Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Dr. Hişam Alahdab Anadolu Sağlık Departman Merkezi Tıbbi Direktör Yardımcısı Tarih
Sunum Planı Sağlıkta verimliliğin her düzeydeki önemi Verimsizliğin sebepleri Verimliğiliği artıran girişimler Verimlilik alanları Verimlilik ölçütleri Süreç verimliliği artıran yöntemler Sonuç
Dünya Çapında Sağlıkta verimlilik Sorunu Sağlık harcamaları giderek artmakta Harcanan kaynaklar karşılığında kazanılan değer yetersiz Değere dönüşmeyen harcamalar ( % 20-40 ) Verimsizlik, sağlık hizmetlerine ulaşımı zorlaştırıyor. World Health Report 2010
Ulusal düzeyinde sağlıkta verimsizlik sorunu Kaynakların adil dağılmasına engel olur Kronik hastalık yükünü artırır İş güç kaybına sebep olur Sağlık harcamalarının bir kısmını değere dönüşmesine engel olur Sağlık çalışanlarının motivasyon ve üretim isteği kaybına sebep olur
Kurumlar ve hastaneler düzeyinde verimsizlik Verimsiz bir kuruluş hizmetini sürdüremez İlerleme sağlaması mümkün olmaz Çalışan bağlılığı, motivasyonu ve üretkenliği etkilenir.
Sağlıkta verimsizliğin sebepleri 1. İlaç ile ilgili: Yüksek ilaç fiyatları ve muadil ilaç reçete edilmemesi Kalitesiz ve etkinliği yetersiz ilaçların üretimi Uygunsuz ve etkin olmayan ilaç kullanımı. World Health Report 2010
Sağlıkta verimsizliğin sebepleri 2. Sağlık ürünleri ve hizmetleri ile ilgili: hizmet sağlayacıların yarattığı talep, hizmet başı ödeme sistemleri. 3. Sağlık çalışanları ile ilgili: uygunsuz dağılım ve motivasyon düşüklüğü 4. Sağlık hizmetleri ile ilgili: Uygunsuz yatış ve uzamış yatış süresi Uygunsuz hastane hacmi Tıbbi hatalar ve düşük hizmet kalitesi World Health Report 2010
Sağlıkta verimsizliğin sebepleri 5. Sağlık sistemindeki atıklar ve yolsuzluklar. 6. Verimsiz girişimler. World Health Report 2010
DSÖ önerileri: Bilişim teknolojinin kullanımının artırılması Sağlık çalışanlarının motivasiyonun artırlması Hastanelerin verimliliğinin artırılması Tıbbı hataların azaltılması Atıklar ve yolsuzlukların engellenmesi İhtyaçların özenle değerlendirilmesi.
Sağlıkta verimliliği artıran girişimler Teknik değerlendirme Klinik protokoller Paket geri ödeme sistemleri Stratejik satınalma İK: Toplum sağlığı çalışanları, görev dağılımı. Bilişim teknolojisi «Accountability Systems»
Verimlilik alanları İnsanlar Süreçler Teknoloji
Süreç verimliliği artırmanın yöntemleri Daha düşük maliyet ile daha yüksek kalite elde etmek için daha iyi hasta güvenliği, sistemde daha iyi hasta akışı ve güvenirlilik gerekir. Yalın: Süreç akış analizleri Altı Sigma: DMAIC,KNA Kısıtlar teorisi Yalın altı sigma hibrit metodolojisi «Checklist» Kapsamlı birim bazlı güvenlik programı: «CUSP» İletişim araçları: SBAR
Yöntem Seçim Şeması Sistem DAA Sistem Kısıt Analizi Stratejik GAP Analizi Problem / İyileştirme Fırsatının Tanımlanması Evet Akış Problemi mi? Hayır Evet Kök neden biliniyor mu? Hayır Evet Çözüm biliniyor mu? Hayır Değer Akış Analizi (Kısıtlar Teorisi nin 5 Odaklanma Adımı ile Birlikte) Hemen Yap / Kısıtlar Yönetimi Hızlı İyileştirme Çalışması 6 Sigma / DMAIC
«Institute for Health Care Improvement» yaklaşımı Sağlık Hizmetlerinde değeri artırmanın yolları: 1- Kalite problemlerini ortadan kaldırmak 2- Kaliteyi artırırken maliyeti azaltmak 3- Hastaların beklentilerini genişletecek, değeri yüksek olarak görülen hizmetleri ve ürünleri sunmak. Martin LA,et al. Increasing Efficiency and Enhancing Value in Health Care. IHI Innovation Series white paper. Cambridge, Massachusetts: Institute for Healthcare Improvement; 2009.
1- Kalite problemlerini ortadan kaldırmak Hastane enfeksiyonlarını azaltarak hastaya ulaşan zararları minimalize etmek, maliyeti ciddi azaltıyor (ilaç harcamaları, uzamış yatışlar, yeniden yatışlar): University of Pennsylvania deneyiminde 85,607 dolar yatırım ile 2 yılda 1,2 miliyon dolar tasarruf sağlanmış. ( Yalın örneği) Michigan deneyimi: «CUSP» ve «Checklist» yöntemleri. 3 ayda Katater ile ilişkili enfeksiyon oranını 1000 de 2,7 den sıfıra indirildi. Tahmin edilen tasarruf yılda 30 milyon doları aşıyor. Pronovost P et al. N Engl J Med 2006;355:2725-32.
2- Kaliteyi artırırken maliyeti azaltmak Intermountain Healthcare deneyimi: Hastaların ventilatöre bağlı kaldıkları günleri % 60 azaltmayı başarmıştır. Yoğun bakım yatış süresinde % 30 azalmaya yol açmıştır. Açık kalp operasyonlarının maliyetini % 15 bu vesile ile azaltmıştır. Üç bin hasta bundan faydalandı ve her sene 5,5 miliyon dolar tasarruf sağlanmıştır.
2- Kaliteyi artırırken maliyeti azaltmak Washington Hospital Center deneyiminde : Altı Sigma örneği kan tetkiklerin sonuca ulaşmasını 60 dakikadan 46 dakikaya düşürmüştür. İyileştirilen süreç ve azaltılan atıklar insan gücüne ihtiyacı azaltarak yılda 79000 dolar tasarruf sağlamıştır. Hospital lab uses Six Sigma to reduce turnaround time and improve quality. ValuMetrix Services case study. Raritan, NJ: Ortho-Clinical Diagnostics, Inc.; 2004
2- Kaliteyi artırırken maliyeti azaltmak Anadolu Sağlık Merkezinden örnekler Ayaktan Hasta Randevulama Süreci: 11 katma-değersiz adım, 7 el değiştirme ortadan kaldırıldı. Mart 2011-Nisan 2013 ortalama kazanım 473.000TL MR Bakım, Kalibrasyon ve Onarım Süreci: 11 katma-değersiz adım, 7 el değiştirme ortadan kaldırıldı. Ortalama kazanım 80.000TL/yıl Geliştirme Çalışmaları: Kemoterapi randevulama modülü ve tıbbi kayıt kontrol modülü tıbbi kayıt hekim karneleri
3.Hastaların beklentilerini genişletecek, değeri yüksek olarak görülen hizmetleri ve ürünleri sunmak University of Pittsburg Medical Center deneyimi: Diz ve kalça replasman cerrahisi sürecini yeniden tasaralayarak komplikasyon oranı ve enfeksiyon oranı düşürülmüştür. Hasta memnuniyetini artırmıştır. Ağrı kontrolü ve yatış süresi kısaltılmıştır DiGioia A, Greenhouse P, Levison T. Patient- and family-centered collaborative care: An orthopaedic model. Clinical Orthopaedics and Related Research. 2007;463:13-19.
Atıkları azaltarak verimliliği artırmanın adımları Atıkları azaltmak kapasiteyi artırarak tasarruf sağlar 1. Finansı anlamak 2. Kapasite ve talebi anlamak 3. Toplam tasarruf potansiyelini belirlemek 4. Tasarruf potansiyeli olmayan alanları belirlemek 5. Atık azlatma alanlarını belirleyip çabayı oraya yoğunlaştırmak
Atık azaltarak verimliliği artıran etkenler Klinik kalite: hizmet koordinasyonu, komplikasyonlar ve advers olaylar, yeniden yatışlar İnsan Kaynağı: devir oranı, prim ödemeleri, hastalığa veya kazalara bağlı işgüç kaybı, çalışan verimliliği Hasta Akışı: Kapasitenin talebi karşılaması, hastanenin çıktıları, Tedarik zinciri: Toplu alımlar, İlaçlar, heba olmuş malzemeler Eşleşmeyen hizmetler: idari süreçlerde israf, hayat sonu bakımı, gereksiz işlem ve yatışlar.
Sonuç olarak Kaliteyi artırmak verimliliği artırır Atıklardan kurtulmak kapasiteyi artırarak verimliliği artırır Verimliliği artıran çalışmaların itici gücü: kaynak sınırlaması, sağlığa ulaşım sorunları ve artan maliyet Kapsamlı bir bakış açısı gerekir: Teknoloji, İnsan faktörleri ve Süreçler Kültürel değişim şart.
Teşekkürler... hisamalahdab@gmail.com hisam.alahdab@anadolusaglik.org Departman Tarih