Ders Kodu Teorik Uygulama Lab. Ulusal Öğretim Kredi planındaki AKTS Çeviriye Kuramsal Yaklaşımlar 222000000001309 3 0 0 3 5 Ön Koşullar : c) Yok: Bu dersin ön koşulu ya da yan koşulu bulunmamaktadır. Önerilen Dersler : --222032000000206 Translation-oriented Text Analysis Dersin Türü : SİSTEMDEN GELECEK Dersin Dili : SİSTEMDEN GELECEK Dersin Seviyesi : SİSTEMDEN GELECEK Dersin Veriliş Biçimi : Yüz yüze Ders Koordinatörü : Doc. Dr. LARİSA ZAKHAROVA Dersi verenler : SİSTEMDEN GELECEK Dersin Yardımcıları : SİSTEMDEN GELECEK Dersin Yürütülmesi Hakkında Dersin Amacı Ders İçeriği Öğrencilerin bu dersten en iyi şekilde faydalanmaları ve başarılı olabilmeleri için (i) ders öncesinde ders kitapçığındaki ilgili okumaları yapmaları, (ii) derse aktif olarak katılmaları ve soru sormaları ve (iii) her hafta işlenen ders içeriğini daha sonra tekrar etmeleri gerekmektedir. Öğrenilenlerin pekiştirilmesi için içerikle ilgili verilen ödevler ve alıştırmalar yapılmalıdır. Bu dersin temel amacı çeviri konusunda öğrencilere kuramsal bilgi vermek, farklı çeviri yöntemleri kullanmalarını sağlamak, derinlemesine gerçekleştirilen çeviri çalışmalarında problem çözme ve eleştirel düşünebilme konusunda öğrencileri geliştirmektir. Bu ders hem kuramsal hem uygulama temelli olarak gerçekleştirilmektedir. Derste, çevirmenin tercihlerini etkileyen çeşitli kuramsal konular ele alınacak ve ders sırasında çeşitli çeviri strateji ve teknikleri üzerinde durulacaktır. Çeviride eşdeğerlilik, eşdeğerlilik türleri, çeviri stratejileri, çeviri normları, çevrilememezlik kuramı, diliçi, dillerarası ve göstergelerarası çeviri kavramları Öğretim Yöntemleri (kısaltmalar): 1:Anlatım, 2:Soru-Cevap, 3:Tartışma, 4:Alıştırma ve Uygulama, 5:Gösteri, 6:Gösterip Yaptırma, 7:Rol Oynama, 8:Grup Çalışması, 9:Benzetim, 10:Beyin Fırtınası, 11:Altı Şapka,12:Örnek Olay, 13:Deney / Laboratuvar/Atölye/Alan Uygulaması/Staj,14:Bireysel Çalışma, 15:Problem Çözme, 16:Proje Temelli Öğrenme). Ölçme Yöntemleri (kısaltmalar): A:Sınav (kâğıt ile yapılan ara sınav ve dönem sonu sınavları), B:Kısa Sınav, C:Juri/Kurul Sınavı, D:Ödev, E:Rapor, F:Araştırma Makalesi, G:Sunum, H:Portfolyo, I:Uygulamalı Beceri Gösterimi, J:Proje İzleme, K:Grup Projesi İzleme, L: Tez İzleme, M:Devam (En fazla %10) Öğrenme Hedefleri Öğrenme Kazanımı Öğretim Ölçme Yöntemleri Yöntemleri Eşdeğerlilik türlerinin özellikleri betimler. Çeviride eşdeğerlilik kavramını açıklar. 1, 2, 3 A, D Dilsel anlamla çeviri eşdeğerliliğinin ilgisini, betimler. Anlam içerikleri betimler. Düzanlamsal ve yananlamsal eşdeğerliliği betimler. Edimsel ve metin kuralsal eşdeğerliliği betimler. Çevirilmemezlik kuramını örneklerle betimler. Kaynak ve erek metinlerin iletişim amaçlarını belirler Kaynak ve erek metinlerin durumu betimleme şeklini ayırt eder. Çeviride eşdeğerlilik türlerini ayırt eder. 1
Kaynak dildeki standart kalıpların erek dildeki eşdeğerini saptar. Kaynak metnin türünü belirler. Kaynak metnin türüne göre özelliklerini saptar Çeviri esnasında metin türüne uygun biçemsel eşdeğeri saptar Kaynak cümle özelliğine göre sözcüğü sözcüğüne çeviri stratejisini uygular. Kaynak cümle özelliğine göre çeviride birim kaydırması yöntemini uygular. Kaynak ve erek metin türlerinin özelliklerini betimler. Sözdizimsel çeviri stratejilerini kullanır., H Kaynak cümle özelliğine göre çeviride sözdizimi değiştirme yöntemini uygular. Kaynak metnin özelliğine göre çeviride cümle sayısı ve türleri değiştirme yöntemini uygular. Kaynak cümle özelliğine göre çeviride eşanlamlı yapıları saptar. Kaynak ve erek metinlerde göre soyut ve somut anlamdaki değişimi belirler. Kaynak ve erek metinlerde retorik kullanımda değişimi belirler. Kaynak ve erek metinlerde yerlileştirme Anlamsal çeviri stratejilerini açıklar. Edimsel çeviri stratejilerini açıklar. Kaynak ve erek metinlerde yabancılaştırma Kaynak ve erek metinlerde bağdaşıklıkta değiştirme Kaynak ve erek metinlerde ekleme ve çıkarma Kaynak ve erek metinlerde resmiyet düzeyini değiştirme Uzmanlık norm kavramını tanımlar. Çeviri normlarını açıklar. 1, 2, 3 A, D Sorumluluk norm kavramını tanımlar. İletişim norm kavramını tanımlar. Dil norm kavramını tanımlar. Haftalık Konular Hafta Konular 1 Dersin içerik, uygulama ve değerlendirme bilgilerinin öğrenciye açıklanması. Çeviri Kuramı. Çevirinin Temelleri. 2 Çeviride Eşdeğerlilik. I. Eşdeğerlilik türü. Çevrilememezlik kuramı. II. Eşdeğerlilik türü. Çeviri esnasında anlatım şekli değişim nedenleri. R.Jakobson un göstergebilimsel 3 sınıflandırması (Diliçi, dillerarası ve göstergelerarası çeviri) 4 III. Eşdeğerlilik türü. Dillerarası eşanlamlı birimler. Dilsel Anlam ve Eşdeğerlilik. 5 Nida nın Bilimsel Çeviri teorisi. 6 Çeviri türleri. Metin türüne bağlı sınıflandırma. III. Eşdeğerliğin çeviride biçemsel faktörleri. 7 III. Eşdeğerlilik türünün çeviri stratejileri. 8 IV. Eşdeğerlilik türünün çeviri stratejileri (sözcük sözcüğüne çeviri, yapı kaydırması, sözcük dizim değişimi). 9 Ara sınav 10 Sözdizimsel stratejileri (Yapı değişimi, cümlelerin birleştirilmesi, karmaşık cümle bölünmesi). 11 V. Eşdeğerlilik türü. Anlamsal Çeviri Stratejileri. 12 Anlamsal Çeviri Stratejileri ve Sözcüksel Çeviri Yöntemleri. 13 Edimbilimsel Çeviri Stratejileri. 14 Çeviri ve Kültürel Dönüşüm. Çeviri Normları. KAYNAKLAR Ders Notu 2012/2013 akademik yılı ders kitapçığı 2
Diğer Kaynaklar Komissarov V.N., Koralava A.L. 1990. A Manual of Translation from English into Russian. Moskova. Komissarov V.N.1990. Teoriya Perevoda (lingvisticheskiye aspektı). Moskova: Vısshaya Shkola Yayınları Munday, Jeremy. 2008. Introducing Translation Studies: Theories and Applications (2nd. ed.) London: Routledge. Yakobson R.1978. O lingvisticheskih aspektah perevoda., Voprosı teorii perevoda v zarubejnoy lingvistike. Moskova: Nauka. Baker, Mona. 1998. Routledge Encyclopedia of Translation Studies. London: Routledge. Göktürk, Akşit. 1986. Çeviri: Dillerin Dili. İstanbul: Çağdaş. Newmark, Peter. 1988. A textbook of translation. New York: Prentice Hall. Vinogradov, V. S. 2004. Perevod: Obşiye i leksiçeskiye voprosı(2. Baskı). Moskova: Universitet Knijnıy Dom Yayınları. Baker, M. 1992. In Other Words: a coursebook on translation, London:Routledge. Derste kullanılan araç, gereç ve yazılımlar Çeşitli sözlükler ve başvuru kaynakları Ara değerlendirme Diğer dönem içi değerlendirme faaliyetleri Değerlendirme Yüz Yüze Eğitimde Dönem içi değerlendirme araçları Sayısı Katkı Payı (%) A: Sınav (arasınav) 1 40 F:Araştırma Makalesi H:Portfolyo Ara sınav salon gerektiriyor I:Uygulamalı Beceri Gösterimi J:Proje İzleme K:Grup Projesi İzleme Evet L:Tez İzleme B:Kısa Sınav D:Ödev 1 10 E:Rapor F:Araştırma Makalesi G:Sunum H:Portfolyo 1 10 I:Uygulamalı Beceri Gösterimi J:Proje İzleme (Project) K:Grup Projesi İzleme (Project) L:Tez İzleme (Project) M:Devam A:Sınav (Dönemsonu Sınavı) 40 C:Juri/Kurul Sınavı Evet 3
AKTS / İŞ YÜKÜ TABLOSU Yüz Yüze Eğitimde Etkinlikler Süresi Toplam Sayısı [h] İş Yükü [h] Devam 14 3 42 Sınıf Dışı Ders 14 3 42 Çalışma A: Sınav 1 10 10 (arasınav) B:Kısa Sınav D:Ödev 1 10 10 E:Rapor F:Araştırma Makalesi G:Sunum H:Portfolyo 1 10 10 I:Uygulamalı Beceri Gösterimi J:Proje İzleme K:Grup Projesi L:Tez İzleme (A+C) Dönem 1 10 10 sonu Değerlendirmesi Toplam İş Yükü 124 Toplam İş Yükü / 4,96 25 Dersin AKTS 5 Kredisi Diğer Bileşenler Bu ders tasarım/özgün üretimler içeriyor (Evet / ) Bu ders disiplinlerarası çalışmalar içeriyor (Evet / ) Bu ders staj/işyeri uygulamaları içeriyor (Evet / ) 4
Dersin Öğretim Alanlarına Dağılımı ISCED ISCED GENEL TEMEL Toplam GENEL ALANLAR EĞİTİM VE ÖĞRETİM TEMEL ALANLARI ALAN ALAN %100 KODU KODU 1 14 Öğretmen Yetiştirme ve Eğitim Bilimleri 0 2 21 Sanat 0 Yabancı Diller ve Kültürler (222) 22 Beşeri Bilimler 100 3 31 Sosyal ve Davranış Bilimleri 0 32 Gazetecilik ve Enformasyon 0 34 İşletme ve Yönetim Bilimleri 0 38 Hukuk 0 4 42 Yaşam Bilimleri 0 44 Doğa Bilimleri 0 46 Matematik ve İstatistik 0 48 Bilgisayar 0 5 52 Mühendislik 0 54 Üretim ve İşleme 0 58 Mimarlık ve Yapı 0 6 62 Tarım, Ormancılık, Hayvancılık ve Su Ürünleri 0 64 Veterinerlik 0 7 72 Sağlık 0 76 Sosyal Hizmetler 0 8 81 Kişisel Hizmetler 0 84 Ulaştırma Hizmetleri 0 85 Çevre Koruma 0 86 Güvenlik Hizmetleri 0 5