ESKĠġEHĠR VE ĠSKENDERUN DA TEMĠZ HAVA ĠÇĠN EL ELE BĠREYLER VE ENERJĠ TÜKETĠMĠ Tuncay DÖĞEROĞLU Anadolu Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi ESKĠġEHĠR 3 Temmuz 2009
Enerji kullanımı konusunda bildiklerimiz Bireyler olarak ısınma, ulaşım ve endüstriyel üretim için enerjiye ihtiyacımız var. Bu ihtiyaçlarımızı karşılamak üzere kullanılan kömür, odun, petrol ya da doğal gaz yakıldığında çeşitli hava kirletici bileşenler açığa çıkar. Yanma sonrasında açığa çıkan karbon dioksit (CO 2 ) ise yerküre atmosferini ısıtır ve sera etkisini güçlendirir. Enerjinin büyük bir miktarının boşa harcandığı bir gerçek; bu hem ekonomik kayıplara neden oluyor hem de çevreye zarar veriyor. 2
ENERJĠ ĠHTĠYACIMIZ Evsel (%34) Enerji İhtiyacımız Endüstriyel (%36) Ulaşım (%30) 3
GERÇEKLER En önemli enerji kaynağı olan petrol ve kömür gibi fosil yakıtlar hızla tükeniyor. Enerji üretim ve tüketim süreçlerinde ortaya çıkan sera gazı emisyonları küresel ısınma ve iklim değişikliğinin en önemli nedenleri arasında yer alıyor. Kullandığımız enerjinin %75 ini yurtdışından döviz ödeyerek satın alıyoruz. Evimizde ve ulaşımda tükettiğimiz enerjinin faturası aile bütçemizin en önemli kalemlerinden birini oluşturuyor. Ülkemizde, bina sektöründe %30, sanayi sektöründe %20 ve ulaşım sektöründe %15 olmak üzere enerji tasarruf potansiyelimiz olduğu tespit edilmiştir. 4
ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ Binalarda yaşam standardı ve hizmet kalitesinin, endüstriyel işletmelerde ise üretim kalitesi ve miktarının düşüşüne yol açmadan, birim hizmet veya ürün miktarı başına enerji tüketiminin azaltılmasıdır. Isıtma, aydınlatma ve ulaşım ihtiyaçlarımızı karşılarken, elektrikli ev eşyalarımızı kullanırken, kısacası günlük yaşantımızın her safhasında enerjiyi verimli kullanmak suretiyle, ihtiyaçlarımızdan kısıtlama yapmadan aile bütçesine, ülke ekonomisine ve çevremizin korunmasına katkı sağlamamız mümkündür. 5
Isıtma/soğutma Çamaşır yıkama/kurutma Aydınlatma Pişirme Evlerde Enerji Tüketimi Radyo/televizyon Çeşitli ev aletleri Banyo/su ısıtma Buzdolabı/derin dondurucu Bulaşık yıkama makinesi 6
Evsel Isınma ve Enerji Kayıpları Evlerde tüketilen enerjinin büyük bölümü (yaklaşık % 70 i) ısıtma için harcanıyor. 7
Bina ısıtması hem büyük enerji tüketimine yol açıyor hem de en kolay tasarruf imkanı sağlıyor. Kaynak: La maison Négawatts, 2005 100 m2, 250 m3 100 m2, 250 m3 100 m2, 250 m3 19 derece gündüz, 19 derece gündüz, 19 derece gündüz, 3 değişik Binanın özelliği 15 derece gece Kıışın gece panjurlar açık Yazın gündüz panjurlar açık Pencere alanı 16m2 3 m2si güneyde 15 derece gece Kışın gece panjurlar kapalı Yazın gündüz panjurlar % 85 kapalı Pencere alanı 16 m2 15 derece gece Kışın gece panjurlar kapalı Yazın gündüz panjurlar % 85 kapalı Pencere alanı 28 m2 22 m2si güneyde 11m2 si güneyde Duvar Yalıtımı Çatı Yalıtımı 7 cm içte 14 cm 7 cm içte 14 cm 10 cm dışta 20 cm Isıtma/soğutma İhtiyacı 14 300 Kwh 9 420 Kwh 5 057 kwh FARK % 34 % 65 8
AYDINLATMADA ENERJĠ TASARRUFU Evlerde aylık elektrik faturalarının yaklaşık %20'si aydınlatma amaçlı kullanıma aittir. Aydınlatmada enerji tasarrufunun basit tedbirlerle sağlanması bizim için önemli bir avantajdır. DüĢük verimli ıģık kaynakları yerine yüksek verimli ıģık kaynakları kullanılarak uygun aydınlatma ve enerji tasarrufu sağlanabilir. 9
Aydınlatma Verimleri 10
ELEKTRĠKLĠ EV ALETLERĠNĠN KULLANIMI Evlerdeki hemen hemen bütün aletler elektrikle çalıģıyor. Özellikle eski aletler (buzdolapları, çamaģır makineleri, çamaģır kurutucuları ve diğerleri) çoğunlukla gereğinden fazla elektrik tüketir. Soğutucu ve dondurucular evdeki elektrik tüketiminin yaklaģık 1/5 ini oluģturur. Bir soğutucu aletin enerji tüketimi, onun hangi enerji harcamasıyla ısıyı aletin iç kısmına ve tekrardan bu havayı dıģarıya taģımasıyla orantılıdır. Öyle ki, bu sayede aletin içindeki ısı arzu edilen dereceye ulaģabilsin ya da aynı derecede kalması sağlanabilsin. 11
ENERJĠ TASARRUFLU ÜRÜNLERĠN KULLANIMI Etikette yer alacak bilgiler aģağıdaki Ģekilde olmalıdır: I. Ġmalatçının adı veya ticari markası yazılacaktır. II. Ġmalatçının model tanımı belirtilecektir. III. Cihazın enerji verim sınıfı EK- V e uygun olarak belirlenecektir. Uygun harf ilgili ok iģareti ile aynı hizaya yazılacaktır. IV. Bir ürüne Avrupa Topluluğu Konseyi nin 880/92/EEC sayılı direktife istinaden Topluluk çevre etiketi ödülü vermesi halinde, çevre ödülü iģareti sözkonusu direktifte belirtilen kurallara uymak kaydıyla ürüne iliģtirilebilir. V. Enerji Tüketimi, 5 inci maddenin üçüncü fıkrasının (d) bendinde belirtilen standarda uygun olarak ve kwh /yıl cinsinden açıklanabilir. (24 saatteki tüketim x 365 belirtilecektir) VI. Yıldız vererek belirtilmesi gerekmeyen (çalıģma sıcaklığı > -6 C olan) tüm gıda saklama bölümlerinin net depolama hacmi toplamı yazılacaktır. VII. Yıldız vererek belirtilmesi gereken (çalıģma sıcaklığı -6 C olan) tüm dondurulmuģ gıda saklama bölümlerinin net depolama hacmi toplamı belirtilecektir VIII. VIII. Belirtilen standartlara göre dondurulmuģ gıda saklama bölmesinin yıldız sayısı. Bu bölme için yıldız verilmesi gerekmiyorsa bu satır boģ bırakılacaktır. IX. IX. Gürültü yazılacaktır. seviyesi (desibel cinsinden) 12
Örnek bir konutta ölçülen yıllık enerji tasarrufu Geleneksel cihazlar Verimli Cihazlar TV 555 kwh/yıl Diğer 660 kwh/yıl ÇamaĢır Makinası 285 kwh/yıl Buzdolabı+ D Dondurucu 1056 kwh/yıl 1789 ÇamaĢır Makinası 195 kwh/yıl Buzdolabı+ Dondurucu 333 kwh/yıl Aydınlatma 127 kwh/yıl Isıtma(k.po mpa) 100 kwh/yıl BulaĢık Makinası 295 kwh/yıl Kurutucu 380 kwh/yıl BulaĢık Makinası 295 kwh/yıl Isıtma (k.pompa) 300 kwh/yıl Aydınlatma 467 kwh/yıl Diğer 584kWh/yıl TV 231kWh/yıl Kurutucu 324kWh/yıl Toplam=3978 kwh/yıl Toplam=2189 kwh/yıl Kaynak: Twinning Project/Ademe-Enertec, EİE Tasarruf 1789 kwh/yıl %45 13
BOġA ÇALIġMA KAYIPLARININ AZALTILMASIYLA SAĞLANABĠLECEK KAZANÇ 14
TÜRKĠYE DE YASAL MEVZUAT Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı nın görevleri arasında ülkemizin yabancı enerji kaynaklarına bağımlılığının azaltılması, enerjinin etkin kullanılması, israfının önlenmesi, enerji maliyetlerinin ekonomi üzerindeki yükünün hafifletilmesi ve çevrenin korunması için enerji kaynaklarının ve enerjinin kullanımında verimliliğin artırılması bulunmaktadır. Bu amaçla; Enerji Verimliliği Kanunu 2007 yılında ve Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik ve eki hazırlanarak yürürlüğe girmiştir. 15
ULUSAL ENERJĠ VERĠMLĠLĠĞĠ HAREKETĠ 15/02/2008 tarihli 2008/2 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile kamu kurum ve kuruluşlarında enerjinin etkin ve verimli kullanılmasına yönelik tedbirler belirlenmiştir. Bu Genelge ile Ulusal Enerji Verimliliği Hareketi başlatılmış ve 2008 yılı Enerji Verimliliği Yılı ilan edilmiştir. www.eie.gov.tr Enerji verimliliğinin süratle ve etkili bir şekilde arttırılabileceği tedbirler arasında, aydınlatma amacıyla kullanılmakta olan akkor flamanlı lambaların yaklaşık 5 kat daha tasarruflu olan kompakt floresan lambalarla değiştirilmesi hususuna öncelik verilmektedir. 16
TEġEKKÜRLER... 17