İSTANBUL TİCARET ODASI Yayın No: 1998-20 1997YILI İSTANBUL KÜÇÜK SANAYİ KAPASiTE KULLANIM ARAŞTIRMASI İSTATİSTİK ŞUBESi 116.yıl
Bu eserin tüm telif hakları istanbul Ticaret Odası'na (ito) aittir. ito'nun ismi kaydedilmek koşuluyla yayından alıntı yapmak mümkündür. Ancak ito'nun yazılı izni olmadan yayının tamamı veya bir bölümü, kopyalanamaz, çoğaltılamaz, ticari amaçlarla kullanılamaz. 1. Baskı Haziran 1998 i TO- istanbul ISSN 1301-9856 ito yayınları için ayrıntılı bilgi Ticari Dökümantasyon Şubesi'den edinilebilir. Tel. : (212) 511 41 50-225/303 Faks : (212) 513 88 27-520 10 27 E.Posta: dökümantasyon@ tr-ito.com RENK AJANS BASlM YAYlN HiZMETLERi TiC. LTD. ŞTi. Tel.: (0212) 516 29 84 Faks:(0212) 516 29 93
ÖN SÖZ Günümüzün hızla gelişen ve değişen ekonomi dünyasında, dünün klasik büyüme, sanayileşme, rekabet ortamına ulaşma gibi değerleri artık yerlerini yeni anlayış ve yaklaşımiara bırakmıştır. Bu çerçevede ekonomik büyümenin yanında " Yaşam Kalitesinin Artırılması ve Dengeli Dağılımın Sağlanması " önemli bir unsur olarak gözönüne alınırken, pazar koşullarına hemen uyum sağlayabilen, rekabet gücünü yakalayacak ve koruyacak formüllerin arayışını sürdüren, istihdam sorununa teknolojik gelişmeler çerçevesinde çözüm bulabilen anlayış gündeme gelmiştir. Çağdaş gelişmenin bugününü ve yarını şekillendirecek dinamiklerin başında gelen ve varlıklarını genel ekonominin bir gereği olarak sürdüren küçük sanayi kuruluşları, bu nitelikleri ile ülkemiz gündeminde sürekli olarak yer alacak olup, kalkınma çabalarımızda önemli bir yer işgal etmektedir. Bu amaçla küçük sanayi kuruluşları her yönden desteklenmelidir. Ancak sayıları, faaliyet alanları ve genel ekonomi içindeki önemleri giderek büyüyen bu kesimin, doğal olarak sorunları da artmakta, çözüm bekleyen problemleride çeşitlenmektedir. Odamız, bu gerçeğin bilinci içinde, uzun yıllardan beri küçük sanayi kuruluşlarına yönelik çalışmalarını sürdürmekte, çeşitli girişimlerle anılan kesimin hem gelişme sürecine destek hem de sorunlarının çözümüne yardımcı olmaya gayret etmektedir. Bu çabalarımız özellikle son yıllarda ülkemiz sınırlarını aşmış, uluslararası boyutlar kazanmıştır. Küçük sanayi kuruluşlarına yönelik önemli çalışmalarımızdan biri de bu işletmelerin kapasite kullanımları konusunda derlenen bilgileri yansıtan "Küçük Sanayi Kapasite Kullanım Araştırması" dır. Her yıl yinelenen ve içeriği bakımından küçük sanayimizin güncel bir envanteri niteliği taşıyan bu çalışmada temel sorun ve önerilere yer verilmektedir. "1997 Yılı Küçük Sanayi Kapasite Kullanım Araştırması "adıyla hazırlanarak kamuoyunun ve ilgili kuruluşların dikkatine sunulan bu araştırmamızın yararlı bir kaynak olmasını diler, çalışmayı hazırlayan istatistik ŞUBESi personeline teşekkür ederiz. Genel Sekreter Prof. Dr. ismail ÖZASLAN
1997 YILI istanbul KÜÇÜK SANAYi KAPASiTE KUllANIM ARAŞTIRMASI istanbul Ticaret Odası tarafından 1979 yılından itibaren her yıl düzenli olarak gerçekleştirilen Küçük Sanayi Kapasite Kullanım Araştırması bu yıl da yapılmış ve istanbul'da bulunan küçük sanayicilerin 1997 yılı içindeki genel durumu saptanmaya çalışılmıştır. Sözkonusu araştırma, ito'ya kayıtlı 3360 küçük sanayici firma içerisinden çeşitli sektörlere ait 144 firma tarafından Ek de sunulan ankete verilen cevapların değerlendirilmesi ile gerçekleştirilmiştir. 1997 yılında istanbul küçük sanayinin kapasite kullanım oranı tartısız ortalamaya göre % 62.28, tartılı ortalamaya göre ise % 70.93 olarak gerçekleşmiştir. Bir önceki yıla göre tartısız ve tartılı ortalamalarda artış izlenirken, 1996 yılında tartısız ortalama % 58.89, tartılı ortalama % 65.93 olmuştu. Tartılı ortalama sisteme göre 1997 yılında en yüksek kapasite kullanım oranı% 80.43 ile Kağıt, Kağıt Ürünleri ve Basım Sanayinde gerçekleşirken, en düşük kapasite kullanım oranı % 66.62 ile Kimya, Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik Sanayinde görülmüştür. Bir önceki yıla göre kapasite kullanım oranları tüm sanayi sektörlerinde artmıştır. Tartısız ortalama sisteme göre en yüksek kapasite kullanım oranı % 80.00 ile Ağaç, Mobilya ve Orman Ürünleri sanayinde izlenmiştir. Cam Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya Sanayi% 47.50 ile en düşük kapasite kullanım oranı gerçekleştiren sektörü teşkil etmiştir. Tam kapasite ile çalışamama nedenlerinde ilk sırayı % 28.4 ile Talep Yetersizliği almış ve bunu, % 18.0 ile Finansman Güçlüğü takip etmiştir. ithal Ham ve Yardımcı Madde Teminindeki Zorluk % 3.2 ile en az etkileyen faktör olmuştur. Toplam istihdamda% 21.4 artış izlenen Küçük imalat Sanayi nde, bir önceki yıla göre ortalama% 83.11 oranında mamul maliyet artışı meydana gelmiştir.
içindekiler Sayfa No A- GiRiŞ 1 B- ARAŞTIRMANIN AMACI 2 C- ARAŞTIRMANIN KAPSAMI 2 D- ARAŞTIRMANIN YÖNTEMi 4 E- KAPASiTE KULLANIM ORANI 4 F- KAPASiTE KULLANIM ORANLARINA ETKi EDEN FAKTÖRLER 9 1- Yerli Ham ve Yardımcı Madde Teminindaki Zorluk 13 2.:: ithal Ham ve Yardımcı Madde Taminindeki Zorluk 14 3- Finansman Güçlüğü 15 4- Talep Yetersizliği 16 5- işçilerle ilgili Sorunlar 17 6- Enerji Sorunları 18 7- ithal Malları Rekabeti 19 8- Pazarlama Sorunu 20 9- Teknolojik Sorunlar 21 G- istihdam 22 H- ÜRETiM 24 1- SABiT SERMAYE YATIRIMLARI 27 J- MAMUL MALiYET ARTIŞI ve ARTlŞA ETKi EDEN FAKTÖRLER 29 K- istek ve ÖNERiLER 32 1997 YILINDA SEKTÖRLER itibariyle KÜÇÜK SANAYiCiLERiN KAPASiTE KULLANIM ORANLARI ve KULLANIMA ETKi EDEN FAKTÖRLER ile DiGER SORUNLARI 1- Gıda, Diğer Gıda ve içki Sanayi 34 2- Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Deri ve Ayakkabı Dışı Giyim Sanayi 36 3- Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri Sanayi 38 4- Kağıt, Kağıt Ürünleri ve Basım Sanayi 40 5- Ana Kimya, Diğer Kimyasallar,Petrol ve Kömür Türev. Lastik-Plastik San. 42 6- Cam Mamulleri, Çanak Çömlek, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya Sanayi 44 7- Demir Çelik, Ana Demir, Çelik Dışı Metal Eşya Sanayi 46 8- Metal Eşya,Makina,Eiektrik Makinaları,Taşıt Araçları,Mesleki Aletler San. 48 9- Diğer imalat Sanayi 50 EK : 1997 Yılı Anket Formu
1 A- GiRiŞ: Ülkelerin gelişmesinde ve kalkınmasında sanayi kesiminin etkin bir rol oynadığı bilinmektedir. Çağdaş ekonomi dünyasında refah seviyelerini yükseltmek ve rekabetçi güce kavuşmak tüm ülkelerin ortak amaçlarıdır. Ülkelerin ekonomik güçleri ve refah seviyeleri o ülkede bulunan müteşebbis işletmelerin performansları, atılımcı ve geliştirici gayretleri ile doğrudan bağlantılıdır. Gelişmiş ülkelerde, tüm işletmeler içersinde önemli bir paya sahip olan küçük sanayi işletmelerin ekonomi içersinde yarattıkları katma değer, büyük sanayi işletmelerinin vazgeçilmez destekleyicisi ve tamamlayıcı özelliği ile sağladıkları diğer etkenler gözönüne alındığında bu kesimin dikkatle incelenmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. ve Batılı ekonomilerde olduğu gibi ülkemizde de istihdam, üretim, kaynakların yerinde ve etkin şekilde değerlendirilmesi ve bölgeler arasındaki mevcut dengesizliğin giderilmesi konularında küçük sanayinin etkisi oldukça yüksektir. Küçük sanayi işletmeleri hem sayı ve üretim hacmi itibariyle, hemde istihdam ve katma değer yönünden ülkemiz ekonomisinde çok önemli bir yer tutmaktadır. Bu işletmelerin karakteristik ve yapısal özelliklerinden ileri gelen ve çözüm bekleyen bir dizi sorunları mevcuttur. Sorunların çözümü için atılacak her adım küçük sanayi kesiminin ülkemiz kalkınmasındaki rolünü artıracaktır. Odamız, bu konuda yaptığı çalışmalarla önderlik görevini sürdürmektedir. Bu nedenle istanbul'da faaliyet gösteren küçük sanayici üyelerimizin genel durumlarını incelemek ve sorunlarını saptamak üzere her yıl yapmakta olduğu araştırmayı bu yılda yinelemiş ve " 1997 Yılı Küçük Sanayi Kapasite Kullanım Araştırması " nı gerçekleştirmişti r. Bu araştırma neticesinde, küçük sanayi sektörünün ortaya çıkmış bulunan sorunları için çözüm arayışları bulmak ve uygulamak, ülkemiz sanayisi için lokomotif görevi gören bu kesimin daha rasyonel yapıya kavuşturulması Odamızın amacını oluşturmaktadır.
2 B- ARAŞTIRMANIN AMACI : Odamızca her yıl düzenli olarak gerçekleştirilen bu araştırmanın ana amacı istanbul'da bulunan küçük sanayi kuruluşlarının yıl içinde mevcut kapasitelerinin ne kadarlık bir kısmının kullanabildikleri, tam kapasite ile çalışamamalarını etkileyen faktörlerin tespitidir. Araştırmaya konu olan küçük sanayi kuruluşları sektörel gruplar içersinde değerlendirilerek aşağıda belirtilen konularda incelenmiş ve anket formlarına verilen yanıtların objektif olarak değerlendirilmesi sonucunda elde edilen veriler ise ağırlık derecelerine göre sıralanmaya çalışılmıştır. -Kapasite Kullanım Oranları -Kapasite Kullanıma Etki Eden Faktörler -istihdam -Üretim -Yatırım -Maliyet Artış Oranları -Maliyet Artışına Etki Eden Faktörler C- ARAŞTIRMANIN KAPSAMI : Araştırma kapsamına; Odamız Sanayi Şubesine kayıtlı 3360 küçük sanayici firma arasında her kütle içinde yeterli oranda örnek seçilmiş ve çeşitli sektörlere mensup 144 firma alınmıştır. Bu firmalardan anket formlarına verilen cevaplar doğrultusunda elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi yoluna gidilmiştir. Sektörel gruplandırmada diğer araştırma ve çalışmalar ile mukayese yapabilme kolaylığı sağlayabilmesi için Devlet istatistik Enstitüsü imalat sanayi şemasına uygun tasnif kullanılmıştır. Sözkonusu firmaların içinde bulundukları sektörü temsil ettikleri oranları Tablo 1 'de gösterilmiştir. Araştırma kapsamındaki işletmelerin küçük imalat sanayini temsil etme oranı % 4.29 olarak gerçekleşmiştir.
3 TABLO -1 1997 YILINDA ARAŞTIRMA KAPSAMINA GiREN FiRMALARlN SEKTÖRLERE GÖRE DAGILIMI SIRA 1 2 3 4 5 6 7 8 9 SEKTÖR FiRMA ANKETE SAYISI YANlT VEREN FiRMA Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 166 8 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 1116 37 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri 60 1 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi 118 6 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 1020 40 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San 76 2 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. 32 7 Metal Eşya, Makina Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 703 39 Diğer imalat San. 69 4 SEKTÖR TEMSiL ORANI % 4.82 3.32 1.67 5.08 3.92 2.63 21.88 5.55 5.80 imalat SANAYi 3360 144 4.29
4 D- ARAŞTIRMA YÖNTEMi : istanbul Ticaret Odası'na kayıtlı küçük sanayi firmalarına Ek de sunulan anket formu gönderilerek aşağıdaki konuların cevapları istenmiştir.- 1- i 997 yılında firmanın yıllık üretim miktarı, satış miktarı ve yıl içersinde elde edilen toplam satış tutarı, 2-1997 yılında fiilen gerçekleştirilen kapasite oranı, 3- Kapasite kullanımına etki eden faktörler, 4- Üretimde ve üretim dışında çalışan işçi sayıları, 5-1997 yılında üretim durumu, 6-1997 yılındaki sabit sermaye yatırımı, 7-1997 yılındaki mamul maliyet artışı, 8- Mamul maliyet artışına etki eden faktörler, 9- Tam kapasite ile çalışabiirnek için istek ve öneriler, 1 O- Gümrük Birliği sürecinde yurt içi ve yurt dışı Pazar rekabeti için istek ve öneriler. Alınan cevaplar, her imalat grubunda önce kendi aralarında değerlendirilmiş ve elde edilen sonuçlar, o imalat grubunun tüm sektörler içindeki ağırlığı oranında genel imalat sonuçlarına yansıtılmıştır. Araştırmada " Kapasite Kullanım Oranı " tartısız ve tartılı olmak üzere iki şekilde hesaplanmıştır. Tartısız Kapasite Kullanım Oranı, firmaların bildirimleri doğrultusunda toplanan oranların firma sayısına aritmetrik olarak bölünmesiyle, Tartılı Kapasite Kullanım Oranı ise, firmaların kapasite kullanım oranlarının firma büyüklükleri ile orantılı olarak ağırlıklandırılması sonucu bulunan değerlerdir. Firmaların mensup olduğu sektör grubu içindeki ağırlıkları, üretilen malların TL cinsindeki değerinin, o sektör grubu için oluşan toplam ürün değerine olan nispeti ile belirlenmiş ve sektör grubunun ağırlığıda, aynı yöntemle sektör ürün değerlerinin toplam imalat sanayi ürün değeri içindeki nispeti ile hesaplanmıştır. E- KAPASiTE KULLANIM ORANLARI : Anketin bu bölümüne cevap veren 144 firma neticesinde küçük imalat sanayinde 1997 yılı ortalama kapasite kullanım oranı tartılı ortalama sistemine göre % 70.93, tartısız ortalama sistemine göre ise % 62.28 olarak gerçekleşmiştir. 1997 yılında bir önceki yıla göre gerek tartılı ve gerekse tartısız kapasite kullanım oranlarında artışlar görülmüştür. 1996 yılına göre tartılı kapasite kullanım oranı % 7.6 oranında artış ile% 65.93'den% 70.93'e, tartısız kapasite kullanım oranı ise% 5.8 artış ile % 58.89'dan % 62.28'e yükselmiştir.
5 TABLO- 2 KÜÇÜK imalat SANAYi YILLIK KAPASiTE KULLANIM ORANLARI% SEKTÖR 1 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 2 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 1996 1996 1997 A B A 53.86 63.47 71.25 62.74 68.01 60.86 1997 B 68.60 72.38 3 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri 4 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi 5 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 6 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San. 77.00 75.06 80.00 66.83 78.32 78.00 59.22 62.08 53.48 60.27 72.63 47.50 80.00 80.43 66.62 77.17 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. 8 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 9 Diğer imalat San. 54.00 42.04 75.71 60.17 65.34 65.10 64.29 62.99 73.75 75.73 69.14 72.44 imalat SANAYi 58.89 65.93 62.28 70.93 A : Tartısız Kapasite Kullanım Oranı B : Tartılı Kapasite Kullanım Oram Tartılı kapasite kullanım oranı sektörler itibariyle incelendiğinde, 1997 yılında en yüksek kapasite kullanım oranı % 80.43 ile Kağıt ve Basım sanayinde gerçekleşirken, bunu% 80.00 ile Ağaç ve Orman Ürünleri sanayi,% 77.17 ile de Taş ve Toprağa Dayalı Eşya sanayi takip etmiş, en düşük kapasite kullanım oranı ise% 66.62 ile Kimya, Lastik ve Plastik sanayinde görülmüştür. Bir önceki yıla göre kapasite kullanım oranları tüm sektörlerde artış göstermiştir.
6 TABlO- 3 KÜÇÜK imalat SANAYiNiN YillAR itibariyle TARTlll KAPASiTE KUllANIM ORANlARI % 1 2 3 4 5 6 SEKTÖR 1991 1992 1993 1994 1995 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 55.89 57.15 62.58 65.34 74.79 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 75.95 72.70 72.70 79.60 75.04 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri 89.65 64.20 61.71 84.52 81.98 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi 66.48 81.52 82.13 68.55 54.98 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 59.46 64.28 72.54 66.13 67.15 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San 56.47 56.78 70.56 58.67 45.68 1996 1997 63.47 68.60 68.01 72.38 75.06 80.00 ' 78.32 80.43 62.08 66.62 72.63 77.17 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. 57.00 50.68 70.36 58.23 68.63. 42.04 75.73 8 9 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 67.75 74.73 66.51 67.71 63.60 Diğer imalat San. 78.43 50.98 65.34 41.17 69.36 65.34 69.14 62.99 72.44 imalat SANAYi 69.81 69.18 70.55 70.22 67.47 65.93 70.93 Tartısız kapasite kullanım oranlarıda incelendiğinde ise 1994 ve 1996 yıllarında düşük oranda gerçekleşen kapasite kullanımı oranı 1997 yılında% 62.28'e yükselmiştir.
7 TABLO- 4 KÜÇÜK imalat SANAYiNiN YILLAR itibariyle TARTlSlZ KAPASiTE KUllANIM ORANLARI % 1 2 3 4 5 6 7 8 9 SEKTÖR 1991 1992 1993 1994 1995 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 47.50 58.00 59.00 57.33 72.18 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 67.05 69.94 70.88 63,85 65.00 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri 90.00 58.00 61.00 75.83 71.00 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi 53.39 69.15 69.80 56.91 61.31 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 58.78 53.74 60.24 55.69 57.30 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San 50.00 60.00 59.00 58.75 54.14 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. 50.67 61.10 67.50 57.50 54.38 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 63.07 62.33 61.10 52.02 65.86 Diğer imalat San. 65.80 47.25 60.00 39.14 52.57 1996 1997 53.86 71.25 62.74 60.86 77.00 80.00 66.83 78.00 59.22 53.48 60.27 47.50 54.00 75.71 60.17 65.10 64.29 73.75 imalat SANAYi 61.93 61.82 64.10 57.22 62.49 58.89 62.28
8 YlLLARA GÖRE TARTILI vetartlslz KAPASiTE KULLANIM ORANLARI% 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1997 YILINDA SEKTÖRLER itibariyle KAPASiTE KULLANIMI% DiGER METAL DEMiR TOPRAK KiMYA KA GIT ı ı ı ı etaatili B TARTlSlZ ORMAN TEKSTiL GIDA ı o 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100
9 F- KAPASiTE KULLANIMINA ETKi EDEN FAKTÖRLER : Küçük sanayici firmaların i 997 yılında üretim kapasitelerini etkileyen ve tam kapasite ile çalışmalarını engelleyen faktörler incelendiğinde; i 996 yılında olduğu gibi yine ilk iki sırayı talep yetersizliği ve finansman sorunu almıştır. 1997 yılında üretimin tam kapasite ile gerçekleşmesini engelleyen faktörler arasında% 28A ile Talep Yetersizliği ilk sırada yer alırken bunu,% 18.0 ile mali sorun olan Finansman Güçlüğü,% i 5.8 ile Pazarlama Sorunu,% 9.7 ile Teknoloji Yetersizliği takip etmiştir. Araştırma sonucuna göre tam kapasite ile çalışmalarını en az etkileyen % 3.2 ile ithal Ham ve Yardımcı Madde Teminindeki Zorluk olmuştur. TABLO- 5 KAPASiTE KULLANIMA ETKi EDEN FAKTÖRLER FAKTÖR 1996 1996 1997 1997 ETKiLENEN ETKiLEME ETKiLENEN ETKiLEME FiRMA ORANI FiRMA ORANI SAYISI 0 /o SAYISI 0 /o 1 Talep Yetersizliği 187 23.7 106 28.4 2 Finansman Güçlüğü 156 19.7 67 18.0 3 Pazarlama Sorunu 126 15.9 59 i 5.8 4 Teknoloji Yetersizliği 82 10.4 36 9.7 5 Enerji Sorunu 60 7.6 26 7.0 6 ithal Rekabeti 53 6.7 24 6.4 7 Yerli Ham veyrd. Madde Teminindeki Zorluk 47 5.9 22 5.9 8 işçi Sorunu 54 6.8 21 5.6 9 ithal Ham ve Yrd. Madde Teminindeki Zorluk 25 3.2 12 3.2 ı TOPLAM 790 100,0 373 100.0
10 1997 YILINDA KAPASiTE KULLANIMINA ETKi EDEN FAKTÖRLER %.------------, El TALEP YETERSiZLiG i El7 1!1 5,6 06,4 3,2 ~ ~NANSMANSORUNU D PAZARLAMA SORUNU [J 9,7 D TEKNOLOJiK SORUN [J 15,8 EJ28,4 El YERLi HAMMADDE ZORLUGU El ENERJi SORUNU lil18 Iii işçi SORUNU El ithal MAL. REK. ~ ithalhammaddezorlugu TABLO- 6 KAPASiTE KULLANIMA ETKi EDEN FAKTÖRLERiN YlLLARA GÖRE DAGILIMI % FAKTÖR 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1 Talep Yetersizliği 32.8 20.5 23.8 24.6 23.7 28.4 2 Finansman Güçlüğü 24.5 24.2 21.6 20.7 19.7 18.0 3 Pazarlama Sorunu - 12.9 14.1 13.7 15.9 15.8 4 Teknoloji Yetersizliği - 7.8 7.1 8.9 10.4 9.7 5 Enerji Sorunu 4.3 5.6 4.4 7.1 7.6 7.0 6 ithal Rekabeti - - 2.7 2.4 6.7 6.4 7 Yerli Ham ve Yrd. Madde Teminindeki Zorluk 10.9 12.4 12.7 9.3 5.9 5.9 8 işçi Sorunu 12.0 8.6 6.3 8.0 6.8 5.6 9 ithal Ham ve Yrd. Madde Teminindeki Zorluk 8.3 7.9 8.7 5.3 3.2 3.2 10 Diğer 7.2 - - - - - TOPLAM 100.0 100.0 100.0 100.0 100,0 100,0 Sektörlere göre Tam Kapasite ile Çalışamama Nedenlerinde gerek firma sayısı gerekse oransal dağılımı Tablo 7 ile Tablo 8'de belirtilmiştir. ve
TABLO- 7 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA NEDENLERi (FiRMA SAYlSI) SEKTÖR GIDA TEKSTiL AGAÇ- ORMAN KAGIT- BASlM KiMYA- LASTiK TAŞ- TOPRAK DEMiR- ÇELiK METAL- MAKiNA DiGER TOPLAM Hammadde Finansman Pazarlama ithal Talep işçi Teminindeki Güçlüğü Sorunu Mallarm Yetersizliği Sorunu Zorluk Rekabeti Yerli ithal iç Dış 1 2 6 4 1 2 1-9 5 17 15 5 18 16 11 - - - - - 1 - - 1-2 3-5 1-5 4 15 22 7 22 5 2 - - 1 - - 1 - - 1-3 1 2 1 - - 4-21 14 8 24 7 7 1 1 2-1 1 1 1 22 12 67 59 24 75 31 21 Enerji Teknolojik Toplam Sorunu Sorunlar 1 2 20 ---' 8 5 109 - - 1-3 15 7 8 97 1 1 4 2 3 13 7 14 106 - - 8 26 36 373
TABLO- 8 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇAllŞAMAMA NEDENLERi (YÜZDE DAGIUMI) SEKTÖR GIDA TEKSTiL AGAÇ- ORMAN KAGIT- BASlM KiMYA- LASTiK TAŞ- TOPRAK DEMiR- ÇELiK METAL- MAKiNA DiGER TOPLAM Hammadde Finansman Pazarlama ithal Talep işçi Teminincieki Güçlüğü Sorunu Mallarm Yetersizliği Sorunu Zorluk Rekabeti Yerli ithal iç Dış 5.0 10.0 30.0 20.0 5.0 10.0 5.0-8.3 4.6 15.6 13.8 4.6 16.5 14.7 10.1 - - - - - 100.0 - - 6.7-13.3 20.0-33.3 6.7-5.2 4.1 15.5 22.7 7.2 22.7 5.2 2.1 - - 25.0 - - 25.0 - - 7.7-23.1 7.7 15.4 7.7 - - 3.8-19.8 13.2 7.5 22.6 6.6 6.6 12.5 12.5 25.0-12.5 12.5 12.5 12.5 5.9 3.2 18.0 15.8 6.4 20.1 8.3 5.6 Enerji Teknolojik Toplam Sorunu Sorunlar 5.0 10.0 100.0 7.3 4.6 100.0 [\) - - 100.0-20.0 100.0 7.2 8.2 100.0 25.0 25.0 100.0 15.4 23.1 100.0 6.6 13.2 100.0 - - 100.0 7.0 9.7 100.0
13 Tam kapasite ile çalışamamalarına neden olan faktörlerin ayrı ayrı sektörel bazda incelenmesi ise şu şekildedir. 1-Yerli Ham ve Yardımcı Madde Teminindeki Zorluk: Yerli ham ve yardımcı madde teminindeki zorluklardan etkilenen firma sayısı 22'dir. Bu faktör% 5.9 ile küçük imalat sanayinde kapasite kullanımını olumsuz etkilemede 7. sırada yer almıştır. Küçük sanayiciler hammadde tedariklerini küçük partiler halinde yapmaktadırlar. Zamanında hammadde temin edilernemesi ve nakliye ücretlerinin yüksek olması tedarikin üretici kuruluş yerine başka kaynaklardan temini zorunluluğunu ortaya çıkarmaktadır. 1997 yılında uygulanan istikrarsız fiyat politikası yanında ürün kalitesinin belli bir standarta kavuşturulamaması ve teslim şartlarında yaşanan problemierin halen devam ettiği görülmektedir. Yerli ham ve yardımcı madde teminindeki zorlukların sektörlere yansıması aşağıda gösterilmiştir. SEKTÖR Etkilenen Faktör Tüm Faktörler Firma Sayısı içindeki içindeki Ağırlığı% Ağırlığı% 1 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 1 4.5 5.0 2 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 9 40.9 8.3 3 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri - - - 4 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi 1 4.5 6.7 5 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 5 22.7 5.2 6 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San. - - - 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. 1 4.5 7.7 8 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 4 18.2 3.8 9 Diğer imalat San. 1 4.5 12.5 TOPLAM 22 100.0 5.9
14 Yerli Ham ve Yardımcı Madde Teminindeki Zorluk%!El 4,5 1!1 18,2 El 22,7 ın 40,9 D GIDA ı:ıtekstil likagit o KiMYA lll DEMiR ÇELiK ı:ı:ı METAL-MAKiNA Iii DiGER 2-ithal Ham ve Yardımcı Madde Teminindeki Zorluk : Kapasite kullanımını olumsuz yönde etkileyen faktörler içersinde ithal ham ve yardımcı madde teminindeki zorluklar % 3.2 ile 9. sırada yer alarak en az etkileyen neden olmuştur. ithalat rejimindeki değişiklikler bu faktörün olumsuz etkilerini büyük ölçüde azaltmıştır. Bu faktörden etkilenen firma sayısı 12 olurken, döviz kurları karşısında TL'nın değer kaybetmesi küçük sanayicileri etkilemektedir. SEKTÖR Etkilenen Faktör Tüm Faktörler Firma Sayısı içindeki içindeki Ağırlığı% Ağırlığı% 1 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 2 16.7 10.0 2 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 5 41.7 4.6 3 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri - - - 4 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi - - 5 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 4 33.3 4.1 6 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San. - - - 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. - - - 8 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet - - - 9 Diğer imalat San. 1 8.3 12.5 TOPLAM 12 100.0 3.2
15 ithal Ham ve Yardımcı Madde Teminindeki Zorluk % lllgida [] 16,7 D TEKSTiL o KiMYA ElDiGER 3-Finansman Güçlüğü : Finansman Güçlüğü; araştırmada anketiere verilen yanıtiara göre her zaman olduğu gibi bu yılda kapasite kullanımını en fazla etkileyen faktörlerden biri olmuştur. 67 firmanın cevaplandırdığı bu faktör,% 18.0'1ık pay ile 2. sırada yer almıştır. Nakit para sıkıntısı, kredi faizlerinin yüksekliği, sermaye yetersizliği bu bölümün önemli sorunlarını oluşturmuştur. SEKTÖR Etkilenen Faktör Tüm Faktörler Firma Sayısı içindeki içindeki Ağırlığı% Ağırlığı% 1 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 6 9.0 30.0 2 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 17 25.3 15.6 3 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri - - - 4 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi 2 3.0 13.3 5 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 15 22.4 15.5 6 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San. 1 1.5 25.0 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. 3 4.5 23.1 8 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 21 31.3 19.8, 9 Diğer imalat San. 2 3.0 25.0 TOPLAM 67 100.0 18.0
16 Finansman Güçlüğü % Cl 22,4 HI 3 El 25,3 l!l 9 D 31,3 1!1lGıDA D TEKSTiL m KAGıT D KiMYA TOPRAK D DEMiR-ÇELiK cı METAL- MAKiNA D DiGER 4- Talep Yetersizliği : Talep yetersizliği % 28.4'1ük pay ile yine ilk sırayı almıştır. Tam kapasite ile çalışamama nedenleri başında yer alan bu faktörden etkilenen topla!t! firma sayısı 1 06'dır. Ankete cevap veren firmalara göre iç talep yetersizliği % 20.1, dış talep yetersizliği ise% 8.3 olmuştur. Ekonominin genel yapısına bağlı olarak etkilenmekte ve yapısal nedenlerle dış pazarlara yeteri kadar açılamamaktadırlar. SEKTÖR Etkilenen Faktör Tüm Faktörler Firma Sayısı içindeki içindeki Ağır lığı% Ağırlığı% 1 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 3 2.8 15.0 2 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 34 32.1 31.2 3 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri 1 0.9 100.0 4 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi 6 5.7 40.0 5 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 27 25.5 27.9 6 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San. 1 0.9 25.0 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşy a San. 1 0.9 7.7 8 Metal Eş ya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 31 29.2 29.2 9 Diğer imalat San. 2 1.9 25.0 TOPLAM 106 100.0 28.4
17 Talep Yetersizliği % D 29,2 D GıDA 13 TEKSTiL D ORMAN 13 0,9 D 25,5 D 5,7 D 0,9 El 32,1 DI DEMiR ÇELiK D METAL- MAKiNA 1!1 DiGER 5- işçilerle ilgili Sorunlar : Küçük sanayici firmaların karşılaştıkları kalifiye eleman ihtiyacı geçmiş yıllarda önemli bir yer işgal etmekteydi. 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitim Kanunun tatbiki ile açılan kurslarla kalifiye eleman ihtiyaçı karşılanarak bu faktörün etkinliği bir ölçüde azaltılmıştır. 1997 yılında işçiler ile ilgili sorunlar % 5.6'1ık pay ile 8. sırada yer almıştır. Özellikle tekstil sektöründe kalifiye elemanların çok sıklıkla iş değiştirmeleri önemli bir sorunu teşkil etmektedir. SEKTÖR Etkilenen Faktör Tüm Faktörler Firma Sayısı içindeki içindeki Ağırlığı% Ağırlığı% 1 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. - - - 2 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 11 52.4 1 0.1 3 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri - - - 4 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi - - - 5 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 2 9.5 2.1 6 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San. - - - 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. - - - 8 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 7 33.3 6.6 9 Diğer imalat San. 1 4.8 12.5 TOPLAM 21 100.0 5.6
18 60 so 40 30 20 10 o TEKSTiL KiMYA METAL DiGER işçi Sorunu % 6- Enerji Sorunları : Bu faktörün kapasite kullanımını olumsuz yönde etkileme oranı % 7.0'dır. Tüm faktörler içersinde etkileme oranı ile 5. sırada yer alan enerji sorununa 26 firma işaret etmiştir. Enerji fiyatlarının yüksekliği, enerji kesintileri, yetersiz enerji temini gibi nedenler küçük sanayicileri olumsuz etkilemektedir. SEKTÖR Etkilenen Faktör Tüm Faktörler Firma Sayısı içindeki içindeki Ağırlığı% Ağırlığı% 1 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 1 3.8 5.0 2 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 8 30.8 7.3 3 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri - - - 4 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi - - - 5 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 7 26.9 7.2 6 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San. 1 3.8 25.0 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. 2 7.7 15.4 8 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 7 26.9 6.6 9 Diğer imalat San. - - - TOPLAM 26 100.0 7.0
19 35 30,8 30 25 20 15 10 3,8 5 o GIDA TEKSTiL KiMYA TOPRAK DEMiR METAL 26 9 Enerji Sorunu % ' 7- ithal Malları Rekabeti : ithal malları rekabeti her geçen yıl gittikçe önem kazanmaktadır. 1994 ve 1995 yıllarında kapasite kullanım oranlarını en az etkileyen ithal malları rekabeti, 1996 yılında son sıradan çıkarak 7. sıraya 1 ~97 yılında ise % 6.4 ile 6. sıraya yükselmiştir. Bu faktörden etkilenen firma sayısı 24 olmuştur. SEKTÖR Etkilenen Faktör Tüm Faktörler Firma Sayısı içindeki içindeki Ağırlığı% Ağırlığı% 1 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 1 4.2 5.0 2 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 5 20.8 4.6 3 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri - - - 4 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi - - - 5 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 7 29.2 7.2 6 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San. - - - 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. 2 8.3 15.4 8 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 8 33.3 7.5 9 Diğer imalat San. 1 4.2 12.5 TOPLAM 24 100.0 6.4
20 ithal Malları Rekabeti % rıı GIDA D ı:ıı TEKSTiL KiMYA ı:::ı 4,2 iii DEMiR ı:ı 29,2 61 METAL D 20,8 El DiGER 8- Pazarlama Sorunu : Pazarlama sorunu, tam kapasite ile çalışamama nedenlerinde % 15.8'1ik etkileme oranı ile 1997 yılında da 3. sıradaki yerini korumuştur. 59 firmanın etkilendiği bu faktörden, küçük sanayici işletmelerin yapısal özelliklerinden dolayı piyasada rekabet ortamına. ayak uydurabilmekde ciddi rahatsızlıklar hissetmektedirler. SEKTÖR Etkilenen Faktör Tüm Faktörler Firma Sayısı içindeki içindeki Ağırlığı% Ağırlığı% 1 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 4 6.8 20.0 2 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 15 25.4 13.8 1 3 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri - - - 4 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi 3 5.1 20.0 5 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 22 37.3 22.7 6 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San - - - 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı 1 Metal Eşya San. 1 1.7 7.7 8 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 14 23.7 13.2 9 Diğer imalat San. - - - TOPLAM 59 100.0 15.8
21 Pazarlama Sorunu % D 37,3 D GIDA Iii TEKSTiL D KAGIT D 23,7 D KiMYA il DEMiR IEI 6,8 D METAL 9- Teknolojik Sorunlar : ileri teknolojilerin kullanılması veya mevcut olan teknolojinin yenileştirilmesi ihtiyacı, emek yoğun sektörlerin dışında kalan sektörlerde etkisi hissedili rken, bu faktör% 9.7 ile 4. sırada yer almış ve etkilenen firma sayısı 36 olmuştur. SEKTÖR Etkilenen Faktör Tüm Faktörler Firma Sayısı içindeki içindeki Ağırlığı% Ağırlığı% 1 Gıda, Diğer Gıda ve içki San. 2 5.6 10.0 2 Tekstil, Ayakkabı, Kürk, Ayakkabı Dışı Giyim 5 13.9 4.6 3 Ağaç, Mantar, Mobilya, Mefruşat, Orman Ürünleri - - - 4 Kağıt, Kağıt Ürünleri Basım Sanayi 3 8.3 20.0 5 Ana Kimya, Diğer Kimya Petrol ve Kömür Türevleri, Lastik, Plastik San. 8 22.2 8.2 6 Cam, Mamul, Taş ve Toprağa Dayalı Eşya San. 1 2.8 25.0 7 Demir Çelik, Ana Demir Çelik Dışı Metal Eşya San. 3 8.3 23.1 8 Metal Eşya, Makina, Elektrik Mak. Taşıt Araç. Mesleki Alet 14 38.9 13.2 9 Diğer imalat San. - - - TOPLAM 36 100.0 9.7
22 40 35 30 25 20 15 10 5 o - -----------------,--- Teknolojik Sorunlar% 38,9 22,2 GIDA TEKSTiL KAGIT KiMYA TOPRAK DEMiR METAL G- istihdam : Ankete cevap veren 143 firmaya göre 1997 yılında üretimde ve üretim dışında olmak üzere toplam 3.442 kişi istihdam edilmektedir. 1996 yılına göre % 21.4 artış gösteren toplam istihdamda; üretimde çalışanların sayısı % 22.1 artış ile 2.679, üretim dışında çalışanların sayısı ise % 18.8 artış ile 763 kişiye ulaşmıştır. TABLO- 9 istihdam 1996 1997 DEGiŞiM% ÜRETiMDE ÇALIŞAN 2.194 2.679 22.1 ÜRETiM DIŞI ÇALIŞAN 642 763 18.8 TOPLAM 2.836 3.442 21.4 Toplam istihdam sektörler itibariyle incelendi ğinde; en yüksek artış yine her zaman olduğu gibi % 34.7 ile Tekstil sektöründe görülmüş olup bunu, % 27.3 ile Demir-Çelik, % 22.0 ile Kimya sektörü, % 17.5 ile Kağıt ve Basım sanayi, % 11.3 ile Gıda sektörü, % 9.4 ile Metal-Makina, % 4.2 ile Diğer,% 2.7 ile Taş ve Toprak sanayi takip etmiştir. Üretimde direkt olarak çalışanlara bakıldığında en fazla artış % 36.2 ile Tekstil sektöründe olmuştur. Demir Çelik sanayinde% 25.3, Kimya sanayinde% 24.4, Kağ ı t ve Basım sanayinde ise% 17.3 artış izlemiştir. Üretim dışında istihdam edilenlerde ise en fazla artış % 45.5 ile Demir-Çelik, % 30.0 ile Tekstil sektöründe görülmüştür. 1996 ve 1997 yılı itibariyle sektörlere göre istihdamın mutlak ve oransal rakamları Tablo 1 O' da belirtilmektedir.
TABLO -10 istihdamin SEKTÖREL DAGILIMI SEKTÖR 1997 Yılı Firma Sayısı 1996 1997.1996 1997 Yıllık Değişim Oranı % Üretim için Çalışan Üretim Üretim Üretim Toplam Dışı için Dışı istihdam Çalışan Çalışan Çalışan Toplam istihdam Üretim Üretim Toplam için Dışı istihdam Çalışan Çalışan GIDA 8 102 40 112 46 142 158 9.8 15.0 11.3 TEKSTiL 37 738 AGAÇ- ORMAN 1 4 227 1.005 295 965 1 4 1 5 1.300 5 36.2 30.0 34.7 0.0 0.0 0.0 [\) w KAGIT- BASlM 6 11 o 33 129 39 143 168 17.3 18.2 17.5 KiMYA- LASTiK 39 406 131 505 150 537 655 24.4 14.5 22.0 TAŞ- TOPRAK 2 30 7 31 7 37 38 3.3 0.0 2.7 DEMiR - ÇELiK 7 99 11 124 16 11 o 140 25.3 45.5 27.3 METAL-MAKiNA 39 653 173 714 190 826 904 9.3 9.8 9.4 DiGER 4 52 19 55 19 71 74 5.8 0.0 4.2! TOPLAM 143 2.194 642 2.679 763 2.836 3.442 22.1 18.8 21.4.
24 3000 2194 2679 2500 2000 1500 1000.......... 500 o ÜRETiM içi 642 763 ÜRETiM DIŞI istihdam-kişi H- ÜRETiM: Ankete cevap veren firma sayısı bir önceki yıla göre daha düşük olmasına rağmen 1997 yılında üretim kıymeti 19.883 milyar TL olurken, satış kıymeti 17.961 milyar TL seviyesine, stok değişim oranı ise % 10.7'ye ulaşmıştır. Firma başına düşen ortalama üretim kıymeti ise 138 milyar TL'sı olmuştur. Yıllara göre katılan firma sayıları farklı olduğundan sektörleri, gerek üretim kıymetleri ve gerekse satış kıymetleri yerine stok değiş im oranları itibariyle incelemek daha uygundur. Üretim 1 Satışı ifade eden stok değişim oranın küçük olması stoğa devredilen miktarın az olduğunun ifadesidir. Sektörler itibariyle incelediğimizde Ağaç ve Orman sanayinde stok değişim oranı sıfırdır. En az stok değişim oranı, % 0.1 ile Demir-Çelik, % 0.5 ile Taş ve Toprak sanayinde olurken, Kimya % 12.9, Tekstil % 12.5 ile en yüksek stok değişim oranı olan sektörleri oluşturmuştur. Sektörler itibariyle üretim, satış ve stok kıymetleri ile stok değişim oranları Tablo-11 'de açıklanmıştır. Bu araştırmada, küçük sanayicilerin üretim durumlarında bir önceki yıla göre artış veya azalış konusunda değerlendirme yapılması istenmiştir. Ankete cevap veren 140 firmanın % 60.0'ı üretimin artığı nı, % 17.1 'i üretimde herhangi bir değ i şme olmadığını, % 22.9'u ise üretimin azaldığını beyan etmişt ir. Üretim durumu ile ilgili sektör analizi Tablo-12'de gösterilmiştir. 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 ÜRETiM ve SATIŞ - Milyar TL o +-~~~J_~~~~----~~~~J_~~~~--~ ÜRETiM SATIŞ I!JGIDA llltekstil ı:ıorman DKAGIT mı KiMYA l'iitoprak ıı::ıdemir D METAL DiGER
TABLO -11 1996 ve 1997 YILLARI itibariyle ÜRETiM, SATIŞ ve STOK KlYMETLERi ile STOK DEGiŞiM ORANLARI (Milyon TL) SEKTÖR 1996 1997 STOK DEGiŞiM ORANI% Firma Üretim Satış Stok Firma Üretim Satış Stok 1996 1997 Sayısı Kıymeti Kıymeti Kıymeti Sayısı Kıymeti Kıymeti Kıymeti GIDA 14 791.868 738.174 53.694 8 1.011.277 937.171 74.106 7.3 7.9 TEKSTiL AGAÇ - ORMAN 85 5.929.845 5.453.015 476.830 37 8.429.137 7.492.561 5 458.391 453.377 5.014 1 12.099 12.099 936.576 o 8.7 12.5 1.1 0.0 1\) ()1 KAGIT- BASlM 18 1.377.221 1.371.372 5.849 6 959.314 885.725 73.589 0.4 8.3 KiMYA- LASTiK 101 4.795.959 4.248.335 547.624 40 3.605.452 3.194.091 411.361 12.9 12.9 TAŞ- TOPRAK 11 385.421 367.005 18.416 2 125.461 124.878 583 5.0 0.5 DEMiR ÇELiK 5 498.091 495.860 2.231 7 761.539 761.000 539 0.4 0.1 METAL- MAKiNA 77 2.842.461 2.631.144 211.317 39 4.713.942 4.292.414 421.528 8.0 9.8 DiGER 7 742.084 713.030 29.054 4 265.345 260.798 4.547 4.1 1.7 TOPLAM 323 17.821.341 16.471.314 1.350.027 144 19.883.567 17.960.739 1.922.828 8.2 10.7
TABLO -12 1997 YILI itibariyle ÜRETiM DURUMU SEKTÖR FiRMA SAYISI DEGiŞiM ORANI % Toplam Arttı Aynı Kaldı Azaldı Arttı Aynı Kaldı Azaldı GIDA 8 5 3-62.5 37.5 - TEKSTiL 34 21 4 9 61.8 11.8 26.5 AGAÇ- ORMAN 1 1 - - 100.0 - - KAGIT- BASlM 6 6 - - 100.0 - - 1\.) O"> KiMYA- LASTiK 39 24 6 9 61.5 15.4 23.1 TAŞ- TOPRAK 2 1-1 50.0-50.0 DEMiR ÇELiK 7 5 1 1 71.4 14.3 14.3 METAL- MAKiNA 39 19 10 10 48.7 25.6 25.6 DiGER 4 2-2 50.0-50.0 TOPLAM 140 84 24 32 60.0 17.1 22.9
27 1- SABiT SERMAYE YATIRIMLARI : Büyük işletmelerde olduğu gibi küçük işletmeler içinde yatırımlar, büyüme ve gelişme için önemli bir kriter olmaktadır. 1996 yılında anket kapsamına giren 162 firmaya ilişkin 1.306,7 milyar TL. olan sabit sermaye yatırım tutarı, 1997 yılındaki ankete göre yatırım yaptığını belirten 65 firma itibariyle 1.401,8 milyar TL. seviyesine ulaşmıştır. Tüm sektörler dikkate alındığında yapılan yatırım değeri, 1997 yılında gerçekleştirilen toplam üretim kıymetinin % 7.1 'ine tekabül ettiği tespit edilmiştir. Sektörler itibariyle incelendiğinde; toplam yatırım tutarı içinde en fazla yatırım yapılan kesim, % 35.4 pay ve 496,7 milyar TL ile Tekstil sanayi olurken bunu, % 24.0 pay ve 337,1 milyar TL ile Kimya-Lastik sanayi takip etmiştir.% 0.9 pay ve 12,0 milyar TL ile Diğer imalat,% 1.1 pay ve 15,0 milyar TL ile Taş ve Toprak sanayi enaz yatırım yapılan sektörler olmuştur. 1996 yılı yatırımında ilk sırayı yine Tekstil sanayi almış bunu, Kimya -Lastik sanayi izlemişti. SABiT SERMAYE YATlRlMI-Miiyar TL 500 497 400 337 300 200 100 46 175 88 231 12 o~--~~~~~~-+~~-r~~~~~~~~~~~+---~ GIDA TEKSTiL KAGIT KiMYA TOPRAK DEMiR METAL DiGER 1997 yılında ankete cevap veren 144 firma nezdinde yapılan araştırmada% 45.1 'ini teşkil eden 65 firma sabit sermaye yatırımı yaptığını, % 54.9'u olan 79 firma ise yatırırnda bulunmadığını beyan etmiştir. 1996 yılında ise firmaların % 50.2'si sabit sermaye yatırımı yapmıştı.
ı ı TABLO -13 1997 YILI SABiT SERMAYE YATIRIM DURUMU S~KTÖR FiRMA SAYISI YATIRIM DEGERi TL YÜZDE DAGILIM % Toplam Evet Hayır Evet Hayır Yatırım Payı GIDA 8 4 4 45.960.673.826. 50.0 50.0 3.3 TEKSTiL 37 16 21 496.699.856.629 43.2 56.8 35.4 AGAÇ - ORMAN 1-1 o - 100.0 - KAGIT- BASlM 6 4 2 175.450.000.000 KiMYA- LASTiK 40 18 22 337.081.616.253 66.7 45.0 33.3 12.5 55.0 24.0 [\) cxı TAŞ- TOPRAK 2 1 1 15.000.000.000 50.0 50.0 1.1 DEMiR - ÇELiK 7 5 2 88.300.000.000 71.4 28.6 6.3 METAL- MAKiNA 39 16 23 231.321.000.000 41.0 59.0 16.5 DiGER 4 1 3 12.000.000.000 25.0 75.0 0.9 TOPLAM 144 65 79 1.401.813.146.708 45.1 54.9 100.0 - ----- - - ---------------------
29 J- MAMUL MALiYET ARTIŞI ve ARTlŞA ETKi EDEN FAKTÖRLER : Anketin bu sorusuna cevap veren 129 firmaya göre, 1996 yılında% 73.47 olarak gerçekleşen imalat sanayi ortalama mamul maliyet artışı, 1997 yılında bir önceki yıla göre % 83.11 olarak tespit edilmiştir. Sektörlere göre incelendiğinde; 1996 yılına göre mamul maliyeti en çok artan kesim % 100.00 ile Ağaç ve Orman sanayi olurken bunu, % 96.67 ile Diğer imalat sanayi, % 90.03 ile Metal Eşya Makina sanayi, % 84.63 ile de Gıda sanayi izlemiştir. Sektörler içersinde mamul maliyeti en az artan kesim % 47.50 ile Taş ve Toprak 1996 yılında da ilk sırayı Ağaç ve Orman sanayi almıştı. sanayi olmuştur. 1997 yılında mamul maliyet. artışına etki eden faktörlere bakıldığında birinci sırayı % 22.9 pay ile hammadde fiyat artışı alırken bunu, % 22.4 pay ile işçi ücret artışı, % 18.7 ile enerji fiyat artışı takip etmiştir. 1996 ve 1997 yılları için mamul maliyet artışına etki eden faktörler Tablo 14'de belirtilmiştir. TABLO -14 MAMUL MALiYET ARTIŞINA ETKi EDEN FAKTÖRLER % 1996 1997 HAMMADDE FiYAT ARTIŞI işçi ÜCRET ARTIŞI ENERJi FiYAT ARTIŞI ULAŞIM GiDERi ARTIŞI işyeri KiRA ARTIŞI KREDi MALiYET ARTIŞI DiGER TOPLAM 25.7 22.9 22.2 22.4 18.8 18.7 11.0 12.9 11.1 12.0 6.5 7.6 4.7 3.5 100.0 100.0 1997 YILINDA MAMUL MALiYET ARTIŞINA ETKi EDEN FAKTÖRLER % (jj 12,9 [] 7,6 1!1 3,5 m HAMMADDE FiYAT ARTIŞI D işçi ÜCRETi ARTIŞI D ENERJi FiYAT ARTIŞI m 22,9 o KiRA ARTIŞI lll ULAŞIM GiDERi ARTIŞI D 22,4 ı::ı KREDi MALiYET ARTIŞI I!I DiGER
TABLO -15 1997 YILI MAMUL MALiYET ARTIŞI ve ETKi EDEN NEDENLER (FiRMA SAYlSI) SEKTÖR MAMUL MALiYET ARTIŞI MAMUL MALiYET ARTIŞi NEDENi Hammadde Enerji işçi Ulaşım işyeri Fiyat Artışı Fiyat Ücret Gideri Kira Kredi Maliyet Diğer Toplam GIDA Artışı. Artışı Artışı Artışı s 8 7 7 7 6 Artışı 4 1 40 w o TEKSTiL 32 31 22 34 14 15 15 2 133 AGAÇ- ORMAN 1 1 1 1 1 - - - 4 KAGIT- BASlM 6 6 6 6 4 2 1 1 26 KiMYA- LASTiK 35 35 31 33 25 19 11 4 158 TAŞ- TOPRAK 2 2 1 1 1-1 - 6 DEMiR - ÇELiK 7 6 6 5 2 3 3 2 27 METAL- MAKiNA 35 37 30 36 19 21 8 10 161 DiGER 3 4 2 4-2 - - 12 TOPLAM 129 130 106 127 73 68 43 20 567
TABLO -16 1997 YILI MAMUL MALiYET ARTIŞI ve ETKi EDEN NEDENLER (YÜZDE DAGILIMI) SEKTÖR MAMUL MALiYET ARTIŞI MAMUL MALiYET ARTIŞI NEDENi Hammadde Enerji işçi Ulaşım işyeri Fiyat Artışı Fiyat Ücret Gideri Kira Artışı Artışı Artışı Artışı Kredi Diğer Toplam Maliyet Artışı GIDA 84.63 20.0 17.5 17.5 17.5 15.0 10.0 2.5 100.0 TEKSTiL 84.03 AGAÇ- ORMAN 100.00 23.3 16.5 25.6 10.5 11.3 25.0 25.0 25.0 25.0-11.3 1.5 100.0 - - 100.0 w KAGIT- BASlM 83.00 23.1 23.1 23.1 15.4 7.7 3.8 3.8 100.0 KiMYA- LASTiK 79.29 22.2 19.6 20.9 15.8 12.0 7.0 2.5 100.0 TAŞ- TOPRAK 47.50 33.3 16.7 16.7 16.7-16.7-100.0 DEMiR- ÇELiK 82.86 22.2 22.2 18.5 7.4 11.1 11.1 7.4 100.0 METAL- MAKiNA 90.03 23.0 18.6 22.4 11.8 13.0 5.0 6.2 100.0 DiGER 96.67 33.3 16.7 33.3-16.7 - - 100.0 TOPLAM 83.11 22.9 18.7 22.4 12.9 12.0 7.6 3.5 100.0 ----- ------
32 K- istek ve ÖNERiLER : Araştırmamıza katılan küçük sanayici firmaların anket formunun ilgili bölümünde belirttikleri istek ve önerileri genel olarak aşağıdaki şekilde sıralanabilir. Genel olarak ekonomi ile siyasi istikrarın sağlanamamasından duydukları rahatsızlıkları dile getirmişlerdir. Küçük sanayici firmalar, yine her zaman olduğu gibi büyük işletmeleri destekleyici rol aynamalarına rağmen yeterli ilgi ve imkanın kendilerine sağlanamadığını belirtmişlerdir. Ham ve yardımcı madde temininde yaşanan fiyat istikrarsızlığı bütün sektörleri etkilemekte olup, ithal ham ve yardımcı maddelerdeki gümrük vergileri ve fonların kaldırılması veya düşürülmesi, ihracatın teşvik edilmesi, ihracat işlemlerinde kolaylık sağlanması, ithalat rejiminin küçük işletmeleri koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesi, yurt dışı fuarlara katılımında finansman kolaylığı sağlanması talep edilmektedir. Talep yetersizliği konusunda firmalar; ekonomide istikrarın sağlanması, enflasyonun düşürülmesi, eşit rekabet şartlarının sağlanması, ürünlerde kalite kontrol sisteminin getirilmesi, vergi adaletinin sağlanması, yeni dış pazarlar için fuarlar düzenlenmesi, asgari ücretin Ocak ayında belirlenmesi, KDV oranları ve KKDF'nin (Kaynak Kullanım Destekleme Fonu) kaldırılması, kayıtsız işyerlerinin kapatılması, faturasız malın önlenmesi, gerçekçi kur politikası uygulanması, Seka ve Petkim gibi KiT'Ierin özelleştirilmesinin gerektiği ifade edilmiştir. Yatırımlar için, kredi maliyetlerinin düşürülmesi ve kredilerde gayrimenkul ipotek şartının kaldırılması, KOBi'lerin desteklenmesi, KOBi kredilerinin ihtiyacı olan küçük işletmelere verilmesi, ito'da KOBi masası kurulması ve uzman kişilerce yönlendirilmesi, teşvik belgelerinin daha kolay verilmesi, teknolojik gelişme için destek sağlanması, küçük imalatçılara sanayi bölgesi tahsisi yapılması, teknolojik gelişmeler ve transferler konusunda bilgilendirilmesi, kalifiye eleman ihtiyacının karşılanması için mesleki eğitime önem verilmesi vurgulanmıştır. Enerji ile ilgili sorunlarda, enerji ihracatının ucuzlatılması talep edilmektedir. dondurulması, su ve elektrik fiyatlarının
1997 YILINDA... ". SEKTORLER ITIBARIYLE......... KUÇUK SANAYICILERIN KAPASITE KULLANIM ORANLARI ve... KULLANIMA ETKI EDEN FAKTüRLER He. "" DIGER SORUNLARI
34 1- GIDA- DiGER GIDA ve içki SANAYi: 1996 "1997 Örnekleme Sayısı 14 8 Tartısız Kapasite Kullanım Oranı - % 53.86 71.25 Tartılı Kapasite Kullanım Oranı - % 63.47 68.60 Toplam Üretim Kıymeti -Milyon TL 791.868 1.011.277 Ortalama Üretim Kıymeti - Milyon TL 56.562 126.409 Stok Değişim Oranı-% 7.3 7.9. Sabit Sermaye Yatırımı -Milyon TL 17.239 45.961 istihdam Sayısı 354 158 Mamul Maliyet Artışı - % 67.15 84.63-1996 1997 TAM KAPASiTE ile Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ÇALlŞAMAMA NEDENi Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Yerli Hammadde Teminindaki Z. 1 3.0 1 5.0 ithal Hammadde Teminindaki Z. 2 6.1 2 10.0 Finansman Sorunu 5 15.2 6 30.0 iç Talep Yetersizliği 5 15.2 2 10.0 Dış Talep Yetersizliği 4 12.1 1 5.0 Pazarlama Sorunu 9 27.3 4 20.0 işçi Sorunu 3 9.1 - - Enerji Sorunu 1 3.0 1 5.0 Teknolojik Sorun 2 6.1 2 10.0 ithal Malları Rekabeti 1 3.0 1 5.0 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA% 1!!1 YERLi HAMMADDE ZORLUGU ı:ıı 5 Illi 10!1 ithal HAMMADDE ZORLUGU 05 D FiNANSMAN SORUNU.!1 10 D TALEP YETERSiZLiG i D PAZARLAMA SORUNU D ENERJi SORUNU D 30 Iii TEKNOLOJiK SORUN ı:;ı ithal MAL REKABETi
35 "1996 1997 MAMUL MAliYET ARTIŞINA Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ETKi EDEN FAKTÖRLER % Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Hammadde Fiyat Artışı 14 26.9 8 20.0 Enerji Fiyat Artışı 8 15.4 7 17.5 işçi Ücret Artışı 9 17.3 7 17.5 Ulaşım Gideri Artışı 7 13.5 7 17.5 işyeri Kira Artışı 6 11.5 6 15.0 Kredi Maliyet Artışı 3 5.8 4 10.0 Diğer 5 9.6 1 2.5 1997 yılında tartılı ortalama kapasite kullanım oranı % 68.60 olan Gıda sektöründe tam kapasite ile çalışamama nedenlerinin başında finansman ve pazarlama sorunları gelmektedir. Stok değişim oranı % 7.9 olurken, ankete cevap veren firmaların% 62.5'i üretimin arttığını,% 37.5'i ise üretimin aynı kaldığını beyan etmiştir. Bu sektörde toplam istihdam sayısı 158 kişi olmuştur. 4 firma tarafından 45.961 milyon TL sabit sermaye yatırımı yapılmış olup, toplam yatırım tutarı içersindeki payı % 3.3 seviyesindedir. Ortalama mamul maliyet artışının % 84.63 olduğu sektörde maliyet artışında hammadde fiyat artışları etkili olmuştur. Firmaların KOBi'lere verilen kredilerde gayrimenkul ipotek şartının kaldırılması, enflasyonun düşürülmesi ve enflasyonun işletmelerin sermayeleri üzerindeki olumsuz etkilerini giderecek mali önlemlerin alınması, kaçak üretim yapan işyerlerinin denetlenmesi, faturasız mal hareketlerinin önlenmesi, gümrük vergilerinin kaldırılarak sadece KDV alınması, haksız rekabetin önlenmesi, su fiyatlarının düşürülmesi, kredi maliyetlerinin düşürülmesi, KOBi kredilerinin gerçekten ihtiyacı olan küçük işletmelere verilmesi talep edilmektedir.
36 2- TEKSTiL, AYAKKABI, KÜRK, DERi ve AYAKKABI DIŞI GiYiM SANAYi: 1996 1997 Örnekleme Sayısı 85 37 Tartısız Kapasite Kullanım Oranı - % 62.74 60.86 Tartılı Kapasite Kullanım Oranı - % 68.01 72.38 Toplam Üretim Kıymeti -Milyon TL 5.929.845 8.429.137 Ortalama Üretim Kıymeti - Milyon TL 69.762 227.814 Stok Değişim Oranı-% 8.7 12.5 Sabit Sermaye Yatırımı -Milyon TL 514.645 496.700 istihdam Sayısı 2.073 1.300 Mamul Maliyet Artışı - % 75.32 84.03 1996 1997 TAM KAPASiTE ile Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ÇALlŞAMAMA NEDENi Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Yerli Hammadde Teminindeki Z. 14 6.4 9 8.3 ithal Hammadde Teminindeki Z. 4 1.8 5 4.6 Finansman Sorunu 42 19.3 17 15.6 iç Talep Yetersizliği 30 13.8 18 16.5 Dış Talep Yetersizliği 28 12.8 16 14.7 Pazarlama Sorunu 37 17.0 15 13.8 işçi Sorunu 18 8.3 11 10.1 Enerji Sorunu 18 8.3 8 7.3 Teknolojik Sorun 17 7.8 5 4.6 ithal Malları Rekabeti 10 4.6 5 4.6 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA% ll!l YERLi HAMMADDE ZORLUGU 1! ithal HAMMADDE ZORLUGU D 10,1 1! 7,3 D 4,6 ll 4,6 D FiNANSMAN SORUNU 1! 13,8 1! 4,6 D TALEP YETERSiZLiG i 1! PAZARLAMA SORUNU ll!l işçi SORUNU 1! ENERJi SORUNU lij 31,2 c TEKNOLOJiK SORUN 1! ithal MAL REKABETi
37 1996 1997 MAMUL MALiYET ARTIŞINA Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etki le n me ETKi EDEN FAKTÖRLER % Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Hammadde Fiyat Artışı 74 25.4 31 23.3 Enerji Fiyat Artışı 53 18.2 22 16.5 işçi Ücret Artışı 65 22.3 34 25.6 Ulaşım Gideri Artışı 23 7.9 14 10.5 işyeri Kira Artışı 39 13.4 15 11.3 Kredi Maliyet Artışı 24 8.2 15 11.3 Diğer 13 4.5 2 1.5 1997 yılında tartılı ortalama kapasite kullanım oranı % 72.38 olan Tekstil sektöründe tam kapasite ile çalışamama nedenlerinin başında talep yetersizliği ve finansman sorunları gelmektedir. Stok değişim oranı % 12.5 olurken, ankete cevap veren firmaların % 61.8'i üretimin arttığını, % 11.8'i üretimin aynı kaldığını, % 26.5'i ise üretimin azaldığını beyan etmiştir. Bu sektörde istihdam sayısı 1300 kişidir. 16 firma tarafından 496.700 milyon TL sabit sermaye yatırımı yapılmış olup, toplam yatırım tutarı içersindeki payı % 35.4 seviyesindedir. Ortalama mamul maliyet artışının % 84.03 olduğu sektörde, mamul maliyet artışında işçi ücretleri ile hammadde fiyat artışları etkili olmuştur. Ekonomik istikrarın sağlanması, enflasyonun düşürülmesi, istikrarlı dış politika, enerji ihracatı ile işçi ücretlerinin dondurulması, hammadde fiyatlarının istikrarlı hale getirilmesi, finansman ve kredi olanaklarının yeniden düzenlenmesi, geçekçi kur politikasının uygulanması, pazarlama ve finasman kolaylıkları yaratılması, kredi faiz oranlarının düşürülmesi, ihracatın teşvik edilmesi, Kayıt dışı işyerlerinin engellenmesi ve kayıt altına alınması, KDV tevkifatının kaldırılması, teşvik belgelerinin daha kolay alınması, halkın alım gücünün artırılması, üründe kalite standartlarına gidilmesi, asgari ücretin Ocak ayında artırılması, KOBi teşviklerinin verilmesi, haksız rekabetin önlenmesi, dış pazar payının artırılması, dış ülkeler ile rekabet edebilmek için vergi - sigorta ve enerji maliyetlerinin düşürülmesi, elektrik kesintilerinin kaldırılması ve daha ucuz elektrik imkanın yaratılması, kalifiye eleman yetersizliğini gidermek için mesleki eğitimin yaygınlaştırılması talep edilmektedir.
38 3-AGAÇ, MANTAR, MOBiLYA, MEFRUŞAT ve ORMAN ÜRÜNLERi SANAYi: 1996 1997 / Örnekleme Sayısı 5 1 Tartısız Kapasite Kullanım Oranı - % 77.00 80.00 Tartılı Kapasite Kullanım Oranı-% 75.06 80.00 Toplam Üretim Kıymeti -Milyon TL 458.391 12.099 Ortalama Üretim Kıymeti - Milyon TL 91.678 12.099 Stok De-ğişim Oranı-% 1.1 0.0 Sabit Sermaye Yatırımı -Milyon TL 28.500 - istihdam Sayısı 166 5 Mamul Maliyet Artışı - % 95.67 100.00-1996 1997 TAM KAPASiTE ile Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ÇALlŞAMAMA NEDENi Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Yerli Hammadde Teminindeki Z. 2 25.0 - - ithal Hammadde Teminindeki Z. - - - - Finansman Sorunu 2 25.0 - - iç Talep Yetersizliği 1 12.5 1 100.0 Dış Talep Yetersizliği - - - - Pazarlama Sorunu - - - - işçi Sorunu 2 25.0 - - Enerji SorunLt - - - -..... Teknolojik Sorun - - - - ithal Malları Rekabeti 1 12.5 - - 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA% ıı:ı TALEP YETERSiZLiG i
39 1996 1997 MAMUl MAliYET ARTIŞINA Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ETKi EDEN FAKTÖRLER % Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Hammadde Fiyat Artışı 4 33.3 1 25.0 Enerji Fiyat Artışı 3 25.0 1 25.0 işçi Ücret Artışı 3 25.0 1 25.0 Ulaşım Gideri Artışı 1 8.3 1 25.0 işyeri Kira Artışı - - - - Kredi Maliyet Artışı 1 8.3 - - Diğer - - - - 1997 yılında tartılı ortalama kapasite kullanım oranı % 80.00 olan Ağaç.ve Orman sanayinde tam kapasite ile çalışamama nedenini iç talep yetersizliği teşkil etmiştir. Stok değişim oranı % 0.0 olurken, ankete cevap veren 1 firmaya göre üretimin % 100 arttığı beyan edilmiştir. Bu sektörde toplam istihdam sayısı 5 kişidir. Sabit sermaye yatırımı yapılmamış ve ortalama mamul maliyet artışının % 100.00 olduğu sektörde maliyet artışında hammadde, enerji, ulaşım ve işçi ücret artışları etkili olmuştur. Herhangi bir istek ve öneri belirtilmemiştir.
40 4- KAGIT, KAGIT ÜRÜNLERi ve BASlM SANAYi: Örnekleme Sayısı 18 1996 1997 Tartısız Kapasite Kullanım Oranı - % 66.83 78.00 Tartılı Kapasite Kullanım Oranı - % 78.32 80.43 Toplam Üretim Kıymeti -Milyon TL 1.377.220 959.314 Ortalama Üretim Kıymeti - Milyon TL 76.512 159.885 Stok Değişim Oranı - % 0.4 8.3 Sabit Sermaye Yatırımı -Milyon TL 121.635 175.450 istihdam Sayısı 426 168 Mamul Maliyet Artışı - % 62.22 83.00 ı 6 1996 1997 TAM KAPASiTE ile Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ÇALlŞAMAMA NEDENi Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Yerli Hammadde Teminindaki Z. 1 2.3 1 6.7 ithal Hammadde Teminindaki Z. - - - - Finansman Sorunu 6 13.6 2 13.3 iç Talep Yetersizliği 8 18.2 5 33.3 Dış Talep Yetersizliği 1 2.3 1 6.7 Pazarlama Sorunu 7 15.9 3 20.0 işçi Sorunu 4 9.1 - - Enerji Sorunu 4 9.1 - - Teknolojik Sorun 11 25.0 3 20.0 ithal Malları Rekabeti 2 4.5 - - 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA% Illi YERLi HAMMADDE ZORLUGU cı 20 ll FiNANSMAN SORUNU D TALEP YETERSiZLiG i ll 13,3 ll PAZARLAMA SORUNU D 40 D TEKNOLOJiK SORUN
41 1996 1997 MAMUL MALiYET ARTIŞINA Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ETKi EDEN FAKTÖRLER % Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Hammadde Fiyat Artışı 16 25.4 6 23.1 Enerji Fiyat Artışı 12 19.0 6 23.1 işçi Ücret Artışı 15 23.8 6 23.1 Ulaşım Gideri Artışı 6 9.5 4 15.4 işyeri Kira Artışı 5 7.9 2 7.7 Kredi Maliyet Artışı 7 11.1 1 3.8 Diğer 2 3.2 1 3.8 1997 yılında tartılı ortalama kapasite kullanım oranı % 80.43 olan Kağıt ve Basım sanayinde tam kapasite ile çalışamama nedenlerinin başında talep yetersizliği, pazarlama ve teknolojik sorunlar gelmektedir. Stok değişim oranı% 8.3 olurken, ankete cevap veren 6 firmaya göre üretimin % 100 arttığı beyan edilmiştir. Bu sektörde toplam istihdam sayısı 168 kişidir. 4 firma tarafından 175.450 milyon TL sabit sermaye yatırımı yapılmış olup, toplam yatırım tutarı _içersindeki payı % 12.5 olmuştur. Ortalama mamul maliyet artışının% 83.00 olduğu sektörde maliyet artışında hammadde, enerji ve işçi ücret artışlarının etkisi gözlenmiştir. Haksız rekabetin önlenmesi, enflasyonun düşürülmesi, kaliteli mal üretiminin teşvik edilm~si, KOBi kredilerinin iyileştirici yönde yeniden düzenlenmesi, kredi maliyetlerinin _ düşürülmesi, SEKA'nın özelleştirilmesi, hammadde ve enerji fiyatlarının istikrarlı hale getirilmesi ve iplik ithalatının kolaylaştırılması talep edilmektedir.
42 5- ANA KiMYA, DiGER KiMYASALLAR PETROL ve KÖMÜR TÜREVLERi-LASTiK -PLASTiK SANAYi: 1996 1997 Örnekleme Sayısı 101 40 Tartısız Kapasite Kullanım Oranı - % 59.22 53.48 Tartılı Kapasite Kullanım Oranı - % 62.08 66.62 Toplam Üretim Kıymeti -Milyon TL 4.795.959 3.605.452 Ortalama Üretim Kıymeti - Milyon TL 47.484 90.136 Stok Değişim Oranı - % 12.9 12.9 Sabit Sermaye Yatırımı -Milyon TL 282.377 337.082 istihdam Sayısı 1.289 655 Mamul Maliyet Artışı - % 77.75 79.29 1996 1997 TAM KAPASiTE ile Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ÇALlŞAMAMA NEDENi Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Yerli Hammadde Teminindeki Z. 18 7.3 5 5.2 ithal Hammadde Terninindeki Z. 10 4.0 4 4.1 Finansman Sorunu 51 20.6 15 15.5 iç Talep Yetersizliği 48 19.4 22 22.7 Dış Talep Yetersizliği 4 1.6 5 5.2 Pazarlama Sorunu 41 16.6 22 22.7 işçi Sorunu 11 4.5 2 2.1 Enerji Sorunu 22 8.9 7 7.2 Teknolojik Sorun 24 9.7 8 8.2 ithal Malları Rekabeti 18 7.3 7 7.2 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA% D YERLiHAMMADDEZORLUdU E!1 ithal HAMMADDE ZORLUdU 1!1 22,7 D 2 1 l:ll 7 2 ' D 8,2 1!1 7,2 D FiNANSMAN SORUNU C TALEP YETERSiZLidi 1!!1 PAZARLAMA SORUNU D 15,5 D işç i SORUNU D ENERJi SORUNU D 27,9 D TEKNOLOJiK SORUN 1!!1 ithal MAL REKABETi
43 1996 1997 MAMUL MALiYET ARTIŞINA Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ETKi EDEN FAKTÖRLER % Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Hammadde Fiyat Artışı 95 25.2 35 22.2 Enerji Fiyat Artışı 71 18.8 31 19.6 işçi Ücret Artışı 80 21.2 33 20.9 Ulaşım Gideri Artışı 51 13.5 25 15.8 işyeri Kira Artışı 43 11.4 19 12.0 Kredi Maliyet Artışı 22 5.8 11 7.0 Diğer 15 4.0 4 2.5 1997 yılında tartılı ortalama kapasite kullanım oranı % 66.62 olan Kimya-Lastik ve Plastik sanayinde tam kapasite ile çalışamama nedenlerinin başında talep yetersizliği ile pazarlama sorunu gelmektedir. Stok değişim oranı % 12.9 olurken, ankete cevap veren firmaların% 61.5'i üretimin arttığını,% 15.4'ü üretimin aynı kaldığını,% 23.1 'i ise üretimin azaldığını beyan etmiştir. Bu sektörde toplam istihdam sayısı 655 kişidir. 18 firma tarafından 337.082 milyon TL sabit sermaye yatırımı yapılmış olup, toplam yatırım tutarı içersindeki payı % 24.0 olmuştur. Ortalama mamul maliyet artışının% 79.29 olduğu sektörde maliyet artışında hammadde, işçi ve enerji ücret artışları etkili olmuştur. Ekonomik istikrarın sağlanması, enflasyonun düşürülmesi, hammadde artışlarının düşük tutulması, haksız rekabetin önlenmesi, kredi maliyetlerinin düşürülmesi, ithal malların menşe-i ve fiyatlarının kontrol altında tutulması, çok uluslu şirketlerin faaliyet alanlarının daraltılması, reklam harcamalarının kısıtlanması için yasal önlem alınması, hammadde temininde ithal kolaylıklarının sağlanması ve ithalattaki fonun kaldırılması, ruhsatsız imalat yapan işyerlerinin kapatılması, ithalat rejiminin küçük sanayiciyi koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesi, ürünler için kalite kontrol sisteminin getirilmesi, KKDF (Kaynak Kullanım Destekleme Fonu) oranının kaldırılması, enerji kesintilerinin olmaması, imalat sektörüne enerji indirimi uygulanması, PETKiM'in özelleştirilmesi, yüksek teknoloji makina ve techizat yatırımlarının teşvik edilmesi, eşit ve dengeli bir vergi yasasının çıkarılması, TSE belgesi için formalitelerin azaltılması, ihracatın teşvik edilmesi, kalifiye eleman için meslek kurslarına önem verilmesi talep edilmektedir.
44 6- CAM MAMULLERi, ÇANAK, ÇÖMLEK, TAŞ ve TOPRAGA DAYALl EŞYA SANAYi : 1996 1997 Örnekleme Sayısı 11 2 Tartısız Kapasite Kullanım Oranı - 0 /o 60.27 47.50 Tartılı Kapasite Kullanım Oranı -% 72.63 77.17 Toplam Üretim Kıymeti -Milyon TL 385.420 125.461 Ortalama Üretim Kıymeti - Milyon TL 35.038 62.730 Stok Değişim Oranı - % 5.0 0.5 Sabit Sermaye Yatırımı -Milyon TL 54.385 15.000 istihdam Sayısı 158 38 Mam.ul Maliyet Artışı - % 83.09 47.50 1996 1997 TAM KAPASiTE ile Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ÇALlŞAMAMA NEDENi Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Yerli Hammadde Teminindeki Z. - - - - ithal Hammadde Teminindeki Z. - - - - Finansman Sorunu 3 13.0 1 25.0 iç Talep Yetersizliği 6 26.1 1 25.0 Dış Talep Yetersizliği 1 4.3 - - Pazarlama Sorunu 3 13.0 - - işçi Sorunu - - - - Enerji Sorunu 3 13.0 1 25.0 Teknolojik Sorun 4 17.4 1 25.0 ithal Malları Rekabeti 3 13.0 - - 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA% mı FiNANSMAN SORUNU ı:ı 25 mı TALEP YETERSiZLiGi D 25 Bl 25 D ENERJi SORUNU El 25 cı TEKNOLOJiK SORUN
45 1996 1997 MAMUL MALiYET ARTIŞINA Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkiten me ETKi EDEN FAKTÖRLER % Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Hammadde Fiyat Artışı 11 28.2 2 33.3 Enerji Fiyat Artışı 10 25.6 1 16.7 işçi Ücret Artışı 10 25.6 1 16.7 Ulaşım Gideri Artışı 4 10.3 1 16.7 işyeri Kira Artışı 1 2.6 - - Kredi Maliyet Artışı 1 2.6 1 16.7 Diğer 2 5.1 - - 1997 yılında tartılı ortalama kapasite kullanım oranı % 77.17 olan Cam Mamulleri, Taş ve Toprak sanayinde tam kap'lsite ile çalışamama nedenlerini; talep yetersizliği, finansman, enerji ve teknolojik sorunlar oluşturmaktadır. Stok değişim oranı % 0.5 olurken, ankete cevap veren firmaların % 50.0'ı üretimin arttığını, % 50.0'ı ise üretimin azaldığını beyan etmiştir. Bu sektörde toplam istihdam sayısı 38 kişidir. 1 firma tarafından 15.000 milyon TL sabit sermaye yatırımı yapılmış olup, toplam yatırım tutarı içersindeki payı % 1.1 olmuştur. Ortalama mamul maliyet artışının % 47.50 olduğu sektörde maliyet artışında hammadde fiyat artışları etkili olmuştur. Ekonomik istikrarın sağlanması yanında, enflasyonun düşürülmesi, ucuz kredi temini ve inşaat sektörünün canlandırılması talep edilmektedir.
46 6- DEMiR ÇELiK, ANA DEMiR ÇELi~ DIŞI METAL EŞYA SANAYi : 1996 1997 Örnekleme Sayısı 5 7 Tartısız Kapasite Kullanım Oranı -o/o 54.00 75.71 Tartılı Kapasite Kullanım Oranı -o/o 42.04 75.73 Toplam Üretim Kıymeti -Milyon TL 498.091 761.539 Ortalama Üretim Kıymeti -Milyon TL 99.618 108.791 Stok Degişim Oranı - % 0.4 0.1 Sabit Sermaye Yatırımı -Milyon TL 15.538 88.300 istihdam Sayısı 76 140 Mamul Maliyet Artışı - % 57.00 82.86 1996 1997 TAM KAPASiTE ile Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ÇALlŞAMAMA NEDENi Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Yerli Hammadde Teminindeki Z. 1 7.7 1 7.7 ithal Hammadde Teminindeki Z. - - - - Finansman Sorunu 3 23.1 3 23.1 iç Talep Yetersizliği 2 15.4 1 7.7 Dış Talep Yetersizliği - - - - Pazarlama Sorunu 2 15.4 1 7.7 işçi Sorunu - - - - Enerji Sorunu 1 7.7 2 15.4 Teknolojik Sorun 3 23.1 3 23.1 ithal Malları Rekabeti 1 7.7 2 15.4 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA% El YERLi HAMMADDE ZORLUGU ı;:ı 15,4 Iii FiNANSMAN SORUNU D TALEP YETERSiZLiGi D PAZARLAMA SORUNU li ENERJi SORUNU D 7,7 D 7,7 El TEKNOLOJiK SORUN!J ithal MAL REKABETi
47 1996 1997 MAMUL MALiYET ARTIŞINA Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ETKi EDEN FAKTÖRLER % Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Hammadde Fiyat Artışı 4 26.7 6 22.2 Enerji Fiyat Artışı 2 13.3 6 22.2 işçi Ücret Artışı 3 20.0 5 i8.5 Ulaşım Gideri Artışı 2 13.3 2 7.4 işyeri Kira Artışı 1 6.7 3 11. i Kredi Maliyet Artışı 2 13.3 3 11. i Diğer 1 6.7 2 7.4 1997 yılında tartılı ortalama kapasite kullanım oranı % 75.73 olan Demir Çelik sanayinde tam kapasite ile çalışamama nedenlerinin başında finansman ile teknolojik sorunlar gelmektedir. Stok değişim oranı % 0.1 olurken, ankete cevap veren firmaların % 71.4'ü üretimin arttığını, % 14.3'ü üretimin aynı kaldığını, % 14.3'ü ise üretimin azaldığını beyan etmiştir. Bu sektörde toplam istihdam sayısı 140 kişidir. 5 firma tarafından 88.300 milyon TL sabit sermaye yatırımı yapılmış olup, toplam yatırım tutarı içersindeki payı % 6.3 olmuştur. Ortalama mamul maliyet artışının % 82.86 olduğu sektörde maliyet artışına hammadde ve enerji fiyat artışları etki etmiştir. Siyasi istikrarın sağlanması, yüksek enflasyonun düşürülmesi, ihracatın teşvik edilmesi, kalite kontrol sisteminin geliştirilmesi, kredi maliyetlerinin düşürülmesi talep edilmektedir.
48 S-METAL EŞYA, MAKiNA, ELEKTRiK MAKiNALARI, TAŞlT ARAÇLARI" MESLEKi ALETLER SANAYi: 1996 1997 Örnekleme Sayısı 77 39 Tartısız Kapasite Kullanım Oranı - % 60.17 65.10 Tartılı Kapasite Kullanım Oranı - % 65.34 69.14 Toplam Üretim Kıymeti -Milyon TL 2.842.460 4.713.942 Ortalama Üretim Kıymeti - Milyon TL 36.915 120.870 Stok Değişim Oranı - % 8.0 9.8 Sabit Sermaye Yatırımı -Milyon TL 169.990 231.321 : istihdam Sayısı 1.403 904 Mamul Maliyet Artışı - % 73.81 90.03 1996 1997 TAM KAPASiTE ile Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ÇALlŞAMAMA NEDENi Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Yerli Hammadde Teminindeki Z. 8 4.3 4 3.8 ithal Hammadde Teminindeki Z. 8 4.3 - - Finansman Sorunu.. 42 22.3 21 19.8 iç Talep Yetersizliği 35 18.6 24 22.6 Dış Talep Yetersizliği 11 5.9 7 6.6 Pazarlama Sorunu 25 13.3 14 13.2 işçi Sorunu 15 8.0 7 6.6 Enerji Sorunu 10 5.3 7 6.6 Teknolojik Sorun 19 10.1 14 13.2 ithal Malları Rekabeti 15 8.0 8 7.5 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA% El YERLi HAMMADDE ZORLUGU 1!!1 FiNANSMAN SORUNU D TALEP YETERSiZLiG i El PAZARLAMA SORUNU 19,8 işçi SORUNU lll ENERJi SORUNU D 29,2 Iili El TEKNOLOJiK SORUN ithal MAL REKABETi
49 1996 1997 MAMUL MAliYET ARTIŞINA Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ETKi EDEN FAKTÖRLER % Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Hammadde Fiyat Artışı 71 25.4 37 23.0 Enerji Fiyat Artışı 52 18.6 30 18.6 işçi Ücret Artışı 65 23.3 36 22.4 Ulaşım Gideri Artışı 30 10.8 19 11.8 işyeri Kira Artışı 31 11.1 21 13.0 Kredi Maliyet Artışı 14 5.0 8 5.0 Diğer 16 5.7 10 6.2 1997 yılında tartılı ortalama kapasite kullanım oranı% 69.14 olan Metal Eşya Makine ve Mesleki Aletler sanayinde tam kapasite ile çalışamama nedenlerinin başında talep yetersizliği ve finansman sorunları gelmektedir. Stok değişim oranı % 9.8 olurken, ankete cevap veren firmaların % 48.7'si üretimin arttığını, % 25.6'sı üretimin aynı kaldığını,% 25.6'sı ise üretimin azaldığını beyan etmiştir. Bu sektörde toplam istihdam sayısı 904 kişidir. 16 firma tarafından 231.321 milyon TL sabit sermaye yatırımı yapılmış olup, toplam yatırım tutarı içersindeki payı % 16.5 olmuştur. Ortalama mamul maliyet artışının% 90.03 olduğu sektörde maliyet artışında hammadde ve işçi ücret artışlarının etkisi görülmüştür. Patent ve haksız rekabet kanunlarının uygulanması, enflasyonun düşürülmesi, siyasi istikrarın sağlanması, KOBi kredi başvurularının seri bir şekilde sonuçlandırılması, uzun vadeli ve düşük faizli kredi verilmesi, ipoteksiz işletme kredisinin bankalarca uygulanmasının temini, ihracatı artırıcı önlemlerin alınması, yeni dış pazarların bulunması, dış fuar desteklerinin peşin ödenmesi ve iki aylık müracaat süresinin kaldırılması, KOBi'lere ucuz arsa temini, KOBi'lere devlet desteğinin sağlanması, dış pazarlarla rekabet edebilmek için hammadde fiyatlarının düşürülmesi, kalifiye eleman yetiştirilmesi talep edilmektedir.
50 9- DiGER imalat SANAYi: 1996 1997 Örnekleme Sayısı 7 4 Tartısız Kapasite Kullanım Oranı -% 64.29 73.75 Tartılı Kapasite Kullanım Oranı -o/o 62.99 72.44 Toplam Üretim Kıymeti -Milyon TL 742.083 265.345 Ortalama Üretim Kıymeti - Milyon TL 106.011 66.336 Stok Değişim Oranı - % 4.1 1.7 Sabit Sermaye Yatırımı -Milyon TL 102.349 12.000 istihdam Sayısı 551 74 Mamul Maliyet Artışı - % 69.17 96.67 TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA NEDENi Yerli Hammadde Taminindeki Z. ithal Hammadde Taminindeki Z. Finansman Sorunu iç Talep Yetersizliği Dış Talep Yetersizliği Pazarlama Sorunu işçi Sorunu Enerji Sorunu Teknolojik Sorun ithal Malları Rekabeti 1996 1997 Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% 2 12.5 12.5 1 6.3 1 12.5 2 12.5 2 25.0 3 18.8 12.5 12.5 2 2 2 12.5 6.3 6.3 12.5 12.5 12.5 12.5 1997 YILINDA TAM KAPASiTE ile ÇALlŞAMAMA% El YERLi HAMMADDE ZORLUGU El 12,5 ' El 12,5 li ithal HAMMADDE ZORLUGU 8 12,5 13 FiNANSMAN SORUNU [J 25 1J 1J TALEP YETERSiZLiG i işçi SORUNU [J 25 El ithal MAL REKABETi
51 1996 1997 MAMUL MALiYET ARTIŞINA Etkilenen Etkilenme Etkilenen Etkilenme ETKi EDEN FAKTÖRLER % Firma Sayısı Oranı% Firma Sayısı Oranı% Hammadde Fiyat Artışı 7 30.4 4 33.3 Enerji Fiyat Artışı 5 21.7 2 16.7 işçi Ücret Artışı 5 21.7 4 33.3 Ulaşım Gideri Artışı 3 13.0 - - işyeri Kira Artışı 2 8.7 2 16.7 Kredi Maliyet Artışı 1 4.3 - - Diğer - - - - 1997 yılında tartılı ortalama kapasite kullanım oranı % 72.44 olan Diğer imalat sanayinde tam kapasite ile çalışamama nedenlerinin başında talep yetersizliği ve finansman sorunları gelmektedir. Stok değişim oranı% 1.7 olurken, ankete cevap veren firmaların % SO.O'ı üretimin arttığını, % SO.O'ı ise üretimin azaldığını beyan etmiştir. Bu sektörde toplam istihdam sayısı 7 4 kişidir. 1 firma tarafından 12.000 milyon TL sabit sermaye yatırımı yapılmış olup, toplam yatırım tutarı içersindeki payı % 0.9 seviyesindedir. Ortalama mamul maliyet artışının % 96.67 olduğu sektörde maliyet artışında hammadde ve işçi ücret artışları etkili olmuştur. Piyasada istikrarın sağlanması, enflasyonun düşürülmesi, ithalat ve ihracattaki vergi ve harçların kaldırılması veya azaltılması, gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması, devletin fuar katılım payiarına yardımcı olması ve Türkiye'de uluslararası düzeyde amacına hizmet eden fuar organizasyonların teşvik edilmesi talep edilmektedir.
EK 1997 YILI KAPASiTE KULLANIM ANKET FORMU Firma Ünvanı ve Faaliyet Konusu Firma Adresi Telefon :... Faks :... Sicil No :.... Formu Yanıtlayan Kişi 1) 1997'de firmanızda üretilen mal çeşitlerini, üretim miktarlarını, satış miktarlarını ve satışlardan elde ettiğiniz yıllık toplam satış tutarlarını belirtiniz. Malın Cinsi Yıllık Üretim Miktarı (Ton 1 m 1 adet/ vb) Yıllık Satış Miktarı (Ton 1 m 1 adet 1 vb) Yıllık Toplam Satış Tutarı (TL) 2) 1997 yılında fiziki kapasitenizin % kaçını kullandınız? ( % 3) 1997 yılında tam kapasite ile üretim yapamadıysanız, nedenleri aşağıdakilerden harigileridir? ) Yerli hammadde ve yardımcı madde taminindeki zorluk ) ithal hammadde ve yardımcı madde teminindaki zorluk. ) Finansman güçlüğü ) Pazarlama sorunlar ) ithal mallarla olan rekabet ) Talep yetersizliği ( ) a- iç talep yetersizliği ( ) b- Dış talep yetersizliği ) işçilerle ilgili sorunlar ) Enerji sorunları ) Teknoloji yetersizliği 4) Firmanızda 1996 ve 1997 yıllarında ortalama olarak çalıştırılan kişi sayısı kaçtır? (Bu sayı içine ücretli çalışanlar, bizzat çalışan firma sahibi ve aile fertleri de dahil edilecektir.) 1996 yılında üretimde doğrudan çalışan 1996 yılında üretim dışında çalışan 1997 yılında üretimde doğrudan çalışan ( ) 1997 yılında üretim dışında çalışan ( ) 5) Firmanızın 1997 yılında gerçekleştirdiği üretim 1996 yılına göre; ( ) Arttı ( ) Azaldı ( ) Aynı kaldı 6) Firmanız 1997 yılında sabit sermaye yatırımı gerçekleştirdi mi? ( tesis, makina vb.) Evet ( ) Değeri..... (TL) Hayır ( ) Nedeni... 7) 1997 yılında birim başına mamul maliyetierinizde 1996 yılına göre artış % kaç olmuştur? ( % 8) Mamul maliyetlerinizdeki artışa neden olan etkenler aşağıdakilerden hangileridir?. ( ) Hammadde fiyatlarındaki artış ( ) işçi ücretlerindeki artış ( ) işyeri kiralarındaki artış ( ) Enerji fiyatlarındaki artış ( ) Nakliye giderlerindeki artış ( ) Kredi maliyetlerindeki artış ( ) Diğer.... 9) Üretim faaliyetlerinizin daha istikrarlı yürütülmesi, firmanızın tam kapasite ile çalışabilmesi için alınmasını istediğiniz önlem veya öneriler nelerdir? 1 O) Avrupa Topluluğu ile gerçekleştirilen "Gümrük Birliği "sürecinde ürünlerinizin yurtiçi ve yurtdışı pazarlarda rekabeti için alınmasını istediğiniz önlem veya öneriler nelerdir? istanbul TiCARET ODASI istatistik ŞUBESi Tel :O 212-511 41 50 ( 219-230) Faks :O 212-511 83 86-513 15 65 Elde edilen bilgiler sadece istatistiki çalışmalarda kullanılacakbr.
İSTANBUL TİCARET ODASI İSTATİSTİK ŞUBESi Ragıp Gümüşpala Cad. 34378 Eminönü- İstanbul(fÜRKİYE P.K. 377, İSTANBUL Tel. : 212-511 41 50 (44 Hat) Faks : 212-511 83 86 Teleks : 22682 Oda tr-23782 tiod tr Teleteks : 938643 ODİ-TR.938609 İCOC-TR ISTANBUL CHAMBER OF COMMERCE STATISTICS DEPARTMENT Ragıp Gümüşpala Cad. 34378 Eminönü - Istanbul(fURKEY P.O.B. 377, ISTANBUL Phone : 90-212- 511 41 50 (44 Lines) Fax : 90-212- 5ll 83 86 Tlx : 22682 Oda tr-23782 tiod tr Teletex : 938643 ODI-TR.938609 ICOC-TR