. Kiracıya verenin kiralananı sözleşmenin amacına uygun kullanılmaya ve işletmeye elverişli durumda teslim borcu... 702 2. Kiraya verenin kiralananı sözleşme süresince sözleşmenin amacına uygun kullanılmaya ve işletmeye elverişli halde bulundurma borcu... 702 3. Kiraya verenin ayıptan sorumluluğu... 702 4. Kiraya verenin zapttan sorumluluğu... 703 a. Kiralananda sözleşmenin kurulması anında mevcut üçüncü kişilerin hakları dolayısıyla zapttan sorumluluğu (gerçek zapt)... 703 b. Kiralananın kira sözleşmesinin kurulmasından sonra temliki (gerçek olmayan zapt)... 703 5. Kiraya verenin kiralananın vergi ve benzeri yükümlülükleri ödeme borcu... 704 IV. Ürün kirası sözleşmesinde kiracının borçları... 704 1. Kiracının kiralananı kullanma ve işletmesiyle ilgili borçları... 705 a. Kiralananı iyi işletme borcu... 705 b. Kiralananın iyi halde muhafazası için özen gösterme borcu... 705 c. Kiracının kiralananın işletilmesinin gerektirdiği olağan giderleri yapma borcu... 705 d. Kiracının kiraya verenin zaptta ya da ayıptan sorumluluğunu gerektiren bir durumun varlığı halinde gerekli ihbarları yapma borcu... 705 e. Kiracının kiralananı kullanma ve işletilmesiyle ilgili borçlarına aykırı hareket etmesi... 705 2. Kiracının kiralananı başkasına kiraya vermesi ve kira alacağını başkasına temlik etmesi yasağı ve istisnası... 706 3. Kiracının kira bedelini ve yan giderleri ödeme borcu... 707 a. Kira bedelini ve yan giderleri ödeme zamanı... 707 b. Kiralananın kullanılmasının mümkün olmamasına rağmen kira bedelini ödenmesi... 707

XXXIV İçindekiler c. Kiracının kira parasından indirim isteyebilme imkânı... 707 d. Kira parasının ödenmemesinin teminatı: Kiralayanın hapis hakkı... 708 e. Kiracının kira bedelinin ödememesi ve sonuçları... 708 4. Kiracının kiralananı geri verme borcu... 709 a. Kiracının kiralananı geri verme borcunun kapsamı... 709 b. Defter tutulması halinde kiracının kiralananı geri verme borcunun kapsamı... 709 c. Tarımsal taşınmazların ürün kirasında sözleşmenin sona ermesinde semerelerin kime ait olacağı sorunu... 710 d. Düzenli bir işletmenin gerektirdiği stokların bırakılması... 711 V. Ürün kirası sözleşmesinin sona ermesi... 711 1. Ürün kirası sözleşmesinin sözleşme taraflarının sözleşme hükümlerine aykırı hareket etmesi sebebiyle sona ermesi... 711 2. Belirli süreli kira sözleşmelerinde sürenin geçmesiyle sona erme... 712 3. Belirsiz süreli kira sözleşmelerinin feshi bildirme ile sona ermesi... 712 4. Ürün kirası sözleşmesinin önemli sebeplerden dolayı feshini bildirme ile sona ermesi... 712 5. Ürün kirası sözleşmesinin kiracının ölümü sebebiyle feshini bildirme ile sona ermesi... 713 VI. Hayvan kirası sözleşmesi... 713 1. Hayvan kirası sözleşmesinin konusu... 713 2. Hayvan kirası sözleşmesinde kiracının sorumluluğu... 713 3. Hayvan kirası sözleşmesinin feshi bildirme ile sona ermesi... 714 İKİNCİ BÖLÜM ÖDÜNÇ SÖZLEŞMELERİ BİRİNCİ AYIRIM KULLANIM ÖDÜNCÜ (ÂRİYET) 25. KULLANIM ÖDÜNCÜ (ÂRİYET) SÖZLEŞMESİ... 715 I. Genel olarak... 715 II. Genel olarak kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesi... 715 1. Kullanma ödüncü (âriyet) sözleşmesinin tanımı... 715 2. Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin hukukî niteliği... 716 3. Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin unsurları... 717 a. Kullanım ödüncü (âriyet) konusu bir şey veya hakkın bulunması... 717

İçindekiler XXXV b. Kullanım ödüncü (âriyet) konusu şey veya hakkın kullanılmasının başkasına bırakılması... 718 c. Kullanım ödüncü (âriyet) konusunun kullanılmasının bırakılmasının karşılıksız olması... 718 d. Kullanım ödüncü (âriyet) alanın geri verme borcunun bulunması... 719 e. Tarafların anlaşması... 719 4. Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin süresi... 719 III. Kullanım ödüncü (âriyet) verenin borçları... 719 1. Ödünç Konusunu kullanılmak üzere vırakma borcu... 719 2. Olağanüstü giderleri ödeme borcu... 720 IV. Kullanım ödüncü (âriyet) alanın borçları... 720 1. Sözleşmeye ya da konunun niteliğine uygun kullanma borcu... 721 2. Ödünç konusunu başkasına kullandırmama borcu... 721 3. Olağan giderlerine katlanma borcu... 722 4. Ödünç konusunu sözleşmenin sona ermesiyle geri verme borcu... 722 5. Birden çok birlikte kullanım ödüncü (âriyet) alanların sorumluluğu... 723 V. Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin sona ermesi... 724 1. Kullanım ödüncü (âriyet) alanın sözleşmeye aykırı hareket etmesi sebebiyle sona ermesi... 724 2. Sürrenin geçmesiyle sona erme... 724 3. Kullanmak ya da kullanma için gerekli sürenin geçmesiyle sona erme... 725 4. Sözleşmede bir sürenin ya da kullanma tarzının kararlaştırılmadığı durumlarda kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin sona ermesi... 725 5. Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin kullanım ödüncü (âriyet) verenin önceden bilinemeyen acele ihtiyacı sebebiyle sona ermesi... 725 6. Kullanım ödüncü (âriyet) sözleşmesinin kullanım ödüncü (âriyet) alanın ölümüyle sona ermesi... 726 İKİNCİ AYIRIM TÜKETİM ÖDÜNCÜ ( KARZ ) 26. TÜKETİM ÖDÜNCÜ (KARZ) SÖZLEŞMESİ... 727 I. Genel olarak... 727 II. Genel olarak tüketim ödüncü (karz) sözleşmesi... 727 1. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinin tanımı... 727

XXXVI İçindekiler 2. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinin hukuki niteliği... 728 3. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinin unsurları... 729 a. Tüketim ödüncü (karz) konusu bir miktar para veya mislî eşyanın bulunması... 729 b. Ödünç verenin tüketim ödüncü (karz) konusunun mülkiyetini ödünç alana geçirmeyi borçlanması... 730 c. Ödünç alanın miktar ve vasıfta eşit aynı neviden diğer şeyleri geri vermeyi taahhüt etmesi... 730 d. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinde ödünç alanın faiz ödeme borcunun kararlaştırılabilmesi... 731 aa. Âdi (ticari olmayan) tüketim ödüncü (karz) sözleşmelerinde faiz kararlaştırılması... 731 bb. Ticari tüketim ödüncü (karz) sözleşmelerinde faiz... 734 cc. Kredi kartı işlemlerinde faiz... 741 e. Tarafların anlaşması... 742 III. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinde ödünç verenin borçları... 745 1. Ödünç verenin ödünç konusunun mülkiyetini geçirme ve teslim borcu... 745 2. Ödünç verenin ayıptan ve zapttan sorumluluğu... 746 IV. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinde ödünç alanın borçları... 746 1. Faizli tüketim ödüncü (karz) sözleşmelerinde ödünç alanın ödünç konusunu teslim alma borcu... 746 2. Faizli tüketim ödüncü (karz) sözleşmelerinde ödünç alanın faiz ödeme borcu... 747 3. Ödünç alanın sözleşme giderlerini ödeme borcu... 747 4. Ödünç alanın ödünç konusunu mislen geri verme borcu... 747 V. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinin sona ermesi... 748 1. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinde ödünç konusunun geri verilmesi zamanını tarafların belirlemesi durumunda sona erme.748 a. Tarafların ödünç konusunun geri verilmesi zamanı ile ilgili olarak muayyen bir vade kararlaştırmaları... 748 b. Tarafların tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinin feshi bildirme ile sona ereceğini kararlaştırmaları... 748 2. Tüketim ödüncü (karz) sözleşmesinde ödünç konusunun geri verilmesi zamanını tarafların belirlememesi durumunda sona erme... 749 3. Ödünç alanın vadeden önce geri verme borcunu ifa etmesi... 749

İçindekiler XXXVII ÜÇÜNCÜ BÖLÜM FİNANSAL KİRALAMA, FAKTORİNG ve FİNANSMAN SÖZLEŞMELERİ 27. FİNANSAL KİRALAMA (LEASİNG), FAKTORİNG ve FİNANSMAN SÖZLEŞMELERİ... 751 I. Genel bakış... 751 II. Finansal Kiralama (Leasing) Sözleşmesi... 760 A. GENEL OLARAK FİNANSAL KİRALAMA (LEASING) SÖZLEŞMESİ... 760 1. Finansal kiralama (leasing) sözleşmesinin tanımı ve unsurları... 760 a. Kiralayan olarak bir katılım bankası, kalkınma ve yatırım bankası ya da finansal kiralama şirketinin varlığı... 762 aa. Mülga Finansal Kiralama Kanunu na göre getirilen düzenleme... 762 bb. Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu na göre getirilen düzenleme... 765 (a) Kuruluş ve faaliyet izinleri... 765 (i) Kuruluş izni... 765 (ii) Kuruluş şartları... 765 (iii) Kurucularda aranan şartlar... 766 (iv) Faaliyet izni... 767 (v) Şubeler... 768 (vi) Şirketin yapamayacağı iş ve işlemler... 768 (b) Ana sözleşmeye ilişkin hükümler... 769 (i) Ana sözleşme değişiklikleri... 769 (ii) Pay edinim ve devirleri... 770 (c) Birleşme, devir, bölünme ve tasfiye... 770 b. Kiralayanın finansal kiralama konusu malın zilyetliğini her türlü faydayı sağlamak üzere kiracıya bırakması... 771 c. Kiracının kiralayana kararlaştırılan kira parasını (finansal kiralama bedeli) ödeme borcu altına girmesi... 773 d. Kiralayan finansal kiralama şirketi ile kiracının karşılıklı anlaşması... 774 e. 3226 sayılı finansal kiralama sözleşmesinin belli bir süre feshedilmemek şartı ile yapılması... 774 2. Finansal kiralama (leasing) sözleşmesinin çeşitleri ve karşıladığı ihtiyaçlar... 776 3. Finansal kiralama sözleşmesinin şekli, tescili ve şerhi... 777

XXXVIII İçindekiler 4. Finansal kiralama sözleşmesine uygulanacak hükümlerin tesbiti... 780 5. Finansal kiralama sözleşmesinin hukukî niteliği... 782 B. FİNANSAL KİRALAMA (LEASING) SÖZLEŞMESİNDE KİRACININ HUKUKİ DURUMU... 783 1. Finansal kiralama konusu malın kiracıya teslim edilmediği dönemde kiracının hukukî durumu... 783 2. Finansal kiralama konusu malın kiracıya teslim edildiği dönemde kiracının hukukî durumu... 785 a. Finansal kiralama sözleşmesinde kiracının borçları... 785 aa. Kiracının kiralananı kullanma ve ondan yararlanma borcu... 785 bb. Kiracının kiralananı özenle ve tahsis gayesine uygun olarak kullanma borcu... 786 cc. Kiracının kiralananın her türlü bakımını yapma ve onu koruma borcu... 787 dd. Kiracının kiralananın bakım ve onarım masraflarına katlanma borcu... 787 ee. Kiracının kiralanana ilişkin sigorta primlerini ödeme borcu... 787 ff. Kiracının kiralananın zilyetliğini başkasına devretmeme borcu... 787 gg. Kiracının finansal kiralama bedelini ödeme borcu... 789 hh. Kiracının finansal kiralama konusu malı geri verme borcu... 793 b. Kiracının sözleşme süresinde kiralananın hasar ve ziyaından sorumlu olması... 794 c. Sözleşmeyle kiracıya kira süresinin sonunda kullanılmak üzere satın alma (alım) hakkını ya da kiralananın mülkiyetini edinme hakkının tanınması... 795 d. Kiracının iflasının ya da icra takibine uğramasının finansal kiralama sözleşmesine etkisi... 796 C. FİNANSAL KİRALAMA (LEASING) SÖZLEŞMESİNDE KİRALAYANIN (FİNANSAL KİRALAMA ŞİRKETİNİN) HUKUKİ DURUMU... 798 1. Kiralayanın (finansal kiralama şirketinin) finansal kiralama konusu malda finansal kiralama şeklinde tasarrufta bulunmaya yetkili olması... 798 2. Finansal kiralama sözleşmesinde kiralayanın borçları... 800

İçindekiler XXXIX a. Kiralayanın kiralama konusu malın zilyetliğini kiracıya geçirme borcu... 800 b. Kiralayanın kiracıya kiralanan mal üzerinde her türlü faydayı elde etme imkânı sağlama borcu... 800 c. Kiralayanın kiralama konusu malı sözleşme süresince sigorta ettirme borcu... 801 d. Kiralayanın kiralama konusu malı başkasına devretmeme borcu... 801 3. Kiralayanın iflası veya icra takibine uğramasının finansal kiralama sözleşmesine etkisi... 802 D. FİNANSAL KİRALAMA (LEASING) SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ... 803 1. Finansal kiralama sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesi... 805 a. Finansal kiralama sözleşmesinin sözleşme süresinin bitmesi sebebiyle sona ermesi... 805 b. Finansal kiralama sözleşmesinin kiracıya ilişkin sebeplerle kendiliğinden sona ermesi... 805 c. Finansal kiralama sözleşmesinin kiralayana ilişkin sebeplerle kendiliğinden sona ermesi... 806 d. Finansal kiralama sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesinin sonuçları... 806 2. Finansal kiralama sözleşmesinin taraflardan birinin feshetmesiyle sona ermesi... 806 III. Faktoring (Genel Alacak Tahsili) Sözleşmesi... 810 1. Genel olarak... 810 2. Faktoring sözleşmesinin tanımı... 812 3. Faktoring sözleşmesinin unsurları... 813 a. Bir faktoring şirketinin varlığı gerekir... 813 b. Müşteri tarafından faktoring şirketine bir alacağın devredilmesi... 813 c. Faktoring şirketinin müşterisine sağladığı tahsilatın Kanun da belirtilen belli fonksiyonları içermesi... 813 d. Tarafların anlaşması... 813 4. Faktoring sözleşmesinin hukukî niteliği... 814 5. Faktoring sözleşmesinin şekli... 814 6. Faktoring sözleşmesinin hükümleri... 814 a. Genel olarak... 814 b. Faktoring şirketin borçları... 815

XL İçindekiler aa. Alacakları devralma borcu... 815 bb. Ödeme yapma borcu... 815 cc. Alacakların tahsilinde özen gösterme ve diğer hizmetleri yerine getirme borcu... 815 dd. Garanti sağlama borcu....815 ee. Sır saklama borcu... 815 c. Müşterinin borçları... 815 aa. Alacağın devri borcu... 816 bb. Alacağın devrini borçluya bildirme borcu... 816 cc. Teminat verme borcu... 816 dd. Garanti verme borcu... 816 ee. Faiz, komisyon ve masrafları ödeme borcu... 816 ff. Bigi ve belge verme borcu... 817 gg. Alacakların devrinin ve diğer edimlerin amacına ulaşmasına engel olmama borcu...817 7. Faktoring sözleşmesinin sona ermesi... 817 IV. Finansman Sözleşmesi (özellikle Konut Finansmanı Sözleşmeleri)... 817 A. FİNANSMAN SÖZLEŞMESİ... 817 1. Genel olarak... 817 2. Finansman sözleşmesinin tanımı... 818 3. Finansman sözleşmesinin unsurları... 819 a. Bir finansman şirketinin varlığı gerekir... 819 b. Bir mal veya hizmetin alımına ilişkin kredinin sağlanması... 819 c. Sağlanan kredinin alıcının nam ve hesabına kredi veren tarafından satıcıya ödenmesi... 819 d. Finansman şirketi ile satıcı arasında önceden yapılmış bir çerçeve sözleşmenin bulunması... 819 e. Tarafların anlaşması... 820 4. Finansman sözleşmesinin hukukî niteliği... 820 5. Finansman sözleşmesinin şekli... 820 6. Finansman sözleşmesinin hükümleri... 820 a. Genel olarak... 820 b. Finansman Şirketinin borçları... 820 aa. Sözleşmede kararlaştırılan şekliyle alıcıya krediyi sağlama borcu... 820 bb. Sağlanan kredinin doğrudan satıcıya ödeme borcu... 820

İçindekiler XLI c. Alıcının borçları... 821 aa. Satıcıdan temin edilen mal veya hizmetin teslim alma borcu... 821 bb. Satıcıya ödenen kredi tutarını finansman şirketine ödeme borcu... 821 7. Finansman sözleşmesinin sona ermesi... 821 B. KONUT FİNANSMANI SÖZLEŞMELERİ (ÖZELLİKLE KONUT KREDİSİ SÖZLEŞMESİ)... 821 1. Genel olarak... 821 2. Konut kredisi sözleşmesinin tanımı... 823 3. Konut kredisi sözleşmesinin unsurları... 824 a. Meslekî ve ticarî olamayan bir konutu edinmeye yönelik bir miktar kredinin verilmesi... 824 b. Kredi alanın krediyi belli bir ödeme planı çerçevesinde geri ödeme borcu... 824 c. Konut finansmanı kuruluşu ile tüketicinin anlaşması... 825 4. Konut kredisi sözleşmesinin hukukî niteliği... 825 5. Konut kredisi sözleşmesinin şekli... 826 6. Konut Kredisi sözleşmesinin hükümleri... 826 a. Kredi alanın borçları... 826 aa. Sözleşme müzakereleri aşamasında kredi verene bilgi verme borcu... 826 bb. Krediyi kabul borcu... 826 cc. Krediyi geri ödeme borcu... 826 dd. Faiz ödeme borcu... 827 ee. Teminat gösterme borcu... 827 ff. Sigorta borcu... 827 gg. Sözleşmme masraflarını ödeme borcu... 827 b. Kredi verenin borçları... 828 aa. Sözleşme öncesi tüketiciyi bilgilendirme borcu828 bb. Krediyi ödeme borcu... 828 cc. Sözleşmede öngörülen şartların tüketici aleyhine değiştirmeme borcu... 828 dd. Sır saklama borcu... 828 7. Konut kredisi sözleşmesinin sona ermesi... 829 a. Devri edim olark son taksidin ödenmesi... 829 b. Erken ödeme ile sona erme... 829 c. Ölüm, fiil ehliyetinin kaybı, iflas... 829

XLII İçindekiler d. Sözleşmeden dönme... 830 8. EK: Konut finansmanı sistemi (Mortgage)... 830 ÜÇÜNCÜ KISIM İŞ GÖRME SÖZLEŞMELERİ BİRİNCİ BÖLÜM HİZMET SÖZLEŞMELERİ BİRİNCİ AYIRIM GENEL HİZMET SÖZLEŞMESİ 28. GENEL HİZMET SÖZLEŞMESİ... 841 I. Genel Bakış... 841 II. Genel hizmet sözleşmesinin tanımı, unsurları ve özellikleri... 844 1. Genel hizmet sözleşmesinin tanımı ve unsurları... 844 a. İşçinin bir süre işverene bağımlılık ilişkisi içinde bir hizmet görmesi veya görmeyi vaad etmesi... 847 b. Hizmet görülmesinin veya hizmet edimi vaadinde bulunulmasının bir ivaz (ücret) karşılığında olması... 847 c. Tarafların anlaşması veya bir karşılık ödenmesine yolaçacak bir hizmet ilişkisinin varlığı... 848 aa. Geçerli bir anlaşmanın varlığı... 849 bb. Geçerli bir anlaşmanın mevcut olmamasına rağmen fiilî bir hizmet ilişkisine geçerli bir anlaşma varmış gibi sonuçlar bağlanması... 851 2. Hizmet sözleşmesinin hukukî niteliği, özellikleri, çeşitleri ve tabi olduğu hükümler... 854 a. Hizmet sözleşmesinin hukukî niteliği ve özellikleri... 854 b. Hizmet sözleşmesinin çeşitleri... 859 aa. Borçlar Kanunu na ve özel kanunlara tâbi hizmet sözleşmeleri ayırımı... 859 bb. Ferdi (bireysel) iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi ve takım sözleşmeleri ayırımı... 859 cc. Sürekli işleri konu edinen hizmet sözleşmesi ve süreksiz işleri konu edinen hizmet sözleşmesi ayırımı... 861 dd. Belirli süreli hizmet sözleşmesi ve belirsiz süreli hizmet sözleşmesi ayırımı... 862 ee. Deneme süreli hizmet sözleşmeleri... 863 ff. Çıraklık sözleşmesi... 863 gg. Diğer hizmet sözleşmesi çeşitleri... 864 c. Hizmet sözleşmesinin tabi olduğu hükümler... 865

İçindekiler XLIII aa. Kanun, tüzük ve yönetmelik hükümleri... 865 bb. Toplu iş sözleşmesi ile getirilen düzenlemeler... 865 cc. İşyeri iç yönetmelikleri ve işyeri uygulamaları... 866 dd. İş sahibinin sevk ve idare (işverenin yönetim) hakkı... 866 III. Hizmet sözleşmesinde işçinin borçları... 866 1. İşçinin bizzat çalışma borcu... 867 2. İşçinin genel düzenlemelere ve işverenin (işsahibinin) talimatına uyma (itaat) borcu... 867 3. İşçinin işverenin (işsahibinin) denetimine katlanma borcu... 868 4. İşçinin sözleşme konusu işi özenle yapma (ihtimam, özen) borcu.868 5. İşçinin sadakat (bağlılık) borcu... 872 6. İşçinin teslim ve hesap verme borcu... 874 7. İşçinin fazla çalışma borcu... 874 8. İşçinin işverene (işsahibine) ait eşyayı usulüne uygun kullanma ve koruma borcu... 876 9. İşçinin düzenlemelere ve talimata uyma borcu... 876 10. İşçinin akdi nitelikteki rekabet yapmama borcu (rekabet yapmama sözleşmesi)... 878 a. Rekabet yasağı sözleşmesinin geçerlilik şartları... 879 b. Rekabet yasağı sözleşmesinin hükümleri... 881 c. Rekabet yasağı sözleşmesinin sona ermesi... 882 11. Götürü hizmet sözleşmelerinde işçinin borçları... 883 IV. Hizmet sözleşmesinde işverenin borçları... 884 1. İşverenin ücret ödeme borcu... 885 a. Ücretin yüksekliği (miktarı)... 888 b. Ücretin hesaplanması ve ödenmesi şekilleri... 888 c. Ücretin ödenmesi zamanı ve işverenin (işsahibinin) avans verme borcu... 891 d. Ücretin ödenme yeri, ödemenin kime yapılacağı ve ispatı... 893 e. İşverenin (işsahibinin) fazla çalışma için ücret ödeme zorunda olması... 894 f. İş yapılmadığı halde (işgörme ediminin ifasının engellenmesi halinde) işverenin ücret ödeme zorunda olması... 895 aa. İşverenin temerrüde düşmesi... 895 bb. Parça başına veya götür işlerde işverenin iş verme borcuna aykırı hareket etmesi ve işçinin ücreti... 897 cc. İşçinin çalışmamasına rağmen ücrete hak kazanması... 898 g. İşçinin ücret alacağının teminat altına alınması... 899

XLIV İçindekiler aa. İşçinin ücret alacağının haciz, devir ve rehin edilmezliği... 900 bb. İşçinin ücret alacağının takas edilmezliği... 900 cc. İşçinin ücret alacağının tehlikede bulunmasından dolayı hizmet hizmet sözleşmesinin feshedilmesi... 900 dd. Ücrettten zarar karşılığı kesinti yapılması... 901 ee. İşçinin ücret alacağını koruyan diğer mevzuat hükümleri... 901 h. Ücret alacağının tâbi olduğu zamanaşımı... 902 2. İşverenin işçiye iş araç ve malzemeleri verme borcu... 903 3. İşverenin işçinin giderlerini karşılama borcu... 903 4. İşverenin işçinin kişiliğinin korunması ile ilgili borçları... 905 a. İşverenin işçinin kişiliğinin korunması ile ilgili genel nitelikli borçları... 905 b. İşverenin, ev düzeni içinde çalışmada, işçinin kişiliğinin korunması ile ilgili borçları... 911 c. İşverenin, işçiye ait kişisel verileri kullanması ile ilgili borçları... 911 5. İşverenin işçinin tatil ve izin hakkını kullanması ile ilgili borçları... 912 6. İşverenin işçiye hizmet belgesi (çalışma belgesi, şahadetname, bonservis) verme borcu... 914 7. İşverenin işçinin hizmet buluşlarına ilişkin borcu... 915 8. İşverenin diğer borçları... 916 V. Özel durumlar 918 1. Ceza koşulu ve ibra... 918 2. Hizmet ilişkisinin devri... 921 a. İşyerinin tamamının veya bir bölümünün devri... 921 b. Sözleşmenin devri... 923 VI. Hizmet sözleşmesinin sona ermesi... 924 1. Hizmet sözleşmesinin sona ermesi sebepleri... 924 a. Belirli süreli hizmet sözleşmelerinde sözleşme süresinin sona ermesi... 924 aa. Kural: Belirli süreli hizmet sözleşmelerinin sürenin bitimiyle kendiliğinden sona ermesi... 924 bb. İstisnası: Bazı belirli süreli hizmet sözleşmelerinin fesih bildirimiyle sona ermesi... 925 b. Belirsiz süreli hizmet sözleşmelerinin sona ermesi... 926 c. Hizmet sözleşmesinin haklı sebeplerle (derhâl) fesih

İçindekiler XLV yoluyla sona erdirilmesi... 928 d. Hizmet sözleşmesinin taraflarından birinin ölümü sebebiyle sona ermesi... 932 2. Hizmet sözleşmesinin sona ermesinin sonuçları... 932 a. Borçların muaccel olması... 932 b. Geri verme yükümlülüğü... 933 İKİNCİ AYIRIM PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMESİ 29. PAZARLAMACILIK SÖZLEŞMESİ... 935 I. Tanımı ve kurulması... 935 1. Tanımı ve unsurları... 935 a. Genel hizmet sözleşmesi niteliği taşıması... 936 b. Ticari işletme sahibi işveren hesabına her türlü işlemin yapılmasına aracılık etme veya anlaşmada belirli işlemleri yapma... 937 c. Pazarlamacılık faaliyetinin işletme dışında yürütülmesi... 937 d. Ücret... 938 2. Kurulması... 938 II. Pazarlamacının yükümlülükleri... 939 1. İşletmenin müşterilerini ziyaret etme borcu... 939 2. İşverenin talimatlarına uyma borcu... 939 3. Rekabet etmeme borcu... 940 4. Bilgi verme borcu... 940 5. Garanti borcu... 940 III. İşverenin (özel) yükümlülükleri... 941 1. İşverenin pazarlamacının faaliyet alanı ile ilgili borçları... 941 2. Ücret ödeme borcu... 942 a. Genel olarak ücret ve/veya komisyon ödeme borcu... 942 b. Pazarlama faaliyetinin engellenmesi halinde ücret... 942 3. Pazarlamacının harcamalarını karşılama borcu... 943 4. Pazarlamacının hapis hakkı... 943 IV. Pazarlamacılık sözleşmesinin sona ermesi... 944 1. Özel fesih süreleri... 944 2. Özel feshin sonuçları... 944

XLVI İçindekiler ÜÇÜNCÜ AYIRIM EVDE HİZMET SÖZLEŞMESİ 30. EVDE HİZMET SÖZLEŞMESİ... 945 I. Tanımı ve çalışma koşulları... 945 1. Tanımı... 945 a. Genel hizmet sözleşmesi niteliğini taşıması... 945 b. İşçinin işgörme borcunu evinde ifa etmesi... 946 2. Çalışma koşulları... 947 II. İşçinin (özel) borçları... 948 1. İşçinin işin yapılmasına ilişkin borçları... 948 2. İşçinin malzeme ve iş araçlarına ilişkin borçları... 949 III. İşverenin (özel) borçları... 949 1. İşverenin ürünün kabulü ile ilgili borçları... 949 2. Ücret ödeme borcu... 949 a. Genel olarak ücret ödeme borcu... 949 b. Çalışmanın engellenmesi halinde ücret... 950 IV. Evde hizmet sözleşmesinin sona ermesi... 951 İKİNCİ BÖLÜM ESER (İSTİSNA) SÖZLEŞMESİ, ARSA PAYI KARŞILIĞI İNŞAAT ve ARSA KARŞILIĞI HASILAT PAYLAŞIMLI İNŞAAT SÖZLEŞMELERİ 31. ESER (İSTİSNA) SÖZLEŞMESİ... 953 I. Genel bakış... 953 II. Genel olarak eser sözleşmesi... 954 1. Eser sözleşmesinin tanımı ve unsurları... 954 a. Bir eser meydana getirme... 956 aa. Eser kavramı ve açıklanması... 956 bb. Meydana getirme kavramı ve açıklanması... 961 b. Eser meydana getirmeye karşılık ücret ödenmesi veya ücret ödemenin vaad edilmesi... 961 c. Eser sözleşmesinin tarafları arasında anlaşma... 962 2. Eser sözleşmesinin hukukî niteliği ve özellikleri... 963 3. Eser sözleşmesinde hasarın geçmesi sorunu ve çözüm şekli... 964 a. Esere gelen hasarın kime ait olacağı sorunu ve çözümü... 965 aa. Kural ve açıklaması... 965 bb. İstisnalar... 965 b. Yüklenicinin iş sahibinin şahsını ve riziko alanını ilgilendiren bir sebeple borcunu ifa edememesi... 967

İçindekiler XLVII c. Yüklenicinin kendi şahsını ilgilendiren bir sebeple borcunu ifa edememesi... 968 III. Eser sözleşmesinde yüklenicinin borçları... 970 1. Yüklenicinin işi sadakat ve özenle yapma borcu... 970 a. Yüklenicinin sadakat borcu... 970 aa. Sadakat borcunun kanunî dayanağı ve görünüm şekilleri... 970 bb. Yüklenicinin sadakat borcuna aykırı hareket etmesinin sonuçları... 972 b. Yüklenicinin özen borcu... 972 aa. Özen borcunun kanunî dayanağı ve görününüm şekilleri... 972 bb. Yüklenicinin özen borcuna aykırı hareket etmesinin sonuçları... 973 2. Yüklenicinin işi doğrudan doğruya kendisinin yapması (şahsen) ifa borcu... 976 a. Kural ve açıklaması... 976 b. Yüklenicinin şahsen ifa borcunun kapsamına giren durumlar... 977 aa. Yüklenicinin sözleşme konusu işi kendi yönetimi altındaki yardımcı kişilere yaptırması... 977 bb. Birden çok yüklenicinin yapı işlerini birlikte üstlenmesi (konsorsiyum yada joint-venture sözleşmeleri)... 978 c. Yüklenicinin şahsen ifa borcunun istisnaları... 979 aa. Yüklenicinin iş görme borcunu tamamen veya kısmen alt yüklenicilere devretmesi şartları ve hükümleri... 979 bb. Yüklenicinin işsahibi adına işi başkasına bırakması (sözleşmenin devri) şartları ve hükümleri... 983 3. Yüklenicin araç, gereç ve malzeme sağlama borcu... 984 4. Yüklenicinin genel ihbar yükümlülüğü... 986 5. Yüklenicinin işe zamanında başlama ve devam etme borcu... 987 a. Eserin teslimi için süre kararlaştırılmamış olması... 988 b. Eserin teslimi için süre kararlaştırılmış olması... 988 6. Yüklenicinin meydana getirdiği eseri teslim etme borcu... 989 a. İfa yeri... 991 b. İfa zamanı... 991 c. Yüklenicinin eseri teslim etmede temerrüde düşmesi... 992 7. Yüklenicinin ayıp sebebiyle sorumluluğu... 993 a. Yüklenicinin ayıptan sorumluluğunun gerçekleşmesi şartları... 994

XLVIII İçindekiler aa. İlk şart olarak, yüklenicinin, sözleşme konusu eseri tamamlayarak işsahibine teslim etmiş olması lazımdır... 994 bb. Teslim konusu eser, ayıplı olmalıdır... 994 cc. Eserdeki ayıbın gizli olması lazımdır... 995 dd. Teslim konusu eserdeki ayıbın tam önemli ayıp olması gerekli değildir... 996 ee. Sözleşmede üzerinde anlaşılan niteliklerin eksikliği de, yüklenicinin ayıptan sorumlu tutulmasına imkan verir... 996 b. İşsahibinin yükleniciyi ayıptan sorumlu tutmak için yerine getirmesi gereken külfetleri (gözden geçirme ve bildirim külfetleri) ve yerine getirilme tarzı... 998 c. İşsahibinin ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümler çerçevesinde yükleniciye karşı seçimlik haklara sahip olması ve bu hakların kullanılması... 1000 aa. İşsahibinin yükleniciye karşı ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümler çerçevesinde talepte bulunmasını engelleyen durumlar ve zamanaşımı süresinin geçmesi... 1000 bb. İşsahibinin yükleniciye karşı sahip olduğu seçimlik haklar ve kapsamı... 1004 IV. Eser sözleşmesinde işsahibinin borçları... 1009 1. Eser sözleşmesinde iş sahibinin genel olarak borçları... 1009 2. Eser sözleşmesinde işsahibinin bedel (ücret) ödeme borcu... 1010 a. Bedelin miktarı ve belirlenmesi usulleri... 1010 aa. Bedelin sözleşmede belirlenmemiş olması... 1010 bb. Bedelin sözleşmede götürü belirlenmiş olması... 1011 (a) TBK. m. 480 f. 2 nin uygulanması şartları... 1012 (b) TBK. m. 480 f. 2 nin uygulanmasına bağlanan sonuçlar... 1014 cc. Bedelin sözleşmede yaklaşık (takribî) olarak belirlenmesi... 1017 b. Bedelin ödeme (ifa) zamanı ve tâbi olduğu zamanaşımı... 1018 c. Bedelin ödeme (ifa) yeri... 1019 d. Yüklenicinin bedel alacağının teminatı... 1019 e. İşsahibinin bedel ödeme borcunu ifa etmede temerrüde düşmesi ve sonuçları... 1020 V. Eser sözleşmesinin sona ermesi... 1020 1. Eser sözleşmesinin tarafların anlaşması (ikale) ile sona ermesi... 1021

İçindekiler XLIX 2. Eser sözleşmesinin yaklaşık keşif bedelinin (gider tahmininin) aşılması sebebiyle sözleşmeden dönme ile sona erdirilmesi... 1021 a. Yaklaşık keşif bedelinin aşılması sebebiyle sözleşmeyi sona erdirme hakkına sahip olabilmenin şartları... 1021 aa. Sözleşmede keşif bedelinin yaklaşık olarak tespit edilmiş olması lazımdır... 1022 bb. Masraflar tutarının yaklaşık bedelinin aşırı derecede üzerine çıkması lazımdır... 1022 cc. Yaklaşık ücretin aşırı oranda aşınmasına, işsahibinin, sebebiyet vermemiş olması gerekir... 1023 dd. Yüklenicin eseri sözleşmede tespit edilen yaklaşık bedelle yapmaktan kaçınması gerekir... 1023 ee. TBK. m. 480/f.2 hükmü, götür ücret kararlaştırılmış işlerde beklenmedik haller sebebiyle masrafların artması üzerine yükleniciye, sözleşmenin uyarlanmasını isteme veya sözleşmeden dönme hakkı vermektedir... 1023 b. Yaklaşık keşif bedelinin aşılması sebebiyle sözleşmeden dönme ve hükümleri... 1024 aa. İşsahibinin dönme hakkı... 1024 bb. İşsahibinin arsası üzerinde inşaat yapılması meydana getirilmesi... 1024 cc. Malzemenin yüklenici tarafından karşılandığı taşınır şeylerin meydana getirilmesi... 1025 3. Eser sözleşmesinin işsahibinin tam tazminat karşılığında sözleşmeyi feshetmesi ile sona ermesi... 1026 a. İşsahibinin tam tazminat karşılığında sözleşmeyi fesih hakkına sahip olabilmesinin şartları... 1026 aa. Fesih hakkı eser tamamlanmadan önce kullanılabilir... 1026 bb. İşsahibi fesih iradesini açıklamalıdır... 1027 cc. İşsahibi (kısmen) bedeli ödemesi ve zararı tazmin etmesi gerekir... 1027 b. İşsahibinin TBK. m. 484 e göre sözleşme ilişkisini sona erdirmesinin hükümleri... 1028 aa. İşsahibinin yapılan kısmın bedelini verme borcu... 1028 bb. İşsahibinin tazminat ödeme borcu... 1028 32. ARSA PAYI KARŞILIĞI İNŞAAT SÖZLEŞMESİ... 1032 I. Genel bakış... 1032 II. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin tanımı ve unsurları... 1034 1. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin tanımı... 1034 2. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin unsurları... 1035

L İçindekiler a. Arsa sahibinin arsa paylarını devir borcu altına girmesi... 1035 b. Yüklenicinin inşaat (bağımsız bölümü) yapma borcu altına girmesi... 1036 c. Arsa sahibi ile yüklenici arasında anlaşma... 1037 III. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin hukukî niteliği... 1038 1. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin iki tipli (çifte tipli) karma (karışık muhtevalı) sözleşme olması... 1039 2. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin ani edimli (ani borç ilişkisi doğuran) sözleşme olması... 1040 3. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin karşılıklı (sinallagmatik) sözleşme olması... 1041 IV. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin gerçekleştirilme şekilleri (çeşitleri) ve özellikleri... 1042 1. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin belli arsa paylarının yükleniciye devri suretiyle gerçekleştirilmesi... 1042 2. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin arsanın tamamen yükleniciye devri suretiyle gerçekleştirilmesi... 1042 3. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin arsa paylarının inşaattaki aşamaya göre devri suretiyle gerçekleştirilmesi... 1043 4. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin arsa sahibinin arsa paylarının satışını vaad etmesi ve yüklenicinin inşaat yapmayı taahhüt etmesi suretiyle gerçekleştirilmesi... 1043 V. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin şekli ve şekle uyulmamasının sonuçları... 1044 1. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geçerlilik şekli ve gerçekleştirilmesi... 1044 a. Arsa sahibi ile yüklenici arasındaki sözleşmenin geçerlilik şekli ve hükümleri... 1045 b. Yüklenici ile üçüncü kişi arasında düzenlenen arsa payının devrine ilişkin taahhütlerin geçerlilik şekli ve hükümleri... 1047 2. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geçerlilik şekline uyulmadan yapılmasının sonuçları... 1050 VI. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin hükümleri ve sona ermesi... 1054 1. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin hükümleri... 1054 a. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine uygulanacak hükümlerin tespiti... 1054 b. TBK. m. 480 f.2 hükmünün arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde uygulanması... 1055

İçindekiler LI c. Arsa (iş) sahibinin yüklenicinin yapıyı (inşaatı) tamamlamadan temerrüde düşmesi halinde sözleşmeden dönmesinin sonuçları... 1056 aa. 25.1.1984 tarihli ve E. 1983/3 K. 1984/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ve gerekçesi... 1058 bb. 25.1. 1984 tarihli ve E. 1983/3 K. 1984/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararının uygulama alanı ve bu kararda belirlenen çözümün eleştirilmesi... 1061 2. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin sona ermesi... 1062 33. ARSA SATIŞI (SATIŞ VAADİ) KARŞILIĞI HASILAT PAYLAŞIMLI İNŞAAT SÖZLEŞMESİ... 1066 I. Genel bakış... 1066 II. Arsa satışı (satış vaadi) karşılığı hasılat paylaşımlı inşaat sözleşmesinin tanımı, unsurları ve türleri... 1068 1. Tanımı... 1068 2. Unsurlar... 1068 a. Arsa sahibinin bağımsız bölümlerin satışından elde edilecek geliri paylaşma borcu altına girmesi... 1068 b. Yüklenicinin sözleşmede kararlaştırılan bağımsız bölümleri yapma; arsa sahibi adına satma ve alıcılara teslim borcu altına girmesi... 1069 c. Tarafların anlaşması... 1069 3. Türleri... 1069 a. Genel arsa satışı (satış vaadi) karşılığı hasılat paylaşımlı inşaat sözleşmesi... 1069 b. Asgari gelir taahhüdü içeren arsa satışı (satış vaadi) karşılığı hasılat paylaşımlı inşaat sözleşmesi... 1069 c. Ayni paylaşım koşulu içeren arsa satışı (satış vaadi) karşılığı hasılat paylaşımlı inşaat sözleşmesi... 1070 d. Tapuda pay devrini öngören arsa satışı (satış vaadi) karşılığı hasılat paylaşımlı inşaat sözleşmesi... 1071 III. Sözleşmenin hukuki niteliği ve şekli... 1072 1. Sözleşmenin hukuki niteliği... 1072 2. Sözleşmenin şekli... 1074 IV. Tarafların yükümlülükleri... 1075 1. Yüklenicinin borçları... 1075 a. İnşaatı tamamlama ve teslim etme borcu... 1075 b. Bağımsız bölümlerin pazarlanmasını yapma ve satışını sağlama borcu... 1075

LII İçindekiler c. Sadakat ve özen borcu... 1075 2. Arsa sahibinin borçları... 1076 a. İnşaatın yapılması için kendisine düşen yükümlülükleri yerine getirme borcu... 1076 b. Bağımsız bölümleri satma ve satışa ilişkin yükleniciye yetki verme borcu... 1076 c. Elde edilen gelirden yüklenicinin payını ödeme borcu... 1076 d. Koşularının gerçekleşmesi durumunda bağımsız bölümlerin mülkiyetinin yükleniciye devri borcu... 1077 V. Üçüncü kişilerin hukukî durumu... 1077 VI. Uygulanacak hükümler... 1078 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM YAYIM ( NEŞİR ) SÖZLEŞMESİ 34. YAYIM ( NEŞİR ) SÖZLEŞMESİ... 1081 I. Genel olarak... 1081 II. Yayın sözleşmesinin tanımı, unsurları, hukukî niteliği ve özellikleri... 1082 1. Yayın sözleşmesinin tanımı ve unsurları... 1082 a. Bir fikir ve sanat eserinin varlığı... 1086 b. Fikir ve sanat eseri üzerinde yazarlık (telif) hakkının devri (fikir ve sanat eserinin çoğaltılarak yayımlanması için yayımcıya bırakılması)... 1087 c. Fikir ürünü üzerinde yazarlık (telif) hakkının devrini konu edinen tarafların anlaşması... 1090 2. Yayım sözleşmesinin hukukî niteliği ve özellikleri... 1094 III. Yayımlatanın hukukî durumu ( yayımlatanın borçları, hakları ve korunması)... 1096 1. Yayımlatanın borçları... 1096 a. Yayımlatanın eseri teslim etme borcu... 1096 b. Yayımlatanın eserin kusursuz yok olması halinde ikinci nüshasını verme veya yazarın yeniden yazma borcu... 1097 c. Yayımlatanın eseri yayımlatma hakkının bulunmamasından sorumluluğu... 1098 d. Yayımlatanın yayımcının zararına tasarruflardan kaçınma borcu... 1099 2. Yayımlatanın hakları... 1100 a. Yayımlatanın eserini düzeltme ve iyileştirme hakkı... 1100 b. Yayımlatanın eserlerini birarada basma ve ayrı ayrı yayma hakkı... 1102

İçindekiler LIII c. Yayımlatanın çeviri hakkı... 1102 d. Yayımlatanın hesap isteme ve nüshaların satış bedelini tespite iştirak hakkı... 1102 3. Yayımlatanın hukuken korunması... 1103 a. Yazarlık (telif) hakkının korunması yolları (yayımlatanın akit dışı sahip olduğu dâva hakları)... 1103 aa. Tecavüzün kaldırılması (ref i) dâvası... 1103 bb. Tecavüzün önlenmesi (men i) dâvası... 1104 cc. Maddî tazminat dâvası... 1104 dd. Vekâletsiz işgörme hükümlerine göre elde edilen kazanıcın talep ve dâva edilmesi... 1105 ee. Manevi tazminat dâvası... 1105 ff. Tespit dâvası... 1106 b. Yayımlatanın akit dışı sahip olduğu dâva haklarının özellikleri... 1107 IV. Yayımcının hukukî durumu (yayımcının borçları ve hakları)... 1107 1. Yayımcının borçları... 1107 a. Yayımcının eseri çoğaltma borcu... 1108 b. Yayımcının eseri yayma borcu... 1109 c. Yayımcının kazayla yok olan çoğaltılmış olan nüshaları basma borcu... 1109 d. Yayımcının eserin yeni basısını yapma borcu... 1110 e. Yayımcının eser metnini geri verme borcu... 1111 f. Yayımcının yazarlık (telif) ücreti ödeme borcu... 1112 g. Yayımcının yayımlatana bedelsiz nüsha verme borcu... 1112 2. Yayımcının hakları... 1112 V. Yayım sözleşmesinin sona ermesi... 1113 1. Eserin yok olması sebebiyle sona erme... 1113 2. Yayım sözleşmesini sona erdiren özel durumlar... 1114 3. Yayım sözleşmesinin yayımcıya ilişkin sona erme sebepleri... 1115 4. Yayım sözleşmesinin yayımlatana ilişkin sona erme sebepleri... 1116 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM VEKÂLET SÖZLEŞMESİ VE VEKÂLET BENZERİ HUKUKÎ İLİŞKİLER 35. VEKÂLET SÖZLEŞMESİ... 1119 I. Genel olarak... 1119 II. Vekâlet sözleşmesinin tanımı ve unsurları... 1119

LIV İçindekiler 1. Vekâlet sözleşmesinin tanımı... 1119 2. Vekâlet sözleşmesinin unsurları... 1121 a. Vekâlet sözleşmesinin zorunlu unsurları... 1121 aa. Vekilin vekâlet verene karşı iş görme borcu altına girmesi... 1121 bb. İş görmenin kanunla düzenlenmiş başka bir iş görme sözleşmesi çeşidinin konusunu oluşturması... 1125 cc. İş görmenin başkasının menfaatine ve iradesine uygun olarak yapılması ve iş görmede zaman kaydına bağlı olunmaması... 1127 dd. Vekilin iş görmeden başarılı bir sonuç elde edilememesi tehlikesini taşımaması... 1129 ee. Tarafların anlaşması... 1130 b. Vekâletin zorunlu olup olmadığı durumlara göre değişen unsurları... 1131 aa. Ücretin vekâletin zorunlu unsuru olmaması kuralı ve istisnaları... 1131 bb. Vekilin vekâlet verene karşı bağımsız olması... 1134 cc. Vekâlet ilişkisini her zaman sona erdirme hakkının varlığı... 1134 III. Vekâlet sözleşmesinin hukukî niteliği, özellikleri, kapsamı ve çeşitleri... 1134 1. Vekâlet sözleşmesinin hukukî niteliği ve özellikleri... 1134 2. Vekâlet sözleşmesinde vekâletin kapsamı... 1142 a. Genel vekâlet ve kapsamının belirlenmesi... 1142 b. Özel vekâlet verilmesini gerektiren durumlar ve açıklanması... 1144 aa. Özel vekâlet aranması gereği ve özellikleri... 1144 bb. Vekile özel yetki verilmesi gereken durumlar ve açıklanması... 1145 c. Vekilin vekâletinin kapsamını aşmasının sonuçları... 1147 aa. Maddî fiillere ilişkin vekâlette vekilin vekâletinin sınırlarını aşmasının sonuçları... 1147 bb. Vekilin doğrudan temsilci sıfatıyla yaptığı işlemlerde vekâletinin sınırlarını aşmasının sonuçları... 1148 cc. Vekilin dolaylı temsilci sıfatıyla yaptığı muamelelerde vekâletinin sınırlarını aşmasının sonuçları... 1149 3. Vekâlet sözleşmesinin çeşitleri... 1150 IV. Vekâlet sözleşmesinde vekilin borçları... 1153

İçindekiler LV 1. Vekilin vekâletin sınırları içinde iş görme borcu... 1154 a. Anlamı ve hukukî niteliği... 1154 b. Vekilin iş görmesinde özen gösterme borcu... 1158 c. Vekilin işi bizzat kendisinin yapması (şahsen ifa) borcu... 1162 aa. Genel olarak konunun önemi ve açıklanması... 1162 bb. Vekilin vekâlet konusu iş görmeyi başkasına gördürme şekilleri... 1163 cc. Vekilin iş görme borcunu başkasına yaptırması durumunda sorumluluğu... 1165 d. Vekilin iş görmeyi vekâlet verenin iradesine ve özellikle talimatına uygun yapma borcu... 1166 aa. Vekâlet verenin talimat verme hakkı, kullanılması şekilleri ve sınırları... 1166 bb. Vekilin vekâlet verenin talimatına uymaması ve sonuçları... 1168 2. Vekilin sadakat (bağlılık) ve özellikle sır saklama borcu... 1169 a. Vekilin genel olarak sadakat (bağlılık) borcu... 1169 b. Vekilin özellikle sır saklama borcu... 1171 3. Vekilin hesap verme borcu... 1172 4. Vekilin vekâlet ilişkisi çerçevesinde aldıklarını verme borcu... 1174 5. Birlikte vekâlet sebebiyle birden fazla kişinin vekil olması ve hükümleri... 1178 a. Birden fazla vekilin birlikte hareket zorunluluğu... 1178 b. Birden fazla vekilin vekâlet verene karşı müteselsil sorumluluğu... 1179 V. Vekâlet sözleşmesinde vekâlet verenin borçları... 1180 1. Vekâlet verenin vekilin yaptığı giderleri ve verdiği avansları ödeme borcu... 1180 2. Vekâlet verenin vekile avans verme ve karşılık sağlama borcu... 1181 3. Vekâlet verenin vekilin vekâleti ifa sebebiyle uğradığı zararı tazmin borcu... 1182 4. Birlikte vekâlet verenlerin vekile karşı müteselsil sorumluluğu... 1183 VI. Vekâlet sözleşmesinin sona ermesi... 1183 1. Vekâlet sözleşmesinin sona erme sebepleri... 1184 a. Vekâlet sözleşmesinin iş görme borcunun ifası ile sona ermesi... 1184 b. Vekâletin tarafların tek taraflı iradesiyle sona ermesi ( istifa ve azil )... 1185

LVI İçindekiler c. Vekâlet sözleşmesinin taraflarından birinin ölümü, ehliyetsizliği ya da iflâsı sebebiyle sona ermesi... 1187 2. Vekâlet sözleşmesinin taraflarının tek taraflı iradesi ( azil ya da istifa ), ölümü, ehliyetsizliği ya da iflâsı sonucu sona ermesinin hükmü... 1190 36. DOLAYLI TEMSİL YETKİSİ VEREN VEKÂLETİN ÖZELLİKLERİ VE KOMİSYON SÖZLEŞMESİ... 1192 I. Dolaylı temsil yetkisi veren vekâletin özellikleri... 1192 A. DOLAYLI TEMSİL YETKİSİ VEREN VEKÂLETİN UYGULAMA ALANININ HUKUKİ MUAMELENİN TARAFINDA MUVAZAA SEBEBİYLE SINIRLANDIRILMASI SORUNU... 1192 1. Hukukî muamelenin tarafında muvazaa sebebiyle dolaylı temsil yetkisi veren vekâletin uygulama alanının sınırlandığı görüşü... 1192 2. Hukukî muamelenin tarafında muvazaa kavramını kabul etmeyen görüş ve bu görüş açısından dolaylı temsil ile bu yetkiyi veren vekâletin uygulama alanının sınırları.. 1197 3. Görüşlerin değerlendirilmesi ve sonuç... 1198 B. DOLAYLI TEMSİL YETKİSİ VEREN VEKÂLETTE VEKÂLET VEREN İLE VEKİLİN MUAMELE YAPTIĞI ÜÇÜNCÜ KİŞİ ARASINDA DOĞRUDAN HUKUKİ İLİŞKİ KURULABİLMESİ İMKÂNLARI... 1204 1. Genel bakış... 1204 2. Borçlandırıcı muameleler alanında dolaylı temsil olunan (vekâlet veren) ve üçüncü kişi arasında doğrudan hukuki ilişki kurulabilmesi imkânları... 1205 a. Dolaylı temsilci- vekilin dolaylı temsil olunan- vekâlet veren hesabına alacak hakları kazanması durumunda... 1205 aa. Genel olarak... 1205 bb. Dolaylı temsil olunan TBK. m. 509 f. 1 ve f. 2 hükümlerine göre üçüncü kişiye karşı doğrudan alacaklı olması... 1209 (i) TBK. m. 509 f. 1 ve f. 2 hükümlerinin amacı, niteliği ve İİK. m. 189 hükmü ile kararlaştırılması... 1209 (a) Tarihi gelişim... 1209 (b) TBK. m. 509 f. 1 ve f. 2 hükümlerinin amacı ve niteliği... 1211 (c) TBK. m. 509 f. 1 ve f. 2 hükümleriyle İİK. m. 189 hükmünün karşılaştırılması.. 1215

İçindekiler LVII (ii) (a) (b) Dolaylı temsil olunanın üçüncü kişiye karşı doğrudan alacaklı olmasının şartları... 1217 Dolaylı temsil olunanın dolaylı temsile temel olan hukukî ilişkiden doğan borçlarını ifa etmesi... 1217 Dolaylı temsil olunanın söz konusu borçlarını ifa etmesi anında dış ilişkiyi teşkil eden hukukî ilişkinin sona ermemiş olması... 1218 (iii) Dolaylı temsil olunanın üçüncü kişiye karşı doğrudan alacaklı olmasının hükümleri... 1219 b. Dolaylı temsilcinin dolaylı temsil olunan hesabına borçlar taahhüt etmesi durumunda (Dolaylı temsil olunanın dolaylı temsilciyi onun hesabına giriştiği borçlardan kurtarma yükümlülüğü)... 1225 aa. Dolaylı temsil olunanın dolaylı temsilciyi onun hesabına giriştiği borçlardan kurtarma yükümlülüğünün anlamı... 1225 bb. Dolaylı temsil olunanın dolaylı temsilciyi onun hesabına giriştiği borçlardan kurtarma borcunu ifa etmesi... 1228 (i) (ii) Dolaylı temsil olunanın bizzat kendisinin dolaylı temsilcinin borcunu alacaklı üçüncü kişiye ifa etmesi... 1228 Dolaylı temsil olunanın dolaylı temsilciye onun hesabına giriştiği borçları ifa imkânı sağlaması (Dolaylı temsil olunanın karşılık sağlama borcu)... 1229 (iii) Borcun üstlenilmesi sözleşmesi... 1229 (iv) Borçlunun değişmesiyle yenileme... 1230 c. Sonuç... 1230 3. Tasarruf muameleleri alanında dolaylı temsil olunan ve üçüncü kişi arasında doğrudan hukukî ilişki kurulabilmesi imkânları... 1332 a. Dolaylı temsilcinin dolaylı temsilcilik niteliğiyle dolaylı temsil olunana ait haklar üzerinde tasarrufta bulunması... 1232 b. Dolaylı temsilcinin dolaylı temsilcilik niteliğiyle dolaylı temsil olunan hesabına haklar kazanması... 1234 aa. Dolaylı temsilcinin dolaylı temsil olunan hesabına taşınır mallar kazanması... 1234 bb. Dolaylı temsilcinin dolaylı temsil olunan hesabına taşınmaz mallar kazanması... 1240

LVIII İçindekiler C. DOLAYLI TEMSİLCİ-VEKİLİN KENDİ KENDİYLE HUKUKÎ MUAMELE(SÖZLEŞME) YAPMASI (CONTRAT AVEC SOI-MEME)... 1242 1. Mevzuatta dolaylı temsilci-vekilin kendi kendisiyle hukukî muamele yapması... 1243 2. Dolaylı temsilci-vekilin kendi kendisiyle hukukî muamele yapmasının hukukî niteliği... 1244 3. Dolaylı temsilci-vekilin kendi kendisiyle hukukî muamele yapmasının geçerliliği... 1248 II. Komisyon sözleşmesi... 1250 A. ALIM VEYA SATIM KOMİSYONCULUĞU... 1251 1. Alım veya satım komisyonculuğunun tanımı, unsurları, hukukî niteliği ve özellikleri... 1251 a. Alım veya satım komisyoncusunun tanımı ve unsurları... 1251 b. Alım veya satım komisyoncusunun hukukî niteliği ve özellikleri... 1253 2. Alım veya satım komisyoncusunun borçları ve hakları... 1254 a. Alım veya satım komisyoncusunun borçları... 1254 aa. Komisyoncunun vekâlet verene bilgi verme borcu... 1254 bb. Komisyoncunun sözleşme konusu malı sigorta ettirme borcu... 1255 cc. Komisyoncunun muamele konusu eşyaya özen gösterme borcu... 1255 dd. Komisyoncunun vekâlet verenin bedele ilişkin talimatına uyma borcu ve sınırları... 1256 ee. Komisyoncunun veresiye mal satmama ve malı teslim almadan peşin ödemede bulunmama borcu... 1257 ff. Komisyoncunun vekalet veren hesabına kazandığı alacaklar sebebiyle garanti yükümlülüğü... 1257 b. Alım ve satım komisyoncusunun hakları... 1258 aa. Komisyoncunun ödediği paralara ve yaptığı giderlere ilişkin alacak hakkı... 1259 bb. Komisyoncunun komisyon ücreti isteme hakkı... 1259 (i) Komisyoncunun komisyon ücreti isteyebilmesi ve şartları... 1259 (ii) Komisyoncunun ücret isteme hakkının düşmesi ve vekâlet verenin komisyoncuyu bizzat alıcı ya da satıcı sayma hakkı... 1260

İçindekiler LIX cc. Komisyoncunun hapis hakkı... 1260 dd. Komisyoncunun malı artırma ile sattırma hakkı... 1260 ee. Komisyoncunun kendisiyle işlem yapma hakkı... 1261 B. DİĞER KOMİSYON İŞLERİ... 1262 C. KOMİSYONCULUK İLİŞKİSİNDEN DOĞAN ALACAKLARIN TÂBİ OLDUĞU ZAMANAŞIMI... 1263 37. KREDİ MEKTUBU, KREDİ EMRİ VE SİMSARLIK SÖZLEŞMESİ (VEKÂLETİN BAZI ÇEŞİTLERİ)... 1264 I. Genel olarak... 1264 II. Kredi mektubu ( la lettre de crédit, Kreditbrief)... 1264 1. Tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri... 1264 2. Kredi mektubunda ilişkiler ve hükümleri... 1267 a. Mektup sahibi (gönderen) mektup hamili (üçüncü kişi) ilişkisi ve hükümleri... 1267 b. Mektup sahibi muhatap ilişkisi ve hükümleri... 1267 c. Muhatap mektup hamili ilişkisi ve hükümleri... 1268 III. Kredi emri ( I ordre de crédit, Kreditauftrag )... 1269 1. Tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri... 1269 2. Kredi emrinde ilişkiler ve hükümleri... 1271 a. Kredi emir veren ve verilen ilişkisi ve özellikleri... 1271 b. Kredi emri verilen ve kredi emrinden yararlanan ilişkisi ve özellikleri... 1273 c. Kredi emri veren ve kredi emrinden yararlanan ilişkisi ve özellikleri... 1273 IV. Simsarlık sözleşmesi... 1274 1. Simsarlık sözleşmesinin tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri... 1274 2. Simsarlık sözleşmesinin hükümleri ve özellikle simsarın ücret alacağı... 1278 a. Simsarın ücrete hak kazanma zamanı ve giderlere ilişkin alacağı... 1278 b. Simsarlık ücretinin miktarının belirlenmesi... 1281 c. Simsarın ücret ve masraf gider alacağının düşmesi... 1281 d. Kararlaştırılmış aşırı (fâhiş) simsarlık ücretinin indirilmesi... 1281 3. Simsarlık sözleşmesinin sona ermesi... 1282 38. TİCARÎ TEMSİLCİLER VE DİĞER TİCARİ VEKİLLER... 1284 I. Genel olarak... 1284 II. Ticarî temsilciler... 1285

LX İçindekiler 1. Tanımı, hukukî niteliği ve tayin şekilleri... 1285 2. Ticarî temsil yetkisinin kapsamı ve sınırları... 1286 3. Ticarî temsil yetkisini kullanma tarzı ve geri alınması... 1289 III. Ticari vekil... 1290 1. Tanımı, hukukî niteliği ve tâyini... 1290 2. Ticarî vekilin temsil yetkisi ve sınırları... 1291 IV. Seyyar tüccar memurları... 1292 V. Ticarî temsilci, ticari vekil ve diğer tacir yardımcılarına ilişkin kanunî düzenlemenin değerlendirilmesi... 1293 1. Ticarî temsilci, ticarî vekil ve diğer tacir yardımcılarına ilişkin kanuni düzenlemenin değerlendirilmesi... 1293 2. Rekabet yapma yasağı... 1293 3. Ticarî temsilcilerin, ticarî vekillerin ve diğer tacir yardımcılarının yetkilerinin sona ermesi... 1295 39. HAVALE İLİŞKİSİ VE AKREDİTİF... 1296 I. Genel olarak... 1296 II. Havale ilişkisi... 1296 1. Tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri... 1296 2. Havalenin hükümleri... 1301 a. Karşılık ilişkisi ve hükümleri... 1301 b. Bedel ilişkisi ve hükümleri... 1302 c. Havale ilişkisi ve hükümleri... 1303 3. Havalenin geri alınması ve sonuçları... 1304 III. Akreditif muamelesi... 1306 1. Tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri... 1306 2. Akreditif muamelesinin hükümleri... 1315 a. Bedel ilişkisi (temel ilişki) ve hükümleri... 1315 b. Karşılık ilişkisi ve hükümleri... 1316 c. Ödeme ilişkisi ve hükümleri... 1317 d. Muhabirlik ilişkisi... 1319 3. Akreditifin sona ermesi... 1321 40. VEKÂLETSİZ İŞ GÖRME... 1322 I. Genel olarak... 1322 II. Gerçek (caiz olan) vekâletsiz iş görme ve hükümleri... 1323 1. Tanımı, unsurları ve özellikleri... 1323 2. Vekâletsiz iş görenin dolaylı temsilci sıfatıyla hareket edebilmesi ve özellikleri... 1325

İçindekiler LXI 3. Gerçek vekâletsiz iş görmede iş görenin hukukî durumu... 1327 4. Gerçek vekâletsiz iş görmede iş görmede iş sahibinin hukuki durumu... 1328 III. Gerçek olmayan vekâletsiz iş görme ve hükümleri... 1330 IV. İş sahibinin vekâletsiz iş görmeyi uygun bulması (icazeti) ve hükmü... 1333 DÖRDÜNCÜ KISIM SAKLAMA (MUHAFAZA) BORCU DOĞURAN SÖZLEŞMELER 41. GENEL SAKLAMA SÖZLEŞMESİ VE BENZERİ HUKUKÎ İLİŞKİLER... 1337 I. Genel bakış... 1337 II. Genel saklama (vedia) sözleşmesi... 1337 1. Tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri... 1337 2. Genel saklama sözleşmesinde saklayanın hukukî durumu... 1339 3. Saklama sözleşmesinde saklatanın hukukî durumu... 1343 4. Genel saklama sözleşmesinin sona ermesi... 1344 III. Güvenilir kişiye bırakma sözleşmesi... 1345 IV. Mislî şeylerin saklanması (usulsüz tevdi sözleşmesi)... 1347 V. Ardiyeciye bırakma sözleşmesi... 1348 VI. Konaklama yeri, garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenlerin sorumluluğu... 1350 1. Konaklama yeri işletenlerin sorumluluğu... 1350 2. Garaj, otopark ve benzeri yerleri işletenlerin sorumluluğu... 1352 3. Hapis hakkı... 1353 BEŞİNCİ KISIM ŞAHSÎ (KİŞİSEL) TEMİNAT SÖZLEŞMELERİ 42. KEFALET SÖZLEŞMESİ... 1358 I. Genel olarak... 1358 II. Genel olarak kefalet sözleşmesi... 1359 1. Kefalet sözleşmesinin tanımı ve özellikleri... 1359 a. Kefalet sözleşmesinin kefil ile asıl borcun alacaklısı arasında yapılması... 1362 b. Kefaletin illeti... 1363 c. Kefilin ediminin konusu... 1363 d. Kefilin borcunun asıl borca yabancı bir borç olması... 1365 e. Kefilin borcunun fer i (yan) borç olması... 1366

LXII İçindekiler f. Kefilin borcunun ikinci derecede (tâli) borç olması... 1367 g. Kefalet sözleşmesinin tek tarafa borç yükleyen sözleşme olması... 1368 h. Kefalet sözleşmesinin bağımsız sözleşme olması... 1369 2. Kefalet sözleşmesinin geçerlilik şartları... 1370 a. Geçerli bir asıl borcun bulunması... 1370 b. Esas bakımından geçerli bir kefalet sözleşmesinin yapılması... 1374 c. Kefalet sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması... 1380 3. Kefaletin çeşitleri... 1389 a. Âdi kefalet... 1389 aa. Âdi kefilin tartışma (peşin dava) def i... 1390 (i) Borçlunun iflası ve borçluya konkordato mehli verilmiş olması... 1391 (ii) Asıl borçlu hakkındaki takibin sonucunda kesin aciz belgesi alınması... 1391 (iii) Asıl borçluyu Türkiye de takibin imkânsız olması veya önemli ölçüde güçleşmesi... 1392 bb. Âdi kefilin rehnin paraya çevrilmesi def i... 1392 b. Müteselsil kefalet... 1393 c. Toplu kefalet... 1398 aa. Bağımsız toplu kefalet... 1398 bb. Kısmî kefalet... 1399 cc. Birlikte kefalet... 1399 (i) Âdi birlikte kefalet... 1400 (ii) Müteselsil birlikte kefalet... 1401 d. Kefile kefalet... 1403 e. Rücua kefalet... 1404 f. Zarara (açığa) kefalet... 1404 III. Kefalet sözleşmesinin hükümleri... 1405 1. Kefilin sorumluluğu... 1405 a. Kefil olunan borcun aslı... 1405 b. Borçlunun kusur veya temerrüdünün kanunî sonuçları... 1405 c. Dava ve takip masrafları... 1405 d. İşlemiş bir yıllık ve işlemekte olan akdî faiz... 1406 2. Kefilin sorumluluğunun başlangıcı ve kefilin takibine ilişkin özellikler... 1407 3. Kefilin sorumluluğunun gerçekleşmesi şartları... 1410

İçindekiler LXIII a. Kefilin sorumluluğunun gerçekleşmesinin asıl borca ilişkin şartları... 1410 aa. Defi ileri sürülemeyecek bir borcun varlığı... 1410 bb. Asıl borcun muaccel olması... 1411 b. Kefilin sorumluluğunun gerçekleşmesinin kefalete ilişkin şartları... 1411 aa. Defi ileri sürülmeyecek bir borcun varlığı... 1411 (i) Genel olarak borçlar hukukundan sonuçlanan (genel) defiler... 1411 (ii) Kefalet hukukundan kaynaklanan ve alacaklı ile kefil arasındaki kefalet akdinden sonuçlanan defiler... 1411 bb. Fer i borcun muaccel olması... 1412 4. Kefil ile alacaklı arasındaki ilişki... 1412 a. Kefilin alacaklıya karşı ileri sürebileceği defiler... 1412 aa. Kefilin asıl borçluya ait defileri ileri sürmesi... 1412 bb. Kefilin kendi şahsî (kişisel) defilerini ileri sürmesi... 1413 b. Alacaklının kefile karşı olan ödevleri... 1413 aa. Teminatları ve ispat vasıtalarını saklama, kefile nakil ve tevdi ödevi... 1414 bb. Tediyeyi kabul ve kefili kefalet borcundan kurtarma ödevi... 1417 cc. Borçlunun iflâsı ve konkordato istemesiyle ilgili olarak kefilin yerine getirmesi gereken ödevler... 1418 dd. Çalışanlara kefalette alacaklının gözetim ve özen ödevi.1418 5. Kefil ile asıl borçlu arasındaki ilişki... 1420 a. Kefilin asıl borcu ödemesi durumunda alacaklının haklarına halef olması... 1420 b. Kefilin asıl borçluya rücu hakkı... 1424 c. Kefilin alacaklıya yaptığı ödemeyi asıl borçluya ihbar yükümlülüğü... 1426 d. Kefilin asıl borçludan teminat ve asıl borcun muaccel olması durumunda kefalet borcundan kurtarılmasını talep hakkı... 1427 IV. Kefalet sözleşmesinin sona ermesi... 1428 1. Kefalet borcunun asıl borca bağlı olarak sona ermesi... 1428 2. Kefalet sözleşmesinin bağımsız ve kendine özgü sona erme sebepleri... 1430

LXIV İçindekiler a. Asıl borçlunun değişmesi... 1430 b. Süreli kefalet sözleşmesinin sona ermesi... 1430 c. Süresiz kefalet sözleşmesinin sona ermesi... 1431 d. Çalışanlara kefalette feshi bildirme ile sona erme... 1433 e. Yasanın öngördüğü azami sorumluluk süresinin dolması... 1433 f. Kefaletten dönme... 1434 g. Kefalet sözleşmesinin diğer sebeplerle sona erme sebepleri... 1435 43. GARANTİ SÖZLEŞMESİ... 1437 I. Genel olarak... 1437 II. Garanti sözleşmesinin tanımı, hukukî niteliği, çeşitleri ve unsurları... 1437 1. Garanti sözleşmesinin tanımı... 1437 2. Garanti sözleşmesinin hukukî niteliği... 1438 3. Garanti sözleşmesinin çeşitleri... 1439 a. Teminatı amaçlayan (kefalet benzeri) garanti sözleşmesi... 1440 b. Yöneltmeyi amaçlayan (saf) garanti sözleşmesi... 1441 4. Garanti sözleşmesinin unsurları... 1442 a. Garanti alanı belli bir hareket tarzına yöneltmek amacı... 1442 b. Garanti alanın hareket tarzından doğacak tehlikenin üstlenilmesi... 1442 c. Bağımsız yükümlülük altına girme... 1442 III. Garanti sözleşmesinin hükümleri... 1442 1. Garanti verenin tazminat ödeme borcu... 1443 2. Garanti verenin edimini temin ettiği üçüncü kişiye rücu... 1444 IV. Garanti sözleşmesinin sona ermesi... 1445 1. Garanti sözleşmesinin genel hükümlere göre sona ermesi... 1445 2. Garanti sözleşmesinde garanti süresi ve zaman aşımı... 1446 a. Belirli süreli garanti sözleşmelerinde... 1446 b. Belirsiz süreli garanti sözleşmelerinde... 1446 ALTINCI KISIM SONUÇLARI TALİH VE TESADÜFE BAĞLI SÖZLEŞMELER 44. KUMAR VE BAHİS... 1449 I. Genel olarak... 1449 II. Kumar ve bahisin tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri... 1449 III. Kumar ve bahisin hükümleri... 1451

İçindekiler LXV IV. Piyangolar... 1452 45. ÖMÜR BOYU GELİR SÖZLEŞMESİ... 1554 I. Genel olarak... 1554 II. Ömür boyu gelir sözleşmesinin tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri... 1554 III. Ömür boyu gelir sözleşmesinin hükümleri... 1456 46. ÖLÜNCEYE KADAR BAKMA SÖZLEŞMESİ... 1458 I. Genel olarak... 1458 II. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin tanımı, hukukî niteliği ve özellikleri... 1458 III. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin hükümleri... 1461 1. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde bakım alacaklısının hukukî durumu... 1461 2. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde bakım borçlusunun hukuki durumu... 1464 3. Üçüncü kişilerin ölünceye kadar bakma sözleşmesine itiraz etmesi ve tenkis... 1465 IV. Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin sona ermesi... 1466 YEDİNCİ KISIM ORTAKLIK SÖZLEŞMELERİ 47. ÂDİ ORTAKLIK SÖZLEŞMESİ... 1473 I. Genel olarak... 1473 II. Genel olarak âdi ortaklık sözleşmesi... 1473 1. Âdi ortaklık sözleşmesinin tanımı ve unsurları... 1473 2. Âdi ortaklığa uygulanacak hükümler ve bu hükümlerin uygulama alanı... 1476 3. Âdi ortaklık sözleşmesinin kurulması ve özellikleri... 1476 4. Âdi ortaklık çeşitleri... 1477 III. Âdi ortaklık sözleşmesinde ortaklar arasında ilişkiler... 1478 1. Ortakların sermaye koyma borcu... 1478 2. Ortaklık kazanç ve zararın ortaklar arasında paylaşılması... 1479 3. Ortaklık kararları... 1479 4. Ortaklığın idaresi... 1480 5. Ortakların birbirlerine karşı sorumluluğu... 1482 6. Ortaklar arasındaki ve ortaklık yapısındaki değişiklikler... 1483 IV. Âdi ortakların üçüncü kişilerle ilişkileri ve hükümleri... 1485 V. Âdi ortaklık sözleşmesinin sona ermesi... 1486

LXVI İçindekiler 1. Âdi ortaklığın sona erme sebepleri... 1486 2. Ortaklığın sona ermesinden sonra ortaklık işlerinin yürütülmesi... 1487 3. Ortaklığın tasfiyesi... 1488 EKLER EK.1 : Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Antlaşması... 1493 EK.2 : 13.6.1974 Tarihli Milletlerarası Mal Satışında Zamanaşımı Konusunda Birleşmiş Milletler Konvansiyonu... 1520 EK.3 : 11.4.1980 Tarihli Milletlerarası Mal Satışında Zamanaşımı Konvansiyonu Tadil Protokolü... 1529 EK.4 : Akreditiflere İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama (UCP), 2007 Revizyonu, 600 sayılı ICC Yayını... 1533 EK.5 : Elektronik İbraz İçin Akreditiflere İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama ya Ek Yayın (EUCP)... 1557 EK.6 : TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN... 1562 EK.7 : EBK.-TBK. KARŞILAŞTIRMALI LİSTE... 1603 BİBLİYOGRAFYA... 1619 MADDE İNDEKSİ... 1693 KAVRAM İNDEKSİ... 1717

Yarar ve Hasarın Geçmesi LXVII ABD AB Abs. Abt. AD AET adap. Ad. Cer. AHFD a.g.e. a.g.m. a.g.t. a.g.tk. a.g.ylt. al. aor Art Argumentum Aufl. AY. AT ATF bak.(bkz.) KISALTMALAR : Ankara Barosu Dergisi : Avrupa Birliği : Abschnitt (Absatz) : Abteilung : Adalet Dergisi : Avrupa Ekonomik Topluluğu : adaptation : Adliye Ceridesi : Ankara Hukuk Fakültesi Dergisi : adı geçen eser : adı geçen makale : adı geçen tez : adı geçen teksir : adı geçen yüksek lisans tezi : alinéa : alte Obligationenrecht : article : Aylık Hukuk Dergisi : Auflage : Anayasa : Avrupa Topluluğu : Arrêt (s) du Tribunal fédéral suisse (İsviçre Federal Mahkemesi Karar (lar)ı) : bakınız b. : bend BATİDER Bd. BDDK BGB BGE (veya ATF) : Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi : Band : Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu : Bürgerliches Gesetzbuch : Entscheidungen des Schweizerischen Bundesgeriches (veya Arrêts du Tribunal Fédéral Suisse)

LXVIII Kısaltmalar BK.(veya TBK) BK (818 s.lı K.) BKYUK. (veya TBKYUK) BKK. BKT B.L.D. Bull. civ. : 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu : 818 sayılı Borçlar Kanunu : 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun : Bakanlar Kurulu Kararı : Türk Borçlar Kanunu Tasarısı (T.C. Adalet Bakanlığı, Ankara, Mart 2007) : Bulletin Législatif Dalloz : Bulletin des arrêts de la Cour de Cassation, chambres civiles c. : cilt (dipnotlarda), cümle (metinde) CCB. CCI CCQ CISG CK. CCS. CO. (veya OR.) Cass. CC. CCF. chr. : Code civil belge : Code civil italien : Code civil québécois : Milletlerarası Mal Satımına İlişkin Sözleşmeler Hakkında Birleşmiş Milletler Sözleşmesi (Viyana/Yaygın kullanıma uygun olarak, bu Sözleşmenin İngilizce adından türetilmiştir.) : Türk Ceza Kanunu : Code civil suisse : Code des Obligations (Obligationenrecht) : Cour de Cassation : Code civil suisse : Code civil français : chronique C. com. : Code de commerce français civ. com. CORPUS CR çev. Çıraklık ve Meslek Eğitim K. : Arrêt de la Chambre civile ou de la Section civile de la Cour de Cassation : Arrêt de la Chambre commerciale de la Cour de Cassation : Corpus Mevzuat ve İçtihat Programı : Commentaire Romand : Çeviren : Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu D. : Recuil Dalloz (veya Dergi) D.A. D.C. : Dalloz analytique : Dalloz critique

Kısaltmalar LXIX D.H. Diss. dn. D.P. D.S. Dalloz Enc. DEÜHFD. DÜHFD. : Dalloz hebdomadaire : Dissertation : dipnot E. : Esas éd. Encyc. jur EMK. ETK. : Dalloz périodique : Dalloz - Sirey : Dalloz Encylopédie juridique Répertoire de droit civil jur. dr. civ. : Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi : Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi : édition f. : fıkra ff. Fest. fas. FJS FFFK. FKK FSEK Fr. MK. Fr. TK. : Encyclopédie juridique : Türk Kanunu Medenisi (Mülga) : Eski Ticaret Kanunu : und nächstfolgende (r) Artikel : Festschrift : fasikül G. : Gazete GKHK. Gaz. Pal. HAD. HGB. HMK HUMK. İkt. Fak. Der. İkt. ve Mal. D. İTİD. İTO. : Fiche juridique Suisse : Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu : Finansal Kiralama Kanunu (mülga) : Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu : Fransız Medeni Kanunu : Fransız Ticaret Kanunu : Gayrımenkul Kiraları Hakkında Kanun : Gazette du Palais (Journal) et Gazette du Palais (Recueil bimestriel) : M.Ü. Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi : Handelsgesetzbuch (Alman Ticaret kanunu) : Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100 sayılı) : Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu : Bursa İktisat Fakültesi Dergisi : İktisat ve Maliye Dergisi : İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademesi Dergisi : İstanbul Ticaret Odası

LXX Kısaltmalar İzmir BD. İBD. İBK. İHFM (İÜHFM.) İİK. İKİD. I.R. İt. MK. İş K. J.C.P. JdT Juriscl. civ. Juriscl. com. : İzmir Barosu Dergisi : İstanbul Barosu Dergisi : İsviçre Borçlar Kanunu : İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası : İcra ve İflâs Kanunu : İlmi ve Kazaî İçtihatlar Dergisi : Informations rapides in Receil Dalloz - Sirey : İtalyan Medenî Kanunu : İş Kanunu : Jurisclasseur périodique (édition générale) : Journal des Tribanaux : Jurisclasseur civil : Jurisclasseur commercial K. : Karar (veya Kanun) karş. KFK. KAZANCI - BK KAZANCI - MK KMK. KYTK. : karşılaştırınız : Konut Finansmanı Kanunu (5582 s.lı Kanun, Mortgage Yasası) : Kazancı Hukuk Otomasyon-Mevzuat-İçtihat Programları / Borçlar Kanunu ve İlgili Mevzuat İçtihatları : Kazancı Hukuk Otomasyon-Mevzuat-İçtihat Programları/Türk Medenî Kanunu ve İlgili Mevzuat İçtihatları : Kat Mülkiyeti Kanunu L. : Législation LP. : Karayolları Trafik Kanunu : Loi fédérale sur la poursuite pour dette et la faillite du 11 Avril 1889 m. : madde Meslek Eğitimi K. MK. MHAD. MHB N. (n.) : numara (not) : Meslek Eğitimi Kanunu ( ÇIRAKLIK VE MESLEK EĞİTİMİ KANUNU olan kanun adı, 29/06/2001 kabul tarihli, 10/07/2001 tarih ve 24458 sayılı R.G.de yayımlanan 4702 sayılı Kanunun 22 nci maddesi ile MESLEKİ EĞİTİM KANUNU olarak değiştirilmiştir). : Türk Medenî Kanunu (4721 s.lı) : Mukayeseli Hukuk Araştırmaları Dergisi : Milletlerarası ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni

Kısaltmalar LXXI nouv. éd. : nouvelle édition Nouv. rép. : Nouveau Réportoire de Droit obs. : observations OR (veya CO) : Obligationenrecht (veya Code des Obligations suisse) OPVİHKHK : Ödünç Para Verilmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (mülga) RDS. : Revue de Droit suisse RG. : Resmi Gateze RKD. : Resmi Kararlar Dergisi Rép. de Droit civil : Répertoire de Droit civil Rép. de Droit : Répertoire de Droit commercial commercial R.T.D. civ. : Revue trimestrielle de Droit civil R.T.D. com. : Revue trimestrielle de Droit commercial s. : sayfa S. : Sirey : Paragraf SJ. : Semaine juridique Sem. jud. : Semaine judiciaire SPK : Sermaye Piyasası Kurumu veya Sermaya Piyasası Kanunu SerPK. : Sermaye Piyasası Kanunu STİSK. : Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu somm. : sommaire sy. : sayı TBK. (veya BK) : 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu t. : tome TF. : Tribunal fédéral (suisse) th. : thèse THED. : Türk Hukuk Enstitüsü Dergisi tk. : teksir Türk İdare D. : Türk İdare Dergisi TİK. : Türk İçtihatlar Külliyatı TİSGLK. : Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu TCMB. : Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası TK.(TTK.) : Türk Ticaret Kanunu TKHK. : Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (4077 sayılı)

LXXII Kısaltmalar 6502 s.lı TKHK. : 6502 sayılı Tüketicinin Koranması Hakkında Kanun (RG., 28.11.2013) trad. : traduction Trib. civ. : Jugement d un tribunal civil Trib. com. : Jugement d un tribunal commercial Trib. gr. inst. : Jugement d un tribunal de grande instance TCK. (CK.) : Türk Ceza Kanunu TYK. : Tatbikatta Yargıtay Kararları Dergisi TSN. (mülga) : Tapu Sicili Nizamnamesi TSN : Ticaret Sicili Nizamnamesi TST : Tapu Sicili Tüzüğü Türk MK. Önt. : Türk Medeni Kanunu Öntasarısı UMK. : Umumi Mağazalar Kanunu UMT. : Umumi Mağazalar Tüzüğü UTO. : Uluslararası Ticaret Odası vd. : ve devamı vol. : volume Vorb. : Vorbemergunken y. : yıl YKD : Yargıtay Kararları Dergisi Y.HD. (Yarg. HD.) : Yargıtay Hukuk Dairesi YHGK. (Yarg. HGK.) : Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı YİBK. (Yarg. İçt. Bir. K.) : Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı YD. : Yargıtay Dergisi Yarg. Tic. D. : Yargıtay Ticaret Dairesi Yarg. İc. İf. D. : Yargıtay İcra ve İflâs Dairesi Yarg. : Yargıtay Yargı D. : Günümüzde Yargı Dergisi Yasa Huk. D. : Yasa Hukuk Dergisi Yasa D. (YHD.) : Yasa Hukuk Dergisi Y.HD. (Yarg. HD.) : Yargıtay Hukuk Dairesi YHGK. (Yarg. HGK.) : Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı YİBK. (Yarg. İçt. Bir. K.) : Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı YKD : Yargıtay Kararları Dergisi ylt. (y.l.t.) : Yüksek lisans tezi Yön. : Yönetmelik

Kısaltmalar LXXIII YUK. ZBJV. ZGB. ZSR (veya RDS) : Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulanma Şeklinde Hakkında Kanun (4722 s.lı) : Zeitschrift des Bernischen Juristenvereins (veya RJB.: Revue des juristes bernois) : Das Schweizerische Zivilgesetzbuch : Zeitschrift für Schweizerisches Recht (veya Revue de Droit suisse)