TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU C EKÝM 2009
TASARRUF MEVDUATI SÝGORTA FONU Büyükdere Caddesi No:143 Esentepe/ÝSTANBUL Tel.: (212) 340 22 00 Faks: (212) 288 53 35 www.tmsf.org.tr Proje Ekibi Proje Lideri: Ahmet MUTLU Hazýrlayanlar: Raf Temizliði Proje Grubu Editör: Yaþar ERDÝNÇ Kapak ve Ýç Tasarým : GNG Tanýtým / www.gngtanitim.com Dizgi : Karizma Yayýncýlýk / Oðuzhan KARA Baský : Artus Basým Ýkitelli Organize Sanayi Bölgesi Eskoop San. Sit. B-1 Blok No: 63 Ýkitelli / ÝSTANBUL Tel.: (212) 671 70 92 ISBN: 978-975-19-4626-3 ÝSTANBUL - EKÝM 2009
RAF TEMÝZLÝÐÝ KÝTAPLIÐI 1- EGEBANK 2- ÝNTERBANK 3- ÝKTÝSAT BANKASI 4- ETÝBANK 5- TOPRAKBANK 6- EGS BANK 7- YURTBANK 8- BANK EKSPRES 9- ESBANK 10- BANK KAPÝTAL 11- PAMUKBANK 12- DEMÝRBANK ULUSAL BANK 13- TÜRK TÝCARET BANKASI 14- YAÞARBANK SÝTEBANK TARÝÞBANK 15- KENTBANK 16- SÜMERBANK 17- BAYINDIRBANK 18- MARMARA BANK ÝMPEXBANK KIBRIS KREDÝ BANKASI ÝSTANBUL ÞUBESÝ TYT BANK 19- ÝMAR BANKASI 20- TMSF ÇÖZÜMLEME DENEYÝMÝ
Raf Temizliði Projesi kapsamýnda yer alan bu kitapta; Bankanýn çözümleme süreci, idari, mali, hukuki ve denetsel yönlerden ayrý ayrý deðerlendirilmiþtir. Kitap, 30 Haziran 2009 tarihli veriler esas alýnarak hazýrlanmýþ olmakla birlikte, bu tarihten sonra gerçekleþen önemli olay ve geliþmeleri de içermektedir. Yayýnýn tüm içeriði www.raftemizligi.com adresinde yer almaktadýr. Kamuoyunu bilgilendirme amacýyla hazýrlanmýþ olan bu yayýnda yer alan bilgilerin doðru ve eksiksiz olmasý için gerekli özen gösterilmiþ olmakla birlikte bu yayýnda yer alan bilgilere dayanarak çýkarýlan sonuçlardan TMSF sorumlu tutulamaz. Yayýnda yer alan bilgiler kaynak belirtilerek kullanýlabilir.
ÖNSÖZ Batan bankalarýn kamuya olan maliyetini azaltma yolunda gösterdiði performansla Türkiye'ye bir baþarý öyküsü armaðan eden TMSF, Raf Temizliði Kitaplarý ile yakýn tarihimizde bankacýlýk sektöründe yaþanan sorunlarýn daha net görülmesine ve anlaþýlmasýna katký saðlamayý amaçlamýþtýr. Ýki yýlý aþkýn bir süredir, 25 kiþilik uzman bir ekibin yoðun bir tempo ile çalýþtýðý TMSF'nin en önemli projelerinden biri olan Raf Temizliði Projesi, elinizde tuttuðunuz bu kitaplarla hayata geçirilmiþ bulunmaktadýr. Raf Temizliði Projesi kapsamýnda her banka için ayrý bir kitap hazýrlanmýþ ve bankalarýn çözümleme süreçleri kronolojik olarak tüm detaylarýyla incelenmiþtir. Kitaplarda ilk olarak bankalarýn Fona devir sebepleri ve kullanýlan istismar yöntemleri anlatýlmýþ, sonrasýnda çözümleme ve geri kazaným faaliyetleri, mali bünyelerini rehabilite etme, satýþ, devir ve birleþtirme gibi çözümleme adýmlarý ve hukuki süreçleri ortaya konulmuþtur. Batan bankalarla ilgili 40 bin sayfa evrak, 7 bin doküman ve çok sayýda banka raporu satýr satýr incelenerek ortaya çýkarýlan 20 kitaplýk Raf Temizliði Projesinin, bankacýlýk ve finans konularýnda gerek aktüel gerekse bilimsel çalýþma yapanlar için yararlý olacaðýna inanýyorum. Raf Temizliði Projesi kapsamýndaki kitaplar e-book olarak www.raftemizligi.com adresinde de yer alacak ve uzman ekiplerimiz kitaplarla ilgili güncellemeleri yapmaya devam edeceklerdir. Bu projenin ve nihayetinde kitaplarýn ortaya çýkmasýnda ve tasarýmýnda önderlik yapan, Kurumumuzdan ayrýlýncaya kadar projeyi yöneten eski Fon Baþkan Yardýmcýsý Ferruh Tunç'a, uzun ve yorucu çalýþmalarla raporlarý kitap formatýna getiren Raf Temizliði Projesi Grubunda yer alan bütün arkadaþlarýma ve deðerli proje editörümüz Yaþar Erdinç'e ayrý ayrý teþekkür ediyorum. Elinizdeki kitabýn yakýn tarihimizde yaþanan bankacýlýk krizlerinin nedenlerinin ve sonuçlarýnýn iyi analiz edilmesi ve dersler çýkartýlmasýna vesile olmasýný diliyorum. TMSF BAÞKANI Ahmet ERTÜRK
Kýsaltmalar Dizini Þekiller Dizini Tablolar Dizini 14 18 19 ÝÇÝNDEKÝLER GÝRÝÞ... 1. FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM... 1.1. FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ... 1.2. TARÝHÇE - TÜRKÝYE KONUT ENDÜSTRÝ VE TÝCARET BANKASI 1.3. KENTBANK'IN YAKIN ÝZLEME DÖNEMÝ 24... 25... 26 1.3.1. Yakýn Ýzleme Öncesi Alýnmasý Ýstenen Tedbirler... 26 1.3.2. Bankanýn Yakýn Ýzleme Kapsamýna Alýnmasý... 29 1.3.3. Yoðunlaþan Varlýk Devir Ýþlemleri... 30 1.3.3.1. Dolmabahçe Turizm ile Som Otelcilik Hisselerinin Devri... 30 1.3.3.2. Süzer Plazanýn Kiralanmasý... 31 1.3.3.3. Süzer Plazadan Satýþlar... 31 1.3.3.4. Diðer Ýþlemler... 32 1.3.4. Bankanýn Fona Devrinin Hemen Öncesindeki Tespitler... 32 1.4. KENTBANK'IN FONA DEVREDÝLMESÝ 1.4.1. 1.4.2. Fona Devir Kararý... 34 Kentbank'ýn Fona Devir Nedenleri... 36 1.4.2.1. Süzer Grubuna Doðrudan Kullandýrýlan Krediler... 38 1.4.2.2. Atlas Yatýrým Bankasý'na Yapýlan Depolar... 38 Karþýlýklý (Back to Back) Krediler... 41 42 1.4.2.3. 1.4.2.4. 1.4.2.5. 1.4.2.6. 1.4.2.7....34 Diðer Sorunlu Krediler... Dolmabahçe Turizm'in Satýþý Yoluyla Süzer Grubuna Kaynak Aktarýmý... Banka Kaynaklarý Kullanýlarak Yapýlan Sermaye Artýrýmlarý... Þube Tadilat ve Dekorasyon Harcamalarý Yoluyla Banka Kaynaðýnýn Ýstismarý... 1.4.3. BDDK'nýn Kentbank'ýn Fona Devrine Ýliþkin Kararýnýn Ýptali... 47 20 23 42 43 46
2. FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM... 2.1. FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ... 2.2. FONA DEVÝR SONRASINDA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER... 2.2.1. Banka Yönetim ve Denetim Kadrosunun Deðiþtirilmesi... 2.2.2. Banka Hisselerinin Fon Tarafýndan Devralýnmasý... 2.2.3. Hâkim Ortak ve Yöneticilerle Ýlgili Ýþlemler... 2.3. MALÝ BÜNYEYE ÝLÝÞKÝN ÇALIÞMALAR... 2.3.1. Fona Devir Sonrasý Gerçek Mali Durumun Tespiti... 2.3.2. Mali Bünye Rehabilitasyonu... 2.3.3. Rehabilitasyon Sonrasý Mali Bünye... 2.4. HÂKÝM ORTAKLARIN ATLAS YATIRIM'DAKÝ ORTAKLIK HAKLARININ KULLANIMI... 2.5. FON TARAFINDAN ATANAN YÖNETÝCÝLERCE BANKADA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER... 2.6. KENTBANK'IN SATIÞINA YÖNELÝK ÇALIÞMALAR... 2.7. KENTBANK'IN TASFÝYE SÜRECÝ... 2.8. KENTBANK'IN BAYINDIRBANK BÜNYESÝNDE BÝRLEÞTÝRÝLMESÝ... 3. VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ... 3.1. VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ... 3.2. GAYRÝMENKULLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ... 3.2.1. Gayrimenkullerin Fiili Devir Ýþlemleri... 3.2.2. Gayrimenkullerden Saðlanan Geri Kazanýmlar... 3.3. ÝÞTÝRAKLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ... 3.3.1. Ýþtiraklerin Fon Adýna Tescili... 3.3.2. Ýþtiraklerin Çözümleme Süreci... 3.3.3. Ýþtiraklerden Saðlanan Geri Kazanýmlar... 3.4. HÂKÝM ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ... 3.4.1. Hâkim Ortak Kredi Dosyalarýnýn Devralýnmasý ve Borç Kesinleþtirme Çalýþmalarý... 3.4.2. Hâkim Ortaklardan Alacaklarýn Geri Kazanýmý... 3.4.2.1. 6183 Sayýlý Kanun Uygulamalarý... 3.4.2.2. Süzer Grubundan Olan Alacaklarýn Protokol Yoluyla Geri Kazanýmý. 3.4.2.3. Cennet Teker'den Olan Alacaklarýn Protokol Yoluyla Geri Kazanýmý. 3.4.2.4. Kemal Süzer'den Olan Alacaklarýn Protokol Yoluyla Geri Kazanýmý... 3.4.3. Hâkim Ortaklardan Saðlanan Tahsilatlar... 51 52 53 53 53 53 56 56 60 61 61 62 63 63 64 69 70 71 71 71 72 72 73 73 75 75 76 76 77 80 81 81
3.5. TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ... 3.5.1. Kurumsal Alacaklarýn Fiili Devir Ýþlemleri... 3.5.2. Kurumsal Alacaklarýn Çözümleme Uygulamalarý... 3.5.2.1. Çözümlenen Kurumsal Alacaklar... 3.5.2.2. Çözümlemesi Devam Eden Kurumsal Alacaklar... 3.6. GAYRÝNAKDÝ KREDÝLER... 3.7. TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ BÝREYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ... 4. ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ... 4.1. YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ... 4.2. BANKANIN FONA DEVRÝNÝN ÝPTALÝNE ÝLÝÞKÝN DAVA... 4.3. BANKANIN BÝRLEÞTÝRME KARARININ ÝPTALÝNE ÝLÝÞKÝN DAVA... 4.4. BANKA ZARARININ TAZMÝNÝ ÝÇÝN AÇILAN DAVALAR... 4.4.1. Ýade ve Tazmin Talepli Takipler... 4.4.2. Mali Sorumluluk Davasý... 4.4.3. Þahsi Ýflas Davalarý... 4.5. CEZA DAVALARI... 4.6. FON TARAFINDAN ÇÖZÜMLENEN VARLIKLARA ÝLÝÞKÝN DAVA VE TAKÝPLER 4.6.1. Gayrimenkullere Ýliþkin Dava ve Takipler... 4.6.2. Ýþtiraklere Ýliþkin Dava ve Takipler... 4.6.3. Hâkim Ortaklardan Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler... 4.6.3.1. 2004 Sayýlý Kanun Gereðince Baþlatýlan Dava ve Takipler... 4.6.3.2. 4389 Sayýlý Kanunun 15/3 Maddesi Uyarýnca Baþlatýlan Takipler Ýle Ýlgili Davalar... 4.6.4. Tahsili Gecikmiþ Kurumsal Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler... 4.6.5. Tahsili Gecikmiþ Bireysel Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler... 4.7. BANKANIN YÖNETSEL OPERASYONEL FAALÝYETLERÝ VE VARLIKLARI ÝLE ÝLGÝLÝ DAVA VE TAKÝPLER... 5. GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ... TANIMLAR VE KAVRAMLAR... KAYNAKÇA... 82 82 82 83 84 85 86 89 90 91 92 93 93 94 95 96 97 97 97 98 98 99 100 100 101 103 109 123
KISALTMALAR DÝZÝNÝ ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ TABLOLAR DÝZÝNÝ
KISALTMALAR DÝZÝNÝ 21. Yüzyýl Elektronik Ticaret A.Þ. 2004 Sayýlý Ýcra Ýflas Kanunu 3182 Sayýlý Bankalar kanunu 4389 Sayýlý Bankalar Kanunu 6183 Sayýlý Amme Alacaklarýnýn Tahsil Usulü Hakkýnda Kanun 6762 Sayýlý Türk Ticaret Kanunu As-Av Ýnþaat Madencilik Taahhüt Sanayi ve Ticaret A.Þ. Atlas Yatýrým Bankasý A.Þ. Atlasbank Off-Shore Limited Bank 2000 Off-Shore Limited Bank Ekspres A.Þ. Banka Kombetare Tregtare Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurulu Bankalar Yeminli Murakýplarý Bayýndýrbank A.Þ. Birleþik Fon Bankasý A.Þ. BMNS Bilgin Mesa Nurol Süzer Yapý Yatýrýmlarý A.Þ. Cýngýllý Holding A.Þ. Crownwell Holding B.V. Demirbank T.A.Þ. Devlet Ýç Borçlanma Senetleri Dinamicbank Off-Shore Limited Dolmabahçe Turizm A.Þ. Döviz Tevdiat Hesabý Eskiþehir Bankasý T.A.Þ. Etibank A.Þ. Filson Investment Holding B.V. Generali Kent B.V. Gürteks Tekstil A.Þ. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Interproperty Holding B.V. 21. Yüzyýl Elektronik 2004 Sayýlý Kanun 3182 Sayýlý Kanun 4389 Sayýlý Kanun 6183 Sayýlý Kanun TTK As-Av Ýnþaat Atlas Yatýrým Bankasý Atlasbank Off-Shore Bank 2000 Off-Shore Bank Ekspres BKT BSMV BDDK BYM Bayýndýrbank BFB BMNS Yapý Cýngýllý Holding Crownwell Demirbank DÝBS Dinamicbank Off-Shore Dolmabahçe Turizm DTH Esbank Etibank Filson Investment Generali Kent Gürteks HUMK Interproperty 14 KISALTMALAR DÝZÝNÝ
Ýktisat Bankasý T.A.Þ. Ýstanbul Otelcilik ve Turizm Ticaret A.Þ. Katma Deðer Vergisi Kaynak Kullanýmýný Destekleme Fonu Kazakistan-Ziraat International Bank Kent Factoring A.Þ. Kent Finansal Kiralama A.Þ. Kent Portföy Yönetimi A.Þ. Kent Yatýrým Menkul Deðerler A.Þ. Kentbank A.Þ. Kentbank Off-Shore Limited Kiptaþ Ýstanbul Konut Ýmar Plan Turizm Ulaþým Sanayi ve Ticaret A.Þ. Kuzey Kýbrýs Türk Cumhuriyeti Ordu Yardýmlaþma Kurumu Özgür Dýþ Ticaret A.Þ. Rota Denizcilik A.Þ. Seba Turizm Ticaret A.Þ. Simoleon Investments N.V. Som Otelcilik ve Turizm Ticaret A.Þ. Sosyal Sigortalar Kurumu Sümerbank A.Þ. Süzer Dýþ Ticaret A.Þ. Süzer Holding A.Þ. Þark Mensucat A.Þ. Taksim Ýnþaat Turizm Ticaret ve Sanayi A.Þ. Tasarruf Mevduatý Sigorta Fonu T.C. Baþbakanlýk Hazine Müsteþarlýðý T.C. Merkez Bankasý A.Þ. Toprakbank A.Þ. Türk Parasý Tyne Finance Holding B.V. UGS Uluslararasý Gemi Sanayi A.Þ. Westcost Industry Holding B.V. Yabancý Para Ýktisat Bankasý Ýstanbul Otelcilik KDV KKDF Kazakistan-Ziraat Bank Kent Faktoring Kent Leasing Kent Portföy Kent Yatýrým Kentbank/Banka Kentbank Off-Shore Kiptaþ KKTC OYAK Özgür Dýþ Ticaret Rota Denizcilik Seba Turizm Simoleon Investments Som Otelcilik SSK Sümerbank Süzer Dýþ Ticaret Süzer Holding Þark Mensucat Taksim Ýnþaat TMSF/Fon Hazine TCMB Toprakbank TP Tyne Finance UGS Gemi Sanayi Westcost Industry YP KENTBANK 15
Zer Ýnþaat ve Taahhüt A.Þ. Zer Taahhüt ve Ýnþaat A.Þ. Zer Ýnþaat Taahhüt Zer Taahhüt Ýnþaat 16 KISALTMALAR DÝZÝNÝ
KENTBANK 17
ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ Þekil 1: Þekil 2: Þekil 3: Þekil 4: Þekil 5: Fona Devir Öncesi Döneme Kýsa Bakýþ... Kentbank'ýn Fona Devir Nedenlerine Kýsa Bakýþ... Fona Devir Sonrasý Döneme Kýsa Bakýþ... Varlýk Çözümlemelerine Kýsa Bakýþ... Yürütülen Dava ve Takiplere Kýsa Bakýþ... 24 37 52 70 90 18 ÞEKÝLLER DÝZÝNÝ
TABLOLAR DÝZÝNÝ Tablo 1: Tablo 2: Tablo 3: Tablo 4: Tablo 5: Tablo 6: Tablo 7: Tablo 8: Tablo 9: Tablo 10: Tablo 11: Tablo 12: Kentbank Ortaklýk Yapýsý... Süzer Holding Ortaklýk Yapýsý... Atlas Yatýrým Bankasý'nýn 9 Temmuz 2001 Tarihli Özet Bilançosu... Atlas Yatýrým Bankasý Ýþtirak ve Baðlý Ortaklýklarý... Fona Devir Tarihi Ýtibarýyla Özkaynaklar... Fona Devir Tarihi Ýtibarýyla Mevduat... Fona Devir Tarihi Ýtibarýyla Bilanço Dýþý Yükümlülükler... Devralýnan Ýþtirakler... Ýþtiraklerin Mevcut Durumu... Satýlan Ýþtirakler... Diðer Fon Bankalarýnýn Süzer Grubundan Alacaklarý... Hâkim Ortaklardan Saðlanan Tahsilat... 25 25 38 40 57 59 59 72 74 74 75 81 TABLOLAR DÝZÝNÝ 19
GÝRÝÞ Kentbank, 22 Eylül 1991 tarihinde Türkiye Konut Endüstri ve Ticaret Bankasý Anonim Þirketi adýyla kurulmuþ, 1994 yýlýnda Kentbank Anonim Þirketi unvanýný almýþtýr. Bankanýn hâkim ortaðý Süzer Holding ve dolayýsýyla Mustafa Süzer'dir. Kentbank özkaynak yetersizliði, açýk pozisyon riskleri, taþýdýðý sorunlu krediler ve hâkim ortaða kullandýrýlan krediler nedeniyle 15 Mart 2001 tarihinde 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesi uyarýnca yakýn izleme kapsamýna alýnmýþtýr. Kaynaklarýnýn Bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek þekilde hissedarlarýnýn oluþturduðu sermaye grubuna aktarýlmasý, zararýnýn özkaynaklarýný aþarak yabancý kaynaklara sirayet etmesi ve mali bünyesindeki zafiyetinin taahhütlerini karþýlayamayacak boyutlara ulaþmasý ve faaliyetlerini sürdürmesinin mevduat sahiplerinin haklarýný ve mali sistemin güven ve istikrarýný tehlikeye düþürmesi yönündeki tespitler üzerine 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 3 ve 4 numaralý fýkralarýna istinaden, Kentbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi BDDK'nýn 9 Temmuz 2001 tarihli kararýyla Fona devredilmiþtir. Fona devir sonrasý Bankanýn mali bünyesi rehabilite edilmeye çalýþýlmýþ, satýþ iþlemleri planlanmýþ, ancak herhangi bir sonuç alýnamamasý üzerine Kentbank'ýn önce tasfiyesine çalýþýlmýþ, bilahare Bayýndýrbank bünyesinde birleþtirilmiþtir. Kentbank'ýn Fona devrinin iptali için açýlan davada, Fona devir kararý iptal edilmiþ ve iptal kararý 20 Nisan 2006 tarihinde Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumuna teblið edilerek kesinleþmiþtir. Fonun yönetim ve denetimini devraldýðý bankalarla ilgili misyonu tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini koruyarak devraldýðý bankalarý kamuya en az maliyetle ve en kýsa sürede çözümlemektir. Bu kapsamda, Kentbank'ýn Fona devredilmesiyle baþlayýp, Bankanýn mali bünyesinin rehabilite edilerek satýþa hazýrlanmasýyla devam eden ve daha sonra Bayýndýrbank çatýsý altýnda birleþtirilmesiyle sonlanan sürece iliþkin tüm detaylar kitapta yer almaktadýr. Kitap beþ ana bölümden oluþmaktadýr. Ýlk bölümde Kentbank'ýn Fona devir öncesi dönemi ortaya konulmuþ ve devir nedenleri ayrýntýlý bir þekilde sunulmuþtur. Ýkinci bölümde ise Bankanýn Fona devri sonrasýnda alýnan önlemler ve yapýlan çalýþmalar ile bunlarýn sonuçlarýna yer verilmiþtir. Üçüncü bölümde, Fon 20
tarafýndan devralýnan varlýklarýn çözümlenmesi ve geri kazaným çalýþmalarý anlatýlmýþtýr. Dördüncü bölümde çözümlemenin hukuki süreci, yürütülen dava ve takipler detaylarýyla sunulmuþ olup son bölümde ise genel bir deðerlendirme yapýlmýþtýr. KENTBANK 21
1.1. FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ Kentbank'ýn 1991 yýlýnda kuruluþundan, 9 Temmuz 2001 tarihinde Banka hisselerinin Fon tarafýndan devralýnmasý ve Fona devir kararýnýn iptali sonucunu doðuran olaylar kronolojik olarak Þekil 1'de sunulmuþtur. ÞEKÝL 1: FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEME KISA BAKIÞ 1991 Kuruluþ Türkiye Konut Endüstri ve Ticaret Bankasý 1994 Unvan Deðiþikliði Kentbank 2001 Yakýn Ýzleme 9 TEMMUZ 2001 FONA DEVÝR KARARI 20 NÝSAN 2006 Fona Devir Kararýnýn Ýptalinin Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumuna Tebliði 24 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
1.2. TARÝHÇE - TÜRKÝYE KONUT ENDÜSTRÝ VE TÝCARET BANKASI Kentbank, 22 Eylül 1991 tarihinde Türkiye Konut Endüstri ve Ticaret Bankasý Anonim Þirketi adýyla kurulmuþ, 1994 yýlýnda yapýlan ana sözleþme deðiþikliði ile Kentbank Anonim Þirketi unvanýný almýþtýr. Merkezi Ýstanbul'da bulunan, Süzer Holding ve Mustafa Süzer tarafýndan kurulan Bankanýn kuruluþ sermayesi 75 bin YTL'dir. 1 Fona devir tarihi itibarýyla Kentbank ve Süzer Holding'in ortaklýk yapýlarý aþaðýda verilmiþtir. Ortaklýk yapýlarýndan da görüleceði üzere Kentbank'ýn hâkim ortaðý Süzer Holding ve dolayýsýyla Mustafa Süzer'dir. TABLO 1: KENTBANK ORTAKLIK YAPISI ORTAKLAR NOM NAL SERMAYE (YTL) PAY (%) Süzer Holding 49.947.580 99,9 Diðer 52.420 0,1 TOPLAM 50.000.000 100,00 TABLO 2: SÜZER HOLDÝNG ORTAKLIK YAPISI NOM NAL SERMAYE ORTAKLAR PAY (%) (YTL) Mustafa Süzer 29.999.999,60 100 Diðer 0,40 0,00 TOPLAM 30.000.000,00 100,00 1-Yeni ticaret unvaný Eksen Holding A.Þ.'dir KENTBANK 25
1.3. KENTBANK'IN YAKIN ÝZLEME DÖNEMÝ 1.3.1. Yakýn Ýzleme Öncesi Alýnmasý Ýstenen Tedbirler BYM'nin Kentbank'ýn 30 Haziran 1999 tarihli mali tablolarýný esas alarak hazýrladýðý 5 Ekim 1999 tarihli mali bünye raporunda, Bankanýn normal faaliyet seyri içerisinde günlük ve kýsa vadeli taahhütlerini karþýlamada bir sorununun olmadýðý ancak gelir-gider dengesinin 1999 yýlýnýn ilk altý ayý içinde bozulduðu belirtilmiþ ve Bankanýn artan özkaynak ihtiyacýnýn giderilmesini teminen özkaynaklarýn, aktifin büyüme hýzýyla orantýlý olarak artýrýlmasý, Getirisi düþük ve baðlý deðer niteliðindeki iþtirak ve baðlý ortaklýklara yapýlan plasmanlarýn, aktifin seyyaliyetini bozacak oranlarda artýrýlmamasý ve bu yolun kullanýlmasý da dahil olmak üzere hâkim ortaða aktarýlan kaynaklarýn tehlikeli boyutlara ulaþmamasý konusunda özen gösterilmesi, 2 Atlasbank Off-Shore'a depo yapýlmak suretiyle yurt içi kredi kullandýrýmlarýna son verilmesi, Banka açýk pozisyonunun tehlikeli boyutlarýn altýna indirilerek kontrol altýnda tutulmasý hususlarýnda Banka yönetiminin uyarýlmasý istenilmiþtir. BYM'nin Kentbank'ýn 30 Eylül 2000 tarihli mali tablolarýný esas alarak hazýrladýðý 1 Þubat 2001 tarihli mali bünye raporunda, Bankanýn 30 Eylül 2000 tarihi itibarýyla sermaye yeterliliði standart rasyosunun negatif (-) yüzde 16, dönem zararýnýn 88 milyon YTL, net özkaynaklarýnýn negatif (-) 31 milyon YTL olarak gerçekleþtiði, sermaye ihtiyacýnýn 141 milyon YTL olduðu, Bankanýn ölçeðine göre önemli tutarda açýk pozisyonla çalýþtýðý, bilanço bazýnda görülen açýk pozisyon tutarýnýn KKTC'de kurulu Atlasbank Off-Shore ile karþýlýklý olarak yapýlan vadeli döviz alým-satýmlarý yoluyla dengelenmeye çalýþýldýðý, 2-Atlasbank Off-Shore, KKTC'de mukim, KKTC yasalarýna baðlý olarak faaliyette bulunan bir off-shore banka olup sermayesinin tamamýna Süzer Grubu sahiptir. Atlasbank Off-Shore'da yapýlan her türlü bankacýlýk iþlemi, Kentbank'ýn ve Süzer Grubunun kontrolü ve bilgisi altýnda yapýlmýþtýr. 26 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
Takipteki alacaklar kaleminin aktifin yaklaþýk yüzde 10'u düzeyinde bulunduðu, büyük kredilerin önemli bir bölümünün sorunlu olduðu, aktifin yüzde 11'lik kýsmýnýn zarara dönüþtüðü, Hâkim ortaða doðrudan ve dolaylý olarak kullandýrýlan nakdi kredilerin toplam kredi portföyünün yüzde 25'ine ulaþtýðý tespitleri yapýlarak, Özkaynak açýðýnýn ortaklarca karþýlanabilecek düzeyin üzerine çýkmaya baþlamasý nedeniyle sermayenin acilen nakden artýrýlmasýnýn, Banka mevduat yapýsýndaki sorunlar ve özkaynak açýðýnýn ulaþtýðý boyut dikkate alýndýðýnda uzun vadeli yurt dýþý kaynak teminine yönelik olarak gerekli çabanýn gösterilmesinin, Baþta hâkim ortak riskleri olmak üzere off-shore iþlemlerinin Banka bilançosuna taþýnmasýnýn, donuklaþma eðilimi gösteren Grup risklerinin azaltýlmasý ve bu meyanda off-shore bankalar kanalýyla gerçekleþen kredi kullandýrýmlarýnýn durdurularak bu kredilerin teminatlandýrýlmasýnýn, Tahsilinde sorunlar yaþanan ve bu nedenle ilgili mevzuat gereði takipteki alacaklar hesabýna alýnmasý gereken kredilerin gecikmeksizin söz konusu hesaba alýnarak gerekli karþýlýklarýn ayrýlmasýnýn ve yeniden ödeme planýna baðlanan alacaklarýn ilgili olduklarý hesaba aktarýlarak kredi portföyünün rehabilite edilmesinin, Aktif donuklaþmasýna neden olan iþtirakler, baðlý ortaklýklar, sabit kýymetlerin 4389 Sayýlý Kanunun 12. maddesinde yer alan hükümlere aykýrýlýða meydan vermeyecek þekilde düzenlenerek iþtiraklerin satýþ imkanlarýnýn deðerlendirilmesinin, alacaklarýn gayrimenkul alýnmasý suretiyle tasfiyesi uygulamasýna son verilmesinin, Sermaye yeterliliði standart rasyosunun yasal sýnýrlar içinde gerçekleþtirilememiþ olmasý nedeniyle Bankanýn þube açma ve iþtirak edinme taleplerinin 4389 Sayýlý Kanun çerçevesinde deðerlendirilmesinin, Banka ölçeðine göre önemli boyutlarda bulunan açýk pozisyon tutarýnýn makul düzeylere çekilmesinin, açýk pozisyonun dengelenmesine yönelik olarak gerçekleþtirilen kaydi iþlemlere son verilmesinin, KENTBANK 27
4389 Sayýlý Kanunun 8/1, 11/1-a, 12/1-c, 12/2-a, 13/1-a ve 13/5-i maddelerine aykýrý uygulamalarýn tekrarýna meydan verilmemesinin, gerekli görüldüðü belirtilerek söz konusu tedbirlerin alýnmasý hususunda Banka yönetiminin uyarýlmasý, alýnan tedbirlerin düzenli olarak raporlanmasý ve Bankanýn 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesi hükümleri çerçevesinde izlenmesinin uygun olacaðýnýn düþünüldüðü ifade edilmiþtir. BYM'nin 15 Þubat 2001 tarihli 4389 Sayýlý Bankalar Kanununa aykýrýlýklar raporunda ise, Banka sermayesinin 10 Temmuz 2000 tarihinde 40 milyon YTL'den 50 milyon YTL'ye artýrýldýðý ancak artýrýlan 10 milyon YTL'nin Süzer Grubu ile Cýngýllý Grubu Off-Shore'larý aracýlýðý ile karþýlýklý (back to back) kullandýrýlan kredilerden karþýlandýðý, kredinin kaynaðýnýn Bankadan Kent Off-Shore'a aktarýlan 32 milyon EUR depodan saðlandýðý, Bankadan Kent Off-Shore ve Atlasbank Off-Shore'a 2000 yýlý içinde önemli tutarlarda depo yapýldýðý, yapýlan plasmanlarýn 4389 Sayýlý Kanunun 11. maddesinin 2. fýkrasýyla belirlenen kredi sýnýrlarýný aþtýðý, Gerek 3182 Sayýlý Kanun gerekse 4389 Sayýlý Kanunun iþtirak hükümlerine aykýrý olarak iþtirak edinildiði, 4389 Sayýlý Kanunun 12/1-c maddesi gereði bankalarýn yurt dýþýnda ortaklýk kurmalarý Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu iznine tabi olmasýna raðmen, Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu'ndan izin alýnmaksýzýn 7 Ekim 1999 tarihinde Bankanýn KKTC'de Kentbank Off-Shore'un yüzde 98,2'sine iþtirak ettiði, Süzer Holding ve Süzer Holdingle dolaylý kredi iliþkisi kurulabilen firmalara Banka tarafýndan kullandýrýlan depolar, nakdi kredilerin sermaye yeterliliði standart rasyosunun hesaplanmasýnda dikkate alýnmamasý sonucunda sermaye yeterliliði standart rasyosu cetvellerinin hatalý düzenlendiði, Banka yönetim kurulu kararlarýnýn, karar defterine günü gününe yapýþtýrýlmadýðý, 8 ay kadar geriden takip edildiði bu haliyle yönetim kurulu karar defterlerinin doðruluðunun þüpheye yol açtýðý tespit edilmiþtir. 28 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
1.3.2. Bankanýn Yakýn Ýzleme Kapsamýna Alýnmasý Söz konusu olumsuz geliþmeler üzerine Kentbank, 15 Mart 2001 tarihinde 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesi uyarýnca yakýn izleme kapsamýna alýnmýþ ve Banka yönetimine; Sermayenin, sermaye yeterliliði standart rasyosunun yüzde 8 olarak gerçekleþmesini saðlayacak düzeyde acilen ve nakden artýrýlmasý, Banka kaynak yapýsýnýn kýsa vadeli ve yüksek maliyetli fonlardan oluþtuðu dikkate alýnarak uzun vadeli yurt dýþý kaynak teminine yönelik olarak gerekli çabanýn gösterilmesi, Hâkim ortaða doðrudan veya dolaylý olarak her ne þekil ve surette olursa olsun ilave kredi kullandýrýlmamasý, kullandýrýlan kredilerin teminatlandýrýlmasý ve Grup risklerinin azaltýlmasý, Tahsilinde sorunlar yaþanan ve bu nedenle ilgili mevzuat gereði takipteki alacaklar hesabýna alýnmasý gereken kredilerin gecikmeksizin söz konusu hesaba alýnarak gerekli karþýlýklarýn ayrýlmasý veya yeniden ödeme planýna baðlanmasý ve teminatlandýrýlmasý suretiyle kredi portföyünün rehabilite edilmesi, Aktif içinde donuklaþma eðilimi yaratan iþtirak, baðlý ortaklýklar ve sabit kýymetlerin elden çýkarýlmasý, yeni iþtirak edinilmemesi, þube açýlmamasý, gelir artýrýcý ve gider azaltýcý tedbirlerin alýnmasý talimatý verilmiþtir. Diðer taraftan mali bünyenin iyileþtirilmesi yönünde yukarýda belirtilen tedbirlerin ivedilikle uygulanmasý, sermaye artýrýmý, uzun vadeli kaynak temini, donuk mahiyetteki kredilerin tahsili, uzun vadeli ve baðlý deðerlerin elden çýkarýlmasý gibi yöntemlerle Bankaya saðlanacak fonun tarihi, tutarý ve kaynaðý da belirtilmek suretiyle, alýnacak tedbirlere iliþkin bir uygulama planýnýn hazýrlanmasý talep edilmiþtir. KENTBANK 29
1.3.3. Yoðunlaþan Varlýk Devir Ýþlemleri Kentbank'ýn mali bünyesinin bozukluðu, 30 Eylül 2000 tarihi itibarýyla Banka kayýtlarýnýn BYM tarafýndan incelenmesi neticesinde tespit edilmiþ ve yakýn izleme kapsamýna alýnmýþ, baþta sermaye artýrýmý olmak üzere bir dizi önlemin alýnmasý Banka yönetiminden istenmiþtir. Bu aþamada Grup þirketleri arasýnda varlýk devirlerinin yoðunlaþtýðý gözlenmiþtir. Nitekim Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumuna bilgi verilmeksizin; Grubun borçsuz firmalarýndan Som Otelcilik'e, Dolmahçe Turizm tarafýndan varlýk devirleri yapýlmýþtýr. Süzer Plazanýn sahibi, Bahçeþehir projesinin ortaðý ve dolayýsýyla Süzer Grubunun en deðerli þirketi Dolmabahçe Turizm ile Som Otelcilik hisseleri Türkiye dýþýnda yerleþik firmalara devredilmiþtir. Yapýlan iþlemler, Fon alacaklarýnýn tahsil imkanýný önemli ölçüde zorlaþtýrmýþtýr. Bu kapsamda yapýlan denetim ve incelemeler neticesinde tespit edilen hususlar aþaðýda özetlenmiþtir. 1.3.3.1. Dolmabahçe Turizm ile Som Otelcilik Hisselerinin Devri Süzer Grubu þirketlerinden Dolmabahçe Turizm, Süzer Plazanýn sahibi olmasýnýn yanýsýra Bahçeþehir projesinin de ortaklarýndandýr. Süzer Grubu þirketlerinden Som Otelcilik ise Süzer Plazada Ritz Carlton Otelinin iþletmeciliðini yapmaktadýr. Dolmabahçe Turizm'in hisselerinin Süzer Holding ve Mustafa Süzer'e ait yüzde 24 oranýndaki kýsmý Interproperty'ye, Som Otelcilik'in Süzer Holding'e ait yüzde 99,9 oranýndaki hissesi ise Filson Investment'e 31 Mayýs 2001, 5 Haziran 2001 tarihlerinde devredilmiþtir. 14 Ocak 2002 tarihinde yapýlan sermaye artýrýmý yolu ile Interproperty'nin Dolmabahçe Turizm'deki hisse oraný yüzde 62'ye yükselmiþtir. Interproperty ve Filson Investment firmalarý, Crownwell, Tyne Finance ve Westcost Industry firmalarý ile birlikte 1 Mart 2001 tarihinde 20'þer bin EUR sermaye ile Hollanda'da kurulmuþlardýr. Söz konusu þirketler arasýndaki hissedarlýk iliþkileri incelendiðinde, Crownwell'in diðer 4 firmanýn sahibi olduðu, 30 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
Crownwell'in hisselerinin ise Curaçao Adasý'nda mukim Simoleon Investments'a ait olduðu görülmektedir. 1.3.3.2. Süzer Plazanýn Kiralanmasý Bankanýn Fona devri öncesinde ve sonrasýnda, Dolmabahçe Turizm mülkiyetindeki Süzer Plazaya iliþkin bir dizi kiralama iþlemi gerçekleþtirilmiþtir. Bu kapsamda; 3 Süzer Plazada bulunan otel, 7 Mayýs 2001 tarihinde, Som Otelcilik'e, 50 milyon USD bedelle, 20 yýl için, 21 adet apart daire, 15 Haziran 2001 tarihinde, Som Otelcilik'e aylýk 13 bin USD bedelle, 20 yýl için, 11 ofis bölümü, 1 Aðustos 2001 tarihinde, Taksim Ýnþaat'a, aylýk 5 bin USD bedelle, 10 yýl için, 34 ofis bölümü, 1 Ocak 2003 tarihinde, Som Otelcilik'e, aylýk 40 bin USD bedelle, 1 yýl için kiralanmýþtýr. 1.3.3.3. Süzer Plazadan Satýþlar Bankanýn Fona devri öncesinde ve sonrasýnda, Dolmabahçe Turizm mülkiyetindeki Süzer Plazadan yapýlan satýþlar aþaðýda açýklanmýþtýr; 1 Ocak 2001 tarihinden Bankanýn Fona devir tarihi olan 9 Temmuz 2001 tarihine kadar, 22 adet apart daire satýlmýþtýr. Bankanýn Fona devir tarihinden 25 Ocak 2002 tarihine kadar, 48 adet apart daire 5 bankaya satýlmýþtýr. Satýþlarýn bankalara olduðu ve 4389 Sayýlý Kanuna göre bankalarýn gayrimenkul ticareti yapamayacaðý dikkate alýndýðýnda, bu satýþlarýn Grubun banka borçlarýnýn tasfiyesine yönelik olduðu kanaati edinilmiþtir. Dolmabahçe Turizm'den alacaklý üçüncü þahýs tarafýndan Dolmabahçe Turizm'e ait bazý Süzer Plaza baðýmsýz bölümleri 15 Eylül 2003 tarihinde icra yoluyla satýn alýnmýþtýr. 2 3-Curaçoa, Hollanda Antilleri'nde 444 km 'lik alana sahip bir adadýr. Karayip Denizi'ndeki diðer bir kýsým küçük adalarda olduðu gibi Curaçao Adasý da gizli iþlemler ve iliþkiler için kullanýlmaktadýr. KENTBANK 31
1.3.3.4. Diðer Ýþlemler 19 Mart 2001 tarihli Kentbank Yönetim Kurulu kararý ile 30 Mart 2001 tarihinde Ýstanbul Otelcilik'e 6 milyon USD karþýlýðý 6 milyon YTL tutarýnda dövize endeksli kredi kullandýrýlmýþtýr. Ýstanbul Otelcilik'e kullandýrýlan kredinin 5,1 milyon YTL'lik kýsmý iki bölüm halinde Dolmabahçe Turizm'e aktarýlarak söz konusu þirketin Kentbank'a olan borçlarýnýn tasfiyesinde, geri kalan tutar ise Ýstanbul Otelcilik yöneticilerinin kredilerinin kapamasýnda kullanýlmýþtýr. 1.3.4. Bankanýn Fona Devrinin Hemen Öncesindeki Tespitler BYM'nin izleme amaçlý olarak düzenlediði 9 Temmuz 2001 tarihli raporunda Banka zararýnýn kontrol edilebilir seviyenin üzerine çýkmaya baþladýðý, kredi portföyünün geçmiþ dönemlerden gelen donuklaþma sorununun Banka mali bünyesi üzerindeki olumsuz etkilerinin zarar rakamýný yükselttiði, Banka zararýnýn kontrol altýna alýnabilmesi için hatlarý belirgin, kesin ve takvime dayalý bir rehabilitasyon programýnýn uygulanmasýnýn gerektiði hususlarýna deðinilerek, yakýn izleme kapsamýnda bulunan, mali bünyesi önemli ölçüde bozulan ve kýsa vadede yoðunlaþan taahhütlerini karþýlama gücü gittikçe azalan Banka hakkýnda 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin diðer hükümlerinin de uygulanabileceði belirtilmiþtir. BYM tarafýndan hazýrlanan 3 Temmuz 2001 tarihli bilgi notunda ise özetle; Bankanýn 31 Mart 2001 tarihi itibarýyla özkaynaklarýnýn 63 milyon YTL olduðu, mevcut özkaynak rakamýnýn pasifin yüzde 5,4'ünü oluþturduðu, ayný dönem için hesaplanan zarar rakamý dikkate alýndýðýnda özkaynaklarýn negatif (-) 176 milyon YTL olduðu, öte yandan baðlý deðerler ve masraf-zarar kalemlerinin özkaynaklarýn yaklaþýk 6 katýna ulaþtýðý, Bankanýn kendi hesapladýðý sermaye yeterliliði standart rasyosunun sermayedar grup risklerinin indirilmesinden dolayý negatif çýktýðý, BYM tarafýndan hesaplanan zarar rakamý da dikkate alýndýðýnda zaten yüzde 8 oranýný tutturamayan Bankanýn bu orana ulaþmak için ihtiyaç duyduðu ilave özkaynak tutarýnýn 410 milyon YTL olduðu, Bankanýn 31 Mart 2001 tarihi itibarýyla toplam tutarlar dikkate alýnarak hesaplanan üçüncü derece likidite rasyosunun yüzde 57 gibi çok düþük bir 32 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
seviyede bulunduðu, öte yandan, YP tutar olarak bakýldýðýnda ise YP likiditesinin çok düþük olduðunun anlaþýldýðý, söz konusu durumun özellikle kredi portföyünün donuklaþmasýndan kaynaklandýðý, Süzer Grubunun risklerinin 102 milyon YTL düzeyinde olduðu, belirtilenler dýþýnda gayrinakdi risklerinin ise 22 milyon YTL düzeyinde gerçekleþtiði, Süzer Grubunun Cýngýllý Grubu ile off shore bankalar üzerinden karþýlýklý olarak yaptýklarý kredilendirme iþlemlerinde Demirbank'ýn iþtiraki olan Bank 2000 Off-Shore üzerinden Süzer Holding'e kullandýrýlan ve 2001 yýlý içerisinde vadesi dolan 35 milyon USD ve 12 milyon EUR ödeme yapýlmasýnýn gerektiði, Bankanýn 31 Mart 2001 tarihi itibarýyla negatif (-) yüzde 19 kâr marjý ile çalýþtýðý, diðer bir deyimle her 100 liradan 19 lira zarar ettiði, 239 milyon YTL tutarýndaki zararýn Banka aktifinin yüzde 20'sini oluþturduðu, Bankanýn faiz gelirleri faiz giderlerinin yüzde 80'ini ve faiz dýþý gelirlerin faiz dýþý giderlerinin yüzde 5'ini oluþturduðu, Bankanýn zararýnýn yüksek maliyetli fonlarla karþýlanmaya çalýþýldýðý, Bankanýn mevcut haliyle zarar üreten ve yabancý kaynaklara sirayet eden zararýn öncelikle kontrol altýna alýnmasý ve daha sonra azaltýlmasý için alýnan tasarruf tedbirlerinin yaný sýra aktife seyyaliyet kazandýracak ve taze para giriþini saðlayacak politikalara aðýrlýk verilmesi gerektiði, bu meyanda nakit sermaye giriþi ve sorunlu kredilerden saðlanacak tahsilatlarýn büyük önem arz ettiði ifade edilmiþtir. Diðer taraftan Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafýndan; Bankaca sunulan uygulama planlarýnda alýnan ve alýnacaðý belirtilen tedbirlerin Bankanýn mali bünyesinin saðlýklý bir yapýya kavuþturulmasý ve sermaye yeterliliði standart rasyosunun 31 Aralýk 2001 tarihi itibarýyla asgari yasal oran olan yüzde 8 seviyesinde gerçekleþtirilmesi için yeterli ve gerçekçi bulunmadýðý, KENTBANK 33
Bankaya 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 2 numaralý fýkrasý kapsamýnda verilen, özellikle Grup kredileri baþta olmak üzere Banka portföyündeki donuk mahiyetteki kredilerin teminatlandýrýlmasý ve bu kredilerden nakit tahsilat yapýlmasý ve sermayenin nakden artýrýlmasý gibi talimatlar ile ilgili olarak olumlu bir geliþme saðlanamadýðý, Yukarýda verilen tespit ve deðerlendirmeler bir bütün olarak göz önünde bulundurulduðunda, Kentbank'ýn; 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 2 numaralý fýkrasýna istinaden verilen talimatlarda belirtilen tedbirleri almadýðý, kaynaklarýný, Bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek þekilde hissedarlarýnýn oluþturduðu sermaye grubuna aktardýðý, zararýn özkaynaklarý aþarak yabancý kaynaklara sirayet ettiði ve mali bünyesindeki zafiyetin taahhütlerini karþýlayamayacak boyutlara ulaþtýðý, Faaliyetlerine bu haliyle devamýnýn mevduat sahiplerinin haklarý ile mali sistemin güven ve istikrarýný tehlikeye düþürdüðü ifade edilmiþtir. 1.4. KENTBANK'IN FONA DEVREDÝLMESÝ 1.4.1. Fona Devir Kararý 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 3 ve 4 numaralý fýkralarýna istinaden, kaynaklarýný Bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek þekilde hissedarlarýnýn oluþturduðu sermaye grubuna aktaran, zararý özkaynaklarýný aþarak yabancý kaynaklara sirayet eden ve mali bünyesindeki zafiyeti taahhütlerini karþýlayamayacak boyutlara ulaþan ve faaliyetlerini sürdürmesi mevduat sahiplerinin haklarýný ve mali sistemin güven ve istikrarýný tehlikeye düþüren Kentbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi, BDDK'nýn 9 Temmuz 2001 tarihli kararýyla Fona devredilmiþtir. 34 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
11 Temmuz 2001 KENTBANK 35
1.4.2. Kentbank'ýn Fona Devir Nedenleri Kentbank zararý, büyük ölçüde Süzer Grubu kredileri olmak üzere donuk mahiyetteki krediler için ayrýlan karþýlýklardan kaynaklanmaktadýr. Kentbank tarafýndan Atlas Yatýrým Bankasý, Atlasbank Off-Shore ve Kentbank Off-Shore üzerinden Grup firmalarýna kaynak aktarýlmasý, ayrýca iþtirak alým-satýmý, vergi yükümlülüðünden kaçýnmak amaçlý fiktif altýn iþlemleri, yurt dýþýnda mukim bir finans kuruluþu ile bilanço büyütmeye yönelik kredi iþlemleri ile sermaye artýrýmlarýndaki usulsüzlükler yoluyla Banka zararýna sebebiyet verilmiþtir. Fona devir tarihi itibarýyla Bankanýn net özkaynaklarý negatife dönmüþ ve zararý özkaynaklarýný aþarak yabancý kaynaklara sirayet etmiþtir. Bankanýn 31 Mart 2001 tarihli mali verileri esas alýnarak BYM tarafýndan hazýrlanan bilgi notunda, Bankanýn toplam zararýnýn 239 milyon YTL olduðu, özkaynaklarýnýn negatif (-) 176 milyon YTL olarak gerçekleþtiði, baðlý deðerler ve masraf-zarar kalemlerinin toplamýnýn özkaynaklarýn yaklaþýk 6 katýna ulaþtýðý, sermaye yeterliliði standart rasyosunun yasal oran olan yüzde 8'i tutturmasý için gerekli ilave özkaynak tutarýnýn 410 milyon YTL olduðu, krediler hesabýndan 117 milyon YTL anapara ile, bunlara iliþkin 106 milyon YTL reeskontun takip hesaplarýna aktarýlarak 155 milyon YTL karþýlýk ayrýldýðý, Banka hâkim ortaðý Süzer Grubunun 102 milyon YTL nakdi, 22 milyon YTL gayrinakdi riskinin bulunduðu belirtilmektedir. Diðer taraftan gerçekleþtirilen denetimlerde; Kentbank tarafýndan kredi kararý olmadan kredi verilmesi, bankacýlýkta sadece arýzi durumlar için kullanýlan aracý hesaptan Süzer Grubu firmalarýna uzun süreli para verilmesi, faiz alýnmadan aracý hesaplarýn kapatýlarak faiz alacaðýnýn kayýtlarda gösterilmemesi, avans hesaplarýndan Gruba uzun süreli ve faizsiz para verilmesi, bir Grup firmasý üzerinden Grubun baþka firmasýna para aktarýlmasý, Süzer Grubunun off-shore bankalarý üzerinden Kentbank mevduatýnýn Süzer Grubu firmalarýna aktarýlmasý, Yönetim Kurulu defterinin geriden takip edilmesi ve gerektiði þekilde tutulmamasý, mevzuatýn iþtirak edinme sýnýrlamasýna uyulmayarak yeni iþtirak edinilmesi, yurt dýþýnda iþtirak edinme için gerekli Bankacýlýk Düzenleme ve 36 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
Denetleme Kurumundan izin alma þartýnýn ihlal edilmesi, mevzuata göre Süzer Grubuna açýlacak kredi sýnýrlarýnýn ihlal edilmesi, Grup kredilerinin vadelerinde ödenmeyerek yeni kredi verilerek kapatýlmasý, Süzer Grubu þirketlerinden kredi faizlerinin tahsil edilmemesi, usulsüz olarak bankanýn gayrinakdi risk altýna sokulmasý ve riskin kayýt dýþý tutulmasý, kredibilitesi olmayan firmalara kredi verilmesi, Grupla baðlantýlý kredilerin teminat þartlarýnýn kaldýrýlmasý, sermaye yeterlik oranýnýn hesaplanmasýnda Grup kredilerinin dikkate alýnmayarak söz konusu oranýn daha yüksek gösterilmesi ve sermaye ihtiyacýnýn gizlenmesi, kredi anaparasý kapatýlýrken faizinin tahsil edilmemesi suretiyle kayýtlardan faiz alacaðýnýn yok edilmesi, hisse alým-satýmlarý yoluyla kaynak aktarýlmasý, yasal takip yapýlmasý gereken Grupla baðlantýlý kredilerde yasal takip yapýlmamasý, müþteri mevduat hesaplarýndan müþteri onayý olmadan para çekilmesi, Bankanýn kasasýndan Grup firmalarýna para aktarýlmasý yönünde tespitlerde bulunulmuþtur. ÞEKÝL 2: KENTBANK'IN FONA DEVÝR NEDENLERÝNE KISA BAKIÞ 1 Süzer Grubuna Doðrudan Kullandýrýlan Krediler 2 Atlas Yatýrým Bankasý'na Yapýlan Depolar 3 Karþýlýklý (Back to Back) Krediler 4 Diðer Sorunlu Krediler 5 Dolmabahçe Turizm'in Satýþý Yoluyla Süzer Grubuna Kaynak Aktarýmý 6 Banka Kaynaklarý Kullanýlarak Yapýlan Sermaye Arttýrýmlarý 7 Þube Tadilat ve Dekorasyon Harcamalarý Yoluyla Banka Kaynaðýnýn Ýstismarý KENTBANK 37
1.4.2.1. Süzer Grubuna Doðrudan Kullandýrýlan Krediler Fona devir tarihi itibarýyla Kentbank tarafýndan Süzer Grubu firmalarýna doðrudan kullandýrýlan nakdi krediler 32 milyon YTL, gayrinakdi krediler ise 23 milyon YTL'dir. Bu krediler için toplam 46 milyon YTL karþýlýk ayrýlmýþ ayrýca nakit krediler için yapýlan 20 milyon YTL tutarýndaki gelir reeskontu iptal edilmiþtir. 1.4.2.2. Atlas Yatýrým Bankasý'na Yapýlan Depolar Kentbank tarafýndan, Süzer Grubu þirketlerinden Atlas Yatýrým Bankasý'na yapýlan depolarýn tutarý, 9 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla 222 milyon YTL'dir. Söz konusu depolar için yüzde yüz karþýlýk ayrýlmýþtýr. BDDK'nýn 9 Temmuz 2001 tarihli kararýyla Atlas Yatýrým Bankasý'nýn bankacýlýk iþlemleri yapma izni, 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 3 ve 4 numaralý fýkralarý delaletiyle anýlan Kanunun 20. maddesinin 2 numaralý fýkrasý hükmü uyarýnca kaldýrýlmýþtýr. Atlas Yatýrým Bankasý'nýn 9 Temmuz 2001 tarihli özet bilançosu aþaðýda verilmiþtir TABLO 3: ATLAS YATIRIM BANKASI'NIN 9 TEMMUZ 2001 TARÝHLÝ ÖZET BÝLANÇOSU AKTÝF TUTAR (BÝN YTL) PASÝF TUTAR (BÝN YTL) Bankalar 101.020 Bankalararasý Para Piyasasý 5.318 Menkul Deðerler Cüzdaný 19.107 Bankalardan Kullanýlan Krediler 235.184 Krediler 7.781 Faiz ve Gider Reeskontlarý 10.801 Takipteki Alacaklar Faiz ve Gelir Tah. Reeskontlarý Ýþtirakler ve Baðlý Ortaklýklar 1.341 9.795 71.128 Ödenecek Vergi, Resim Harç ve Primler Karþýlýklar Diðer Pasifler 165 92 49 Sabit Kýymetler 2.970 Özkaynaklar 7.904 Diðer Aktifler 177 Dönem Zararý 46.194 TOPLAM 259.513 TOPLAM 259.513 38 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
Atlas Yatýrým Bankasý, 9 Temmuz 2001 tarihinden sonra aktifte menkul deðerler cüzdaný hesabýndan karþýlanmak üzere, pasifte bankalararasý para piyasasý borcunun tamamý ile Kentbank dýþýndaki bankalardan kullanýlan kredilerini kapatmýþ ve böylece Atlas Yatýrým Bankasý'nýn tek alacaklýsý olarak 222 milyon YTL ile Kentbank kalmýþtýr. Özet bilançodan da görüleceði üzere Atlas Yatýrým Bankasý'nýn aktifinde yer alan en büyük kalem, 101 milyon YTL ile bankalar hesabýdýr. Bu tutarýn 77 milyon YTL'lik kýsmý Süzer Grubu þirketlerinden Atlasbank Off-Shore'a, 24 milyon YTL'lik kýsmý 4 ise yine Süzer Grubu þirketlerinden Kentbank Off-Shore'a yapýlan depolardan oluþmaktadýr. Atlas Yatýrým Bankasý tarafýndan Atlasbank Off-Shore ve Kentbank Off-Shore'a yapýlan depolar, söz konusu off shore bankalar tarafýndan Süzer Grubu firmalarý ile muhtelif grup dýþý firmalara kullandýrýlmýþtýr. Off shore bankalarýn Süzer Grubuna kullandýrdýðý kredilerin karþýlýðý 30 milyon YTL'dir. Kentbank tarafýndan Atlas Yatýrým Bankasý'na yapýlmýþ gözüken depolar, büyük çoðunluðu itibarýyla, Atlasbank Off-Shore ile Kentbank Off-Shore'a yapýlmýþ depolarýn bu bankalar nezdinde kapatýlýp, Atlas Yatýrým Bankasý'na kaydýrýlmasý suretiyle gerçekleþtirilmiþtir. Birer yurt dýþý banka statüsünde bulunan Atlasbank Off-Shore ile Kentbank Off-Shore'a yapýlan yüksek montanlý depolar, 4389 Sayýlý Kanunun 11. maddesinde kayýtlý kredi sýnýrlarýndan muaf olmadýðýndan, anýlan Kanunun ihlali anlamýna gelmektedir. Nitekim BYM tarafýndan düzenlenen 15 Þubat 2001 tarihli raporda, bu hususlar detaylý olarak belirtilmiþ ve Banka hakkýnda idari para cezasýna hükmedilmesi gerektiði kanaati belirtilmiþtir. Bu meyanda, bankacýlýk mevzuatýna aykýrý olarak gerçekleþtirilen yüksek montanlý yurt dýþý depolarý bankacýlýk mevzuatýnýn kredi sýnýrlarý ile ilgili hükümlerine tabi olmayan yatýrým bankasýna kaydýrýlmýþ ve görünürde her iki off-shore bankaya yapmýþ olduðu depolarý sýfýrlanmýþtýr. Ancak gerçekte söz konusu depolar yatýrým bankasý üzerinden her iki off-shore bankaya yapýlmaya devam edilmiþtir. Atlas Yatýrým Bankasý'nýn özet bilançosunda görülen 7,8 milyon YTL tutarýndaki krediler hesabý bakiyesinin 7,7 milyon YTL'sini, Süzer Grubu firmalarýndan Seba Turizm'e kullandýrýlan krediler oluþturmaktadýr. 4-Kentbank Off-Shore, KKTC'de mukim, KKTC yasalarýna baðlý olarak faaliyette bulunan bir off-shore bankadýr. Sermayesinin tamamýna yakýnýna Kentbank'ýn sahip olduðu off-shore banka, Kentbank'ýn 9 Temmuz 2001 tarihinde Fona devrini müteakiben Fonun bir iþtiraki konumuna dönüþmüþtür. 9 Temmuz 2001 tarihine kadar Kentbank Off-Shore'da yapýlan her türlü bankacýlýk iþlemi, Kentbank'ýn ve Süzer Grubunun kontrolü ve bilgisi altýnda yapýlmýþtýr. KENTBANK 39
Son olarak Atlas Yatýrým Bankasý'nýn özet bilançosunda görülen ve 71 milyon YTL tutarýnda bakiye arz eden iþtirakler ve baðlý ortaklýklarýn ayrýntýlarý ise aþaðýda verilmiþtir: TABLO 4: ATLAS YATIRIM BANKASI ÝÞTÝRAK VE BAÐLI ORTAKLIKLAR (BÝN YTL) ÝÞTÝRAK VEYA BAÐLI ORTAKLIÐIN ADI Seba Turizm Dolmabahçe Turizm Zer Ýnþaat Bulgaria A.D. ÝÞTÝRAK ORANI (%) 97,72 7,17 10,19 5,00 ÝÞTÝRAK MALÝYETÝ 40.563 27.644 2.148 1 Generali Kent 10,00 772 TOPLAM 71.128 Diðer taraftan BYM'nin 21 Ocak 2002 tarihli raporu ile 4389 Sayýlý Kanunun 14/2 maddesi uyarýnca Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafýndan Kentbank'a gönderilen 15 Mart 2001 tarihli yazýda belirtildiði üzere Bankanýn hâkim ortaðý konumundaki Süzer Grubuna doðrudan ya da dolaylý olarak 15 Mart 2001 tarihinden itibaren ilave kredi kullandýrýlmamasý gerektiði halde Banka tarafýndan, Seba Turizm'e 6 Temmuz 2001 tarihinde 7 milyon USD tutarýnda nakit kredi kullandýrýldýðý, Atlas Yatýrým'a 15 Mart 2001-9 Temmuz 2001 tarihleri arasýnda 27 milyon USD ilave depo yapýldýðý ve vadeleri dolan depolarýn yenilenmesi suretiyle kredi kullandýrýmýna devam edildiði, böylece 15 Mart 2001 tarihinde 140 milyon USD olan depo tutarýnýn 167 milyon USD'ye yükseldiði tespit edilmiþtir. 40 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
1.4.2.3. Karþýlýklý (Back to Back) Krediler BYM tarafýndan hazýrlanan 9 Temmuz 2001 tarihli mali bünye izleme raporunda Cýngýllý Holding'e Kentbank Off-Shore'dan 32 milyon EUR ve Atlasbank Off-Shore'dan 25 milyon USD tutarýnda kullandýrýlan kredilerin Cýngýllý Holding'in off-shore bankalarýndan karþýlýklý olarak kullandýrýldýðý belirtilmiþtir. Kentbank Off-Shore tarafýndan Cýngýllý Holding'e, Dinamicbank Off-Shore tarafýndan Süzer Holding'e kullandýrýlan kredilerin tutarlarý ve tarihleri dikkate alýndýðýnda söz konusu kredilerin karþýlýklý (back to back) kredi mahiyetinde olduðu sonucuna ulaþýlmaktadýr. BYM tarafýndan düzenlenen 15 Þubat 2001 tarihli raporda, Banka sermayesinin 10 Temmuz 2000 tarihinde 40 milyon YTL'den 50 milyon YTL'ye artýrýldýðý, nakden karþýlanan tutarýn tamamýnýn Banka kaynaðý olduðu, Kentbank tarafýndan iþtiraki Kentbank Off-Shore'a 8 Aðustos 2000 tarihinde 20 milyon EUR, 5 Eylül 2000 tarihinde 12 milyon EUR olmak üzere 32 milyon EUR tutarýnda depo yapýldýðý, Kentbank Off-Shore'un ise bu depolar karþýlýðýnda Cýngýllý Holding'e 16 Aðustos 2000 tarihinde 20 milyon EUR, 6 Eylül 2000 tarihinde ise 12 milyon EUR tutarýnda kredi kullandýrdýðý, ayný tarihlerde Demirbank'ýn iþtiraki Bank 2000 Off-Shore ve Cýngýllý Grubuna ait Dinamicbank Off-Shore tarafýndan Süzer Holding'e toplam 32 milyon EUR kredi kullandýrýldýðý, Süzer Holding'in Banka nezdindeki mevduat hesabýna giriþi gerçekleþen söz konusu kredi tutarýnýn Süzer Holding'in sermaye taahhüt tutarý olan 10 milyon YTL'ye tekabül eden kýsmýnýn YTL'ye dönüþtürülerek 18 Aðustos 2000 tarihinde bloke hesaba alýndýðý ve 31 Aðustos 2000 tarihinde Süzer Holding'in sermaye taahhüdüne mahsup edildiði tespit edilmiþtir. Süzer Holding ve Cýngýllý Holding'in karþýlýklý olarak kullandýklarý krediler ile ilgili olarak aþaðýdaki hususlar belirlenmiþtir. Bank 2000 Off-Shore'dan Süzer Holding'e; - Her biri 5 milyon USD tutarýnda olmak üzere toplam 15 milyon USD tutarýndaki krediler, 5 Ekim 2000 vadeli olarak kullandýrýlmýþtýr. Söz konusu krediler 5 Ekim 2000 tarihinde, 12 Ekim 2001 vadeli olarak yenilenmiþtir. - 10 milyon USD tutarýnda 19 Haziran 2000 vadeli kredi tahsis edilerek kullandýrýlmýþtýr. Söz konusu kredi vadesi geldiðinde yenilenmiþtir. KENTBANK 41
- 12 milyon EUR tutarýnda 5 Ekim 2001 vadeli kredi tahsis edilerek kullandýrýlmýþtýr. Dinamicbank Off-Shore'dan 4 Aðustos 2000 tarihinde 12 milyon EUR, 7 Aðustos 2000 tarihinde 8 milyon EUR olmak üzere Süzer Holding hesabýna toplam 20 milyon EUR havale gönderilmiþtir. 16 Aðustos 2000 tarihinde döviz alýþý gerçekleþtirilen havale bedeli, 11,7 milyon YTL olarak Süzer Holding'in cari hesabýna aktarýlmýþtýr. Kentbank Off-Shore'dan Cýngýllý Holding'e; 7 Aðustos 2000 tarihinde 20 milyon EUR ve 5 Eylül 2000 tarihinde 12 milyon EUR olmak üzere 32 milyon EUR kredi kullandýrýlmýþtýr. Atlasbank Off-Shore'dan Cýngýllý Holding'e; iki parçada toplam 25 milyon USD kredi kullandýrýlmýþtýr. 1.4.2.4. Diðer Sorunlu Krediler Fona devir sonrasýnda 203,5 milyon YTL tutarýnda sorunlu nakdi kredi tespit etmiþ ve bu krediler için 130,7 milyon YTL tutarýnda özel karþýlýk, 111,1 milyon YTL tutarýnda sorunlu gayrinakdi kredi için ise 58,1 milyon YTL tutarýnda genel karþýlýk ayrýlmýþtýr. Söz konusu karþýlýklar, BYM tarafýndan hazýrlanan devir raporunda, ilave olarak ayrýlan 1,1 milyon YTL karþýlýk rakamý sebebiyle sýrasýyla 189,9 milyon YTL'ye yükselmiþtir. Ayrýca bahse konu kredilere ait 188,4 milyon YTL tutarýndaki faiz gelir reeskontu da iptal edilmiþtir. Öte yandan 20,7 milyon YTL tutarýndaki kredi kartý alacaðýnýn, 5,5 milyon YTL'lik kýsmýnýn da sorunlu olduðu tespit edilerek 2,6 milyon YTL tutarýnda karþýlýk ayrýlmýþtýr. 1.4.2.5. Dolmabahçe Turizm'in Satýþý Yoluyla Süzer Grubuna Kaynak Aktarýmý BYM'nin 21 Ocak 2002 tarihli raporu ile; Kentbank tarafýndan 20 Aralýk 2000 tarihinde 11.226.138 adet Dolmabahçe Turizm hissesinin 0,26 YTL beher bedelle Banka hâkim ortaðý Süzer Holding'e 2,9 milyon YTL'ye satýldýðý, 42 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
Söz konusu hisselerin Kentbank tarafýndan Süzer Holding'e satýlýrken, hisse deðerini belirlemeye yönelik olarak, Dolmabahçe Turizm aktifinde yer alan varlýklarýn herhangi bir þekilde deðerlemeye tabi tutulmadýðý, bu baðlamda Dolmabahçe Turizm aktifinde yer alan Süzer Plazanýn 20 Aralýk 2000 tarihinde kat mülkiyetine geçtiði hususu ile Zer Ýnþaat Taahhüt'ün Dolmabahçe Turizm'e devrolduðu hususlarýnýn göz ardý edildiði ve söz konusu hisselerde iktisap tarihine kýyasla Kentbank lehine sadece USD ve YTL bazýnda ufak bir kâr marjý oluþturulmasý yoluna gidildiði, Süzer Holding'in bu þekilde edindiði Dolmabahçe Turizm hisselerinin 7.350.000 adetlik kýsmýný 26 Mart 2001 tarihinde 3,76 YTL beher bedelle, Atlas Yatýrým Bankasý'na 28 milyon YTL'ye sattýðý ve yapýlan bu iþlemler neticesinde 3 ay gibi kýsa bir süre zarfýnda 25 milyon YTL'ye yakýn menfaat saðladýðý tespit edilmiþtir. Dolmabahçe Turizm hisselerinin Kentbank, Süzer Holding ve Atlas Yatýrým Bankasý arasýndaki alým-satým iþlemlerinden oluþan beher hisse baþýna fiyat farký (3,76-0,26 = 3,50 YTL) dikkate alýndýðýnda, söz konusu 11.226.138 adet hissenin Kentbank tarafýndan Süzer Holding'e düþük fiyatla satýþý nedeniyle Bankanýn mahrum kaldýðý kâr rakamý 39 milyon YTL olarak belirlenmiþtir. Belirlenen bu tutara, Kentbank tarafýndan hisselerin elden çýkarýldýðý tarih olan 20 Aralýk 2000 ile Kentbank'ýn Fona devir tarihi olan 9 Temmuz 2001 tarihleri arasýnda kýsa vadeli kredilere uygulanan kredi faiz oranlarý üzerinden hesaplanan 42 milyon YTL faizin ilave edilmesi suretiyle toplam Banka zararý 82 milyon YTL olarak hesaplanmýþtýr. 1.4.2.6. Banka Kaynaklarý Kullanýlarak Yapýlan Sermaye Artýrýmlarý 1997 Yýlý Sermaye Artýrýmý: BYM'nin 23 Ocak 2003 tarihli raporu ile; 20 Haziran 1997 tarihinde yapýlan Kentbank olaðanüstü genel kurul toplantýsýnda Banka sermayesinin 2 milyon YTL'den 6 milyon YTL'ye çýkarýlmasýna, sermaye artýrýmýnýn 2,3 milyon YTL'lik kýsmýnýn nakden, kalanýnýn ise iç kaynaklardan karþýlanmasýna karar verildiði, KENTBANK 43
2,3 milyon YTL'lik nakit sermaye artýrýmýný gerçekleþtirmek üzere Bankada 13 Ocak 1997 tarihinde 12 muhabir banka hesabýnda fiktif olarak 3,2 milyon USD tutarýnda para yaratýldýðý, sadece muhasebe kayýtlarýnda var olan bu paranýn 30 Haziran 1997 tarihinde Süzer Holding'in sermaye taahhüdünün gerçekleþtirilmesinde kullanýldýðý, Fiktif olarak 13 Ocak 1997 tarihinde yaratýlan ve 30 Haziran 1997 tarihinde sermaye artýrýmýnda kullanýlan 3,2 milyon USD'nin 30 Haziran 1997 tarihi itibarýyla karþýlýðýnýn 474 bin YTL olduðu, Muhasebe kayýtlarý üzerinden fiktif olarak yaratýlan paranýn tasfiye edilmesinin 4389 Sayýlý Kanun gereðince yürürlüðe giren tekdüzen hesap planýna aykýrý muhasebe kayýtlarýyla ve Bankada zarar oluþturularak gerçekleþtirildiði, 3.229 bin USD'nin 3.209 bin USD tutarýndaki bölümünün, 1997 yýlýndan 2000 yýlýna kadar muhtelif tarihlerde Bankada kambiyo zararý oluþturularak tasfiye edildiði, bu þekilde Bankanýn mali tablolarýna yansýtýlan zararýn 1,1 milyon YTL olduðu, 3.229 bin USD'nin 20 bin USD'lik bölümünün ise Banka bilançosunda tasfiye edilmeden kaldýðý tespit edilmiþtir. 1998 Yýlý Sermaye Artýrýmý: BYM'nin 23 Ocak 2003 tarihli raporu ile; 12 Kasým 1998 tarihinde yapýlan Kentbank olaðanüstü genel kurul toplantýsýnda alýnan karar uyarýnca Banka sermayesinin 24 Aralýk 1998 tarihinde 10 milyon YTL artýrýlarak 20 milyon YTL'ye çýkarýldýðý, Nakden artýrýlan sermayenin 2,8 milyon YTL'ye tekabül eden kýsmýnýn Süzer Holding'e ait bir hesaptan 9,3 milyon USD alýþý yapýlarak 1,2 milyon YTL'ye tekabül eden kýsmýnýn ise yine Süzer Holding'e ait bir hesaptan 6,7 milyon DEM alýþý yapýlarak saðlandýðý, Yukarýda belirtilen 9,3 milyon USD ve 6,7 milyon DEM'in Kentbank nezdindeki Süzer Holding'e ait USD ve DEM döviz tevdiat hesaplarýna 24-25-26 Kasým 1998 tarihlerinde yatýrýlan tutarlardan oluþtuðu, 9,3 milyon USD'nin 2,6 milyon USD'ye tekabül eden bölümünün ve 6,7 milyon DEM'in tamamýnýn 24 Kasým 1998 tarihinde bazý Kentbank mudilerinin döviz tevdiat hesaplarýndan çekilerek karþýlandýðý, 44 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
9,3 milyon USD'nin 6,7 milyon USD'ye tekabül eden kýsmýnýn ise fiziken var olmayan fiktif bir tutar olduðu, 26 Kasým 1998 tarihinde Süzer Holding'in Kentbank nezdindeki döviz tevdiat hesabýna böyle bir tutar yatýrýlmýþ gibi iþlem yapýlmasý sonucu oluþtuðunun belirlendiði, ayný gün içerisinde ilgili þube efektif kasasýndan genel müdürlük nezdindeki efektif kasasýna devir kaydý verilen tutarýn fiktif bir tutar olmasý sebebiyle Banka nezdinde yaklaþýk olarak 3 ay boyunca kasa noksaný oluþtuðu, Müþteri hesaplarýna 6 Ocak 1999 ve 29 Ocak 1999 tarihlerinde yapýlan iadelerde, Süzer Grubu þirketi olan Dolmabahçe Turizm'e ait Süzer Plazanýn bazý bölümlerinin, Kentbank ve Atlas Yatýrým Bankasý tarafýndan satýn alýnmasý nedeniyle söz konusu tüzel kiþiliklerin Dolmabahçe Turizm'e ödedikleri tutarlarýn kullanýldýðý, Müþteri hesaplarýna 26 Þubat 1999 tarihinde yapýlan iadelerde ve Banka nezdinde oluþturulan kasa noksanýnýn tasfiyesinde ise Bankanýn 26 Þubat 1999 tarihinde Atlas Yatýrým Bankasý'na tesis ettiði 13,9 milyon USD tutarlý deponun 8,8 milyon USD'lik kýsmýnýn kullanýldýðý, Bankanýn 26 Þubat 1999 tarihinde Atlas Yatýrým Bankasý'na tesis ettiði 13,9 milyon USD tutarlý deponun kapatýlmasýnda, Bankanýn 26 Nisan 1999 tarihinde Süzer Holding'den, Dolmabahçe Turizm ile Zer Ýnþaat Taahhüt hisselerinin bir bölümünün satýn alýnarak iþtirak edinmesinden dolayý yaptýðý ödemelerin kullanýldýðý, Müþteri mevduatlarýndan alýnan tutarlarýn iadesine kadar geçen sürede, faiz kaybýna uðramalarýný engellemek amacýyla söz konusu mudiler adýna fiktif tutarlar üzerinden açýlan geri valörlü vadeli döviz tevdiat hesaplarýyla ve fiziken var olmayan fiktif bir tutarýn Bankaya yatýrýlmýþ gibi gösterildiði, hesaplarýn açýldýðý gün faiz tahakkuk ettirilerek kapatýldýðý ayrýca Bankanýn 24 Aralýk 1998 tarihinde gerçekleþen 10 milyon YTL tutarýndaki nakdi sermaye artýþýnýn 4 milyon YTL'ye tekabül eden bölümünde müþteri mevduatlarýndan alýnan tutarlarýn ve Bankaya fiktif olarak efektif yatýrýlmýþ gibi gösterilen tutarlarýn kullanýldýðý, müþteri mevduatlarýndan alýnan tutarlarýn iadesine ve fiktif iþlemlerinin tasfiyesine kadar geçen süre içinde, gerçek mahiyetine uygun düþmeyen muhasebeleþtirmeler yapýlarak Bankalar Kanununun ilgili maddesine aykýrýlýk oluþturulduðu tespit edilmiþtir. KENTBANK 45
1.4.2.7. Þube Tadilat ve Dekorasyon Harcamalarý Yoluyla Banka Kaynaðýnýn Ýstismarý BFB Teftiþ Kurulu Baþkanlýðý tarafýndan Zer Ýnþaat Taahhüt ile ilgili olarak 8 Haziran 2006 tarihli soruþturma raporu düzenlenmiþtir. Söz konusu raporda; Zer Ýnþaat Taahhüt'e ait avans hesabýnýn, 1999 yýlý baþýndan itibaren düzenli olarak cari hesap niteliðinde iþlem gördüðü, 26 Mart 1999 tarihinden 30 Aralýk 1999 tarihine kadar olan dönemde firmanýn avans borcuna mahsup edilen toplam 1,4 milyon YTL'nin, Kentbank'ýn kambiyo zararý karþýlýðý oluþturulduðu, bu bakiyenin 1999 yýl sonu itibarýyla sýfýrlandýðý ancak sonrasýnda kullandýrýmlara devam edildiði belirtilmiþtir. Raporda, Zer Ýnþaat Taahhüt'e ait avans hesaplarýndan 2000 yýlý baþýndan itibaren kullandýrýlan avanslarýn toplamýnýn 5,1 milyon YTL olduðu belirlenmiþtir. Dolmabahçe Turizm tarafýndan Kentbank adýna kesilen 4 milyon USD + KDV karþýlýðý 3,2 milyon YTL'lik faturanýn, Kentbank genel müdürlük ve bazý þubelerin tadilat ve dekorasyon iþleri için Zer Ýnþaat Taahhüt firmasýna ödenmesine karar verilen bedele istinaden düzenlenmiþ olduðu ve fatura tutarýnýn Bankanýn binalar ve özel maliyet bedelleri hesaplarýna kaydedilmek suretiyle aktifleþtirildiði tespit edilmiþtir. Ticari hayatýn gerçeklerine aykýrý olmasý nedeniyle bir hizmet karþýlýðý olmadýðý düþünülen ve Zer Ýnþaat Taahhüt hesabýndan avans kullandýrýmlarýnýn bitmesinden sonraki tarihte avans hesabýndaki borç bakiyesine denk gelecek þekilde düzenlenen fatura bedeli karþýlýðýnda Banka hesaplarýnda 3,2 milyon YTL'lik aktifleþtirme iþlemi yapýlmýþtýr. Ancak Banka aktifinde bir artýþý ifade eden söz konusu tutarýn reel bir deðeri ifade etmediði, kayden yaratýlan bu tutarýn banka açýsýndan bir varlýðý/aktifi temsil etmediði, dolayýsýyla aktif hesaplardan ziyade gider hesaplarýnda izlenmesi gerektiði ve bir zararý ifade ettiði belirtilmiþtir. Zer Ýnþaat Taahhüt'e yapýlan avans kullandýrýmlarýnýn kalan tutar kambiyo zararý yaratýlmak suretiyle tasfiye edilmiþtir. Ayrýca diðer bir grup þirketi olan Zer Taahhüt Ýnþaat'a Ocak 1999 - Haziran 2001 döneminde þube dekorasyon, tadilat avansý adý altýnda Bankadan aktarýlan tutardan bakiye 313 bin YTL söz konusu þirket hesaplarýnda kalmýþtýr. 46 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
1.4.3. BDDK'nýn Kentbank'ýn Fona Devrine Ýliþkin Kararýnýn Ýptali Kentbank'ýn temettü hariç ortaklýk haklarýnýn, yönetim ve denetiminin Fona devrinin iptali için Süzer Holding, Mustafa Süzer ve Süzer Grubu yöneticilerinden Sami Çakýr tarafýndan 7 Eylül 2001 tarihinde dava açýlmýþ, yargýlama süreci sonunda Bankanýn Fona devir kararý iptal edilmiþ ve iptal kararý 20 Nisan 2006 tarihinde Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumuna teblið edilerek kesinleþmiþtir. BDDK, 11 Aðustos 2004 tarihli kararý ile Danýþtayýn 21 Haziran 2004 tarihli, Bankanýn Fona devir iþleminin iptaline iliþkin kararýnýn, Kentbank'ýn tüzel kiþiliðinin ticaret sicilinden terkin edilmek suretiyle sona ermesi ve tüzel kiþiliði sona erdiren iþlemlerden sadece Bankanýn Bayýndýrbank bünyesinde birleþtirilmesine BDDK kararýyla izin verilmesi, tüzel kiþiliði sona erdiren diðer iþlemlerin ise Fon ve Tasfiye Halinde Kentbank genel kurulunca gerçekleþtirilmiþ olmasý ayrýca 5020 sayýlý Kanunla deðiþik 4389 Sayýlý Kanun nedeniyle iptal kararýnýn uygulanmasýnýn hukuken ve fiilen mümkün olmadýðýna karar vermiþtir. Bu kez Süzer Holding, Mustafa Süzer ve Süzer Grubu yöneticilerinden Sami Çakýr tarafýndan BDDK'nýn, Kentbank'ýn Fona devir kararýnýn iptali hakkýnda Danýþtay kararýnýn uygulanmasýnýn hukuken ve fiilen mümkün olmadýðýna iliþkin 11 Aðustos 2004 tarihli kararýnýn iptali istemi ile dava açýlmýþtýr. Açýlan dava, Danýþtayýn 29 Kasým 2005 tarihli kararý ile reddedilmiþtir. Söz konusu davalara iliþkin açýklamalara Çözümlemenin Hukuki Süreci bölümünde yer verilmiþtir. KENTBANK 47
13 Aralýk 2003 48 FONA DEVÝR ÖNCESÝ DÖNEM
KENTBANK 49
2.1. FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ Bu bölümde Kentbank'ýn 9 Temmuz 2001 tarihinde temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetiminin Fona devredilmesinden sonra, gerçekleþtirilen çözümleme süreci ayrýntýlý bir þekilde verilmiþtir. ÞEKÝL 3: FONA DEVÝR SONRASI DÖNEME KISA BAKIÞ 1 Fona Devir Sonras lk Faaliyetler Yönetim ve denetim kadrosunun deðiþtirilmesi Banka hisselerinin Fon tarafýndan devralýnmasý Hâkim ortak ve yöneticiler ile ilgili iþlemler 2 Banka Mali Durumunun Tespiti ve Mali Bünyenin Rehabilitasyonu Fona devir tarihindeki gerçek mali durumun tespiti Mali bünyenin rehabilitasyonuna yönelik çalýþmalar 3 Banka Hisselerinin Sat þ na Yönelik Çal þmalar, Tasfiye ve Birleþtirme Satýþa yönelik çalýþmalar Tasfiye uygulamalarý Bayýndýrbank bünyesinde birleþtirilme 52 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM
2.2. FONA DEVÝR SONRASINDA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Kentbank'ýn 9 Temmuz 2001 tarihinde temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetiminin Fona devredilmesinden sonra, Bankanýn Fona devrolmasýnda sorumluluklarýnýn bulunduðu düþünülen Banka yönetim ve denetim kadrosu deðiþtirilmiþ, Banka hisseleri Fon tarafýndan devralýnmýþ, Bankanýn hâkim ortaklarý, yönetim kurulu üyeleri, denetim kurulu üyeleri ile yöneticilerinden mal beyannamesi talep edilmiþ, tespit edilen mal varlýklarýna ihtiyati tedbir/haciz ve yurt dýþý çýkýþ yasaðý konmuþ, hâkim ortak ve yöneticiler tarafýndan istismar edilen Banka kaynaklarýnýn iadesi ve tazminine iliþkin giriþimlerde bulunulmuþtur. 2.2.1. Banka Yönetim ve Denetim Kadrosunun Deðiþtirilmesi Kentbank'ýn Fona devir tarihi olan 9 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla mevcut yönetim ve denetim kurullarýnda görevli kiþiler, Bankanýn yönetim ve denetiminin Fona intikal etmesini müteakiben görevlerinden alýnmýþ, yerlerine yeni yönetim ve denetim kurulu üyeleri atanmýþtýr. 2.2.2. Banka Hisselerinin Fon Tarafýndan Devralýnmasý Fon Yönetim Kurulunun 10 Temmuz 2001 tarihli kararý ile, Kentbank hakkýnda 4389 Sayýlý Kanununun 14. maddesinin 5 numaralý fýkrasýnýn (ab) bendi hükmünün uygulanarak, Banka hisse senetlerinin tamamý, Banka zararýnýn ödenmiþ sermayeye tekabül eden 50 milyon YTL tutarýndaki kýsmýnýn ödenmesi karþýlýðýnda devralýnmýþtýr. 2.2.3. Hâkim Ortak ve Yöneticilerle Ýlgili Ýþlemler 4389 Sayýlý Kanunun kendisine verdiði yetkilerle Fon, Bir Bankanýn Yönetim ve Denetimini Doðrudan veya Dolaylý Olarak Tek Baþýna veya Birlikte Elinde Bulunduran Ortaklarýn Belirlenmesine Ýliþkin Ýlkeler i belirleyerek Banka hâkim ortak ve yöneticilerinden mal beyaný talep etmiþ ve mal varlýklarý üzerinde her türlü muhafaza tedbiri alýnmasýný ilgili mahkemeden istemiþtir. Mahkemeden alýnan bu yönde kararlarla da yurt dýþý çýkýþ yasaðý ile ihtiyati tedbirler uygulanmýþtýr. Mal Beyaný Ýstenmesi: Fon Yönetim Kurulunun 10 Temmuz 2001 tarihli kararýna istinaden Kentbank hâkim ortaklarý olan Süzer Holding ve Mustafa Süzer'den, Kentbank eski yöneticilerinden, 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 5 numaralý fýkrasýnýn (b) bendinin (bb) alt bendi ile 17/2-3 maddeleri gereðince mal beyannamesi talep edilmiþtir. KENTBANK 53
11 Temmuz 2001 54 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM
Ayrýca Fon Yönetim Kurulunun muhtelif kararlarýyla da þahsi iflas ve sorumluluk davalarýna konu olan hususlarla ilgili olarak Kentbank hâkim ortaklarý ve yöneticilerinden muhtelif tarihlerde mal beyannameleri talep edilmiþtir. Ýhtiyati Tedbir / Ýhtiyati Haciz Konmasý: Fon Yönetim Kurulunun 10 Temmuz 2001 tarihli kararýyla 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 5 numaralý fýkrasýnýn (b) bendinin (bb) alt bendi ile 17/2-3 maddeleri gereðince Kentbank hâkim ortaklarý olan Süzer Holding ve Mustafa Süzer'in, Kentbank eski yöneticilerinin mal varlýklarý üzerinde her türlü muhafaza tedbirinin alýnmasý hususunda ilgili Mahkemeye baþvurulmuþ ve Mahkemenin 11 Temmuz 2001 tarihli kararlarýyla Banka hâkim ortaklarý ve yöneticilerinin bilcümle mal varlýklarý üzerine, mal kaçýrmalarýnýn engellenmesi ve alacaklýlarýn haklarýnýn korunmasý amacýyla haciz ve ipotek gibi ayni ve þahsi haklarla kýsýtlanmamak ve üçüncü þahýslara devir ve temlik edilmemek üzere ihtiyati tedbir konulmuþtur. Ayrýca Fon Yönetim Kurulunun ve ilgili mahkemelerin muhtelif kararlarýyla da þahsi iflas ve sorumluluk davalarýna konu olan hususlarla ilgili olarak Kentbank ortaklarý ve yöneticilerinin mal varlýklarý üzerine ihtiyati tedbir konulmuþtur. Yurt Dýþý Çýkýþ Yasaðý Uygulamasý: 4389 Sayýlý Kanunun ilgili hükümleri ile verilen yetkiye istinaden Fon tarafýndan yapýlan baþvurular sonucunda, ilgili Mahkemenin 11 Temmuz 2001 tarihli kararlarýyla Kentbank hâkim ortaðý Mustafa Süzer ve Kentbank eski yöneticilerinin yurt dýþýna çýkýþlarý tedbiren yasaklanmýþtýr. Ayrýca Fon Yönetim Kurulunun ve ilgili mahkemelerin muhtelif kararlarýyla da þahsi iflas ve sorumluluk davalarýna konu olan hususlarla ilgili olarak Kentbank ortaklarý ve yöneticilerinin yurt dýþýna çýkýþlarý yasaklanmýþtýr. Banka Kaynaklarýnýn Hâkim Ortak ve Yöneticiler Tarafýndan Ýstismarýna Ýliþkin Tespitler: BYM tarafýndan hazýrlanan 5 Aralýk 2001 tarihli devir raporu ile Bankanýn devir zararý 905 milyon YTL olarak tespit edilmiþtir. Anýlan raporda, dönem zararýnýn en önemli kaynaðýnýn Kentbank ve Süzer Grubu þirketi Atlas Yatýrým Bankasý'na yapýlan depolardan kullandýrýlan ve sorunlu hale dönüþen krediler olduðu belirtilmektedir. KENTBANK 55
Ýade ve Tazmin Talebi: Fon Yönetim Kurulunun 19 Aralýk 2001 tarihli kararýyla, Kentbank'ýn Fona devrinden önce yönetim ve denetimini doðrudan veya dolaylý olarak tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran ortaklarýnýn, BYM tarafýndan düzenlenen 5 Aralýk 2001 tarihli devir raporuna göre doðrudan ve dolaylý olarak kendi lehlerine kullandýklarý kaynaklar nedeniyle oluþan 177 milyon YTL'lik zararýn, 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 5 numaralý fýkrasýnýn (b) bendinin (ba) alt bendi uyarýnca, Süzer Holding ve Mustafa Süzer'den, 7 gün içinde iade veya tazmin edilmesi talep edilmiþtir. Ýade ve tazmini talep edilen tutarýn ödenmemesi üzerine Fon Kurulunun 8 Ocak 2002 tarihli kararýyla, Süzer Holding ve Mustafa Süzer'den 177 milyon YTL'nin tahsilini teminen 6183 Sayýlý Kanun hükümlerinin uygulanmasý ve ihtiyati haciz dahil gerekli diðer tüm iþlemlerin yapýlmasýna karar verilmiþtir. 2.3. MALÝ BÜNYEYE ÝLÝÞKÝN ÇALIÞMALAR 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 6. fýkrasýnýn (b) bendi uyarýnca; hisseleri Fona intikal eden bankalarýn mali bünyesinin güçlendirilmesi ve yeniden yapýlandýrýlmasý için gerektiðinde sermayesini artýrmaya, TCMB'nin görüþü alýnmak suretiyle, Bankanýn kanuni karþýlýk yükümlülüklerini, cezai faizlerini de kaldýrmak suretiyle ertelemek veya düþürmeye, iþtirak, gayrimenkul ve diðer aktiflerini satýn almaya ve bunlarý teminat olarak alýp karþýlýðýnda avans vermeye ya da mevduat yapmaya, alacaklarýný, zararlarýný devir almaya ve anýlan maddede sayýlan tedbirler dýþýnda gerekli görülecek her türlü tedbirin alýnmasý konusunda Fon yetkili kýlýnmýþtýr. Bankada gerçekleþtirilen denetim çalýþmalarý sonucunda söz konusu Bankanýn içinde bulunduðu likidite sýkýntýsýnýn çözümüne katký saðlamak ve mali yapýsýyla ilgili sorunlarýn çözümü amacýyla nakit giriþi saðlayarak sermaye artýrýmý yapýlmasý, mevduat yapýlmasý, donuk alacaklarýn nakit giriþi saðlamak suretiyle tasfiye edilmesi, yüksek olan kaynak maliyetlerinin düþürülmesi ve yurtdýþý bankalar nezdindeki bloke depolarýn likide edilmesi gibi önlemler alýnmasýnýn uygun olacaðý düþünülmüþtür. 2.3.1. Fona Devir Sonrasý Gerçek Mali Durumun Tespiti BYM tarafýndan hazýrlanan 5 Aralýk 2001 tarihli devir raporu ile belirlenen devir zararý 905 milyon YTL olup aktif toplamýnýn yüzde 51'ine ulaþmýþtýr. Söz konusu 56 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM
zararýn oluþmasýnda en büyük paya sahip kalem, Bankanýn kullandýrmýþ olduðu ve sorunlu hale dönüþen kredilerdir. Banka tarafýndan Atlas Yatýrým Bankasý'na yapýlan depolarý da bu kapsamda deðerlendirmek gerekmektedir. Bankanýn devir raporunundaki mali duruma iliþkin tespitlere aþaðýda yer verilmiþtir. Özkaynaklar: 9 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla Bankanýn özkaynaklar hesabýnýn bakiyesi 73 milyon YTL olup söz konusu hesabýn ayrýntýsý aþaðýda yer almaktadýr: TABLO 5: FONA DEVÝR TARÝHÝ ÝTÝBARIYLA ÖZKAYNAKLAR ÖZKAYNAKLAR TUTAR (BÝN YTL) Ödenmiþ Sermaye 50.000 Kanuni Yedek Akçeler 1.441 Banka Sabit Kýymet Yeniden Deðerleme Fonu 21.898 Menkul Deðerler Deðer Artýþ Fonu 31 TOPLAM 73.370 Yukarýdaki tabloda yer alan 73 milyon YTL tutar brüt özkaynak rakamýný belirtmekte olup dönem zararý rakamýyla birlikte ele alýnmasý durumunda net özkaynaklar negatif (-) 832 milyon YTL düzeyinde olmaktadýr. Fon Yönetimi ve Likidite: Bankanýn likidite rasyolarý incelendiðinde, taahhütlerini karþýlama açýsýndan oldukça zayýf durumda olduðu görülmektedir. Bankanýn Fona devir tarihi itibarýyla vadesi bir yýl içinde dolan yabancý kaynaklarýný ayný nitelikteki varlýklar ile karþýlama gücünü ölçen ve ideal deðeri yüzde 100 olan likidite rasyosu, toplam tutarlar dikkate alýnarak yapýlan hesaplamada yüzde 34 olarak tespit edilmiþ olup Bankanýn bu tarihte bir yýla kadar vadeli borçlarýný ödeyebilme gücü son derece zayýftýr. KENTBANK 57
Döviz Yönetimi: Bankanýn 9 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla devir bilançosu rakamlarýna göre YP aktif toplamý 246 milyon YTL, YP pasif toplamý 958 milyon YTL, açýk pozisyon tutarý da 712 milyon YTL'dir. Söz konusu rakamýn TCMB döviz alýþ kurundan YP karþýlýðý 9 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla yaklaþýk 536 milyon USD'dir. Bankanýn döviz varlýklarý içindeki en önemli kalem 62 milyon USD ile mevduat munzam karþýlýklarýdýr. Mevduat munzam karþýlýklarýnýn yüksek olmasýnýn nedeni, DTH'nin yýl içinde artmasýdýr. DTH, 9 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla 577 milyon USD ile döviz yükümlülüklerinin en önemli kalemini oluþturmuþtur. Döviz varlýklarý içindeki diðer önemli kalemler ise 44 milyon USD ile bankalar ve 35 milyon USD ile krediler kalemleridir. Bankalar hesabýnýn YP bakiyesinin büyük çoðunluðu Banka hâkim ortaklarýnca hisselerinin tamamýna sahip olunan Atlas Yatýrým Bankasý'na yapýlan depolardan oluþmaktadýr. 9 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla açýk pozisyonun YP pasife oraný yüzde 74 olarak gerçekleþmiþtir. Banka, açýk pozisyon almak suretiyle üstlendiði kur riskini vadeli döviz alým iþlemleri ile yasal sýnýrlar içinde tutmaya çalýþmýþ, vadeli döviz alým iþlemlerinin önemli bir kýsmý Süzer Grubuna ait Atlasbank Off-Shore ile yapýlmýþtýr. Banka aktifinin yüzde 14'ü, pasifinin ise yüzde 54'ü YP kalemlerden oluþmaktadýr. Bu durum yýllýk YP kaynak maliyetinin TP kaynak maliyetinden düþük olmasýnýn bir sonucudur. Bu amaç doðrultusunda Banka yoðun bir þekilde DTH yoluyla kaynak toplayarak aktifini finanse etmeye yönelmiþtir. Ancak Bankanýn bu suretle elde ettiði kaynaðýn aktifte gelir getirmeyen donuk kalemlere dönüþmesi sebebiyle açýk pozisyonda çalýþmanýn Bankanýn gelir-gider dengesine olumlu bir etkisi olmamýþtýr. Mevduat: Bankanýn en önemli kaynaðý olan ve BYM tarafýndan hazýrlanan bilanço rakamlarýna göre pasifin yüzde 76'sýný oluþturan mevduat hesabýnýn 9 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla bakiyesi 1,3 milyar YTL'dir. Bu hesabý oluþturan kalemlere iliþkin ayrýntýlý bilgi Tablo 6'da verilmiþtir: 58 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM
TABLO 6: FONA DEVÝR TARÝHÝ ÝTÝBARIYLA MEVDUAT (BÝN YTL) MEVDUATIN TÜRÜ TP YP TOPLAM Tasarruf Mevduatý 508.910 0 508.910 Resmi Kuruluþlar Mevduatý 360 0 360 Ticari Kuruluþlar Mevduatý 42.794 0 42.794 Bankalar Mevduatý 10.128 1.894 12.022 Diðer Kuruluþlar Mevduatý 17.683 0 17.683 DTH 0 764.755 764.755 TOPLAM 579.875 766.649 1.346.524 Bilanço Dýþý Yükümlülükler: Bankanýn 9 Temmuz 2001 tarihi itibarýyla gayrinakdi yükümlülüklerine iliþkin bilgiler aþaðýda tablo halinde verilmiþtir: TABLO 7: FONA DEVÝR TARÝHÝ ÝTÝBARIYLA BÝLANÇO DIÞI YÜKÜMLÜLÜKLER (BÝN YTL) YÜKÜMLÜLÜKLER TP YP TOPLAM Teminat Mektuplarý 212.187 267.777 479.964 Banka Kabulleri 0 23.543 23.543 Akreditifler 0 77.895 77.895 Repo Ýþlemleri 34.913 0 34.913 Vadeli Döviz Alým Ýþlemleri 62.668 168.417 231.085 Vadeli Döviz Satým Ýþlemleri 126.106 72.220 198.326 TOPLAM 435.874 609.852 1.045.726 KENTBANK 59
2.3.2.Mali Bünye Rehabilitasyonu Temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fona devredilen Bankada Fon tarafýndan öncelikli olarak gerçekleþtirilen faaliyetlerden bir kýsmý da, Bankanýn normal bankacýlýk faaliyetlerini emin bir þekilde devam ettirmesinin saðlanmasý amacýyla yürütülen mali bünye rehabilitasyon faaliyetleridir. Bankanýn 50 milyon YTL'lik ödenmiþ sermayesine karþýlýk gelen zararý Fon tarafýndan devralýnmak suretiyle Banka hisselerinin tamamýna sahip olunmasýnýn ardýndan, BYM tarafýndan gerçekleþtirilen durulaþtýrma iþlemleri sonucunda belirlenen kaynak ihtiyacý doðrultusunda Fon tarafýndan Bankaya çeþitli kaynak aktarýmlarýnda bulunulmuþ, ayný amaçla Bankanýn TCMB'ye olan bir kýsým yükümlülüklerine de muafiyet getirilmiþtir. TCMB Yükümlülüklerinin Kaldýrýlmasý: 4389 Sayýlý Kanunun 14/6-b maddesi uyarýnca, Kentbank'ýn kanuni karþýlýk yükümlülükleri sýfýra düþürülmüþ, kanuni karþýlýk yükümlülüklerini gerçekleþtirememesinden dolayý doðmuþ ve doðacak cezai faizleri kaldýrýlmýþ, TCMB nezdinde mevcut mevduat munzam karþýlýklarý iade edilmiþ, döviz pozisyon oranýný tutturamamasý nedeniyle doðmuþ cezai faizleri kaldýrýlmýþ ve bu nedenle doðacak cezai faizlerden muaf tutulmuþtur. Ýhtiyat Aktarýmý: Bankaya rehabilitasyon amacýyla aktarýlan 1,3 milyar YTL tutarýndaki ihtiyatlarýn dýþýnda 8 Aðustos 2001 ve 9 Aðustos 2001 tarihlerinde alýnan Fon Yönetim Kurulu kararlarý ile, Sümerbank'ýn OYAK'a satýþý nedeniyle alýcý Grup tarafýndan istenmeyen varlýk ve yükümlülüklerden bir kýsmýnýn Kentbank'a devredilecek olmasý nedeniyle oluþabilecek likidite ihtiyacýnýn karþýlanmasýna yardýmcý olmak üzere, Sümerbank portföyünde bulunan bazý özel tertip Devlet tahvilleri aktarýlmýþtýr. Sümerbank'ýn satýþý nedeniyle Kentbank'a aktarýlan ihtiyatlarýn toplamý 1,9 milyar YTL, 1,9 milyar USD ve 886 milyon EUR'dur. Mevduat Yapýlmasý: Banka mali bünyesinin rehabilitasyonu kapsamýnda gerçekleþtirilen bir diðer iþlem de Bankaya 4389 Sayýlý Kanunun 14/6-b maddesi uyarýnca, Fon tarafýndan vadesiz mevduat yapýlmasýdýr. Kentbank'ýn likidite durumunun kuvvetlendirilmesi, DTH hesaplarýnda yaþanabilecek çýkýþlara rezerv oluþturmasý ve döviz depo maliyetlerinin düþürülebilmesini teminen Fon Yönetim Kurulunun 2 Kasým 2001 tarihli kararý ile 50 milyon USD tutarýnda vadesiz mevduat yapýlmýþtýr 60 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM
2.3.3.Rehabilitasyon Sonrasý Mali Bünye Bankanýn devir bilançosu ile rehabilitasyon amacý ile yapýlan kaynak aktarýmlarýnýn tamamlanmýþ olduðu 31 Aralýk 2001 tarihli bilançosu karþýlaþtýrýldýðýnda aþaðýdaki hususlar dikkati çekmektedir; 31 Aralýk 2001 tarihi itibarýyla bilanço yüzde 62 oranýnda küçülmüþ, kanuni karþýlýk yükümlülüklerinin sýfýra düþürülmesi nedeniyle mevduat munzam karþýlýklarý ve ayrýlan karþýlýklar nedeniyle takipteki alacaklar kalemi sýfýrlanmýþtýr. Fon tarafýndan Bankaya aktarýlan ihtiyatlarýn, pasifte ihtiyari yedek akçeler kalemine kaydedilmesi neticesinde, Fona devir tarihi itibarýyla negatif (-) 832 milyon YTL olan net özkaynaklar artarak 170 milyon YTL'ye yükselmiþtir. Fona devir tarihi itibarýyla 905 milyon YTL olan zarar kalemi, 31 Aralýk 2001 tarihinde 1,3 milyar YTL tutarýna yükselmiþtir. Mevduatlardaki yüzde 94'lük düþüþ, aktarýlan ihtiyatlarla karþýlanmýþtýr. 2.4. HÂKÝM ORTAKLARIN ATLAS YATIRIM'DAKÝ ORTAKLIK HAKLARININ KULLANIMI Fona devredilen Kentbank'ýn eski ortaklarýndan Süzer Holding'in ayný zamanda, BDDK tarafýndan 9 Temmuz 2001 tarihinde bankacýlýk faaliyetleri yapma izni kaldýrýlarak tasfiyeye alýnan Atlas Yatýrým Bankasý'nýn da ortaklarýndan olmasý ve Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumundan alýnan görüþ ile BDDK'nýn 27 Mart 2002 tarihli kararý üzerine Tasfiye Halinde Atlas Yatýrým Bankasý'ndaki Süzer Holding'e ait paylara iliþkin temettü hariç ortaklýk haklarý, söz konusu Kanunun 8/2-c maddesi kapsamýna alýnmýþtýr. Bu kapsamda 27 Mart 2002 tarihli Fon Kurulu kararýnda Tasfiye Halinde Atlas Yatýrým Bankasý'nýn 27 Mart 2002 tarihinde yapýlacak, Bankanýn tasfiyesine iliþkin olaðanüstü genel kurul toplantýsýna, ortaklardan Süzer Holding'in temettü hariç ortaklýk haklarýný kullanmak üzere katýlýnmasý, oy kullanýlmasý, mevcut yönetim, denetim ve tasfiye kurulu üyelerinin görevden alýnmasý ve yerlerine yeni atamalar yapýlmasý hususlarýna karar verilmiþtir. KENTBANK 61
Ancak Fon temsilcisinin genel kurul toplantýsýna katýlýmý Divan Baþkanlýðý ve Bakanlýk Komiseri tarafýndan engellenmiþtir. Süzer Holding'in katýlýmý ile yapýlan Atlas Yatýrým Bankasý'nýn 27 Mart 2002 tarihli genel kurul kararýnýn iptali istemi ile ihtiyati tedbir talepli olarak Fon tarafýndan dava açýlmýþtýr. Mahkeme davanýn kabulüne karar vermiþ, karar Yargýtay tarafýndan da onanmýþtýr. Davalýlarýn karar düzeltme talepleri kabul edilerek bozulan karar hakkýndaki yargýlamaya Yerel Mahkemede devam edilmiþ, yargýlama sonucunda Mahkeme Fonun aktif dava ehliyeti bulunmadýðýndan bahisle davayý husumet yönünden reddetmiþtir. Temyiz incelemesi sonucunda Yargýtay tarafýndan karar onanmýþtýr. Bilahare Süzer Grubu ile yapýlan protokol kapsamýnda bahse konu davadan Fon tarafýndan feragat edilmiþtir. 2.5. FON TARAFINDAN ATANAN YÖNETÝCÝLERCE BANKADA GERÇEKLEÞTÝRÝLEN FAALÝYETLER Kentbank'ýn 31 Aralýk 2000 itibarýyla yurt içinde 86, serbest ticaret bölgelerinde ise 2 þubesi, 1.766 personeli bulunmaktadýr. Bankalar Birliði 2000 yýlý verilerine göre orta ölçekli bir mevduat bankasý olan Kentbank'ýn sektör içindeki payý, toplam mevduat ve aktif büyüklüðüne göre yüzde 9'dur. Mevduat Satýþý/Devri: Kentbank'ýn toplam 64.398 adet ve 1,2 milyar USD tutarýndaki mevduat havuzu, yapýlan ihaleyle 4 ayrý ulusal bankaya devredilmiþtir. Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararýyla Kentbank mevduatýnýn satýlamayan kýsmý ise Toprakbank'a devredilmiþtir. Þube Satýþý/Devri: 31 Aralýk 2001 tarihi itibarýyla Bankanýn þube sayýsý 83 iken Ocak 2002 döneminde yürütülen program dahilinde 83 adet þubeden 46 adedi 7 ayrý bankaya satýlmýþtýr. Bankanýn satýlan þubelerine iliþkin olarak, satýn alan bankalarla yapýlan protokollerde, satýn aldýklarý þubelerde çalýþmakta olan personelin en az 6 ay süreyle istihdamlarýnýn devamýnýn saðlanmasý da öngörülmüþtür. Kalan 37 adet þube ise kapatýlarak 31 Ocak 2002 tarihi itibarýyla resmi kapanýþ bildirimleri yapýlmýþtýr. Kredi Kartý Portföy Bilgileri Satýþý: Yine Bankanýn tasfiye döneminde 8 Þubat 2002 tarihi itibarýyla, 7.240 adet kredi kartý portföy bilgileri 21.720 USD'ye satýlmýþtýr. 62 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM
Diðer Bankalardan Devralýnan Bilanço Kalemleri: Fon Yönetim Kurulunun 8 Aðustos 2001 tarihli kararýyla, Sümerbank hisselerinin OYAK'a devredilmesi sýrasýnda krediler dahil alýcý tarafýndan istenilmeyen diðer varlýk ve yükümlülüklerinin bir kýsmýnýn Etibank ile birlikte Kentbank'a devredilmesine karar verilmiþtir. Kentbank'a devredilen hesaplarýn büyük bir bölümü Banka tarafýndan ödeme, ifa veya Fona devir gibi sebeplerle tasfiye edilmiþtir. Ancak diðer aktifler ve diðer pasifler hesaplarýnda yer alan bazý tutarlara iliþkin olarak Banka nezdinde herhangi bir belge ya da bilgi bulunmadýðýndan tasfiye iþlemi yapýlamamýþtýr. Diðer Bankalara Devredilen Bilanço Kalemleri: Bankanýn 13 Aralýk 2001 tarihinde tasfiyesine karar verilmesi nedeniyle 28 Aralýk 2001 tarihinde, teminatlarý ve faiz gelir reeskontlarý ile birlikte nakdi ve gayrinakdi kredileri ile satýþa sunulan mevduatýn satýlmayan kýsmýnýn teminatlarý ve faiz gider reeskontlarý ile birlikte Bankanýn diðer bankalara olan yükümlülüklerinin ve diðer aktif ve pasif kalemlerinin Toprakbank'a devri iþlemlerine baþlanmýþ olup söz konusu devir çalýþmalarý Ocak 2002 itibarýyla tamamlanmýþtýr. Toplamda 64.827 adette 34 milyon YTL ve 24 milyon USD tutarýndaki nakdi ve gayrinakdi kredi, 815.169 adette ve 324 milyon YTL ve 226 milyon USD tutarýndaki mevduat ve 7,1 milyon YTL ve 5 milyon USD tutarýndaki bankalara olan yükümlülük Toprakbank'a devredilmiþtir. 2.6. KENTBANK'IN SATIÞINA YÖNELÝK ÇALIÞMALAR Banka mali bünyesinin rehabilitasyonu akabinde hýzla Bankanýn sisteme geri kazandýrýlmasý çalýþmalarýna baþlanmýþ, çözümleme faaliyetlerine aðýrlýk verilmiþ ve bu kapsamda Bankanýn satýþ süreci baþlatýlmýþtýr. Satýþa iliþkin gerekli hazýrlýklarýn tamamlanmasýný müteakip Fon Yönetim Kurulunun 25 Ekim 2001 tarihli kararý ile Kentbank satýþa sunulmuþtur. Ancak uygun talep koþullarý oluþmadýðýndan Bankanýn satýþý gerçekleþtirilememiþtir. 2.7. KENTBANK'IN TASFÝYE SÜRECÝ BDDK'nýn 13 Aralýk 2001 tarihli kararý ile 4389 Sayýlý Kanunun 3/11, 14 ve 18. maddeleri de göz önünde bulundurularak yapýlan deðerlendirmeler sonucunda mali sistemde güven ve istikrarýn sürdürülmesinin temini amacýyla, hisselerinin satýþa sunulmasýna raðmen yeterli teklif verilmemesi ve Bankanýn 30 Kasým 2001 KENTBANK 63
tarihi itibarýyla birikmiþ zarar tutarýnýn 1 milyar YTL olmasý nedeniyle 28 Aralýk 2001 tarihi itibarýyla Kentbank'ýn bankacýlýk iþlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin kaldýrýlmasýna, Bankanýn tasfiyesinin, TTK'nýn infisah ve tasfiyeye iliþkin hükümleri ile 4389 Sayýlý Kanunun 18. maddesi kapsamýnda ve Banka ana sözleþme hükümlerine göre gerçekleþtirilmesine, tasfiyenin yürütülmesinde Fonun yetkilendirilmesine karar verilmiþtir. Alýnan karar Bankaya 14 Aralýk 2001 tarihinde iletilmiþ olup 28 Aralýk 2001 tarihinde Banka olaðanüstü genel kurul toplantýsý yapýlmýþ ve Tasfiye Kuruluna Bankanýn mevcut yönetim kurulu üyeleri seçilmiþtir. Fon tarafýndan 31 Aralýk 2001 tarihinde Banka varlýklarýnýn 2 ay içinde nakde çevrilmesi ve ayný süre içerisinde tüm Banka yükümlülüklerinin ödenmesi için gerekli tedbirlerin alýnmasý gerektiði ifade edilmiþtir. Banka söz konusu talimat üzerine bir plan hazýrlamýþ ve bu doðrultuda faaliyetlerine devam etmiþtir. Yapýlan plan ve programda 31 Ocak 2002 tarihinde planlanan iþlerin büyük bir kýsmýnýn tamamlanmasý hedeflenmiþtir. Ancak tasfiyeye iliþkin hukuki deðerlendirmeler sonucunda Bankanýn tasfiyesinin kaldýrýlmasý ve tüm aktif ve pasifleriyle Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmesi BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun 20 Mart 2002 tarihli kararlarýyla uygun bulunmuþtur. 2.8. KENTBANK'IN BAYINDIRBANK BÜNYESÝNDE BÝRLEÞTÝRÝLMESÝ Bankanýn tasfiyesinin kaldýrýlmasý ve tüm aktif ve pasifleriyle Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmesine yönelik BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun 20 Mart 2002 tarihli kararlarýyla Tasfiye Halindeki Kentbank genel kurul kararlarýnýn alýnarak tasfiyenin kaldýrýlmasý, devir bilançosunun hazýrlanmasý ve devir ve birleþme iþlemlerinin 5 Nisan 2002 tarihine kadar gerçekleþtirilmesinden sonra, Bankanýn tüzel kiþiliðinin sona erdirilerek sicilden terkinin saðlanmasý hususlarýnda Fon yetkili kýlýnmýþtýr. Bankanýn Birleþme Öncesi Mali Durumu: 20 Mart 2002 tarihli Fon Yönetim Kurulu kararýnda, Kentbank'ýn 5 Nisan 2002 tarihli bilançosu devir bilançosu olarak kabul edilmiþ, bu bilanço verileri üzerinden tüm aktif ve pasifleriyle Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmesi öngörülmüþtür. 64 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM
14 Aralýk 2001 KENTBANK 65
Kentbank'ýn 5 Nisan 2002 tarihli bilançosuna göre; aktif büyüklüðü 358 milyon YTL olup bankalar hesabýnýn aktif içerisindeki payý yüzde 63'tür. Bankalar hesabýný büyüklük itibarýyla yüzde 36 ile muhtelif alacaklar izlemekte olup diðer aktif kalemlerinin aldýðý pay ise yüzde 1'dir. Bilançonun pasif tarafýna bakýldýðýnda ise Fon tarafýndan aktarýlan devlet tahvillerinin izlendiði ihtiyari yedek akçeler kaleminin 1.379 milyon YTL, kanuni yedek akçeler kaleminin 1,4 milyon YTL, yeniden deðerleme fonlarý hesabýnýn 899 bin YTL, sermayesinin 50 milyon YTL ve zararýnýn ise 1,264 milyon YTL olduðu, bu doðrultuda özkaynaklar hesabýnýn 167 milyon YTL seviyesinde gerçekleþerek, pasifin yüzde 47'sini oluþturduðu görülmektedir. Birleþme Süreci: Birleþmeye yönelik olarak 4 Nisan 2002 tarihinde olaðan genel kurul toplantýsý yapýlmýþtýr. Birleþmenin tescilini takiben Kentbank tüzel kiþiliði 11 Nisan 2002 tarihinde sicilden terkin edilmiþtir. Birleþmeye Ýliþkin Kararýn Ýptali: Süzer Holding, Mustafa Süzer ve Süzer Grubu yöneticilerinden Sami Çakýr tarafýndan Bankanýn tasfiyesinin kaldýrýlarak tüm aktif ve pasifiyle Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmesine iliþkin BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun 20 Mart 2002 tarihli kararlarýnýn iptali ve yürütmenin durdurulmasý istemiyle açýlan davada, 18 Þubat 2005 tarihinde yürütmeyi durdurma kararý verilmiþ, 2 Haziran 2005 tarihinde ise iptal kararý kesinleþmiþtir. Bunun üzerine Fon Kurulu, 1 Aralýk 2005 tarihinde Kentbank'ýn Bayýndýrbank bünyesinden ayrýþtýrýlmasýnýn hukuken ve fiilen mümkün olmamasý nedeniyle Fon Kurulunca yapýlacak herhangi bir iþlemin bulunmadýðýna karar vermiþtir. Fon Kurulunun hukuki ve fiili imkansýzlýk kararýnýn iptaline iliþkin olarak da dava açýlmýþ ancak Danýþtay tarafýndan reddedilmiþtir. 66 FONA DEVÝR SONRASI DÖNEM
KENTBANK 67
3.1. VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ Fon tarafýndan devralýnan Kentbank'a ait varlýklar, devir iþlemlerinin tamamlanmasýný müteakip hýzlý bir çözümleme sürecine sokulmuþ, bu amaçla, gayrimenkul ve iþtiraklerin satýþý, tahsili gecikmiþ alacaklarýn ise tahsili iþlemlerine baþlanmýþtýr. ÞEKÝL 4: VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝNE KISA BAKIÞ GAYR MENKULLER N ÇÖZÜMLENMES ÞT RAKLER N ÇÖZÜMLENMES 357 gayrimenkulün 306'sý satýlmýþ ve çözümleme faaliyetleri sonucu toplam 44,5 milyon USD gelir elde edilmiþtir. 7 iþtirakin 2'si satýlmýþ, 1'i tasfiye edilmiþ, 2'sinin tasfiye süreci devam etmekte olup Fon aktifinde halen 2 iþtirak bulunmaktadýr. Çözümleme faaliyetleri sonucu toplam 25,2 milyon USD gelir elde edilmiþtir. HÂK M ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES Süzer Grubundan alacaklarýn Fon aktifine alýnmasýndan önceki dönemde yapýlan tahsilat bulunmamakta olup alacaklarýn Fon aktifine alýnmasýndan sonra 188,1 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. TAHS L GEC KM Þ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES 1.342 firmadan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn çözümleme faaliyetleri sonucu, 322'si tasfiye edilmiþ, 977'si alacak satýþ ihaleleri kapsamýnda varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 24 firma 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmekte, 19 firmanýn çözümlemesi devam etmektedir. TAHS L GEC KM Þ B REYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMES 10.669 tahsili gecikmiþ bireysel alacaktan çözümleme faaliyetleri sonucunda 14,8 milyon USD tahsil edilmiþtir. 70 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ
3.2. GAYRÝMENKULLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ Fon tarafýndan devralýnan Kentbank gayrimenkullerinin etkin ve verimli bir þekilde çözümlenmesi için çok yönlü geri kazaným faaliyetleri gerçekleþtirilmiþtir. Kentbank gayrimenkullerinin devir ve geri kazaným iþlemlerine iliþkin bilgi ve açýklamalara aþaðýda yer verilmiþtir. 3.2.1. Gayrimenkullerin Fiili Devir Ýþlemleri Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararý ile Kentbank gayrimenkullerinin kayýtlý deðerleri üzerinden Fon aktifine alýnmasýna, 4 Mart 2002 tarihli kararý ile de söz konusu gayrimenkullerin Fon adýna tapu tescil iþlemlerinin gerçekleþtirilmesine karar verilmiþtir. Bu kapsamda Kentbank'a ait 357 adet gayrimenkul Banka bilançosunda kayýtlý deðeri olan 45,6 milyon YTL üzerinden Fon aktifine alýnmýþ, tapu tescil iþlemleri ise 12 Mart 2002-13 Haziran 2003 döneminde gerçekleþtirilmiþtir. Tapu devirlerinin uzun bir zamana yayýlmasýnýn nedeni, gayrimenkuller üzerinde bulunan takyidatlardan kaynaklanan sorunlardýr. Bu sorunlar, ancak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüðünün bütün Tapu Sicil Müdürlüklerine gönderdiði 17 Nisan 2003 tarihli ve Fon bünyesindeki Bankalardan devir, birleþme ve satýþ sonucunda Fona devrine karar verilen taþýnmaz mallarýn üzerinde bulunan ihtiyati tedbir ve 2004 Sayýlý Kanunun 150/c maddesi þerhlerinin korunarak devir iþlemlerinin gerçekleþtirilmesi içerikli talimatla aþýlabilmiþtir. Gayrimenkullerin tescil iþlemlerinin gerçekleþtirilmesini müteakip, bakým ve onarýmlarý, eksik sigortalarý yaptýrýlmýþ, deðer tespiti amacýyla ekspertiz raporlarý düzenlenmiþ ve hukuki sorunlarý giderilerek satýþa hazýr hale getirilmeye çalýþýlmýþtýr. 3.2.2. Gayrimenkullerden Saðlanan Geri Kazanýmlar Gerçekleþtirilen satýþ faaliyetleri sonucunda Kentbank'a ait 357 adet gayrimenkulden; 282 gayrimenkul, 48,7 milyon YTL bedelle peþin, 24 gayrimenkul 16,3 milyon YTL bedelle vadeli olarak satýlarak toplam 65 milyon YTL (44,5 milyon USD) gelir elde edilmiþtir. KENTBANK 71
Fon aktifinde Kentbank'a ait 51 gayrimenkul bulunmakta olup bu gayrimenkullerin 32 adedi idari ve hukuki nedenlerle satýþ kapsamý dýþýnda yer almaktadýr. Kayýtlý deðeri 2,9 milyon YTL olan 19 adet gayrimenkul ise satýþa hazýrlanmaktadýr. 3.3. ÝÞTÝRAKLERÝN ÇÖZÜMLENMESÝ Fon tarafýndan devralýnan iþtiraklerin çözümlenmesi amacýyla devir, satýþ, yeniden yapýlandýrma ve tasfiye gibi muhtelif çözümleme yöntemleri uygulanmýþtýr. Ýþtiraklerin Fona devir ve çözümleme faaliyetlerine aþaðýda yer verilmiþtir. 3.3.1. Ýþtiraklerin Fon Adýna Tescili Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararý ile Kentbank iþtirak hisselerinin kayýtlý deðerleri üzerinden Fon aktifine alýnmasýna karar verilmiþtir. Bu kapsamda Kentbank kaynaklý 7 adet iþtirak, toplam 15,9 milyon YTL kayýtlý deðer üzerinden 28 Aralýk 2001 tarihinde Fon aktifine alýnmýþtýr. TABLO 8: DEVRALINAN ÝÞTÝRAKLER ÝÞTÝRAK ADI Generali Kent BKT Bulgary AD Kent Yatýrým Kent Portföy Kentbank Off-Shore Kazakistan-Ziraat Bank FONUN HÝSSE ORANI (%) 30,00 60,00 95,00 81,98 48,52 98,20 0,61 ÖDENMÝÞ SERMAYE 6.920.000 EUR 10.000.000 USD 27.252 EUR 4.000.000 YTL 610.000 YTL 500.000 USD 2.066.287.000 KZT FONA DEVÝR TARÝHÝ 28.12.2001 28.12.2001 28.12.2001 28.12.2001 28.12.2001 28.12.2001 28.12.2001 FON KAYITLARINDAKÝ DEÐERÝ (YTL) 2.638.694 8.692.896 32.906 3.279.120 296.000 711.369 217.332 TOPLAM 15.868.307 Devralýnan Kentbank iþtiraklerinin Fon adýna devir ve tescil iþlemleri için devir tablolarý oluþturularak, gerekli mutabakat saðlanmýþtýr. Mutabakat süreci sonrasýnda iþtirak hisselerinin Fon adýna iþtirak pay defterlerine kaydý ve Ticaret Siciline tescili gerçekleþtirilmiþtir. Kentbank kaynaklý 7 adet iþtirakten 4'ünün çoðunluk hisseleri 3'ünün azýnlýk hisseleri Fon tarafýndan devir alýnmýþtýr. Devralýnan iþtiraklerin tamamý finans sektöründe faaliyet göstermektedir. 72 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ
3.3.2. Ýþtiraklerin Çözümleme Süreci Ýþtiraklerin Fon aktifine devrini müteakip, iþtiraklerin yönetim ve denetimlerinin oluþturulmasý iþtiraklerin tanýnmasý ve deðerlendirilmesi aþamasýna geçilmiþ ve iþtiraklerin çözümleme sürecinin saðlýklý olarak yürütülmesi yönünde gerekli ilk tedbirler alýnmýþtýr. Bu kapsamda iþtiraklerin genel kurullarý icra edilmiþ, iþtiraklerin yönetim ve denetim kurullarýna Fonu temsilen görev yapmak üzere üyeler seçilmiþ ve bu üyeler eliyle iþtiraklerin mali, hukuki, idari iþlem ve kayýtlarýna nüfuz edilerek iþtiraklerin gerçek durumlarý ortaya çýkarýlmaya çalýþýlmýþtýr. Ardýndan rehabilitasyon ve kayýtlarýn mevzuata uygun hale getirilmesi çalýþmalarýna baþlanmýþtýr. Devirden sonraki öncelikli faaliyetlerden biri de, iþtirakin baþta hâkim ortak tarafýndan yapýlanlar olmak üzere, istismara konu olup olmadýðýnýn tespitidir. Bu çalýþmalar sonucunda, istismarlar nedeniyle doðan zararlarýn ve sorumlularýn tespiti yapýlmýþ ve zararlarýn tazmini amacýyla gerekli idari ve hukuki giriþimlerde bulunulmuþtur. Bu süreçte; Mali deðeri kalmamýþ olan iþtirakler ayný zamanda hâkim ortak istismarýna da konu olduðundan, gerekli mali sorumluluk davalarýnýn açýlabilmesi ve hâkim ortak alacaklarýnýn korunabilmesi ile gerektiðinde Fona temlikinin gerçekleþtirilebilmesini teminen tasfiye veya iflasý yoluna gidilmeksizin yaþatýlmak zorunda kalýnmýþ, Bu firmalarýn mali imkânlarý kýsýtlý olduðundan, vergi, personel, iþçi alacaklarý gibi yükümlülüklerinin ödenmesinde finansman sorunlarýyla karþýlaþýlmýþtýr. Mali imkanlarý sýnýrlý olan ve profesyonel kadrodan yoksun yurt dýþý iþtiraklerinin kontrol edilmesinde sorunlar yaþanmýþtýr. 3.3.3. Ýþtiraklerden Saðlanan Geri Kazanýmlar Ýþtiraklere iliþkin sürdürülen muhafaza ve tedbir çalýþmalarýnýn yaný sýra, bir taraftan da satýþa çýkarýlmasý uygun bulunan iþtirakler için deðer tespiti gibi hazýrlýk çalýþmalarý tamamlanarak Fon Kurulu onayýna sunulmuþtur. Ýþtirak KENTBANK 73
satýþlarý kapalý teklif isteme ve açýk artýrma yöntemi ile davet ve pazarlýk yöntemi uygulanarak gerçekleþtirilmiþtir. Satýþ için resmi mercilerden gerekli izinlerin alýnmasýnýn ardýndan, satýþ bedelinin yatýrýlmasý, devre konu hisselerin yeni alýcý adýna pay defterine iþlenmesi, gerekli tescil iþlemleri ile diðer prosedürlerin tamamlanmasýyla hisse devir iþlemleri sonuçlandýrýlmýþ ve söz konusu iþtirak hisselerinin Fon aktifinden çýkýþý gerçekleþtirilmiþtir. Devralýnan iþtiraklerden ekonomik deðerini yitirmiþ ve yaþatýlma imkaný kalmamýþ olanlar için ise tasfiye çalýþmalarý baþlatýlmýþtýr. Bu kapsamda Kentbank kaynaklý 7 adet iþtirakten, 2'si satýlmýþ, 1'i tasfiye edilmiþ, 2'sinin tasfiyesi sürmekte 2'si ise Fon aktifinde yer almaktadýr. TABLO 9: ÝÞTÝRAKLERÝN MEVCUT DURUMU ÝÞTÝRAK ADI Generali Kent BKT Bulgary AD Kent Yatýrým Kent Portföy Kentbank Off-Shore Kazakistan-Ziraat Bank FONUN HÝSSE ORANI (%) 30,00 60,00 95,00 81,98 48,52 98,20 0,61 FON AKTÝFÝNDEN ÇIKIÞ TARÝHÝ 02.06.2003 09.06.2006 - - - 31.10.2007 - DURUMU Satýþ Satýþ Portföy Tasfiye Tasfiye Tasfiye Portföy Kentbank iþtiraklerinden Generali Kent ve BKT toplam 2,1 milyon EUR ve 22,7 milyon USD bedelle satýlmýþtýr TABLO 10: SATILAN ÝÞTÝRAKLER ÝÞTÝRAK ADI Generali Kent BKT FONUN HÝSSE ORANI (%) 30,00 60,00 FON KAYITLARINDAKÝ DEÐERÝ 2.638.694 YTL 8.692.896 YTL FON AKTÝFÝNDEN ÇIKIÞ TARÝHÝ 02.06.2003 09.06.2006 SATIÞ BEDELÝ 2.100.000 EUR 22.701.995 USD TOPLAM 2.100.000 EUR 22.701.995 USD 74 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ
Söz konusu iþtiraklerden satýþ bedeli haricinde Kazakistan-Ziraat Bank'tan 10 bin USD temettü geliri elde edilmiþtir. Böylece Kentbank iþtiraklerine iliþkin elde edilen toplam çözümleme geliri 37,5 milyon YTL'ye (25,2 milyon USD) ulaþmýþtýr. Devralýnan Kentbank iþtiraklerinden Kent Yatýrým ve Kent Portföy'ün, Fon Kurulunun 25 Aðustos 2004, Kentbank Off-Shore'un, Fon Kurulunun 3 Mayýs 2007, tarihli kararlarýyla tasfiyelerine karar verilmiþtir. Tasfiye süreci baþlatýlan iþtiraklerden Kent Off-Shore'un tasfiyesi tamamlanmýþ, Kent Yatýrým ve Kent Portföy'ün tasfiyesi devam etmektedir. 3.4. HÂKÝM ORTAKLARDAN ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ 3.4.1. Hâkim Ortak Kredi Dosyalarýnýn Devralýnmasý ve Borç Kesinleþtirme Çalýþmalarý Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararý ile Kentbank'ýn tahsili gecikmiþ alacaklarýnýn net defter deðeri üzerinden Fon tarafýndan devir alýnmasýna karar verilmiþtir. Karar kapsamýndaki alacaklara iliþkin Kentbank'ýn kredi, icra ve dava dosyalarý yapýlan mutabakatlar çerçevesinde Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Kentbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ alacak dosyalarýnýn 24'ü Banka hâkim ortaðý Süzer Grubuna aittir. Bu alacaklarýn toplam muhasebe bakiyesi 270 milyon YTL olup tamamýna karþýlýk ayrýlmýþtýr. TABLO 11: DÝÐER FON BANKALARININ SÜZER GRUBUNDAN ALACAKLARI BANKA ADI FÝRMA ADEDÝ DEVÝR TARÝHÝNDEKÝ MUHASEBE BAKÝYESÝ (YTL) Bayýndýrbank 5 Esbank Bank Ekspres 1 1 2 47.956.270 5.687.121 1.616.254 TOPLAM 4 55.259.645 5-Bank 2000 kaynaklýdýr. KENTBANK 75
Fona devredilen 3 bankadan devralýnan alacaklar içinde Süzer Grubu ile ilgili 4 adet dosyanýn bilgileri ise Tablo 11'de yer almaktadýr. Kentbank ve diðer Fon bankalarýndan devralýnan alacaklar içinde Süzer Grubu ile ilgili 28 gerçek ve tüzel kiþiden olan kredi alacaklarýnýn toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 325 milyon YTL'ye ulaþmýþtýr. Alacak dosyalarýnýn devir ve temlik alýnmasý iþlemlerinin tamamlanmasýndan sonra devralýnan dosyalarýn içerikleri, teminatlarý ve borçlularýn mal varlýklarý, ilgili BYM ve Banka Teftiþ Kurulu raporlarý esas alýnarak incelenmeye baþlanmýþtýr. Bu iþlemler ile Fon tarafýndan yapýlacak takip iþlemlerine dayanak teþkil edecek hâkim ortak borç tutarýnýn kesinleþtirilmesi, varsa takip yapýlmayan alacaklarýn ortaya çýkarýlmasý ve alacaðýn niteliðine uygun takip yöntemlerinin belirlenmesi amaçlanmýþtýr. 3.4.2. Hâkim Ortaklardan Alacaklarýn Geri Kazanýmý Fon tarafýndan devralýnan alacaklarla ilgili olarak 6183 ve 2004 Sayýlý Kanunlar kapsamýnda toplam 15,6 milyon USD, protokoller kapsamýnda 172,5 milyon USD olmak üzere 188,1 milyon USD tahsilat saðlanmýþ olup geri kazaným faaliyetlerinin ayrýntýlarýna aþaðýda yer verilmiþtir. 3.4.2.1. 6183 Sayýlý Kanun Uygulamalarý Fon Yönetim Kurulunun; 8 Ocak 2002 tarihli kararý ile Süzer Grubunun Kentbank'tan kullandýðý Banka kaynaklarýnýn geri ödenmemesinden doðan iade ve tazmin borcu (177 milyon YTL), 31 Temmuz 2002 tarihli kararý ile Dolmabahçe Turizm'in Kentbank'a olan nakit kredi borçlarý (26 milyon YTL) ile nakde dönen gayrinakdi kredi borçlarý (1,3 milyon YTL), 5 Aðustos 2003 tarihli kararý ile Zer Taahhüt Ýnþaat'ýn Kentbank'a olan borçlarý (1,9 milyon YTL), Fon Kurulunun; 1 Eylül 2005 tarihli kararý ile 21. Yüzyýl Elektronik ve Ýstanbul Otelcilik'in Kentbank ve Esbank'a olan borçlarý (9,4 milyon YTL) ile Süzer Holding'in Bank 2000 Off-Shore'a olan borcu (56,5 milyon YTL) 76 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ
için Kentbank hâkim ortaklarý olan Mustafa Süzer, Süzer Holding, Banka ve borçlu þirketlerin kefil, kanuni temsilcileri hakkýnda 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip iþlemlerine baþlanmýþ, yurt dýþýna çýkýþlarý yasaklanmýþ, mal varlýðý araþtýrmasý neticesinde tespit edilen menkul ve gayrimenkul mallarý üzerine Fon lehine haciz þerhleri iþlenmiþ, ödemeye çaðrý mektubu ve ödeme emri düzenlenmiþtir. Yapýlan takipler sonucu haczedilen varlýklarýn satýþý ile toplam 15,6 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. Takipler devam ederken; 12 Ekim 2006 tarihli Fon Kurulu kararýna istinaden 1 Mart 2007 tarihinde imzalanan protokol kapsamýnda Süzer Grubunun, 17 Mayýs 2006 tarihli Fon Kurulu kararýna istinaden 26 Haziran 2006 tarihinde imzalanan protokol kapsamýnda Ýstanbul Otelcilik ve 21. Yüzyýl Elektronik'in Fona olan borçlarýný ödemiþ olmalarý nedeniyle borçlular hakkýndaki 6183 Sayýlý Kanun kapsamýndaki takiplere son verilmiþ ve konulan hacizler kaldýrýlmýþtýr. 3.4.2.2. Süzer Grubundan Olan Alacaklarýn Protokol Yoluyla Geri Kazanýmý Süzer Grubu ile 2002 yýlýnda baþlayan protokol görüþmeleri, Kentbank'ýn Fona devir kararýnýn 13 Aralýk 2003 tarihinde iptal edilmesi ile kesintiye uðramýþ, Mustafa Süzer, Kentbank eski yöneticileri ve ilgili kiþiler hakkýnda zimmet davasý açýlmasý öncesinde Grup ile yeniden görüþmelere baþlanmýþtýr. Yargý kararlarý ve bu kararlarýn hukuki sonucu ile doktrin görüþleri birlikte deðerlendirilerek Kentbank'ýn Fona devrine iliþkin BDDK kararýnýn iptali ve Danýþtay kararýnýn kesinleþmesi, Süzer Grubu aleyhindeki takip sürecinin uzun süreli ve sonuçlarý öngörülemeyen bir nitelik arzetmeye baþlamasý üzerine Fon Kurulunun 12 Ekim 2006 tarihli kararýyla, Süzer Grubu firmalarýnýn Kentbank ve diðer Fon bankalardan kullanmýþ olduðu ve Fon tarafýndan devralýnmýþ kredilerden kaynaklanan kredi borcunun protokol yoluyla tasfiye edilmesine karar verilmiþtir. 1 Mart 2007 tarihinde Fon, BFB ve Süzer Grubu arasýnda imzalanan protokol ile Süzer Grubunun borçlarý 31 Temmuz 2006 tarihi itibarýyla toplam 229 milyon USD olarak belirlenmiþtir. Bu tutarýn 72 milyon USD'lik kýsmý Süzer Grubu KENTBANK 77
7 Mart 2007 76 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ
kredileri, 157 milyon USD'lik kýsmý ise Kentbank'ýn Atlas Yatýrým Bankasý depolarý ile ilgilidir. 1 Mart 2007 tarihli protokol, toplam 229 milyon USD'lik borç için peþin ödeme indirimi yapýlmasý ve Süzer Grubu kredileri için 72 milyon USD'nin nakden, Atlas Yatýrým Bankasý depolarý için 58 milyon USD'nin nakden, Atlas Yatýrým Bankasý depolarý için 30,3 milyon USD'nin, Atlas Yatýrým Bankasý'nýn Cýngýllý Holding'ten olan 27 milyon USD, Gürteks Tekstil ve Þark Mensucat'tan olan 3,3 milyon USD tutarýndaki alacaklarýnýn ifa yerine Fona temlik edilmesi suretiyle ödenmesi kabul edilmiþtir. Nakit olarak ödenmesi öngörülen 130 milyon USD'nin 30 milyon USD'lik kýsmý Grup þirketlerinden Dolmabahçe Turizm'in Kiptaþ'tan alacaðýnýn Fona temlik edilmesi suretiyle 5 Mart 2007 tarihinde, bakiye 100 milyon USD'lik kýsmý ise 29 Mart 2007 tarihinde ödenmiþtir. Alacak temliki suretiyle ödenen 30,3 milyon USD tutarýndaki Cýngýlý Holding, Gürteks Tekstil ve Þark Mensucat alacaklarýnýn 27 milyon USD'lik kýsmý 12 Mayýs 2007 tarihinde Cýngýllý Holding'den, 1,4 milyon USD'lik kýsmý ise Þark Mensucat'tan tahsil edilmiþtir. Gürteks Tekstil'den olan 1,9 milyon USD'lik alacaðýn takip süreci devam etmektedir. Süzer Grubu firmalarýnýn Fona devir olan bankalardan kullandýðý gayrinakdi krediler genel olarak gümrüklere hitaben ve muhtelif konularda düzenlenen teminat mektuplarýndan oluþmaktadýr. Ayrýca, 1 Mart 2007 tarihli protokol ile; Kentbank ile ilgili olarak aleyhlerine hukuki iþlem baþlatýlmýþ Süzer Grubuna dahil gerçek ve tüzel kiþi tüm davalýlarýn, bugüne kadar gerçekleþtirilmiþ olan tüm iþlemler nedeniyle Fonu kayýtsýz þartsýz ibra etmeleri ve bu nedenle Fon aleyhine yöneltilebilecek her türlü tazmin talebinin Grup tarafýndan karþýlanacaðýna iliþkin yazýlý beyan ve taahhütlerinin alýnmasý, KENTBANK 79
Bankanýn hâkim ortaklara iadesinin hukuki ve fiili imkansýzlýk sebebiyle reddine iliþkin Danýþtay kararýnýn kesinleþmesi halinde hâkim ortaklar tarafýndan hiçbir tazmin vb. talebinin Fona yöneltilmeyeceði ve bu hususlarda Fonun kayýtsýz þartsýz ibra edilmesi hususunda yazýlý beyanlarýnýn alýnmasý, Tasfiye edilecek olan risklere iliþkin Fon aleyhine açýlmýþ davalarýn sonlandýrýlmasý konusunda gerekli hukuki iþlemlerin Grup tarafýndan yerine getirilmesi, BFB aleyhine açýlan davalardan davacýlar tarafýndan feragat edilmesinin saðlanmasý, Tasfiye Halinde Atlas Yatýrým Bankasý ve Süzer Holding'in Kentbank Off-Shore nezdindeki tüm anapara alacaklarý ve fer'ilerinden, Kentbank Off-Shore'un da Süzer Holding ve Atlasbank Off-Shore nezdindeki tüm anapara alacaklarý ve fer'ilerinden karþýlýklý ve gayrikabilirücu olarak feragat etmeleri, düzenlenmiþtir. Söz konusu beyan, taahhüt, feragatlar alýnmýþ ve diðer hususlar yerine getirilmiþtir. 3.4.2.3. Cennet Teker'den Olan Alacaklarýn Protokol Yoluyla Geri Kazanýmý Kentbank hâkim ortaðý Mustafa Süzer'in kardeþi Cennet Teker (Süzer) ile Ýstanbul Otelcilik ve 21. Yüzyýl Elektronik'in Kentbank ve Esbank'tan kullanmýþ olduklarý kredilerden kaynaklanan Fona olan borçlarýnýn, peþin ödeme indirimi yapýlmak suretiyle tasfiyesine yönelik olarak, Fon Kurulunun 17 Mayýs 2006 tarihli kararýna istinaden borçlular ile 26 Haziran 2006 tarihli protokol imzalanmýþtýr. Protokol hükümleri doðrultusunda 11-12 Temmuz 2006 tarihlerinde tahsil edilen 14,1 milyon USD ile protokol borcu tasfiye edilmiþtir. 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yapýlan tahsilatlar ile birlikte toplam 15,3 milyon USD tahsilat yapýlmýþtýr. 80 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ
3.4.2.4. Kemal Süzer'den Olan Alacaklarýn Protokol Yoluyla Geri Kazanýmý Mustafa Süzer'in kardeþi Kemal Süzer'in ortaðý ve kefili olduðu As-Av Ýnþaat'ýn Kentbank'tan kullanmýþ olduðu kredilerin tasfiyesine yönelik olarak firma ile kefilleri hakkýnda önce 2004 Sayýlý Kanun yolu ile takip baþlatýlmýþ, daha sonra 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takibe geçilmiþtir. Alacaðýn tasfiyesine yönelik olarak borçlular ile 10 Ocak 2008 tarihinde protokol imzalanmýþtýr. Protokol ile peþin/erken ödeme indirimi kapsamýnda As-Av Ýnþaat'tan 313 bin USD tahsil edilmek suretiyle firmanýn Fona olan borcu kapatýlmýþ yapýlan takipler sona erdirilmiþtir. 3.4.3. Hâkim Ortaklardan Saðlanan Tahsilatlar Süzer Grubundan olan Fon alacaklarý, önemli ölçüde protokoller yolu ile tahsil edilmiþtir. Süzer Grubu ve Süzer Ailesi þirketlerinden 188,1 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. Fon tarafýndan devralýnan alacaklarla ilgili olarak Bankanýn Fona devrinden sonra Banka tarafýndan herhangi bir tahsilat saðlanmamýþtýr. 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla saðlanan tahsilat ve tahsilat yolu Tablo 12'de yer almaktadýr. TABLO 12: HÂKÝM ORTAKLARDAN SAÐLANAN TAHSÝLAT TAHSÝLAT YOLU TAHSÝLAT TÜRÜ (USD) NAKÝT AYNÝ TOPLAM (USD) Protokol Tahsilatlarý 6 172.512.241-172.512.241 6183 ve 2004 Sayýlý Kanunlara Ýstinaden Saðlanan Tahsilat 14.745.430 899.061 15.644.491 TOPLAM 187.257.671 899.061 188.156.732 6-Protokol tahsilatlarý arasýnda Atlas Yatýrým Bankasý'ndan temlik alýnýp Cýngýllý Holding'ten tahsil edilen 27 milyon USD de bulunmakta olup bu tahsilata Demirbank tahsilatlarý arasýnda da yer verilmektedir. KENTBANK 81
3.5. TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ KURUMSAL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Fon tarafýndan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn çözümlemesine iliþkin olarak, protokol, indirim kampanyasý, alacak satýþý gibi idari geri kazaným yöntemleri ile 2004 ve 6183 Sayýlý Kanunlar kapsamýnda yasal takipler uygulanmýþtýr. Kurumsal alacaklarýn Fona devir ve çözümleme faaliyetlerine aþaðýda yer verilmiþtir. 3.5.1. Kurumsal Alacaklarýn Fiili Devir Ýþlemleri Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararý ile Kentbank'ýn tahsili gecikmiþ alacaklarýnýn net defter deðeri üzerinden Fona devredilmesine karar verilmiþtir. Bu kapsamda Kentbank'ýn 1.342 firmadan tahsili gecikmiþ alacaklarýna iliþkin kredi ve hukuk dosyalarý Fon tarafýndan devralýnmýþtýr. Devralýnan alacaklarýn toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 245 milyon YTL'dir. Kentbank'tan devralýnan kurumsal kredi alacaklarý, anapara muhasebe devir bakiyesi itibarýyla Fon aktifinde yer alan tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýnýn yüzde 12,34'ünü oluþturmaktadýr. 3.5.2. Kurumsal Alacaklarýn Çözümleme Uygulamalarý 1.342 firmadan alacaða iliþkin çözümleme faaliyetleri sonucunda bu alacaklardan; 103'ü kampanya kapsamýnda, 219'i ise kampanya haricinde ve 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yürütülen iþlemler neticesinde olmak üzere toplam 322'si tasfiye edilmiþtir. 21'i birinci alacak satýþý, 956'sý ikinci alacak satýþý kapsamýnda olmak üzere toplam 977'si varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 1'i (As-Av Ýnþaat) hâkim ortak alacaklarýna aktarýlmýþ ve tahsil edilmiþtir. 24'ü için 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takibe devam edilmekte, 19'unun çözümleme faaliyetleri Fon bünyesinde devam etmektedir. 82 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ
Devralýnan kurumsal alacaklar için uygulanan çözümleme yöntemlerine aþaðýda yer verilmiþtir. 3.5.2.1. Çözümlenen Kurumsal Alacaklar Tamamý Tahsil Edilen Alacaklar: Kurumsal alacak dosyalarýnýn tahsil ve tasfiyesinin hýzlandýrýlmasýnýn yaný sýra uygulamada karþýlaþýlan sorunlarý ve ihtiyaçlarý gidermek için Fon alacaklarýnýn takip ve tahsilinde kullanýlacak yetkilere iliþkin usul ve esaslarýn belirlendiði Fon Yönetim Kurulunun 30 Temmuz 2003 tarihli ve Fon Kurulunun revize 25 Mayýs 2004 tarihli kararlarý çerçevesinde tahsilatlar yapýlmýþ, iþlem yönergesine uymayan hususlarda ise Fon Kurulu kararlarý ile alacaklar tahsil edilmiþtir. Söz konusu iþlem yönergeleri, kurumsal firmalardan olan Fon alacaðýnýn tahsilatý ile ilgili yürütülen iþlemlerde hýz ve etkinlik saðlamýþtýr. Kentbank'tan devir ve temlik alýnan kurumsal kredi alacaklarýndan 219'u kampanya dýþýnda ve 6183 Sayýlý Kanun kapsamýndaki takip neticesinde tahsil edilerek kapatýlmýþtýr. Söz konusu kredilerin anapara muhasebe devir bakiyesi 50 milyon YTL'dir. Kampanya Faaliyetleri Çerçevesinde Tahsil Edilen Alacaklar: Fon bankalarýndan devralýnan kurumsal alacak dosyalarýnýn tahsil ve tasfiyesinin hýzlandýrýlmasý için Fon bünyesinde ortak kampanyalar düzenlenmiþtir. Kentbank'tan devralýnan alacaklar da ayný çerçevede çözümlenmeye çalýþýlmýþtýr. Fon Kurulunun 25 Mayýs 2004 tarihli kararýyla kurumsal kredilerin tahsilinin hýzlandýrýlmasý amacýyla tahsilat kampanyasý düzenlenmiþtir. Yapýlan düzenleme ile borçlularýn borçlarýný peþin olarak ya da kýsa sürede ödemesi durumunda indirim uygulanarak toplamda tahsilatlarýn artýrýlmasý hedeflenmiþtir. Uygulama kapsamýnda, 31 Mayýs 2004-15 Temmuz 2004 tarihleri arasýnda yazýlý olarak baþvuran borçlulara, 30 Eylül 2004 tarihine kadar ödeme yapmalarý þartýyla, Fon faiz oranlarýndan hesaplanan borç için, Tamamýnýn peþin ödenmesi durumunda yüzde 50 indirim, Yüzde 20'sinin peþin ödenmesi durumunda kalan tutara yüzde 30 indirim yapýlarak bakiyenin 24 ayda faizsiz ödenmesi imkâný saðlanmýþtýr. KENTBANK 83
Kentbank'tan devralýnan kurumsal kredi alacaklarýndan 103 adedi kampanya kapsamýnda tahsil edilerek kapatýlmýþtýr. Söz konusu kredilerin anapara muhasebe devir bakiyesi 41,3 milyon YTL'dir. Düzenlenen kampanyalar ve yürütülen çalýþmalar neticesinde anapara muhasebe devir bakiyesi toplamý 91,3 milyon YTL olan 323 firmanýn Fona olan borçlarý tahsil edilmiþtir. Varlýk Yönetim Þirketlerine Satýlan Alacaklar: Hukuki takip yöntemi ile alacaklarýn tahsil ve tasfiyesinin gerçekleþtirilmesine devam edilmesinin zaman ve maliyet açýsýndan sahip olduðu bazý dezavantajlar ile portföydeki alacak dosyalarýnýn ortalama takip süresinin uzunluðu nedeniyle zaman içerisinde tahsil kabiliyetini yitirebileceði hususlarý dikkate alýnarak kurumsal kredi alacaklarýnýn en kýsa zamanda en yüksek tahsilatý saðlayacak þekilde çözümlenmesine yardýmcý olmak üzere alacak satýþý uygulanmasýna karar verilmiþtir. Bu kapsamda bugüne kadar iki uygulama gerçekleþtirilmiþtir. Kentbank'a ait tahsili gecikmiþ kurumsal kredilerden; Birinci alacak satýþ ihalesi kapsamýnda 23 Aðustos 2004 tarihinde toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 17 milyon YTL olan 21 adet dosya, Ýkinci alacak satýþ ihalesi kapsamýnda 1 Eylül 2005 tarihinde toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 123 milyon YTL olan 956 adet dosya olmak üzere toplam 977 dosya varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. Alacak satýþýnýn ilki kesin satýþ yolu ile ikincisi hasýlat paylaþýmý yöntemi ile yapýlmýþtýr. 3.5.2.2. Çözümlemesi Devam Eden Kurumsal Alacaklar 6183 Sayýlý Kanun Kapsamýndaki Uygulamalar: Kentbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaklarýndan 24 adedi 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmekte olup bu alacaklarýn toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 13,5 milyon YTL'dir. 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmesi kararý alýnan bahse konu krediler ile ilgili borcun tasfiyesine yönelik eylem planý hazýrlanarak, ihtiyati haciz onayý alýnmýþ ve akabinde borçlulara ödemeye çaðrý mektubu ve ödeme emri gönderilmiþtir. 84 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ
Borçlular hakkýnda tüm Türkiye çapýnda mal varlýðý araþtýrmasý yapýlarak tespit edilen mallar için kaydi ve fiili haciz iþlemleri yapýlmýþtýr. Borçlularýn banka, tüzel kiþi ortaklýk vb. üçüncü þahýslarda bulunan hak ve alacaklarý için haciz ihbarnameleri gönderilmiþtir. Yapýlan takip iþlemleri sonucunda, bir kýsým borçlularla borcun tasfiyesine yönelik protokoller yapýlmýþ olup bu kapsamda 4 adet firmanýn borcu tasfiye edilmiþtir. Diðer borçlularýn haczedilen menkul ve gayrimenkulleri, ekspertiz raporlarýnýn tamamlanmasýný müteakip belirlenen muhammen bedel üzerinden satýlmaktadýr. Bu kapsamda 95 adet gayrimenkul satýþýndan 15,3 milyon YTL tutarýnda satýþ bedeli elde edilmiþtir. Yapýlan sýra cetvellerinde ihale bedelinden öncelikle satýþ masraflarý, emlak vergi borçlarý ile rehinle temin edilmiþ üçüncü kiþi alacaklarý ödenmekte, borçlunun vergi ve SSK borçlarý araþtýrýlmaktadýr. Gayrimenkul satýþ bedellerinden toplam 328 bin YTL, borçlularýn Kentbank'tan kaynaklanan riskinden mahsup edilmiþtir. Çözümlemesi Devam Eden Diðer Kurumsal Alacaklar: Kentbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ kurumsal kredi alacaklarýndan 19'unun çözümleme çalýþmasý devam etmektedir. Söz konusu alacaklarýn toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 84 bin YTL'dir. 3.6. GAYRÝNAKDÝ KREDÝLER Kentbank'ýn Fona devir tarihi itibarýyla toplam 581 milyon YTL tutarýnda gayrinakdi kredisi mevcuttur. BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun 20 Mart 2002 tarihli kararlarý uyarýnca, Kentbank'ýn tüm aktif ve pasifiyle Bayýndýrbank'a devredilmesine karar verilmiþtir. Kentbank'ýn aktif ve pasifi ile beraber Bayýndýrbank'a devrolmasý ile birlikte Bankanýn gayrinakdi kredileri de Bayýndýrbank'a aktarýlmýþtýr. Söz konusu gayrinakdi krediler halen BFB (Bayýndýrbank) nezdinde operasyonel olarak takip edilmektedir. Teminat mektuplarý iade oldukça risk çýkýþlarý yapýlmaktadýr. Gayrinakdi kredilerin tazmin olmasý halinde tazmin bedeli ilgili firmadan tahsil edilemez ise, BFB tarafýndan ödenmekte, bedeli karþýlýðýnda Fon tarafýndan devir alýnarak takip ve tahsil iþlemleri yapýlmaktadýr. KENTBANK 85
3.7. TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ BÝREYSEL ALACAKLARIN ÇÖZÜMLENMESÝ Fon bankalarýndan devralýnan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarýnýn geri kazanýmý, operasyonel anlamda çözümlemenin en zahmetli bölümlerindendir. Bu alacaklarýn çözümlemesinde çeþitli tarihlerde faiz indirimi ve peþin ödeme kampanyalarý uygulanmýþ, tahsilat saðlanamayan alacaklar için hukuki takipler yapýlmýþtýr. Fon Yönetim Kurulunun 13 Aralýk 2001 tarihli kararý ile Kentbank'ýn kredi, takip ve dava dosyasý muhteviyatý Banka alacaklarýnýn, takipteki bireysel krediler ve kredi kartlarý hesaplarýndan oluþan Banka alacaklarýnýn ve her türlü alacak dava dosyasýnýn bilanço net defter deðeri üzerinden Fona devredilmesi kararý alýnmýþtýr. Karar kapsamýnda Kentbank'tan 19 Aralýk 2001-10 Haziran 2005 tarihleri arasýnda toplam 10.669 adet tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaðý devir alýnmýþtýr. Söz konusu alacaklarýn toplam anapara muhasebe devir bakiyesi 20 milyon YTL, ayrýlan karþýlýk tutarý 18,5 milyon YTL, net defter deðeri ise 1,5 milyon YTL'dir. Bahse konu tahsili gecikmiþ bireysel alacaklar, anapara muhasebe devir bakiyesi itibarýyla Fon aktifinde yer alan tahsili gecikmiþ bireysel alacaklarýn yüzde 12,7 sini oluþturmaktadýr. Yapýlan çözümleme faaliyetleri ve hukuki takipler sonucu 30 Haziran 2009 tarihi itibarýyla Kentbank'tan devralýnan tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaklarý ile ilgili 14,8 milyon USD tahsil edilmiþ olup halihazýrda Fon bünyesinde çözümlemesi devam eden 5,5 milyon YTL anapara muhasebe devir bakiyeli alacaðýn tasfiyesine çalýþýlmaktadýr. 86 VARLIK ÇÖZÜMLEMELERÝ
KENTBANK 87
4.1. YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ BYM ve Banka Teftiþ Kurulu Baþkanlýðý tarafýndan düzenlenen denetim raporlarýna istinaden Banka hâkim ortaklarý, eski yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile diðer yöneticiler aleyhine; Ýade ve tazmin tutarýnýn tahsiline yönelik 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yapýlan takipler TTK hükümlerine göre 8 mali sorumluluk davasý, 4389 Sayýlý Kanun hükümlerine göre ise 6 þahsi iflas davasý açýlmýþtýr. Ayrýca, Banka hâkim ortaklarý, yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile yöneticileri aleyhine 6 ceza davasý açýlmýþtýr. ÞEKÝL 5: YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAKÝPLERE KISA BAKIÞ FONA DEV R SONRASI YÜRÜTÜLEN DAVA VE TAK PLER BANKANIN FONA DEVRÝNÝN ÝPTALÝNE ÝLÝÞKÝN DAVA HÂKÝM ORTAK VE YÖNETÝCÝLER ALEYHÝNE BANKA ZARARININ TAZMÝNÝ ÝÇÝN AÇILAN DAVALAR CEZA DAVALARI VARLIKLARIN ÇÖZÜMLENMES YLE LG L DAVA VE TAK PLER BANKANIN YÖNETSEL, OPERASYONEL FAAL YETLER VE VARLIKLARI LE LG L DAVA VE TAK PLER BANKANIN BÝRLEÞTÝRME KARARININ ÝPTALÝNE ÝLÝÞKÝN DAVA ÝADE VE TAZMÝN TALEPLÝ TAKÝPLER MALÝ SORUMLULUK GAYRÝMENKULLER ÝÞTÝRAKLER ÞAHSÝ ÝFLAS HÂKÝM ORTAKLARDAN ALACAKLAR TAHSÝLÝ GECÝKMÝÞ KURUMSAL ALACAKLAR TAHS L GEC KM Þ BÝREYSEL ALACAKLAR 90 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ
Banka zararýnýn tazminine yönelik olarak Fon tarafýndan yürütülen hukuki giriþimlere karþýn Kentbank hâkim ortaklarý tarafýndan, Bankanýn Fona devir kararýnýn, Bankanýn baþka bir banka ile birleþtirme kararý ve muhtelif idari iþlemlerin iptali talebiyle Fon ve Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumuna karþý davalar açýlmýþtýr. Bu davalarýn yaný sýra, Bankadan devralýnan varlýklarýn çözümlenmesi, Bankanýn yönetsel, operasyonel faaliyetleri ve varlýklarý ile ilgili olarak Fon tarafýndan takip edilmekte olan çok sayýda dava bulunmaktadýr. Davalara iliþkin ayrýntýlý açýklamalara aþaðýdaki bölümlerde yer verilmiþtir. 4.2. BANKANIN FONA DEVRÝNÝN ÝPTALÝNE ÝLÝÞKÝN DAVA Kentbank ýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetiminin Fona devrinin iptali için Süzer Holding, Mustafa Süzer ve Süzer Grubu yöneticilerinden Sami Çakýr tarafýndan 7 Eylül 2001 tarihinde dava açýlmýþtýr. Danýþtay, 23 Haziran 2003 tarihinde, Bankanýn Fona devrine iliþkin iþlemde hukuka aykýrýlýk bulunmadýðý gerekçesi ile davanýn reddine karar vermiþtir. Süzer Grubunun itirazý neticesinde Danýþtay Ýdari Dava Daireleri Genel Kurulu, 11 Aralýk 2003 tarihli kararýyla, Danýþtay kararýný bozmuþtur. Bozma kararýnýn gerekçelerinden biri Kentbank'a sermaye artýrýmý için yeterli sürenin verilmemiþ olmasý diðeri ise Grup þirketlerine kullandýrýlan usulsüz krediler ve sermaye artýrýmýndaki usulsüzlükler nedeniyle yapýlan suç duyurularý hakkýnda Þiþli Cumhuriyet Savcýlýðý tarafýndan verilen takipsizlik kararlarý ve bu kararlar hakkýnda yapýlan itirazlarýn Beyoðlu Aðýr Ceza Mahkemelerince reddedilmiþ olmasýdýr. Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu, karar düzeltme talebiyle Danýþtay Ýdari Dava Daireleri Genel Kuruluna baþvurmuþtur. Ancak Danýþtay Ýdari Dava Daireleri Genel Kurulu 29 Nisan 2004 tarihinde Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun karar düzeltme talebini reddetmiþtir. 2577 sayýlý Ýdari Yargýlama Usulü Kanununa göre ýsrar hakký bulunmayan Danýþtay, bozma kararýna uymuþ ve 21 Haziran 2004 KENTBANK 91
tarihinde iptal kararý vermiþtir. Bu kararýn temyizen bozulmasý istemi Danýþtay Ýdari Dava Daireleri Kurulunun 17 Þubat 2005 tarihli kararý ile reddedilmiþtir. Gerekçeli karar Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumuna 21 Mart 2005 tarihinde teblið edilmiþ olup Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafýndan 11 Nisan 2005 tarihinde karar düzeltme talebinde bulunulmuþtur. Karar düzeltme istemi reddedilmiþ ve 20 Nisan 2006 tarihinde Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumuna teblið edilen Kentbank'ýn Fona devrine iliþkin BDDK kararýnýn iptali kararý kesinleþmiþtir. BDDK 11 Aðustos 2004 tarihinde, Danýþtay ýn 21 Haziran 2004 tarihli Bankanýn Fona devir iþleminin iptaline iliþkin kararýnýn, Kentbank'ýn tüzel kiþiliðinin ticaret sicilinden terkin edilmek suretiyle sona ermesi, tüzel kiþiliði sona erdiren iþlemlerden sadece Bankanýn Bayýndýrbank bünyesinde birleþtirilmesine BDDK kararýyla izin verilmesi, tüzel kiþiliði sona erdiren diðer iþlemlerin ise Fon ve Tasfiye Halinde Kentbank Genel Kurulunca gerçekleþtirilmiþ olmasý ve 5020 Sayýlý Kanun ile 4389 Sayýlý Kanunda yapýlan deðiþiklikler nedeniyle iptal kararýnýn uygulanmasýnýn hukuken ve fiilen mümkün olmadýðýna karar vermiþtir. Süzer Holding, Mustafa Süzer ve Süzer Grubu yöneticilerinden Sami Çakýr tarafýndan bu kez BDDK'nýn, Kentbank'ýn Fona devir kararýnýn iptaline iliþkin Danýþtay kararýnýn uygulanmasýnýn hukuken ve fiilen mümkün olmadýðý yönündeki 11 Aðustos 2004 tarihli kararýnýn iptali istemi ile dava açýlmýþtýr. Danýþtay, 29 Kasým 2005 tarihinde Bankanýn Fona devrine iliþkin iptal kararýnýn yerine getirilmesinde, devir kararýnýn alýndýðý tarihdeki Kentbank'ýn hukuki ve mali yapýsýnýn davalý idarece tesisi suretiyle davacýya iadesi iþleminde hukuki ve fiili imkansýzlýk bulunduðu gerekçesiyle davanýn reddine karar vermiþtir. 4.3. BANKANIN BÝRLEÞTÝRME KARARININ ÝPTALÝNE ÝLÝÞKÝN DAVA Bankanýn Fona devrinin iptaline iliþkin davanýn yaný sýra Süzer Holding, Mustafa Süzer ve Süzer Grubu yöneticilerinden Sami Çakýr tarafýndan Bankanýn tüm aktif ve pasifiyle Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmesine iliþkin BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun 20 Mart 2002 tarihli kararlarýnýn iptali ve yürütmenin durdurulmasý istemiyle açýlan davada, 18 Þubat 2005 tarihinde yürütmeyi 92 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ
durdurma kararý verilmiþ, 2 Haziran 2005 tarihinde ise iptal kararý kesinleþmiþtir. Bunun üzerine Fon Kurulu, 1 Aralýk 2005 tarihinde Kentbank'ýn Bayýndýrbank bünyesinden ayrýþtýrýlmasýnýn hukuken ve fiilen mümkün olmamasý nedeniyle Fon Kurulunca yapýlacak herhangi bir iþlemin bulunmadýðýna karar vermiþtir. Fon Kurulunun hukuki ve fiili imkansýzlýk kararýnýn iptaline iliþkin olarak da dava açýlmýþ ancak Süzer Grubu ile imzalanan 1 Mart 2007 tarihli protokol kapsamýnda bu davadan Grup tarafýndan feragat edilmiþtir. 4.4. BANKA ZARARININ TAZMÝNÝ ÝÇÝN AÇILAN DAVALAR 4.4.1. Ýade ve Tazmin Talepli Takipler Banka zararýnýn tazmini için Banka hâkim ortaklarý ve yöneticileri aleyhine açýlan dava ve takiplere iliþkin açýklamalara aþaðýda yer verilmiþtir. Mustafa Süzer ve Süzer Holding tarafýndan, 177 milyon YTL tutarýndaki iade ve tazmin tutarýnýn 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre takip ve tahsili amacýyla Fon Yönetim Kurulunun 8 Þubat 2002 tarihinde aldýðý kararýn iptaline iliþkin dava açýlmýþtýr. Bankanýn Fona devrine iliþkin BDDK kararýnýn Danýþtay tarafýndan iptal edildiði gerekçesiyle dava konusu Fon Yönetim Kurulu kararýnýn iptaline karar verilmiþtir. Fonun yürütmeyi durdurma talepli olarak temyiz ettiði davada, 1 Mart 2007 tarihli protokol gereðince davacýlar tarafýndan davadan feragat edilmiþtir. Kentbank hâkim ortaklarý Süzer Holding ve Mustafa Süzer hakkýnda, 177 milyon YTL iade ve tazmin tutarý ile ilgili olarak 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre tesis edilen ihtiyati haciz, ödemeye çaðrý mektubu, ödeme emri, haciz ve satýþ iþlemleri ile üçüncü þahýs haciz ihbarnamesi iþlemlerinin iptali talebiyle adý geçenler ve Süzer Grubu þirketleri tarafýndan toplam 29 adet dava açýlmýþtýr. Bu davalarda yargýlama Fon lehine devam ederken, Bankanýn Fona devrine iliþkin BDDK kararýnýn iptal edilmesi nedeniyle iptal veya yürütmenin durdurulmasý kararlarý verilmiþtir. Bilahare 1 Mart 2007 tarihli protokol gereðince davacýlar davalarýndan feragat etmiþ ve mahkemeler feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadýðýna hükmetmiþlerdir. Kentbank hâkim ortaklarý Mustafa Süzer ile Süzer Holding'in kanuni temsilcileri hakkýnda 4389 Sayýlý Kanununun 15/3 maddesi uyarýnca tesis edilen yurt dýþý çýkýþ yasaðý iþlemlerinin iptali talebiyle idari yargý KENTBANK 93
mercilerinde açýlan dava sayýsý 5'tir. Bu davalardan 3'ü feragat, 2'si ret kararý ile sonuçlanmýþtýr. Temyiz aþamasýnda olan ve ret ile sonuçlanan davalardan biri Fon aleyhine bozulmuþ, diðer davada ise yargýlama devam etmektedir. Mustafa Süzer ve H. Berrin Süzer aleyhine, bir taþýnmazýn devrine iliþkin ve Süzer Holding ile Dolmabahçe Turizm aleyhine, Süzer Holding'in sahibi olduðu BMNS Yapý'nýn Dolmabahçe Turizm'e devredilmesine iliþkin olarak tasarrufun iptali davalarý açýlmýþtýr. Mahkeme, 6183 Sayýlý Kanunun 24 ve 31. maddeleri uyarýnca açýlan her iki davada da, Bankanýn Fona devrine iliþkin BDDK kararýnýn iptali davasýnýn sonucunun beklenmesine karar vermiþ ve nihayetinde davalarý reddetmiþtir. Fon, 1 Mart 2007 tarihli protokol gereðince kararlarý temyiz etmemiþ ve kararlar kesinleþmiþtir. 4.4.2. Mali Sorumluluk Davalarý Kentbank'ýn külli halefi Bayýndýrbank Teftiþ Kurulu raporlarýna istinaden Kanunun ve ana sözleþmenin kendilerine yüklediði görevleri yerine getirmeyerek, gerçeðe aykýrý bilanço, kâr-zarar cetveli düzenleyerek, bankacýlýk ilke ve teamüllerine aykýrý davranýþlarla Grup þirketleri ve 3. þahýs þirketlerine kullandýrýlan kredilerde yapýlan usulsüz iþlemler, diðer usulsüzlükler sonucunda uðranýlan zarar ile 9 Temmuz 2001 tarihli devir bilançosunda tespit edilen bir kýsým zararýn tazmini talebiyle Banka eski yönetim kurulu üyeleri hakkýnda 686 milyon YTL, 3,1 milyon USD, 256 bin DEM ve 2 milyon EUR tutarýnda 8 mali sorumluluk davasý açýlmýþtýr. Bu davalarda yargýlama devam ederken Fon, BFB ve Süzer Grubu arasýnda 1 Mart 2007 tarihinde alacaklarýn tahsil ve tasfiyesi hususunda protokol imzalanmýþ ve söz konusu protokol gereðince davalardan feragat edilmiþtir. Mahkemeler 4 davada feragat sebebiyle davalarýn reddine, 2 davada davanýn açýlmamýþ sayýlmasýna karar vermiþtir. Yürütülen 1 dava ise mükerrer olmasý nedeniyle Fon tarafýndan takipsiz býrakýlmýþ ve Mahkeme, davanýn HUMK 409. maddesi uyarýnca iþlemden kaldýrýlmasýna karar vermiþtir. Diðer taraftan Kent Leasing tarafýndan Fon iþtiraki olan Kent Yatýrým'ýn genel kurul kararlarýnýn iptali için 2 dava açýlmýþ ve bu davalarda Fon, Kent Yatýrým yanýnda fer'i müdahil sýfatýyla yer almýþtýr. Daha sonra Grup ile imzalanan protokol gereði 94 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ
davacý davalarýndan feragat etmiþ ve mahkemeler feragat nedeniyle davanýn reddine karar vermiþlerdir. 4.4.3. Þahsi Ýflas Davalarý BYM raporlarýna istinaden Fon tarafýndan, Banka hâkim ortak ve yöneticileri aleyhine, Kentbank'a ait Dolmabahçe Turizm hisselerinin Süzer Holding'e düþük bedelle satýlmasý ve bu satýþ iþleminden 3 ay sonra bu þirket tarafýndan söz konusu hisselerin 14,6 kat fiyatla Atlas Yatýrým Bankasý'na satýlarak Süzer Holding'e kaynak aktarýlmasý, Grup þirketlerine ilave kredi kullandýrýlmamasý gerektiði halde Banka tarafýndan Seba Turizm'e kredi kullandýrýlmasý ve Atlas Yatýrým Bankasý'na yapýlan depolar, Bankanýn sermaye artýþýnda müþteri hesaplarýnýn ve fiktif yaratýlan paralarýn kullanýlmasý, Süzer Plazanýn bazý bölümlerinin satýþýndan elde edilen gelirlerden hesaplara iade yapýlmasý, Bankanýn kasa noksanýnýn kapatýlmasýnda Atlas Yatýrým Bankasý'na yapýlan depolarýn kullanýlmasý, Usulsüz kullandýrýlan krediler ve bazý kredilerin Atlasbank Off-Shore'a temlik edilmesi, Bankanýn, 1997 yýlýndaki sermaye artýþýnýn muhabir banka hesaplarýnda fiktif para yaratýlarak Mustafa Süzer hesabýna buradan da Süzer Holding hesabýna aktarýlan paralardan karþýlanmasý nedenleriyle toplam 174 milyon YTL tutarýnda 6 adet þahsi iflas davasý açýlmýþtýr. Davalarda yargýlama süreci devam ederken Fon, BFB ve Süzer Grubu arasýnda imzalanan 1 Mart 2007 tarihli protokol gereði davacýlar tarafýndan davalardan feragat edilmiþ ve Mahkemeler tarafýndan davalarýn reddine karar verilmiþtir. KENTBANK 95
4.5. CEZA DAVALARI Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun Mustafa Süzer, Kentbank eski yöneticileri ve ilgili kiþiler hakkýnda yaptýðý suç duyurularý takipsizlikle sonuçlanmýþ ve takipsizlik kararlarýna itiraz edilmiþ, ancak itirazlar reddedilmiþtir. Baþbakanlýk Teftiþ Kurulunca Banka hakkýnda inceleme raporu düzenlenmiþ ve kamu alacaðýnýn tahsili için tüm hukuki giriþimlerin yapýlmasý istenmiþtir. Yazýlý emir yoluna gidilmesi üzerine Yargýtay tarafýndan kararlarýn bozulmasýna ve yeniden soruþturulmasýna karar verilmiþtir. Elde edilen yeni deliller ile birlikte Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafýndan yeniden suç duyurularý yapýlmýþtýr. Bu kapsamda yapýlan soruþturmalar sonucu Mustafa Süzer, Banka eski yöneticileri ve ilgili kiþiler hakkýnda Süzer Grubuna kullandýrýlan krediler, 2000 yýlý sermaye artýþýnda yapýlan usulsüz iþlemler, iþtirak hisseleri alým-satýmý ile Süzer Grubuna kaynak aktarýlmasý ve haksýz menfaat temin etmek suretiyle nitelikli dolandýrýcýlýk ile zimmet suçu iþledikleri iddiasýyla dava açýlmýþtýr. Fon açýlan bu davaya müdahil olmuþtur. Ana ceza davasý ile þahsi, fiili ve hukuki iliþki bulunmasý nedeniyle birleþtirilen davalara iliþkin açýklamalara aþaðýda yer verilmiþtir: Kentbank eski genel müdürü hakkýnda Rota Denizcilik ve UGS Gemi Sanayi'ye kullandýrýlan krediler ile ilgili olarak emniyeti suistimal iddiasýyla açýlan ceza davasý, Kentbank eski genel müdürü ve bir yöneticisi hakkýnda Uluslararasý ARC Bilgisayar'a kullandýrýlan kredi ile ilgili olarak 4389 Sayýlý Kanunun 22/3 maddesine muhalefet nedeniyle açýlan ceza davasý, Kentbank eski yöneticileri hakkýnda, Banka müþterilerinin yetkilendirme dahilinde olmayan mevduatýný çekmek ve çekilen tutarlarý Banka ortaklarýnýn hesabýna geçirmek, bu müþteriler adýna gerçekte var olmayan tutarlar üzerinde geri valörlü vadeli döviz tevdiat hesaplarý açarak emniyeti suistimal ve zimmet suçu nedeniyle açýlan ceza davasý, BDDK'nýn 15 Mart 2001 tarihli talimatýna aykýrý olarak Süzer Grubuna (Atlas Yatýrým Bankasý, Ýstanbul Otelcilik, Süzer Holding, Atlasbank Off-Shore, Seba Turizm'e yapýlan depo ve kullandýrýlan krediler) doðrudan veya dolaylý kredi kullandýrýlmasý suretiyle oluþan 4389 Sayýlý 96 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ
Kanunun 22/2 maddesine muhalefet suçu nedeniyle Mustafa Süzer ve Banka eski yöneticileri aleyhine açýlan ceza davasý. Süzer Grubu ve Fon arasýnda 1 Mart 2007 tarihinde protokol yapýlmasý üzerine Fon, 4 Ekim 2007 tarihli duruþmada protokol hükümleri gereðince tüm sanýklar için davalarda müdahillikten çekildiðini beyan etmiþtir. Mahkeme, 5271 Sayýlý Ceza Muhakemesi Kanunun 243. maddesi hükümlerini göz önünde bulundurarak kovuþturma aþamasýnda katýlan sýfatýndan vazgeçilmiþ olmasý sebebiyle Fonun müdahillik sýfatýnýn kaldýrýlmasýna karar vermiþtir. Dava, kamu davasý olarak devam etmektedir. 4.6. FON TARAFINDAN ÇÖZÜMLENEN VARLIKLARA ÝLÝÞKÝN DAVA VE TAKÝPLER 4.6.1. Gayrimenkullere Ýliþkin Dava ve Takipler Kentbank'ýn maliki olduðu ve Fon tarafýndan devralýnan gayrimenkuller ile ilgili olarak Fon tarafýndan davacý sýfatý ile ecrimisil, müdahalenin men'i, ortaklýðýn giderilmesi ve tahliye konularýnda 11, davalý sýfatý ile ipotek terkini ve tespit konularýnda 2 olmak üzere toplam 13 adet dava takip edilmektedir. Bu davalarýn 6 sý mahkemelerce karar verilerek kesinleþmiþ, 3 dava hakkýnda karar verilmiþ ancak henüz kesinleþmemiþ, 1 dava konusuz kalmasý nedeniyle Fon tarafýndan müracaata býrakýlmýþ ve 3 davada ise yargýlama devam etmektedir. Kesinleþen davalar Fon lehine neticelenmiþ olup takipleri genellikle 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yürütülmektedir. 4.6.2. Ýþtiraklere Ýliþkin Davalar Süzer Holding tarafýndan açýlan muarazanýn men'i davasýnda Kentbank hâkim ortaklarý Mustafa Süzer ile Süzer Holding'in Fona geçen hisseleri, taþýnýr ve taþýnmaz mallarý ve haklarý ile Kent Yatýrým'ýn Fondaki hisseleri ve Bayýndýrbank'ýn portföyünde bulunan Arnavutluk'taki BKT hisselerinin üzerinde iþlem yapýlmasý tedbiren durdurulmuþtur. Mustafa Süzer ile Süzer Holding tarafýndan Kent Yatýrým, BKT ve Kentbank'ýn diðer tüm iþtiraklerinde hisseler üzerinde tasarruf hakký kalmadýðý gerekçesi ile daha önceki ihtiyati tedbirin devamýna karar verilmesi talep edilmiþtir. Mahkeme, Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Fon açýsýndan uyuþmazlýðýn çözümünde idari yargýnýn görevli olmasý ve Bayýndýrbank yönünden davanýn zamansýz açýlmasý nedenleriyle davanýn reddine karar vermiþtir. Süzer Grubu ile yapýlan protokol gereði Fon ve BFB yönünden davadan feragat edilmiþtir. KENTBANK 97
4.6.3. Hâkim Ortaklardan Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler 4.6.3.1. 2004 Sayýlý Kanun Gereðince Baþlatýlan Dava ve Takipler 2004 Sayýlý Kanun yolu ile; Devir ve temlik alýnan Banka hâkim ortaðý þirketlerin Bankadan kullandýklarý kredilerin tahsili amacýyla 24 adet icra ve iflas takibi baþlatýlmýþtýr. Ýcra takipleri ile baðlantýlý olarak 36 dava, icra takipleri ile baðlantýsý olmayan 6 dava olmak üzere Fon tarafýndan toplam 42 dava açýlmýþtýr. Borçlu ve üçüncü kiþiler tarafýndan Fon aleyhine icra takipleri ile takipler dýþýnda 1 menfi tespit, 1tazminat, 2 muarazanýn men'i, 1 yurt dýþýna çýkýþ yasaðýnýn kaldýrýlmasý, 4 takibin iptali için þikayet, 15 þikayet ve 2 teminat mektubunun hükümsüzlüðü davalarý olmak üzere 26 dava açýlmýþtýr. Fon, BFB ve Süzer Grubu arasýnda imzalanan protokol gereðince borç kapatýldýðýndan, taraflar kesinleþmeyen dava ve takiplerden de karþýlýklý olarak feragat etmiþtir. Diðer taraftan; Fon tarafýndan Atlas Yatýrým Bankasý aleyhine, borçlunun Kent Faktoring ve Süzer Faktoring'e devrettiði taþýnmazlar için açýlan tasarrufun iptali davasýnda, imzalanan protokol gereðince 30 Mayýs 2006 tarihinde davadan feragat edilmiþtir. Mahkeme, feragat nedeniyle davanýn reddine karar vermiþtir. Kentbank tarafýndan 14 Aralýk 2000 tarihinde Süzer Holding'e 5.195 bin YTL bedelle satýlan 1.050.000 adet Atlas Yatýrým Bankasý hisselerinin satýþý ile ilgili olarak, Süzer Holding tarafýndan Atlas Yatýrým Bankasý hisselerinin satýþý karþýlýðý 21 milyon USD'nin iadesi ve borçlu olmadýklarýna dair menfi tespit davasý açýlmýþtýr. Bu dava ile Fon tarafýndan Seba Turizm aleyhine açýlan itirazýn iptali davasý birleþtirilmiþ ve bu karara Fon tarafýndan itiraz edilmiþtir. Fon ile Süzer Grubu arasýnda yapýlan protokol gereðince taraflar karþýlýklý olarak davalarýndan feragat etmiþlerdir. Mahkeme, feragat nedeniyle esas ve birleþen davalarýn reddine karar vermiþtir. 98 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ
4.6.3.2. 4389 Sayýlý Kanunun 15/3 Maddesi Uyarýnca Baþlatýlan Takipler ile Ýlgili Davalar 4389 Sayýlý Kanunun 15/3 maddesi uyarýnca 6183 Sayýlý Kanun hükümlerine göre baþlatýlan takipler nedeniyle tesis edilen iþlemler ile ilgili olarak açýlan davalara aþaðýda yer verilmiþtir: Banka hâkim ortaðý Süzer Grubu þirketlerinin Bankadan kullandýklarý kredilerden doðan ve Fon tarafýndan temlik alýnan nakdi ve gayrinakdi alacaklar nedeniyle 6183 Sayýlý Kanun hükümleri uyarýnca baþlatýlan takipler nedeniyle toplam 76 adet iptal davasý açýlmýþtýr. Bu davalarýn yargýlama süreçleri Fon lehine devam ederken, Bankanýn Fona devrine iliþkin BDDK kararýnýn iptal edilmesi nedeniyle iptal veya yürütmenin durdurulmasý kararlarý verilmiþtir. Bilahare davacýlar davalarýndan 1 Mart 2007 tarihli protokol gereðince feragat etmiþler, mahkemeler feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadýðýna hükmetmiþlerdir. Yurt dýþý çýkýþ yasaklarýnýn iptali talebiyle toplam 23 dava açýlmýþtýr. Davalarýn yargýlama süreci yukarýda anlatýldýðý þekilde gerçekleþmiþ ve nihayetinde davacýlar davalarýndan feragat etmiþlerdir. Ancak Anayasaya aykýrýlýk iddiasý ile açýlan bir iptal davasýnda, dosya Anayasa Mahkemesine gönderilmiþtir. Anayasa Mahkemesi 18 Ekim 2007 tarihli kararýyla, 4389 Sayýlý Kanunun 15/3 maddesinde yer alan ve tüzel kiþi borçlularýn kanuni temsilcilerine yurt dýþý çýkýþ yasaðý uygulanmasýna imkan veren hükmünün Anayasaya aykýrý olduðuna karar vererek iptal etmiþtir. Dolmabahçe Turizm adýna kayýtlý Süzer Plazada bulunan baðýmsýz bölümlere Fon tarafýndan 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda haciz tatbik edilmiþ, taþýnmazlar icra dosyasýndan satýlmýþ ancak Fonun alacaðýnýn ikinci sýrada yer almasý nedeniyle satýþ bedelinden herhangi bir pay alýnamamýþtýr. Bunun üzerine birinci sýradaki alacaklýnýn alacaðýna ve Fon alacaðýnýn ikinci sýraya kaydedilmesine dava açýlarak itiraz edilmiþtir. Mahkeme, sýra cetvelindeki alacaðýn esasýna iliþkin itirazýn reddine, sýraya iliþkin itirazýn ise dosyadan tefrikine karar vermiþtir. Bu karar davalýlar tarafýndan temyiz edilmiþse de 30 Mayýs 2007 tarihinde yapýlan protokol gereðince dava ve temyizden feragat edilmiþtir. Öte yandan Yargýtay görevsizliðe iliþkin hükmün bozulmasýna, yerel Mahkeme ise feragat nedeniyle davanýn reddine karar vermiþtir. KENTBANK 99
4.6.4. Tahsili Gecikmiþ Kurumsal Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Kurumsal kredi alacaklarý ile ilgili olarak Kentbank'tan 2.027 adet icra dosyasý ile 347 adet dava dosyasý devir ve temlik alýnarak takip edilmeye baþlanmýþtýr. Fonun devraldýðý kurumsal alacaklarýn çözümlenmesi kapsamýnda birinci ve ikinci alacak satýþ ihaleleri yapýlmýþ, dosyalar varlýk yönetim þirketlerine devir ve temlik edilmiþtir. Dosya konusu alacaklarýn temlik iþlemlerinin tamamlanmasýný takiben hukuki takipler de varlýk yönetim þirketleri tarafýndan yürütülmeye baþlanmýþtýr. Alacak satýþ ihaleleri kapsamý dýþýnda kalan ve 2004 Sayýlý Kanuna göre takip edilen icra dosyalarýnýn, Fon Kurulunun 19 Temmuz 2007 tarihli kararý kapsamýnda Fon alacaðýnýn daha etkili takibinin saðlanmasý için 2004 Sayýlý Kanun uyarýnca yapýlan takiplere kaldýðý yerden devam etmek kaydýyla 6183 Sayýlý Kanuna göre takip edilmesine karar verilmiþ ve bu kanun kapsamýnda takip ve tahsil iþlemlerine baþlanmýþtýr. 4.6.5. Tahsili Gecikmiþ Bireysel Alacaklara Ýliþkin Dava ve Takipler Kentbank'ta takip ve tahsil iþlemlerine baþlanan bireysel kredi alacaklarý, 2001 yýlýndan itibaren Fon tarafýndan devir ve temlik alýnmýþtýr. Bu dosyalarýn büyük bölümünü Fona devredilen bankalarýn taþra þubelerine ait sorunlu kredilerin oluþturmasý sebebiyle, hukuki iþlemlerin takibi de Türkiye'nin farklý yerlerindeki sözleþmeli avukatlar aracýlýðýyla yapýlmaktadýr. Kurumsal kredi dosyalarýyla baðlantýlý olan dosyalar haricinde, Fon Avukatlarý tarafýndan fiilen takip edilen bireysel kredi dosyasý bulunmamaktadýr. 100 ÇÖZÜMLEMENÝN HUKUKÝ SÜRECÝ
4.7. BANKANIN YÖNETSEL OPERASYONEL FAALÝYETLERÝ VE VARLIKLARI ÝLE ÝLGÝLÝ DAVA VE TAKÝPLER Fon tarafýndan davacý ve davalý sýfatlarýyla 17,6 milyon YTL tutarýnda toplam 27 dava takip edilmekte olup bu davalardan 13'ü kesinleþmiþ, 14 davada ise yargýlama devam etmektedir. Fon tarafýndan davacý sýfatý ile takip edilmekte olan toplam 23 kredi dýþý dava ve icra takibi mevcut olup bu davalar alacak, icra takibi, iþlemin iptali, mal beyanýnda bulunmama, vergi iadesi, ceza ve menfi tespit gibi farklý konular içermektedir. Fon tarafýndan davalý sýfatý ile takip edilmekte olan toplam 4 kredi dýþý dava ve icra takibi mevcut olup bu davalarýn 3'ü alacak, 1'i aile konutu þerhi iþlenmesi konularýndadýr. Dava ve takiplerden 88'i hakkýnda yargýlama ve takip iþlemlerine devam edilmekte olup diðer dava ve takipler ise kararlý veya infaz edilmiþtir. KENTBANK 101
Kentbank, 22 Eylül 1991 tarihinde Türkiye Konut Endüstri ve Ticaret Bankasý Anonim Þirketi adýyla kurulmuþ, 1994 yýlýnda Kentbank Anonim Þirketi unvanýný almýþtýr. Bankanýn hâkim ortaðý Süzer Holding ve dolayýsýyla Mustafa Süzer'dir. Kentbank, özkaynak yetersizliði, açýk pozisyon riskleri, taþýdýðý sorunlu krediler ve hâkim ortaða kullandýrýlan krediler nedeniyle 15 Mart 2001 tarihinde 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesi uyarýnca yakýn izleme kapsamýna alýnmýþ ve Banka yönetiminden sermayenin nakden artýrýlmasý, uzun vadeli yurt dýþý kaynak temini, Süzer Grubuna yeni kredi kullandýrýlmamasý, mevcut Grup riskinin azaltýlmasý, kredi portföyünün rehabilite edilmesi, iþtirak, baðlý ortaklýklar ve sabit kýymetlerin elden çýkarýlmasý, yeni iþtirak edinilmemesi, þube açýlmamasý, gelir artýrýcý ve gider azaltýcý tedbirlerin alýnmasý istenmiþtir. Bu aþamada Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumu bilgisi dýþýnda Grup þirketleri arasýnda varlýk devirlerinin yoðunlaþtýðý gözlenmiþ olup Grubun borçsuz firmalarýndan Som Otelcilik'e, Dolmahçe Turizm tarafýndan varlýk devirleri yapýlmýþ, Dolmabahçe Turizm ile Som Otelcilik hisseleri Türkiye dýþýnda yerleþik firmalara devredilmiþtir. Yakýn izleme döneminde de mali durumunun bozulmaya devam ettiði denetim raporlarý ile tespit edilen Kentbank, 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 3 ve 4 numaralý fýkralarýna istinaden, kaynaklarýnýn Bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek þekilde hissedarlarýnýn oluþturduðu sermaye grubuna aktarýlmasý, zararýnýn özkaynaklarýný aþarak yabancý kaynaklara sirayet etmesi ve mali bünyesindeki zafiyetin taahhütlerini karþýlayamayacak boyutlara ulaþmasý ve faaliyetlerini sürdürmesinin mevduat sahiplerinin haklarýný ve mali sistemin güven ve istikrarýný tehlikeye düþürmesi nedenleriyle BDDK'nýn 9 Temmuz 2001 tarihli kararýyla Fona devredilmiþtir. Kentbank'ýn mali bünye zafiyetinin, baþta Süzer Grubu kredileri olmak üzere sorunlu krediler ile Süzer Grubuna kaynak aktarýmýndan kaynaklanmaktadýr. Kentbank'ýn Fona devir kararý üzerine, Süzer Grubu tarafýndan iptal davasý açýlmýþ ve Bankanýn Fona devir kararý iptal edilmiþtir. Bunun üzerine BDDK, 11 Aðustos 2004 tarihinde iptal kararýnýn uygulanmasýnýn hukuken ve fiilen mümkün olmadýðýna karar vermiþtir. 104 GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ
Kentbank, Fona devir sonrasýnda rehabilitasyon faaliyetlerine tabi tutulmuþ ve Bankanýn sisteme geri kazandýrýlmasý çalýþmalarýna baþlanmýþtýr. Bu kapsamda, Bankanýn satýþ iþlemleri planlanmýþ ve satýþ süreci baþlatýlmýþtýr. Satýþý gerçekleþtirilemeyen Kentbank'ýn, bankacýlýk iþlemleri yapma ve mevduat kabul etme izninin 28 Aralýk 2001 tarihi itibarýyla kaldýrýlmasýna ve Bankanýn tasfiyesine karar verilmiþtir. Ancak tasfiyeye iliþkin hukuki deðerlendirmeler sonucunda Bankanýn tasfiyesinin kaldýrýlmasý ve tüm aktif ve pasifleriyle Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmesi BDDK ve Fon Yönetim Kurulunun 20 Mart 2002 tarihli kararlarýyla uygun bulunmuþtur. Birleþmenin tamamlanmasýný takiben Kentbank tüzel kiþiliði 11 Nisan 2002 tarihinde sicilden terkin edilmiþtir. Süzer Grubu, Bankanýn tasfiyesinin kaldýrýlarak, tüm aktif ve pasifiyle Bayýndýrbank bünyesinde devren birleþtirilmesi iþlemlerine iliþkin olarak da dava açmýþtýr. Süzer Grubu lehine sonuçlanan bu davalarda, bu kez Fon hukuki ve fiili imkansýzlýk kararý almýþtýr. Tasfiye ve birleþtirme süreçlerine paralel olarak bir yandan da Kentbank varlýklarý Fona devredilmiþtir. Devralýnan varlýklar, devir iþlemlerinin tamamlanmasýný müteakip hýzlý bir çözümleme sürecine sokulmuþ, bu amaçla, gayrimenkul ve iþtiraklerin satýþý, tahsili gecikmiþ alacaklarýn ise tahsili iþlemlerine baþlanmýþtýr. Fon adýna tescili yapýlan Kentbank kaynaklý gayrimenkullerle ilgili çözümleme çalýþmalarý sonucunda 306 adet gayrimenkul satýþýndan 65 milyon YTL (44,5 milyon USD) gelir elde edilmiþtir. Kentbank kaynaklý 7 adet iþtirakten, 2'si satýlmýþ, 3'ü tasfiye sürecine alýnmýþ, 2'si ise halen Fon aktifinde yer almaktadýr. Tasfiye sürecindeki iþtiraklerden 1'inin tasfiyesi tamamlanmýþ, 2'sinin tasfiyesi devam etmektedir. Ýþtiraklerden elde edilen toplam çözümleme geliri, 37,5 milyon YTL'ye (25,2 milyon USD) ulaþmýþtýr. Hâkim ortaklar hakkýnda yapýlan hukuki takipler ve Süzer Grubu, Süzer ailesi þirketleri ile imzalanan protokoller kapsamýnda yapýlan tahsilatlarýn toplamý 188,1 milyon USD'dir. Fon tarafýndan Kentbank'a ait tahsili gecikmiþ kurumsal alacaklarýn geri kazanýmý için gerçekleþtirilen faaliyetler neticesinde, devralýnan 1.342 adet firmadan tahsili gecikmiþ alacaklarýn 322'si tasfiye edilmiþ, 977'si alacak satýþ ihaleleri kapsamýnda KENTBANK 105
varlýk yönetim þirketlerine satýlmýþtýr. 24 firma 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda takip edilmekte olup 19 firmanýn çözümlemesine devam edilmektedir. Kentbank'tan 10.669 adet tahsili gecikmiþ bireysel kredi alacaðý devralýnmýþtýr. Yapýlan çözümleme faaliyetleri ve hukuki takipler sonucu, Kentbank'tan devralýnan bireysel kredi alacaklarý ile ilgili 14,8 milyon USD tahsilat saðlanmýþtýr. Halihazýrda Fon bünyesinde çözümlemesi devam eden 5,5 milyon YTL anapara muhasebe devir bakiyeli alacaðýn tasfiyesine çalýþýlmaktadýr. Kentbank hâkim ortaklarýndan olan iade ve tazmin alacaðý, Fon tarafýndan 6183 Sayýlý Kanun hükümleri kapsamýnda takip edilmiþtir. Diðer taraftan Banka hâkim ortaklarý, eski yönetim kurulu üyeleri hakkýnda 12,8 milyon USD, 256 bin DEM ve 2 milyon EUR tutarýnda 8 mali sorumluluk davasý, 174 milyon YTL tutarýnda 6 þahsi iflas davasý açýlmýþtýr. Bu davalarýn yargýlamasý devam ederken Fon, BFB ve Süzer Grubu arasýnda 1 Mart 2007 tarihinde alacaklarýn tahsil ve tasfiyesi hususunda protokol imzalanmýþ ve söz konusu protokol gereðince davalardan feragat edilmiþtir. Fonun, yönetim ve denetimini devraldýðý bankalarla ilgili misyonu, tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerini koruyarak, kamuya en az maliyetle ve en kýsa sürede bu bankalarý çözümlemektir. Kentbank'ýn çözümleme süreci Fona devredilmesiyle baþlamýþ, Bankanýn mali bünyesinin rehabilite edilmeye çalýþýlmasýyla devam etmiþ ve Bayýndýrbank ile birleþmesiyle sonlandýrýlmýþtýr. Varlýklarýn çözümleme iþlemleri ise halen devam etmektedir. 106 GENEL DEÐERLENDÝRME VE SONUÇ
KENTBANK 107
108
TANIMLAR VE KAVRAMLAR
15/7-b Maddesi Uygulama Yetkisi: Mülga 4389 Sayýlý Kanunun 15/7-b maddesi ile hisseleri kýsmen veya tamamen Fona intikal eden bir bankanýn hâkim ortaklarýnýn veya yöneticilerinin, yönetim kurulu, kredi komiteleri, þubeler, diðer yetkili ve görevliler aracýlýðýyla veya sair suretlerle, a. Banka kaynaklarýný ve varlýklarýný doðrudan veya üçüncü kiþilere rehnetmek, teminat göstermek, b. Ekonomik gücü olmayan kiþilere kredi vermek, c. Karþýlýðýnda kredi temin etmek amacýyla kredi kullandýrmak, d. Yurt içi veya yurt dýþý banka ve mali kuruluþlar nezdinde depo veya sair adlarla hesap açtýrmak veya bu hesaplarý teminat göstermek ve sair þekillerde kullanmak suretiyle veya baþkaca dolanlý iþlemlerle edindikleri veya bu suretle üçüncü kiþilere edindirdikleri para, mal, her türlü hak ve alacaklarýn temininde kullanýlan banka kaynaklarý ve varlýklarý nedeniyle doðan alacak Fon Alacaðý olarak düzenlenmiþtir. Fon Alacaðý olarak kabul edilen bu alacaklar hakkýnda, 6183 Sayýlý Kanun hükümleri uygulanmasý öngörülmüþtür. Fon, bu para, mal, her türlü hak ve alacaklara ihtiyati haciz koymaya, muhafaza altýna almaya ve alacaðýna veya bu bankalarýn Fon tarafýndan devralýnan zararlarýna mahsuben bu alacaklarý devralmaya yetkili kýlýnmýþtýr. Diðer taraftan anýlan bentte, Fona devredilen bankalarýn kaynaklarýnýn kullanýlmasý sonrasýnda, yukarýda sayýlan kiþilerin edindikleri ve edindirdikleri mal, hak ve alacaklar da Fon Alacaðý olarak kabul edilmiþ, bunlarýn üçüncü kiþilere devri Fona karþý hükümsüz sayýlmýþtýr. Ayrýca, Kanunda sayýlan kiþilerin emir ve talimatý altýnda çalýþan kiþilerin ortak ve yönetici olarak göründüðü þirketlere aktarýlan kaynaklar da Fon Alacaðý olarak kabul edilmiþtir. 4389 Sayýlý Kanun ile Fona Verilen Yetkiler: 23 Haziran 1999 tarih ve 23734 sayýlý Resmi Gazete'de yayýnlanarak yürürlüðe giren Bankalar Kanunudur. 4389 Sayýlý Kanun ile Fona tanýnan temel yetkiler sýnýrlayýcý olmamak kaydýyla aþaðýda belirtilmiþtir. 110 TANIMLAR VE KAVRAMLAR
1. Kendisine devredilen bankalar ile ilgili; a. Hisselerini devralma, b. Mali bünyesini güçlendirme ve yeniden yapýlandýrma, c. Satýþý, devri ve baþka bir banka ile birleþtirme, d. Devraldýðý alacaklarý paraya çevirme, e. Devraldýðý varlýklarýný çözümleme. 2. Banka kaynaklarýnýn istismarý durumunda; a. Banka hâkim ortaklarýndan lehlerine kullandýklarý banka kaynaklarýnýn iade ve tazminini isteme, b. Kanunda sayýlan kiþilerden mal beyaný talep etme, c. Bu kiþiler hakkýnda ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz ve yurtdýþýna çýkýþ yasaðý uygulanmasýný talep etme. 3. Kendisine devredilen bankadan devraldýðý ya da Kanundan kaynaklanan alacaklarýnýn tahsiline iliþkin; a. 6183 Sayýlý Kanun hükümlerini uygulama yetkisi baþta olmak üzere, Kanunda belirtilen özel nitelikte yetkileri kullanma, b. Kanunda belirtilen kiþilerin hissedarý olduðu þirketlerin temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimlerini devralma, bu þirket varlýklarýnýn satýþý baþta olmak üzere, Kanunda belirtilen yetkileri kullanma, c. Banka kaynaðýnýn dolanlý kullanýmý durumunda, bundan kaynaklanan Fon alacaklarýný Kanunda belirtilen özel nitelikli yetkileri de kullanarak tahsil etme, 4. Bankalar nezdindeki tasarruf mevduatýný sigortalama, sigorta primlerini tahsil etme ve risk gerçekleþtiðinde bu türden mevduatý hak sahiplerine ödeme, 5. Bankacýlýk iþlemleri yapma ve mevduat kabul etme izni kaldýrýlan KENTBANK 111
bankalarýn iflasýný talep etme, iflas kararý verilmesi halinde Kanunda belirtilen özel nitelikte yetkileri de kullanarak bankanýn iflas tasfiyesini yürütme. 4389 Sayýlý Kanunun 14/1 Maddesi: Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun, denetlemeler sonucunda Kanuna ve Kanuna dayanýlarak alýnan kararlara ve yapýlan düzenlemelere, bankacýlýk ilke ve teamüllerine aykýrý ve bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek nitelikte iþlemlerin tespit olunmasý halinde, vereceði süreler içinde söz konusu iþlemlerin düzeltilmesi ve tekrarýna meydan verilmemesi için gerekli tedbirlerin alýnmasý hususunda ilgili bankayý uyarmasý, istenen tedbirlerin alýnmamasý veya bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek nitelikteki iþlemlerin tekrarý halinde BDDK'nýn, iþlemlerin mahiyet ve önemine göre; a. b. Yönetim kurulu üyelerinin tamamýný veya bir kýsmýný görevden alarak veya üye sayýsýný artýrarak bu kurula üye atamak, Bankanýn faaliyetlerini, faaliyet türleri itibarýyla tüm teþkilatýný veya gerekli görülecek þubelerini veya muhabirlerle iliþkilerini kapsayacak þekilde kýsýtlamak, c. Bankanýn mevduat sigortasý primlerini yükseltmek veya kabul ettiði mevduatý yüzde yüz oranýna kadar karþýlýða tabi tutmak da dahil olmak üzere bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýna ve mevduat sahiplerinin korunmasýna yönelik her türlü tedbiri alma yetkisini içermektedir. 4389 Sayýlý Kanunun 14/2 Maddesi: Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun, denetlemeler sonucunda, bir bankanýn varlýklarýnýn vade itibarýyla taahhütlerini karþýlayamadýðýný veya bu durumun gerçekleþmek üzere olduðunu veya likiditeye iliþkin düzenlemelere uymadýðýný tespit etmesi durumunda; bankadan, onaylayacaðý bir plan dahilinde bu durumun düzeltilmesini isteyebileceði gibi uygun bir süre vererek; a. b. Uzun vadeli veya duran deðerlere yatýrým yapýlmamasý, Ýþtirakler ve gayrimenkuller gibi duran deðerlerin elden çýkarýlmasý da dahil olmak üzere, likiditenin güçlendirilmesi amacýyla, uygun göreceði her türlü tedbirin alýnmasýný ya da Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun 112 TANIMLAR VE KAVRAMLAR
denetlemeler sonucunda, bir bankanýn özkaynaklarýnýn sermaye yeterliliðine iliþkin düzenlemelere göre yetersiz kaldýðýný ya da bu durumun gerçekleþmek üzere olduðunu tespit etmesi durumunda; bankadan onaylayacaðý bir plan dahilinde, sermaye artýrýmý veya sermaye benzeri kaynak temin edilmesi suretiyle bu durumun düzeltilmesini isteyebileceði gibi, a. Kâr daðýtýlmamasý, yönetim kurulu üyeleri ile genel müdür ve yardýmcýlarýnýn huzur hakký, ikramiye, prim, ayni ve nakdi sosyal yardým ya da her ne ad altýnda olursa olsun verilen ek ödemelerin durdurulmasý, b. Zarar doðurduðu tespit edilen faaliyetlerinin sýnýrlandýrýlmasý veya durdurulmasý, c. Verimi düþük veya verimsiz varlýklarýnýn elden çýkarýlmasý da dahil olmak üzere, özkaynaklarýn güçlendirilmesi amacýyla, uygun göreceði her türlü tedbirin alýnmasýný isteme yetkisini içermektedir. 4389 Sayýlý Kanunun 14/3 Maddesi: Kurumunun, bir bankanýn; Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme a. 4389 Sayýlý Kanunun 14. maddesinin 2 numaralý fýkrasý kapsamýnda alýnmasý istenen tedbirleri kýsmen ya da tamamen almadýðýný, bu tedbirlerin kýsmen veya tamamen alýnmýþ olmasýna raðmen mali bünyesinin güçlendirilmesine imkan bulunmadýðýný ya da mali bünyesinin bu tedbirler alýnsa dahi güçlendirilemeyecek derecede zayýflamýþ olduðunu, b. Yükümlülüklerini vadesinde yerine getiremediðini, c. Bu madde hükümlerinin uygulanmasýnda BDDK tarafýndan belirlenecek deðerleme esaslarý çerçevesinde yükümlülüklerinin toplam deðerinin varlýklarýnýn toplam deðerini aþtýðýný, d. Faaliyetine devamýnýn mevduat sahiplerinin haklarý ve mali sistemin güven ve istikrarý bakýmýndan tehlike arzettiðini KENTBANK 113
tespit ettiði takdirde, BDDK'nýn en az beþ üyesinin ayný yöndeki oyuyla alýnan kararla temettü hariç ortaklýk haklarý ile bankanýn yönetim ve denetimini Fona devretme veya bankacýlýk iþlemleri yapma ve/veya mevduat kabul etme iznini kaldýrma yetkisini içermektedir. 4389 Sayýlý Kanunun 14/4 Maddesi: Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurumunun, bir bankanýn yönetim ve denetimini doðrudan ya da dolaylý olarak, tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran ortaklarýn, banka kaynaklarýný bankanýn emin þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek biçimde doðrudan veya dolaylý olarak kendi lehlerine kullandýklarýný veya bankayý bu suretle zarara uðrattýklarýný tespit ettiði takdirde BDDK'nýn, en az beþ üyesinin ayný yöndeki oyuyla alýnan kararla bunlarýn temettü hariç ortaklýk haklarý ile bankanýn yönetim ve denetimini Fona devretme yetkisini içermektedir. 5020 Sayýlý Kanun: 12 Aralýk 2003 tarihinde kabul edilen ve 26 Aralýk 2003 tarihinde Resmi Gazetede yayýnlanarak yürürlüðe giren, Bankalar Kanunu ile Bazý Kanunlarda Deðiþiklik Yapýlmasýna Ýliþkin 5020 Sayýlý Kanun ile, Fonun baðýmsýz ve özerk bir kurum haline getirilmesi baþta olmak üzere, özellikle Fon alacaklarýnýn tahsiline iliþkin yetkiler konusunda 4389 Sayýlý Kanunda önemli deðiþiklikler yapýlmýþtýr. 6183 Sayýlý Kanun Uygulamasý: 6183 Sayýlý Kanun esasen, devlete, il özel idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait mahkeme masrafý, vergi cezasý, para cezasý gibi asli; gecikme zammý, faiz gibi fer'i kamu alacaklarý ve ayný idarelerin akitten, haksýz fiil ve haksýz iktisaptan doðanlar dýþýnda kalan ve kamu hizmetleri icrasýndan doðan diðer alacaklarý ile bunlarýn takip masraflarý hakkýnda uygulanan bir kanundur. Anýlan Kanun, belirtilen alacaklarýn tahsiline iliþkin özel takip usulleri ve özel yetkiler içermektedir. Bu Kanunda düzenlenen en önemli yetki ise kamu kuruluþunun takip iþlemlerini icra dairesi aracýlýðýyla deðil doðrudan kendisinin yürütmesidir. 6183 Sayýlý Kanunda, kamu kuruluþlarýna, Kanun kapsamýndaki alacaklarýnýn tahsiline iliþkin, borçlunun mallarý üzerine ihtiyati haciz uygulama, haczetme ve nihai olarak da satarak alacaðýný tahsil etme imkâný tanýnmýþtýr. Diðer bir ifadeyle, 6183 Sayýlý Kanun, kamu kuruluþlarýna tahsil sürecini hýzlandýrýcý ve etkinleþtirici bir takým yetkiler tanýmaktadýr. 6183 Sayýlý Kanunda, Fon alacaklarý Kanun kapsamýnda sayýlmamýþ olmakla birlikte, 4389 Sayýlý Kanun ve 5411 Sayýlý Kanunda, Fonun bir kýsým alacaklarýnýn 114 TANIMLAR VE KAVRAMLAR
tahsili amacýyla Fona 6183 Sayýlý Kanun hükümlerini uygulama yetkisi verilmiþtir. Fon bu yetkiye istinaden, anýlan Kanun kapsamýnda yer alan alacaklarýnýn tahsiline yönelik doðrudan takip baþlatabilmekte, anýlan Kanunda belirtilen, ihtiyati haciz, haciz, satýþ gibi yetkileri kullanarak alacaðýný daha etkin bir þekilde tahsil etmeyi amaçlamaktadýr. Alacaðýn Temliki: Alacaðýn temliki, bir alacaðýn alacaklý tarafýndan baþka bir kimseye devredilmesidir. Bu devir iþlemi ile eski alacaklýnýn (temlik edenin) yerini yeni alacaklý (temellük eden) almakta, böylece temlik edilen alacak eski alacaklýnýn mamelekinden çýkarak yeni alacaklýnýn mamelekine dahil olmakta, alacaðý talep etmek hakký da yeni alacaklýya intikal etmektedir. Alacak Satýþý: Temettü hariç ortaklýk haklarý ile yönetim ve denetimi Fona devredilen bankalardan devralýnan tahsili gecikmiþ alacaklarýn ihale yoluyla satýþa çýkarýlmasý ve satýþ iþleminin gerçekleþtirilmesi sürecidir. Kesin Satýþ Yöntemiyle Alacak Satýþý: Alýcý (varlýk yönetim þirketi) ile satýcý (Fon) arasýnda imzalanan bir sözleþme kapsamýnda, satýcý tarafýndan satýþ portföyünü oluþturan kredi alacaklarýnýn, her türlü faiz ve fer'ileri (komisyon, masraf vb.) ile birlikte bir satýþ bedeli mukabili alýcýya devir ve temlik edildiði bir satýþ yöntemidir. Bu yöntemde, alýcýnýn satýn aldýðý portföyden elde edeceði tahsilatýn satýcý ile paylaþýmý sözkonusu olmayýp, sadece sözleþme kapsamýnda alýcýnýn belirlenen koþullar dahilinde satýn aldýðý bazý alacak kalemlerini süresi içinde iade etme hakký olabilir. Hasýlat Paylaþým Yöntemiyle Alacak Satýþý: Alýcý (varlýk yönetim þirketi) ile satýcý (Fon) arasýnda imzalanan bir sözleþme kapsamýnda, satýcý tarafýndan satýþ portföyünü oluþturan kredi alacaklarýnýn, her türlü faiz ve fer'ileri (komisyon, masraf vb.) ile birlikte bir bedel karþýlýðýnda alýcýya devir ve temlik edildiði ve alýcýnýn satýþ portföyündeki alacaklardan elde edeceði tahsilatýn (gider ve masraflar tahsilat tutarýndan düþülmeksizin) alýcý ile satýcý arasýnda paylaþýldýðý bir satýþ yöntemidir. Ayni Tahsilat: Arsa, tarla, daire, muhtelif taþýt aracý, makina ve bunun gibi gayrimenkul ve menkullerin borca karþýlýk Fona devredilmesi veya bankacýlýk mevzuatý gereðince bu varlýklarýn Fon adýna tescillerinin yapýlmasý yolu ile saðlanan tahsilatlarý ifade etmektedir. KENTBANK 115
Bankalararasý Para Piyasasý: Bankalar arasýnda kýsa vadeli fonlarýn alýnýp satýldýðý piyasalardýr. TCMB bünyesinde ayný adla iþlem gören piyasada bankalar kendilerine tanýnan limitler çerçevesinde, önceden belirlenen vadelerde TL alýmsatým iþlemi gerçekleþtirmektedirler. Bu piyasada, TCMB aracý konumu üstlenmekte olup (blind broker) alým-satýmý gerçekleþtiren taraflar birbirlerini bilmeden TCMB üzerinden (TCMB'yi taraf kabul ederek) iþlemlerini gerçekleþtirmektedirler. Para politikasý uygulamasýnda önemli bir fonksiyona sahip olan bu piyasada TCMB doðrudan faiz belirleyerek kýsa vadeli faizleri yönlendirebilmekte ve son kredi mercii fonksiyonunu yerine getirmektedir. TCMB dýþýnda, bankalarýn kendi aralarýnda bu tür iþlemleri gerçekleþtirdikleri ikincil piyasalar da mevcuttur. Borçluyu Ýbra Etmek: Alacaklýnýn, borçlusunda bulunan alacaðýndan tamamen veya kýsmen vazgeçmesine dair irade beyaný. Davadan Feragat: Davacýnýn, dava dilekçesinde istemiþ bulunduðu haktan tamamen veya kýsmen vazgeçmesidir. Feragat halinde davalýnýn rýzasýna gerek bulunmamaktadýr. Depo: Bir bankanýn diðer bir banka nezdindeki mevduatýna depo denilmektedir. Durulaþtýrma: Fona devredilen bankalarýn devir tarihindeki gerçek mali durumunun ortaya çýkarýlmasý amacýyla, bilanço kalemleri üzerinde yapýlan çalýþma neticesinde, aktif ve pasif kalemlerin deðerinin doðru olarak belirlenmesi ve mali tablolarýn buna göre yeniden düzenlenmesi iþlemidir. Fon Yönetim Kurulu: Fonun BDDK tarafýndan temsil edildiði 31 Aðustos 2000 29 Ocak 2004 döneminde, Fon adýna karar alma yetkisine sahip organdýr. Fon Kurulu: 5020 Sayýlý Bankalar Kanunu ile Bazý Kanunlarda Deðiþiklik Yapýlmasýna Ýliþkin Kanunla baðýmsýz bir kurul olarak kurularak 29 Ocak 2004 tarihinde göreve baþlayan ve 5411 Sayýlý Kanunda da bu özelliðini devam ettiren Fonun en üst karar alma organýdýr. Forward: Ýleri tarihli iþlemler anlamýndadýr. Belli bir kýymetin önceden belirlenmiþ bir fiyattan yine önceden belirlenmiþ bir tarihte teslim edilmesini öngörür. Ýþlemler, genellikle organize piyasalarda deðil, alýcý ve satýcýnýn karþý karþýya gelmesi ile taraflarýn ihtiyaçlarý doðrultusunda gerçekleþtirilir. Döviz, menkul kýymet, mal gibi alým-satýma konu araç üzerinden düzenlenebilen bu tür 116 TANIMLAR VE KAVRAMLAR
kontratlar fiyat riskini bertaraf etmenin yaný sýra spekülatif amaçlara da yönelik olabilir. Geri Kazaným Faaliyetleri: Fonun, kendisine devredilen bankalara aktardýðý kamu kaynaðýný, bankalardan devir ve temlik aldýðý tahsili gecikmiþ alacaklarý ve 5411 Sayýlý Kanundan kaynaklanan diðer alacaklarýný tahsil edebilmek ve nakde çevirebilmek amacýyla yürütülen dava, takip, satýþ, yönetim ve denetim devralma, indirim kampanyasý düzenleme, sulh vb. faaliyetlerin bütününe geri kazaným faaliyetleri denilmektedir. Hâkim Ortak: Bir bankanýn yönetim ve denetimini doðrudan veya dolaylý olarak tek baþýna veya birlikte elinde bulunduran, diðer bir deyiþle bankanýn yönetimi üzerinde esas söz sahibi olan ve banka yönetimini yönlendiren gerçek ve tüzel kiþilerdir. Ýade ve Tazmin: Mülga 4389 Sayýlý Kanunda: Bir bankanýn hâkim ortaklarýnýn, bankanýn emin þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek biçimde doðrudan veya dolaylý olarak kendi lehlerine kullandýklarý banka kaynaklarýndan veya bankayý bu suretle uðrattýklarý zarardan sorumlu tutulmalarý müessesesidir. 5411 Sayýlý Kanunda: Türk bankacýlýk mevzuatýnda, bir bankanýn hâkim ortaklarýnýn ve yöneticilerinin, bankanýn kaynaklarýný, bankanýn emin bir þekilde çalýþmasýný tehlikeye düþürecek þekilde doðrudan, dolaylý veya dolanlý bir þekilde kendi lehine kullanmasý veya dolanlý olarak üçüncü kiþilere kullandýrmasý veya bankayý bu þekilde zarara uðratmasý ve bu surette bankanýn Fona devrine sebebiyet vermesi halinde, kullandýklarý veya kullandýrdýklarý banka kaynaklarýný ve bankanýn bu nedenle uðradýðý zararý Fona ödemekle sorumlu tutulmalarý müessesesine iade ve tazmin denilmektedir. Diðer bir ifadeyle, bankanýn hâkim ortak ve yöneticileri, banka kaynaklarýný kendi menfaatlerine ve üçüncü kiþilerin menfaatine kullanmalarý halinde, bu kaynaklarý Fona iade etme ve bankanýn bu nedenle uðradýðý zararý da tazmin etmekle mükelleftirler. Karþýlýklý (Back to Back) Kredi: Bankadan yasal sýnýrlar çerçevesinde kredi temin etme imkaný kalmamýþ bulunan özellikle de bankanýn hâkim ortaðý þahýs ve gruplarýn baþvurduðu bir kaynak kullandýrma yöntemidir. Bu yöntem, iki KENTBANK 117
bankanýn aralarýnda anlaþarak, her birinin yasal çerçevede kredi veremeyecekleri þahýs ve gruplara, karþý bankadan kredi verdirmeleri þeklinde uygulanmakta, böylece her iki banka da yasal kýsýtlamalarý dolanmýþ olmaktadýr. Bu iþlemlerde karþýlýklý verilen kredilerin tutar, vade ve faiz oranlarýnýn genelde uyumlu olduðu görülmektedir. Kredibilite: Bankacýlýk alanýnda kredibilite, bankadan kredi kullanmak isteyen gerçek ya da tüzel kiþilerin, moralitesi, mali ve yönetsel yetkinlikleri ve genel finansal davranýþlarý itibarýyla kredi kullandýrýlabilir olup olmadýðýný ifade etmekte kullanýlýr. Külli Halefiyet Prensibi: TTK hükümlerine göre, birden fazla þirketin, þirketlerden birinin veya kurulacak bir þirketin bünyesinde birleþmesi halinde, devralan þirketin, ortadan kalkan þirketlerin yerine geçmesi ve bunlarýn bütün hak ve borçlarýnýn devralan þirkete intikal etmesi prensibidir. Likidite: Döviz, menkul kýymet, gayrimenkul gibi herhangi bir aktifi kýsa sürede ve sorunsuz bir þekilde (deðer kaybýna uðramadan) nakde çevirebilme gücünü ifade eder. Likidite Rasyosu: Bir bankanýn yabancý kaynaklarýný likit varlýklarýyla karþýlama gücünü ölçen bir orandýr. Birinci Derece Likidite Rasyosu = (Emre Hazýr Deðerler - Emre Hazýr Deðer Alýnan Mevduat Munzam Karþýlýklarý) / Vadesiz Yabancý Kaynaklar Ýkinci Derece Likidite Rasyosu = Emre Hazýr Deðerler / Vadesiz Yabancý Kaynaklar Üçüncü Derece Likidite Rasyosu = Emre Hazýr Deðerler ve Kýsa Vadeli Deðerler / Vadesiz ve Kýsa Vadeli Yabancý Kaynaklar Mali Sorumluluk: Mali sorumluluk, dayanaðýný TTK'dan alan ve bankanýn yönetim kurulu üyelerinin, kanuna ve þirket ana sözleþmesine aykýrý eylem ve iþlemleriyle þirkete verdikleri zararlardan þirkete, þirket alacaklýlarýna ve ortaklara karþý müteselsilen sorumlu olmalarýný ifade eden bir kavramdýr. Sorumluluk þartlarýnýn oluþmasý halinde, genel kurul kararý almak suretiyle þirket veya bu þart aranmaksýzýn da alacaklýlar ve ortaklar tarafýndan, sorumlu olan yönetim kurulu üyelerinin, þirket müdürlerinin ve bazý hallerde denetçilerin mali mesuliyetleri talep edilebilmektedir. 118 TANIMLAR VE KAVRAMLAR
Muarazanýn Men'i Davasý: Bir kimseye ait taþýnýr veya taþýnmaz mallar ile haklar üzerinde baþka bir kiþi tarafýndan iddia edilen hak veya bunlara yapýlan müdahale ve saldýrýnýn kaldýrýlmasý talebiyle açýlan davalardýr. Off-Shore Bankacýlýk (Kýyý Bankacýlýðý): Off-shore ya da kýyý bankacýlýðý, serbest bölgelerde faaliyet gösteren ve ulusal bankacýlýk sisteminin dýþýnda tutularak bazý muafiyetler tanýnan uluslarüstü bir bankacýlýk türüdür. Off-shore bankalar; yerel para birimi dýþýndaki bir para birimi cinsinden kurulduklarý ülkede yerleþik olmayan kiþi ve kurumlarla iþlem yapar, yurt içi bankalarýn tabi olduðu sýnýrlama ve kontrollerin çoðundan muaftýrlar. Ayrýca bu bankalarda çok sýký bir biçimde sýr saklama ilkesi uygulanýr. Off-shore bankalarda açýlan mevduat hesaplarý, kanuni karþýlýða ve vergiye tabi olmadýklarýndan yüksek getiri saðlarlar. Ancak tasarruf mevduatýnýn bütün niteliklerini taþýmalarýna raðmen yurt dýþýnda kurulu bir bankada bulunduklarýndan mevduat güvencesi dýþýnda kalýrlar. Ödeme Emri: Alacaðýn tahsili amacýyla baþlatýlan takip çerçevesinde, 2004 Sayýlý Kanun kapsamýnda Ýcra Dairesi Müdürlüðü, 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda ise alacaklý kamu idaresi tarafýndan, borcunu vadesinde ödemeyen borçlulara, belirtilen süre içinde borçlarýný ödemeleri veya mal beyanýnda bulunmalarý gereðini, borcun asýl ve fer'ilerini ve borcun ödenmemesinin hukuki sonuçlarýný bildirmek üzere gönderilen belgedir. Ödemeye Çaðrý Mektubu: Fonun 6183 Sayýlý Kanun kapsamýnda yer alan alacaklarýnýn takibine baþlamadan önce borçlulara gönderdiði, borcun miktarýný, ödeme süresini ve ödenmemesinin hukuki sonuçlarýný içeren belgedir. Özkaynak Açýðý: Bankanýn özkaynaklarýnýn mevcut kriter ve düzenlemelerde öngörülen özkaynak gereðini karþýlayamadýðý kýsmýdýr. Özkaynak açýðý aþaðýdaki þekilde hesaplanýr: Özkaynak Açýðý= Özkaynak Gereði - (Ana Sermaye + Katký Sermaye - Sermayeden Ýndirilecek Deðerler) Protokol: Fonun, kendisine devredilen bankalarýn hâkim ortaklarýndan, kurumsal veya bireysel borçlularýndan olan alacaklarýna iliþkin, söz konusu alacaðýn tahsili amacýyla imzaladýðý sözleþmeler protokol olarak adlandýrýlmaktadýr. KENTBANK 119
Repo: Bir kýymetin belli bir tarihte, belli bir orandan geri satým vaadi ile alýmýný ifade eder. Ýþleme konu olan kýymet, ödünç verilen para için teminat niteliðindedir. TCMB açýsýndan repo iþlemi açýk piyasa iþlemleri çerçevesinde, piyasaya, iþlem vadesi süresince, repoya tabi kýymetler karþýlýðýnda geçici olarak para verilmesini ifade eder. ÝMKB Repo Piyasasý: Bankalar ve diðer aracý kurumlar repo iþlemlerini ÝMKB bünyesindeki organize piyasada yapabildikleri gibi kendi aralarýnda da hiçbir sýnýrlamaya tabi olmaksýzýn gerçekleþtirebilmektedir. Bu piyasadaki tek sýnýrlamayý miktar oluþturmakta olup bankalar ve diðer aracý kurumlar birbirlerine tanýdýklarý limit kadar iþlem yapabilmektedir. Sermaye Yeterliliði Standart Rasyosu: Konsolide olmayan bazda hesaplanan özkaynak/ (kredi riskine esas tutar + piyasa riskine esas tutar + operasyonel riske esas tutar) standart oranýný ifade eder. Þahsi Ýflas: Bir bankanýn yöneticilerinin ve denetçilerinin, kanuna aykýrý eylem ve iþlemleri ile bankanýn iflasýna veya Fona devrine sebebiyet vermeleri halinde Fon, bu kiþilerin þahsen iflaslarýný mahkemeden talep edebilmektedir. Kanuna aykýrý iþlemlerin banka hâkim ortaðýna menfaat temin etmek için yapýlmýþ olmasý halinde hâkim ortaðýn da þahsen iflasý istenebilmektedir. Yönetici: 5411 Sayýlý Kanunda: Yönetim kurulu baþkan ve üyeleri, denetim komitesi baþkan ve üyeleri, kredi komitesi baþkan ve üyeleri, genel müdür, genel müdür yardýmcýlarý, bölge müdürleri, þube müdürleri, genel müdürlük merkez teþkilatýnda yer alan bölüm, kýsým, grup ve bunlara eþ deðer isimler altýnda faaliyet gösteren birimlerin yöneticileridir. Mülga 4389 Sayýlý Kanunda: Bir bankanýn yönetim kurulu ve kredi komitesi baþkan ve üyeleri ile genel müdür, genel müdür yardýmcýlarý ve imzalarý bankayý ilzam eden memurlarýdýr. 120 TANIMLAR VE KAVRAMLAR
KENTBANK 121
122
KAYNAKÇA
124
Baðýmsýz Denetim Firmalarýnýn Raporlarý Bakanlar Kurulu Kararlarý Bankacýlýk Düzenleme ve Denetleme Kurulu Kararlarý Bankalar Yeminli Murakýp Raporlarý Banka Yönetim Kurulu Kararlarý Banka Teftiþ Kurulu Baþkanlýðý Raporlarý Bilirkiþi Raporlarý Fon Baþkanlýk Makamý Olurlarý / Onaylarý Fon Denetim Daire Baþkanlýðý Raporlarý Fonun, Üçüncü Kiþiler / Mahkemeler / Ýcra Daireleri / Resmi Kurum ve Kuruluþlar ile Yaptýðý Yazýþmalar Mahkeme Kararlarý Fon Kurulu / Fon Yönetim Kurulu Kararlarý T.C. Baþbakanlýk Teftiþ Kurulu Raporlarý T.C. Cumhurbaþkanlýðý Devlet Denetleme Kurulu Raporlarý KENTBANK 125
126
KENTBANK 127
128