İÇİNDEKİLER Önsöz Yararlanılan Kaynaklar Kısaltmalar GİRİŞ VII XXI XXXI Mİ A Genel Olarak 1-10 B İnceleme Plânı 10-11 BİRİNCİ BÖLÜM 14-99 PATENT LİSANS SÖZLEŞMESİNİN KONUSU SÖZLEŞMENİN HUKUKÎ NİTELİĞİ (Benzer Sözleşmelerle karşılaştırılarak) LİSANS HAKKININ HUKUKÎ NİTELİĞİ 1. PATENT LİSANS SÖZLEŞMESİNİN KONUSU 15-21 A Genel Olarak 15 B Kullanma kapsamı 16 C Patent lisans sözleşmesinin kapsamı 16-21 2. PATENT LİSANS SÖZLEŞMESİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ... 21-40 (Benzer sözleşmelerle karşılaştırılarak) A Genel Olarak 21-22 IX
B Patent lisans sözleşmesi ve benzer sözleşmeler... 22-36 I. Patent lisans sözleşmesi ve hasılat kirası (ya da adi kira) sözleşmesi 22-25 II. III. IV. Patent lisans sözleşmesi ve alım satım sözleşmesi 25-27 Patent lisans sözleşmesi ve ortaklık sözleşmesi... 27-35 1) Genel olarak 27-28 2) Patent lisans sözleşmesi ve ortaklık sözleşmesi benzeri sözleşme 28-31 3) Patent lisans sözleşmesi ve gerçek ortaklık sözleşmesi, 31-35 Patent lisans sözleşmesi ve karışık içerikli sözleşme 35-36 V. Genel değerlendirme ve sonuç 36-40 3. LİSANS HAKKININ HUKUKÎ NİTELİĞİ 40-99 A Olumlu ve olumsuz lisanslar 40-41 B Aynî ve şahsî lisanslar 41-42 I. Sorunun önemi 42-43 II. Patent lisans sözleşmesinin endüstrileşmiş ülkelerdeki düzenleniş şekline kısa bir bakış 43-56 1) Federal Almanya 43-45 2) Fransa 45-47 3) Diğer ülkeler 47-50 4) Özellikle İsviçre 50 a) BLUM/PEDRAZZINI'nin görüşleri 51-52 b) WYSS'm görüşleri 52-56 III. Lisans hakkının hukukî niteliği konusunda eski öğretide savunulan görüşler 56-61 IV. İsviçre hukukundaki yeni öğretinin diğer temsilcilerinin görüşleri 61-63 V. Lisans hakkının hukukî niteliği konusunda 1 X
İsviçre Federal Mahkemesinin vermiş olduğu kararlara kısa bir bakış 63-66 C Lisans hakkının hukukî niteliğinin öğreti ve yargı kararları karşısında genel değerlendirilmesi... 66-97 I. Genel olarak 66-69 1) Bölünebilirlik kuramı 69-72 2) Yararlanma haklarına ilişkin kuram 72-74 II. Lisans bir irtifak olarak düşünülebilirmi? 74-81 1) Medeni Yasaya göre irtifak hakları... 75-79 2) Kıyaslamaya karşı ileri sürülen görüşler 79-81 III. İrtifak haklarına ilişkin kuralların kıyasen lisansa uygulanması 81-88 1) Genel olarak 81-82 2) Gayrimenkul irtifakı olarak lisans... 82-34 3) İntifa olarak lisans 84-85 4) Diğer şahsî irtifak hakları olarak lisans 85-86 5) Lisans ve gayrimenkul mükellefiyeti 86-88 IV. Aynî ve şahsî lisans ayrımı 88-94 1) Lisansın patent siciline tescili 88-89 2) Lisans tescilinin hükümleri 90-94 a) Genel olarak 90-91 b) Lisans tescilinin kurucu ya da açıklayıcı olduğu 91-92 3) Sicile tescil göz önünde tutulmaksızın aynî (benzeri) ve şahsî lisansın ayırt edilmesi 92-94 V. Patent üzerinde ortak yetki 95-97 D SONUÇ 97-99 XI
İKİNCİ BÖLÜM 103-170 SÖZLEŞMENİN TARAFLARI, YAPILMASI (ŞEKLÎ). YORUMU, ÖNSÖZLEŞME, ŞARTA BAĞLI SÖZLEŞME, OPSİYON SÖZLEŞMESİ TİPLERİ, SÖZLEŞME İLE İLGİLİ DİĞER KAVRAMLAR 4. SÖZLEŞMENİN TARAFLARI 103-121 Genel olarak 103 I. Lisansda 103-104 II. Alt lisansda 104-108 Tasarruf yetkisini etkileyen hukukî durumlar 108-112 I. Kamulaştırma 108 II. İflâs 108-110 III. İcra 110-112 Sözleşmede taraf değişikliğine neden olan özel haller 113-120 I. Lisansın devri 113-116 II. Sözleşmenin devri 116-117 III. Birlik teşekkülü ve birleşme 117-120 5. SÖZLEŞMENİN YAPILMASI (Şekli) 121-125 6. SÖZLEŞMENİN YORUMU, ÖN SÖZ LEŞME, ŞARTA BAĞLI SÖZLEŞME, ve OPSİYON SÖZLEŞMESİ 125-130 A Sözleşmenin Yorumu 125-128 B Önsözleşme, Şarta bağlı sözleşme ve opsiyon sözleşmesi... 128-130 XII
7. SÖZLEŞME TİPLERİ 130-170 A Genel olarak 130-133 B Kullanım şekline göre lisans sözleşmesi tipleri 133-140 I. Geliştirme ve yeniden yapma lisansları... 133-134 II. Üretim lisansı 135-136 III. Montaj lisansı sözleşmesi 136 IV. Kullanma lisansı sözleşmesi 136-138 V. İthal lisansı sözleşmesi...... 138 VI. İhraç lisansı sözleşmesi 138-139 VII. Satış lisansı sözleşmesi 139-140 C Yöre ile sınırlı lisans sözleşmeleri 141-142 D Süre ile sınırlı lisans sözleşmeleri 142-143 E Kişiye bağlı lisans sözleşmesi ve işletme ya da teşebbüs lisansı sözleşmesi 143-144 F Teknik olarak sınırlanmış lisans sözleşmeleri... 145 G Nicelik bakımından sınırlandırılmış lisans sözleşmeleri 146-151 I. Parça lisansı 146-147 II. Götürü lisans 147-148 III. Karışık lisans 148-150 IV. Diğer özel hesaplama şekilleri 150-151 J Lisansdan doğan hakkın içeriğine göre lisans sözleşmeleri 151-154 I. Basit lisans sözleşmesi 151 II. İnhisari lisans sözleşmesi 151-154 K Tarafların iradeleri açısından sözleşme lisansı, zorunlu lisans.;. 154-167 I. Sözleşme lisansı 154-155 II. Zorunlu lisans 155-167 XIII
8. SÖZLEŞME İLE İLGİLİ DİĞER KAVRAMLAR 167-170 A Serbest lisans 167-168 B Yayın lisansı 168 C Birlik lisansı 168-170 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 171-302 PATENT LİSANS SÖZLEŞMESİNİN HÜKÜMLERİ II. 9. LİSANS VERENİN ANA YÜKÜMLÜ LÜKLERİ 173-180 I. Yararlanmanın sağlanması yükümlülüğü 174 Yararlanmanın devam ettirilmesine ilişkin yükümlülük 174-175 III. Patente ilişkin korunan hakdan feragat edilmemesi ile ilgili yükümlülük 176-179 IV. Lisans verenin lisans konusunu kullanma ve daha sonra lisans vermesi ile ilgili yükümlülükleri 179-180 10. LİSANS VERENİN SORUMLULUĞU 180-229 A Genel olarak 180-185 B Lisans verenin hukuki ayıplardan doğan sorumluluğu 185 II. III. I. Sözleşmenin yapılması sırasında patent hakkının şeklen mevcut olmaması 185-187 Sözleşmenin yapılması sırasında şeklen mevcut patentin, sözleşmenin devamı sırasında şekli varlığını yitirmesi 187 Patent hakkının maddi olarak mevcut olmaması 188 XIV
1) Sözleşmenin yapılması sırasında lisans verenin bu konuda bilgili oluşu 188 2) Sözleşmenin yapılması sırasında patentin iptal edilebilirliği konusunda lisans alanın bilgili oluşu 188 3) Her iki taraf sözleşmeyi yaparken patentin butlan nedeniyle iptal edilebilirliğini bilmekte iseler 189 4) Lisans konusu patentin maddeten mevcut olmaması konusunda tarafların bilgisiz oluşu 189 a) Başlangıçtaki imkânsızlık ve BK. m. 20 nin uygulanması 190 b) Lisans verenin BK. m. 189 uyarınca zapta karşı tekeffül yükümlülüğü 191 c) İfanm sonraki imkânsızlığı ve BK. m. 117 nin uygulanması... 191-192 d) Hataya ilişkin BK. m. 23. vd. hükümlerine dayanılması 192-193 e) Patent iptalinin sözleşmeye etkisinin önerilen çözüm yoları karşıgenel değerlendirilmesi 194-200 IV. Patentin Kısmî butlanı 201-203 V. Patentin kamulaştırılması ve zoralımı... 203-204 VI. VII. Patentin korunma kapsamının sınırlandırılması 204-205 Lisans verenin üçüncü kişilerin etkilerinden doğan sorumluluğu 205-213 1) Rüçhanlı kullanım hakkının etkisi... 206-207 2) Patentin bağımlılığının sözleşmeye etkisi 207-209 3) Zorunlu lisansın etkisi 209-211 4) Patentin sukutu 211-212 5) Gerçek buluş sahibinden başka bir kimsenin (Lisans veren) patent korunmasına kavuşmuş olmasından doğan so- XV
VIII. rumluluk (devir ve temlik davası - die Abtretungsklage) 212-213 Basit ve inhisari lisans farkına dayalı olarak lisans verenin sorumluluğunun genel değerlendirilmesi 213-216 C Lisans verenin maddi ayıplardan doğan sorumluluğu 216-229 I. Genel olarak 216-218 II. Lisans verenin patentin teknik niteliklerinden sorumluluğu 218-227 1) Lisans verenin tekeffülü 218-220 2) Lisans verenin patentin teknik icra edilebilirliği ve kullanılabilirliğinden sorumluluğu 220-227 III. Lisans verenin patentin zarar verici yan etkilerinden sorumluluğu 227-229 11. LİSANS VERENİN YAN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 229-260 I. Lisans verenin lisans konusu patentin devamını sağlamaya ilişkin yükümlülüğü 229 1) Yıllık patent harcını ödeme yükümlülüğü 229-230 2) Lisans verenin ref davasına ilişkin yükümlülüğü 230 3) Lisans verenin patentin sınırlandırılmasına ilişkin yükümlülüğü 231 4) Lisans verenin devir ve temlik davası açmasına ilişkin yükümlülük 231 II. Lisans verenin patent başvurusunda bulunmasına ilişkin yükümlülüğü 231 III. IV. Lisans verenin lisansı patent siciline tescil ettirmesine ilişkin yükümlülüğü 231-232 Lisans verenin teknik eleman gücünü lisans alanın yararına verme yükümlülüğü... 232-233 V. Lisans verenin lisans alana ait işçileri eğitme yükümlülüğü 233 XVI
VI. Lisans verenin teknik yardım yükümlülüğü 233 VII. VIII. IX. Lisans verenin mal teminine ilişkin bilgi verme yükümlülüğü 234 Lisans verenin rekabet yapmaktan kaçınma yükümlülüğü 234 Lisans verenin marka lisansını lisans alana verme yükümlülüğü 234-235 X. Lisans verenin patenti kazanacak olan kişiyi lisans sözleşmesine bağlı kılmaya ilişkin yükümlülüğü 236 XI. Lisans verenin ıslah ve yeni gelişimleri bildirim yükümlülüğü 236-237 XII. Lisans verenin patent ihlâllerinde takip yükümlülüğü 237-238 XIII. XIV. XV. XVI. XVII. XVIII. Lisans verenin patentin korunmasına ilişkin yükümlülüğü 238-239 Lisans verenin hukuki yardımda bulunma yükümlülüğü 239 Lisans verenin lisans alanı diğer lisans alanlara karşı korumasına ilişkin yükümlülüğü (Die Meistbegünstigungsklausel) 239-241 Lisans verenin lisans alana patenti devir etme yükümlülüğü 241 Lisans verenin lisans sözleşmesini başkasına devir etmeme yükümlülüğü 241-242 Lisans verenin güven ilişkisinden doğan diğer yükümlülükleri 242 12. LİSANS ALANIN ANA YÜKÜMLÜLÜKLERİ 242-260 A Genel olarak... 242-243 B Lisans bedelinin ödenmesine ilişkin yükümlülük 243-247 C Lisans alanın kulanım yükümlülüğü 247-250 XVII
I. İnhisari lisansda 250-252 II. Basit lisansda 252-253 j) Kulanma yükümlülüğünün şekli, başlangıcı ve sona ermesi 253-256 E Lisans alanın hesap verme yükümlülüğü 257-259 jr Lisans alanın reklâm yapma yükümlülüğü... 259-260 13. LİSANS ALANIN YAN YÜKÜMLÜLÜKLERİ 260-275 I. Saldırmazlık anlaşmasından doğan yükümlülük... 260-266 II. III. IV. Lisans alanın patent ihlallerini lisans verene zamanında bildirme yükümlülüğü... 266 Lisans alanın, lisans vereni mevcut diğer buluşlar ve sözleşme konusu patentin gelişimi ile ilgili konularda aydınlatma (bildirim) yükümlülüğü 266-268 Lisans alanın mal sağlanmasına ilişkin yükümlülüğü 268-269 V. Lisans alanın fiyat saptanmasmdaki bağımlılık yükümlülüğü 269 VI. VII. VIII. IX. Basit lisans alanın, patent sahibinin patenti kulanmasına katlanma yükümlülğü... 269-270 Lisans alanın alt lisansdan doğan yükümlülükleri 270 Lisans alanın sözleşme ilişkisini gizli tutma yükümlülüğü 270 Lisans alanın üretimi sınırlama ve ihracat yapmama yükümlülüğü 270-271 X. Lisans alanın üretimi üçüncü bir kişiye yaptırmaması yükümlülüğü 271 XI. Lisans alanın yıllık patent harcını ödemesine ilişkin yükümlülüğü 272 XVIII
XII. Lisans alanın sözleşmenin sona ermesinden sonraki yükümlülükleri 272 1) Belgelerin geri verilmesi yükümlülüğü, 272-273 2) Tanıtma ve takdim şekline ilişkin yükümlülükler 273 3) Üretimi sona erdirme şartına uyma yükümlülüğü 274-275 14. LİSANS ALANIN YARGILAMA HUKUKUNDAKİ DURUMU 275-292 A Lisans alanın iptal davası açmasına ilişkin aktif dava ehliyeti 275-276 B Lisans alanın iptal davasında pasif dava ehliyeti 276 C Lisans alanın tespit davasına ilişkin ehliyeti 277-278 D Lisans alanın üçüncü kişilerin patent ihlâlleri karşısında aktif dava ehliyeti sorunu 278-289 I. Genel olarak 278-282 II. Basit lisansda 282-286 III. İnhisari lisansda 286-289 E Lisans verenin patente yapılan tecavüzlere karşı dava yoluna başvurmaması halinde, lisans alanın hakları 289-292 15. PATENT LİSANS SÖZLEŞMESİNİN SONA ERMESİ 292-302 A Sözleşmenin süresinin sona ermesi 292-294 B Lisans sözleşmesinin süresinin dolmasından önce sona ermesi 294-296 I. Sözleşmede saptanan fesih nedenlerinin gerçekleşmesi 294 II. Yasal fesih nedenleri... 294-296 XIX
C Sözleşmeden dönme 296-297 D Sözleşmenin diğer nedenlerden dolayı sona ermesi 297-302 I. Taraflardan birinin ölümü 297-298 II. Taraflardan birinin iflası 299-301 III. İşlemin temelinin çökmesi 301-302 S O N U Ç 303-308 EK (I) ÖRNEK SÖZLEŞME 309-319 EK (II) PATENT KANUNU TASARISI 320-323 XX