tarih içinde ankara MALAZG RT SAVAfiI



Benzer belgeler
Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleri

Türkiye Cumhuriyeti ne YAHUD SOYKIRIMI SUÇLAMASI

Gazi Osman. Tarih yazan. Tarihimizdeki en önemli savunma savafl Çanakkale de verilmifltir. Bu savafltan önce, deki Osmanl -Rus Savafl

Avrupal lara Kremal Kahve ile Çikolatal Kahveyi Kim Ö retti?

Çanakkale. Hava Savafllar Belgeselcinin Gözüyle Çetin mir

OSMAN HAMDİ BEY ÜLKEMİZE MÜZECİLİK

İNOVASYON GÖSTERGELERİ VE KAYSERİ:KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ. Prof. Dr. Hayriye ATİK 16 Haziran 2015

ALMANYA DA 2011 OCAK AYI İTİBARİYLE ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK ALANINDA MEYDANA GELEN ÖNEMLİ GELİŞMELER. 1. İstihdam Piyasası

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DERS GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ

* Azerbaycan 642'de Hz. Ömer (r.a.) zaman nda fethedildi. Hz. Osman (r.a) devrinde ise

SİİRT ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. Amaç

Karar No : 405 Karar Tarihi : 18/04/2011

BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ

CO RAFYA GRAF KLER. Y llar Bu grafikteki bilgilere dayanarak afla daki sonuçlardan hangisine ulafl lamaz?

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tarih Celal Bayar Üniversitesi 2007 Y. Lisans Tarih - Ortaçağ Celal Bayar Üniversitesi

Umman Tarihinin Dönüm Noktalar

TÜRK YE DE A LE Ç fi DDET Ülke Çap nda Kriminolojik-Viktimolojik Alan Araflt rmas ve De erlendirmeler

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

12. Cumhurbaşkanı Erdoğan

TOPLUMSAL VE KÜLTÜREL YAPI

2016 Ocak ENFLASYON RAKAMLARI 3 Şubat 2016

MADDE 2 (1) Bu Yönerge, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve değişiklikleri ile İzmir Üniversitesi Ana Yönetmeliği esas alınarak düzenlenmiştir.

-Bursa nın ciroları itibariyle büyük firmalarını belirlemek amacıyla düzenlenen bu çalışma onikinci kez gerçekleştirilmiştir.

Evrensel Bak fl Aç s Ermeni Soyk r m

Kan tl yoruz: Dersim de Zehirli Gaz Kullan lmad

BYazan: SEMA ERDO AN. ABD ve Avrupa Standartlar nda Fact-Jacie Akreditasyon Belgesi. Baflkent Üniversitesi nden Bir lk Daha

EK 2 ORTA DOĞU TEKNĐK ÜNĐVERSĐTESĐ SENATOSU 2011 YILI ÖSYS KONTENJANLARI DEĞERLENDĐRME RAPORU

MAKÜ YAZ OKULU YARDIM DOKÜMANI 1. Yaz Okulu Ön Hazırlık İşlemleri (Yaz Dönemi Oidb tarafından aktifleştirildikten sonra) Son aktif ders kodlarının

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

BETONARME BĠR OKULUN DEPREM GÜÇLENDĠRMESĠNĠN STA4-CAD PROGRAMI ĠLE ARAġTIRILMASI: ISPARTA-SELAHATTĠN SEÇKĠN ĠLKÖĞRETĠM OKULU ÖRNEĞĠ

ATATÜRK ÜN FABR KALARI

Türk İşaret Dili sistemi oluşturuluyor

F Klâvye Standart Türk Klâvyesi

2015 OCAK ÖZEL SEKTÖR DI BORCU

TÜRKİYE DE ÇALIŞAN KADINLAR: SORUNLARI, BEKLENTİLERİ VE SENDİKALARA KARŞI TUTUMLARI

Okulumuz Bilgisayar Programcılığı Bölümü öğrencilerinden Gizem COŞKUN Çanakkale Şehitlerine adlı şiiri okudu.

DR. RIFAT OSMAN BEY DEN ED RNE MERKEZ ASKER HASTANES NE A T ÖNEML K BELGE

ANKARA ÜNİVERSİTESİ PSİKİYATRİK KRİZ UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ

CO RAFYA. TÜRK YE DE YERfiEK LLER VE ETK LER

CO RAFYA. DÜNYA NIN fiekl N N VE HAREKETLER N N SONUÇLARI ÖRNEK 1 :

İNGİLTERE DE ÜNİVERSİTE PLANLAMA VE BÜTÇELEME ÖRGÜTÜ

Dünyaya barış ve refah taşıyor, zorlukları azimle aşıyoruz

3. İnşaat Mühendisliği eğitimi : İnşaat mühendisliği veya genelde mühendislik eğitimi için başlangıç noktası olarak 1747 yılı kabul edilmektedir.

Do al Say lar Do al Say larla Toplama fllemi Do al Say larla Ç karma fllemi Do al Say larla Çarpma fllemi Do al Say larla Bölme fllemi Kesirler

1 OCAK 31 ARALIK 2009 ARASI ODAMIZ FUAR TEŞVİKLERİNİN ANALİZİ

GAZİ ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK PERSONEL YURTİÇİ VE YURTDIŞI GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

3. SALON PARALEL OTURUM XII SORULAR VE CEVAPLAR

SOSYAL GÜVENL K REHBER. SSK BAfiKANLI I

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI

KIDEM TAZM NATI TAKS TLE VE SENETLE ÖDENEB L R M?

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ YAZ OKULU YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM

T ürk Gelir Vergisi Sisteminde, menkul sermaye iratlar n n ve özellikle de

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ YAYIN LİSTESİ

M i m e d ö ğ r e n c i p r o j e l e r i y a r ı ş m a s ı soru ve cevapları

HİZMET ALIMLARINDA FAZLA MESAİ ÜCRETLERİNDE İŞÇİLERE EKSİK VEYA FAZLA ÖDEME YAPILIYOR MU?

ALBARAKA TÜRK. Faizsiz Kazanç

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

İZMİR TİCARET ODASI MİDİLLİ İŞ VE İNCELEME GEZİSİ HAZİRAN 2013 DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER VE ULUSLARARASI ORGANİZASYONLAR MÜDÜRLÜĞÜ

Dünya Hububat Pazarında Neredeyiz?

elero SoloTel Kullan m talimat Lütfen kullan m k lavuzunu saklay n z!

29 Ekim coflkusu Ekim Maritim Pine Beach Resort Antalya - Belek

ç kar lmas için çal flt klar n ifade eden Türk, Her geliflinizde Baflkent OSB nin sürekli de iflti ini göreceksiniz dedi.

TOPLUMSAL ETK NL KLER


KAYHAM STRATEJİK PLANINA GÖRE 2014 YILI FAALİYET RAPORU

MAĞARA RESİMLERİ 40 BİN YIL ÖNCESİNDEN BİZE ULAŞTI

OKULUN BULUNDUGU SEMT

TOPLANTI BİLGİLERİ MUTLU GÜNLERİMİZ

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

KAHRAMAN KART BASINA TANITILDI

AR& GE BÜLTEN. Enflasyonla Mücadelede En Zorlu Süreç Başlıyor

Binalarda Enerji Verimliliği ve AB Ülkelerinde Yapılan Yeni Çalışmalar

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Y at r mlar n ve istihdam n teflviki amac yla haz rlanan 5084 say l Yat r mlar n

ken Türkçe de ulaç kuran bir ektir. Bu çal ma konumuzu seçerken iki amac m z vard. Bunlardan birincisi bu konuyu seçmemize sebep olan yabanc ö

NSAN KAYNAKLARI NSAN KAYNAKLARI 2009 YILI ODA FAAL YET RAPORU

CO RAFYA KONUM. ÖRNEK 2 : Afla daki haritada, Rize ile Bingöl il merkezlerinin yak n ndan geçen boylam gösterilmifltir.

Atatürk Döneminde Türkiye Cumhuriyeti Ermeni Soyk r m Propagandas n Nas l Susturdu?

GENEL KURUL DİVAN TUTANAĞI

SAMSUN AĞIZLARI. Mehmet Dursun ERDEM *

Başbakanlık Mevzuatı Geliştirme ve Yayın Genel Müdürlüğü :18

kültür - sanat - güncel yaflam

EYÜP SULTAN HAKKINDA B R B BL YOGRAFYA DENEMES -ARAPÇA VE OSMANLICA-

Türk Bas n ve Gazetecilik Tarihi

Hasta Rehberi Say 6. KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Kolay okunabilir rehber

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM Örneklem plan l seçim ölçütleri

ULUSLARARASI ANTALYA ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

T.C ATAŞEHİR ADIGÜZEL MESLEK YÜKSEKOKULU

DÜNYA KROM VE FERROKROM PİYASALARINDAKİ GELİŞMELER

Paris in Baron Osman. Ülkemizde, yaflanabilir kentlere duyulan özlem hiç bitmez. Konu gündeme geldi inde ise Avrupa dan örnekler verilir.

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

2. 1. SAYILARIN GÜCÜ. ALIfiTIRMALAR VE PROBLEMLER 1. Afla da onluk taban bloklar yla modellenen say lar yaz n z ve okuyunuz.

ENST TÜ SAVAfi VE GREV KLOZLARI (Yard mc tercüme metin) YAT 1/11/85. Bu sigorta ngiliz Yasa ve Uygulamas na ba l d r.

Transkript:

MALAZG RT SAVAfiI Bizans imparatoru X. Konstantinos Dukas n zaman nda Selçuklu Sultan Alparslan, 1065 de Ani yi ve 1067 de Kayseri yi zaptetti. Bizans, Selçuklu Türkleri nin ilerleyiflini durdurmaya çal flt ama baflaramad. X. Konstantinos Dukas n ölümünden sonra imparatorlu un idaresini üzerine alan mparatoriçe Eudokia, d fltan gelen tehlikeleri ancak askerî bir hâkimiyetin durdurabilece ine inanarak, tan nm fl kumandan Romanos Diogenes ile evlenip, onu 1068 de tahta ç kard. Yeni kumandan-imparator IV. Romanos, derhal Selçuklu taarruzlar n önlemek ve zaptedilen topraklar geri almak üzere ço unlu unu Norman, Frank, O uz ve Peçenek ücretli askerlerinin teflkil etti i bir ordu toplayarak harekete geçti. 1068 ve 1069 da yapt ilk seferlerde baflar l oldu. Bu arada Selçuk komutan Afflin de Bizans üzerine sald r lara devam ediyordu. Sultan Alparslan, 1070 de bir ordu haz rlayarak Fat mîlerin üzerine gitmek için sefer haz rlad. Amcas Tu rul Bey in vasiyeti gere i Malazgird i zabtetti. Ordusu ile F rat nehrini geçerek Halep e vard. mparator IV. Romanos bunu f rsat bilip Alparslan a, ald yerlerin geri verilmesi için bir elçi gönderdi. Sultan Alparslan bu teklifi kabul etmedi. Bunun üzerine fiamani O uzlar n da bulundu u ikiyüzbin kifliden oluflan bir ordu ile 13 Mart 1071 de stanbul dan hareket etti. Bu orduda Tahran isminde Türk as ll bir komutan da bulunuyordu. Durumu ö renen Sultan Alparslan, Suriye den geri döndü. 27 A ustos Cuma günü iki ordu Malazgirt ovas nda savafl düzeni ald. Sultan Alparslan n asker say s altm flbin kadard. Bizans ordusunun savafl silahlar oldukça üstün ve çeflitli idi. Alparslan n yan nda Sav-tekin, Gevher-ayin, Afflin, Saltuk (Sanduk), Taran o lu, Ahmed-flah, Dilmaç o lu, Artuk ve Tuti gibi meflhur Türk komutanlar bulunuyordu. Ayr ca Bizans gazalar nda tecrübe kazanm fl Türkmen beyleri de haz rd. Çetin bir savafltan sonra Bizans ordusu ma lup oldu. mparator IV. Romanos, Sultan Alparslan a esir düfltü. Sultan Alparslan mparatora flan na yak flan bir flekilde muamelede bulundu ve onunla bir muahedename imzalad ve onu serbest b - rakt. mparatorun esaret haberi üzerine stanbul da tahta VII. Mikhail (1071-1078) ç kar ld. IV. Romanos, taht n yeniden kazanmak için mücadeleye at ld fakat baflar l olamad. Yakalanarak gözlerine mil çekildi ve k sa bir süre sonra da öldü. Malazgirt Zaferi nden sonra Anadolu nun ve Avrupa n n kap lar Müslüman Türklere kapanmamak üzere aç lm fl oldu. 103

Dünya Sultan, Cihan Sultan, Adil Sultan, Fetihler Babas gibi ünvanlarla an lan Sultan Alp Arslan, 1072 Eylül ünde ç kt Türkistan seferinde bir Bat ni suikast nda flehid oldu. Osman Turan Sultan Alp Arslan Anadolu da Türk vatan n n kurucusu ve Bat Türklü ünün de atas d r der. 184 KUTALMIfiO LU SÜLEYMAN BEY znik, Lefke kap (D. Ossamen) 1058 y l n n Ocak ay nda, Selçuk hanedan ndan Tu rul Bey e Ba dat halifesi taraf ndan hilat giydirilmifl, iki k l ç kufland r lm fl, do unun ve bat n n sultan ünvan n alm fl, Ebu Talib künyesi ile Rükned-din lakab verilmifltir. Tu rul Bey in bu hakimiyetinden rahats z olan Arslan Yabgu ailesinden Kutalm fl ve kardefli Resul Tekin, ran n kuzeybat bölgelerinde göçer O uz Türkmenleri ile birlikte isyan ç kard lar. Tu rul Bey ile taht mücadelesine giriflen Kutalm fl Bey, 1064 de Alp Arslan n birlikleri ile karfl karfl ya geldi. Çetin bir savafltan sonra Kutalm fl Bey in birlikleri da ld ve kendisi de kaçarken at ndan düflerek kan kayb ndan vefat etti. Kutalm fl Bey in kaynaklarda befl o lu oldu u zikredilir. Süleyman, Mansur, Alp lek, Dolat ve di eri. Alp Arslan n Kutalm fl Bey in vefat ndan sonra hayatta kalan o ullar na nas l davrand konusunda de iflik görüfller vard r. Bu görüfller; Sultan Alp Arslan n Kutalm fl o ullar n rehin tutmufl olabilece i; bir k s m Türkmen afliretleri ile birlikte Anadolu fetihlerinde görevlendirdi i; Suriye taraflar na göçe zorlad fleklindedir. Malazgirt savafl nda Kutalm flo ullar - n n hiç ismi geçmez. Sultan Alp Arslan n vefat ndan sonra tahta geçen Melikflah zaman nda Kutalm flo ullar, Orta F rat havzas ve Urfa havalisinde isimleri an l r oldu. Selçuk sultan Melikflah a karfl mücadeleye bafllam fllar, flii M s r Fat mi halifesine itaat etmifller, Ats z ve fiöklü aras ndaki mücadelelerde fiöklü taraf n tutmufllar ve yenilmifller, Halep ve Antakya civar nda varl k mücadelelerine devam etmifllerdir. 1095 de Kutalm fl o lu Alp lek, Ermeni as ll Toros un daveti üzerine Urfa ya gelir ve hakimiyet kurar. Fakat Toros taraf ndan zehirlenerek öldürülür. Mansur ve Dolat esir düfler. Süleyman fiah Bizans lada iliflki kurar ve onlar nda taht mücadelelerine kar - fl r ve taraf tutar. Anadolu da bulunan O uz Türkmenlerinin, Selçuk sultan Melikflah a karfl tav r almalar n f rsat bilen Süleyman fiah Konya kalesini alarak znik e kadar gelir. Bizans n mahallî ve merkezî tekfurluklar aras ndaki çekiflmelerden faydalanarak, bölgede hakimiyetini güçlendirir. 1075 de znik te yeni bir Türk devletinin kurulmas, Anadolu ya gelen Türkmenlerin birleflmesini temin edip, do udaki Müslüman Türklerin büyük topluluklar halinde böl- 104

geye gelmelerini temin eder. Bölgede Türk nüfusunun artarak devletin güçlenmesiyle; Bizans n kötü idaresi, bitmek bilmeyen iç savafllar ve isyanlar sebebiyle periflan olan yerli halk da, Süleyman fiah n idaresinde huzur ve sükûna kavuflur. Bu sayede Anadolu Selçuklu Devleti, sa lam bir temele oturur. Hürriyet ve adalete kavuflan yerli halk, k sa zamanda seve seve Müslüman olur. Çeflitli gayelerle bölgeye gelen Türkmenleri emrinde birlefltiren Kutalm - flo lu Süleyman fiah, Anadolu da birlik ve hakimiyetini güçlendirmek, F rat boylar nda ve Kilikya taraflar nda toplanmaya çal flan Ermeni gruplar na mani olmak için harekete geçer. 1082 y l nda Çukurova ya giden Süleyman fiah, Adana, Tarsus ve Misis dahil tüm bölgeyi zapdeder. 1084 te Hristiyanlardan Antakya y al r. Selçuk sultan Melikflah, kendisine Sultan ünvan n verir. 1086 da Suriye Selçuklu meliki Tutufl la yapt savaflta yenildi ve savafl meydan nda vefat etti. O ullar, K l ç Arslan ve Kulan Arslan, Selçuklu Sultan Melikflah n yan na gönderildi. Devlet bir süre Süleyman fiah n znik te vekil b rakt Ebü l-kas m taraf ndan yönetildi. 185 Ankara Kalesi Akkale do u cephe (2006, A.E.) 105

tarih içinde ankara Balâ Afflar Beldesi Dut Dede Türbesi 2005, A.E.) Güdül Avflar Köyü (2005, A.E.) 106

O UZ BOYLARI VE TÜRKMEN Afi RETLER Malazgirt Savafl ndan sonra bafllayan çeflitli Türk boylar n n Anadolu ya göçleri, birkaç as r devam etmifltir. Mo ollar n Önasyay istila edip, burada yerleflik düzene geçen Türk ve di er rklara mensup topluluklar n bu bölgeden göç etmelerine sebebiyet, dünyay hallaç pamu u gibi darmada n eden Mo ol kas rgas, bu göçleri daha da h zland rm fl, bilhassa O uzlar n Anadolu da toplanmas na yol açm flt r. Anadolu, XI. Yüzy ldan bafllayarak XIV. Yüzy la kadar süren yo un göçlerle bir O uz ülkesi haline gelmifltir. 186 Çubuk Yukar çavundur Beldesi (2006, A.E.) Çaml dere Bay nd r Köyü (2005, A.E.) 107

Ayafl Bayat Köyü (2005, A.E.) Yenimahalle Dodurga Köyü (2006, A.E.) 108

Akyurt Bü düz Köyü nde bir ev (2005, A.E.) 109

Balâ, Küçükbayat Köyü (2005, A.E.) K z lcahamam, K n k (Pazar) Köyü (2005, A.E.) 110

Kalecik, K n k Köyü camii tavan süslemesi (2005, A.E.) Sincan, Kay Köyü (2006, A.E.) 111

Mamak, Bay nd r Köyü (2005, A.E.) Alt nda, Peçenek Köyü (2005, A.E.) O uz boylar Anadolu da yerlefltikleri yörelerde bafllar ndaki beylerin idaresinde büyüklü küçüklü beylikler halinde teflkilatlanmaya çal flm fllard r. Anadolu ya gelen O uz boylar, bazen Türkmen, bazen de Yörük diye an lm fllard r. Anadolu da daha çok Sivas n bat s nda yo unlaflan O uz yerleflmelerinin biri, Ankara bölgesidir. O uz boylar n n buraya yerleflmelerini tarihi kaynaklar n incelenmesi ile ö renmek mümkündür. Ancak O uz boylar n n Ankara ve yöresinde bulunduklar yerlerin tesbitinin en kolay yolu, yer isimlerinin incelenmesidir. XV. Yüzy lda O uz boylar n n Anadolu da bulundu u köyleri inceleyen Faruk Sümer, Ankara n n yo un bir O uz yerleflmesi oldu unu söylemektedir. Boylar n isimlerine göre haz rlad listedeki Ankara köyleri flunlard r: 187 112

Kay (Ayafl, Murtazabad), Bayat (Yabanabad, Kasaba); Yaz r (Çubuk), Dodurga (Kasaba); Afflar (Ayafl, Bac, Balâ, Güdül); K z k (Ayafl, Çubuk), Kark n (Çubuk, Ayafl), Bay nd r (Yabanabad, Kasaba); Peçenek (Murtazabad, Çubuk, Kasaba, Yabanabad); Çavundur (Kasaba, Çubuk), Çepni (Yabanabad); Eymür/Eymir (Kasaba, Murtazabad ve Çubuk); Ala-yundlu (Kasaba, Çubuk ve fiereflikoçhisar); Yüre ir (Ayafl, Yabanabad); dir (Çubuk); Y va (Çubuk, fi.koçhisar); K n k (Murtazabad, Çubuk, Ayafl, Yabanabad). Akyurt, K z k Köyü (2006, A.E.) Balâ, Karahasanl Köyü (2005, A.E.) 113

DAN fimendl LER 114 Dâniflmendli hanedan n n kurucusu ve ilk Melik-i Muazzam Daniflmend Ahmed Gâzî (Taylû) b. Ali et-türkmânî, Azerbaycan da Arrân ve civar nda yaflayan bir Türkmen ailesine mensup olup, hem Türkmenler e muallimlik yap yor hem de Türkmen emîrleriyle beraber kâfirlere karfl savafl ediyordu. Sultan Alparslan n 1064 y l nda ç kt Kafkasya seferi s ras nda, di er Türkmen beyleriyle ordugâha giderek Selçuklu ordusuna yol gösterdi ve Sultan Alparslan n hizmetine girdi. Bilgeli i, cesareti, yi itli iyle onun dikkatini çekti ve en güvenilir emîrleri aras nda yer ald. Malazgirt Savafl na da kat larak zaferin kazan lmas nda tavsiyeleriyle manevî bak mdan önemli rol oynad. Sultan Alparslan n savafla kat lan emîrlerinden Anadolu da fetihlerde bulunmalar n istemesi ve fethedecekleri yerlerin kendilerine iktâ edilece ini bildirmesi üzerine zaferden sonra fetihlere giriflen beyler aras nda Dâniflmend Gazi de vard. XII. yüzy l müelliflerinden Zahîrüd-din Nîsâbûrî, Malazgirt Zaferi nin ard ndan Sultan Alparslan n Erzurum ve civar n Saltuk Bey e; Mardin ve Harput yörelerini Artuk Bey e; Erzincan, Kemah ve fiebinkarahisar Mengücük Gazi ye; Marafl ve civar n Emîr Çavuldur a; Sivas, Tokat, Amasya ve Kayseri yi de Dâniflmend Gazi ye iktâ etti ini söyler. Daniflmend Gazi, Malazgirt zaferinden sonra kendisine iktâ edilen ve Bizans mparatoru Romanos Diogenes taraf ndan tahrip edilen Sivas fazla bir mukavemetle karfl laflmadan ele geçirerek 1071 de Dâniflmendli hanedan n kurdu. Daha sonra Sivas bir üs olarak kullan p Çaka, Turasan, Kara Do an, Osmanc k, l-tegin ve Kara Tegin adl emirleriyle Amasya, Tokat, Niksar, Kayseri, Zamant, Elbistan, Develi ve Çorum u zaptetti. Daniflmend Gazi 1085 de vefat etti. Daniflmend Gazi nin ölümünden sonra yerine geçen o lu Gümüfltegin döneminde hanedan giderek daha da güçlendi. Anadolu ve Suriye Selçuklular aras ndaki mücadelelerden faydalanarak hâkimiyet sahas n geniflletti. Gümüfltegin, Bizans ve özellikle Haçl lar ile yap lan savafllarda Anadolu Selçuklu sultan n n müttefiki olarak önemli rol oynad. I. Haçl Seferi nin baflar ya ulaflmas, Urfa Haçl Kontlu u, Antakya Prinkepsli i ve nihayet Kudüs Krall n n kurulmas Avrupa da heyecan uyand rm fl ve Lombardlar, Frans zlar ve Almanlar n kat ld yeni bir Haçl seferi düzenlenmiflti. Lombardlar stanbul a geldiklerinde talya Normanlar n n reisi ve Antakya Prinkepsli i nin kurucusu Bohemund un Gümüfltegin taraf ndan esir al nd n ö renince onu esaretten kurtarmak üzere ha-

rekete geçtiler. 3 Haziran 1101 de zmit yak nlar ndaki Kivetot tan hareket ederek Anadolu Selçuklular n n hakimiyetindeki Ankara y ele geçirdiler. Ankara Kalesi ndeki 200 kiflilik askeri garnizondaki askerleri flehit ettiler. Buradan Amasya ve Niksar a gitmek üzere Çank r istikametine yöneldilerse de Gümüfltegin, I. K l çarslan, Halep Selçuklu Meliki R dvan ve Harran Emîri Karaca n n kumandas ndaki 20.000 kiflilik Türk kuvveti karfl s nda A ustos 1101 de Merzifon yak nlar nda bozguna u rad lar. Gümüfltegin Gazi, I. K l çarslan ve Harran Emîri Karaca, ikinci ve üçüncü haçl seferlerinde Haçl ordusunu bozguna u ratm fllar ve birlikte savafl etmifllerdir. Antakya Prinkepsi Bohemund ile kuzeni Richard de Salerno nun esir al nmas ndan sonra meydana gelen geliflmeler, Haçl lar a karfl birlikte savaflan Gümüfltegin ile I. K l çarslan birbirine düflürdü. Gümüfltegin in fidye karfl l nda Bohemund u serbest b rakmas, müttefik s fat yla fidyeden pay isteyen, ayr ca bölgede yeni güçlü bir Haçl ittifak n n oluflmas ndan endifle eden I. K l çarslan taraf ndan hofl karfl lanmad ve birliktelik bozuldu. I. K l çarslan Antakya seferinden vazgeçerek Gümüfltegin in üzerine yürüdü ve Marafl yak nlar nda onu hezimete u ratt. Bu bozgundan bir süre sonra da Gümüfltegin Sivas ta vefat etti. Gümüfltegin in büyük o lu Emîr Gazi, hanedan n bafl - na geçti. Emîr Gazi bafllang çta Selçuklular a tabi oldu. K z n K - l çarslan n o lu Mesud la evlendirdi. I. K l çarslan n 1107 y l nda ölümü üzerine meydana gelen iktidar bofllu undan ve o ul- Tokat Niksar, Melik Gazi Türbesi (VGM) 115

lar aras nda bafllayan taht kavgalar ndan faydalanarak hâkimiyet sahas n geniflletmeye ve Dâniflmendliler i eski gücüne kavuflturmaya çal flt. I. K l çarslan n o ullar aras ndaki taht mücadeleleri s ras nda ayn zamanda damad olan Mesud u destekledi. Mesud onun sayesinde Anadolu Selçuklu taht na ç kt. Dâniflmendli Emîr Gazi, damad n n da Selçuklu taht nda olmas dolay s yla giderek Anadolu daki olaylara daha fazla kar flmaya bafllad. Ayr ca Mesud un kardefli Melik Arab ile olan mücadelesinde damad n destekledi; Kayseri ve Ankara y ele geçirdi. Böylece Sultan I. Mesud, kay npederi sayesinde taht n korumay baflar rken, Malatya dan Sakarya ya kadar uzanan Selçuklu topraklar Dâniflmendliler in eline geçmifl oldu. Anadolu nun en güçlü devleti haline gelen Dâniflmendliler, 1129 y l nda Ankara, Çank r, Kastamonu ve Karadeniz sahillerini kontrol alt na ald - lar. Dâniflmendli hâkimiyetini geniflletip ülkenin her taraf nda huzur ve asayifli sa layan ve Selçuklu topraklar n n bir bölümünü de kendi hâkimiyeti alt na alarak Anadolu nun en nüfuzlu hükümdar olan Emîr Gazi nin (Melik Gazi) ölümünden sonra (1134) Dâniflmendli taht na, büyük o lu Melik Muhammed geçti. Abbasî Halifesi Müsterflid - Billâh ve Büyük Selçuklu Sultan Sencer in Emîr Gazi ye gönderdi i menflur, alt n asa ve di er hediyeler Melik Muhammed e verilerek Malatya da hükümdar ilân edildi. Emîr Gazi nin Muhammed den baflka Ya basan, Ya an ve Aynüddevle ad nda üç o lu daha vard. Muhammed tahta geçince kardeflleri Aynüddevle ve Ya an isyan ettiler. Melik Muhammed, hükümdarl n n ilk y llar nda bir yandan kardeflleriyle, bir yandan da Bizans sald r lar yla u raflmak zorunda kald. 116 Tokat Niksar, Melik Gazi Türbesi (VGM)

mparator II. loannes Komnenos, Dâniflmendliler aras ndaki taht kavgalar ndan faydalanarak 1135 y l nda Kastamonu ve Çank r y iflgal etti. Ancak Sultan I. Mesud ile ittifak yapan Muhammed, Bizans kuvvetlerinin çekilmesi üzerine bu yöreyi tekrar topraklar na katt gibi 1135 te isyan eden kardefli Ya an da öldürdü. Aynüddevle ise Malatya ya kaçt. Melik Muhammed, 6 Aral k 1143 tarihinde Kayseri de vefat etti. Dindar ve hay r sever bir hükümdar olan Melik Muhammed Rumlar, Haçl lar ve Ermenilerle savaflm fl, baflta Abdülmecîd b. smail el-herevî olmak üzere çok say da din âlimini çeflitli ülkelerden davet ederek Anadolu da slâmiyet in yay lmas için çal flm flt r. Melik Muhammed in Zünnûn, Yûnus ve brahim ad nda üç o lu vard. Bunlardan Zünnûn u veliaht tayin etmiflti. Ancak Sivas meliki olan kardefli Nizâmeddin Ya basan, kardefli Melik Muhammed in kar s yla evlenerek Kayseri de yönetime hâkim oldu (1154). Zünnûn Zamant ya kaçmak zorunda kald, fakat bir müddet sonra yeniden Kayseri ye hâkim olmay baflard. Daha önce Artuklular a ve Haçl lar a s nm fl olan Emîr Gazi nin o lu Aynüddevle, Melik Muhammed in ölümünden sonra Elbistan ve Malatya ya hâkim oldu. Zünnûn Kayseri de, Ya basan da Sivas ta hâkimiyet kurmufltu. Böylece Dâniflmendliler Sivas, Malatya ve Kayseri olmak üzere üç k sma ayr lm fl oldular. Bu ise sadece Selçuklular a ve di er rakiplerine karfl de il, ayn zamanda kendi aralar nda hanedan n çöküflüyle sonuçlanacak büyük bir mücadelenin bafllang c n oluflturdu. Nitekim bu durum, Anadolu Selçuklu Sultan l. Mesud un hanedan mensuplar aras nda bafllayan taht kavgalar na müdahale ederek hâkimiyet sahas n geniflletmesine yol açt. Nall han, Daniflment Köyü (Nall han Bel. Arflivi) 117

Sultan Mesud un Zünnûn u desteklemesi üzerine Melik Muhammed in kardeflleri Malatya Meliki Aynüddevle ile Sivas Meliki Ya basan, ona karfl ittifak yapt lar. Aynüddevle Ya basan n deste iyle Elbistan ve Ceyhan yöresini istilâ edince Sultan Mesud derhal Sivas a yürüyüp flehri ele geçirdi ve küçük o lu fiahin fiah Ankara, Çank r ve Kastamonu valili ine getirdi (1142). Bir y l sonra Malatya üzerine yürüdüyse de üç ayl k kuflatmaya ra men bir sonuç elde edemedi. Bizans mparatoru loannes in 1143 te ölümünden sonra Dâniflmendli topraklar na yeniden hücuma bafllad. 1144 te Aynüddevle nin hâkimiyeti alt ndaki Elbistan ve Ceyhan zaptederek o lu K l çarslan bu yöreye melik tayin etti. Daha sonra tekrar Malatya y muhasara etti, fakat Bizans n yeni imparatoru Manuel Komnenos un Anadolu da ilerlemekte oldu unu duyunca kuflatmay kald rd. Sultan Mesud un geniflleme siyaseti, Ya basan ile Aynüddevle yi endiflelendirdi ve Bizans imparatorundan yard m istemeye mecbur etti. Bunun üzerine Manuel Konya y kuflatt ysa da sonuç alamadan ayr ld. Sultan I. Mesud un ölümü üzerine yerine o lu II. K l çarslan geçti. Mesud un Dâniflmendli hanedan na mensup iki damad ndan Ya basan a Amasya, Ankara ve Kapadokya, Zünnûn a ise büyük ve zengin Kayseri ile Sivas flehirleri verildi. Fakat kardeflleri tahtta hak iddia ederek ayakland lar. Bunu f rsat bilen Sivas Dâniflmendli Hükümdar Ya basan, fiahin fiah, ye enleri Zünnûn ve brahim ile Malatya Emîri Zülkarneyn in deste ini sa layarak büyük bir orduyla Kayseri ye hareket etti. K l çarslan da onun üzerine yürüdü. ki taraf tam savafla girmek üzereyken âlimler araya girip müslüman kan dökülmesine engel oldular ve her iki taraf da ülkesine döndü. Fakat Ya basan bir müddet sonra Zengîler den Nûreddin Mahmud un teflvikiyle Elbistan a girince II. K l carslan süratle harekete geçti. Ya basan 70.000 kifliyi Ceyhan d fl ndaki bölgelere sürerek K l çarslan n karfl s na ç kt. Yine din adamlar araya girip savafla engel oldular ve iki taraf aras nda bir antlaflma imzaland (Ekim 1155). Ancak Ya basan. II. K l çarslan a karfl yeni bir ittifak kuran Bizans imparatoru Manuel e 1157 de ele geçirdi i Bafra ve Ünye yi iade edip Sultan I. Mesud un damad Dâniflmendli Zünnûn ve Zülkarneyn in de yer ald ittifaka girdi. Bu arada ittifaka dahil Malatya Meliki Zülkarneyn (1160) veya baflka bir rivayete göre (1162) y l nda ölmüfl ve yerine o lu Nâs rüddin Muhammed geçmiflti. Ya basan ise K l çarslan ile nikâhlar k y lan ve zengin çeyizleriyle birlikte Erzurum dan Konya ya gönderilen Erzurum Selçuklu Hükümdar zzeddin Saltuk Bey în k z n ele geçirip Kayseri meliki olan ye eni Zünnûn ile evlendirmiflti. Bu a r hakaret karfl s nda II. K l çarslan, Ya basan üzerine yürüdüyse de Bizans kuvvetleri taraf ndan desteklenen Dâniflmendli ordusu önünde ma lûp oldu (1162). Daha sonra Artuklular dan Kara Arslan, 118

Necmeddin Alp, Erzen ve Bitlis Emiri Fahreddin Devletflah ile birlikte yeniden harekete geçip Sivas üzerine yürüdü ve flehri zaptetti (1163). Ya basan, yard m sa lamak için damad Çank - r Selçuklu Meliki fiahin fiah n yan na gitti ve 4 A ustos 1164 tarihinde orada öldü. 188 Akkale kuzey suru (1998, A.E.) Akkale bat suru (2005, A.E.) 119