İbrahim GEDİK Su Bilgi Sistemi Şube Müdürü 2013
Ulusal Su Bilgi Sistemi (USBS) o USBS Hedefleri o USBS Araçları o USBS Projesinin Aşamaları o USBS Nitelikleri o USBS Fizibilite Etüd Çalışması 2
Su ile ilgili mevcut bilgilerin kurumlar arası entegrasyonu sağlanarak bir portal aracılığı ile çevrim içi ilgili kurum/kuruluşlardan veri, analiz ve sonuçların çeşitli metodlarla alınması ve sunulması sistemidir. Meteoroloji Genel Müdürlüğü e-devlet DSİ Genel Müdürlüğü Sağlık Bakanlığı Enerji Bakanlığı Belediyeler Üniversiteler USBS Sektörel Su Tahsisi Vatandaş Harita Genel Komutanlığı Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İçişleri Bakanlığı (Valilikler İl Özel İdareleri Su verisini kullanan İlgili diğer Kurum ve Kuruluşlar 3
Ülkemizde pek çok kurum tarafından parçalı olarak üretilmekte olan su kaynaklarına ilişkin veriler, bir sistem dâhilinde bulunmaması Su verisi üretiminde mükerrerliğin yaşanması, Verinin sürekli güncel tutulamaması, Verilere ait metadata kataloğunun mevcut olmaması Veri paylaşımında sıkıntıların yaşanması Kurumlar kendi ihtiyaçlarına ve kendi belirledikleri standart yapıya göre harita ve CBS uygulamaları geliştirmesi 4
Hangi veriyi, hangi kurumun hangi ölçek ve standartta üreteceğinin belirsizliği, Birimler arasında eşgüdüm sağlanamaması, Su envanterine havza bazlı yaklaşan, sistematik, veri üretim tekerrürünü engelleyen, güncel veriye ulaşım ve paylaşımı sağlayan doğru bir yaklaşım gerekliliği Ulusal ölçekte bir su bilgi sisteminin kurulmasını zaruri kılmaktadır. 5
BAKANLIK BİRİMLERİMİZİN GÖREV ALANLARI VE HAVZALARIMIZ 6
7
Bu bağlamda 4 Temmuz 2011 Tarihli ve 27984 (1. Mükerrer) Sayılı Resmi Gazete yayımlanan 645/KHK nın Madde 20 ğ) bendinde Ulusal su veri tabanlı bilgi sistemini oluşturmak hükmü gereği söz konusu bilgi sisteminin oluşturulması zorunlu kılınmıştır. 657 Sayılı KHK:(2. madde fıkra (2)) Kamu kurum ve kuruluşları sahip oldukları su ile ilgili bilgi ve verileri, talep edilmesi halinde, su veri tabanına işlenmek üzere Su Yönetimi Genel Müdürlüğüne vermekle mükelleftir. 8
Ulusal Su Bilgi Sistemi (USBS) o USBS Hedefleri o USBS Araçları o USBS Projesinin Aşamaları o USBS Nitelikleri o USBS Fizibilite Etüd Çalışması 9
Kurumların veri tabanları, Bilgi Sistemlerinin ve CBS yaklaşımlarının incelenmesi (TUCBS Hidrografya, Eylem-75, DSİ-SVT, TUMAS vb.) Su verisini kullanan kurumlar ile bir araya gelerek ihtiyaç duyulan veri ve sorgulamaların belirlenmesi, Kurumların Bilgi Sistemlerinin güçlendirilmesini sağlayacak tavsiyelerde bulunmak Çalışmalarımızın daha hızlı, şeffaf, güvenilir, etkin ve nitelikli olarak yapılması, Kurumlar arasında veri alışverişinin hızlı ve sağlıklı şekilde sağlanması, 10
Hedefimiz, USBS projesi yapılabilir görüldükten sonra, Su stresi altındaki bir ülke durumunda olan Türkiye nin su politikalarına yön verebilmesi için su ile ilgili her türlü veriyi içerisinde barındıran Türkiye nin ni yılına kadar oluşturmak ve suyun kalite ve miktarına yönelik bilgileri içeren nehir-havza bazlı su envanterini çıkarmaktır. Eber G. Aksehir G. Akarçay Havzası Alt Havzalar Mikro Havzalar Göller Akarsu (Hesaplanan havzaya göre) Akarsu (Strahler metoduna göre)
Ulusal Su Bilgi Sistemi (USBS) o USBS Hedefleri o USBS Araçları o USBS Projesinin Aşamaları o USBS Nitelikleri o USBS Fizibilite Etüd Çalışması 12
Harita Grafik Tablo Rapor Makale ve haberler Su Kütlesi Su Kullanımı Kuraklık Su Bilgi Sistemi Su Kalitesi Taşkın Gerçek Zaman Haftalık 15 Günlük 21 Günlük Aylık Yıllık İki Tarih Arası
Ulusal Su Bilgi Sistemi (USBS o USBS Hedefleri o USBS Araçları o USBS Projesinin Aşamaları o USBS Nitelikleri o USBS Fizibilite Etüd Çalışması 14
1 Fizibilite Raporu hazırlanacaktır. 2 Su ile ilgili bütün kurum ve verilere hitap eden bir Ulusal Su Bilgi Sistemi hazırlanacaktır. 3 4 Hazırlanan USBS ye, paydaş kurumların sistem yapılarına müdahale edilmeksizin, veri entegrasyonu yapılacaktır. Bakanlığımız çalışmaları bünyesindeki projeler için web tabanlı CBS altyapısı tesis etmek ve bütün kurumların uygun gördüğü sistemleri entegre edildikten sonra, online veri güncellemesi yapılabilmesi için web uygulamaları hazırlanacaktır. 5 USBS internet ve intranet ortamında verilen yetkiler dahilinde, diğer kurumlar, Bakanlık birimleri ve personeli ile paylaşılacaktır. 15
Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Ulusal Su Bilgi Sistemi (USBS) o USBS Hedefleri o USBS Araçları o USBS Projesinin Aşamaları o USBS Nitelikleri o USBS Fizibilite Etüd Çalışması 16
Her kurumun portaliyle uyumlu olacak ve eş-zamanlı, web tabanlı (WMS, WFS, WTS, WRS vb.) veri paylaşımı yapabilecek yetenekte olacaktır. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Tabanlı olacaktır. Ulaşılabilir, sorgulanabilir, paylaşılabilir ve denetlenebilir bir ortam sunacaktır. INSPIRE ISO ve OGC ile TUCBS standartları çerçevesinde olacaktır. Sistem; taşkın, su kütlesi, su kalitesi, kuraklık, su kullanımı ana başlıklarını ihtiva edecek ve havza bazında ele alınacaktır. Yetkilendirme çerçevesinde paydaşlara ve vatandaşa veri servisi yapacaktır. Veri paylaşımı, kurumların veri paylaşımı politikalarına uygun yapılacaktır. KYM Başbakanlık Eylem Planı ile mevzuat desteği sağlanacaktır. 17
USBS-Arazi üzerinde ki su bileşenleri Yer altı ve yerüstü suları Tatlı su (Nehir, dere, çay, göl, gölet, baraj) Sodalı - tuzlu su(göl, kıyı- deniz suyu) Jeotermal Sular İçme ve kullanma suyu Sulama Suyu Her biri farklı kurumların ilgi alanına giren her çeşit su
TAKBİS MAKS ORBİS UYAP USBS Ülkemizde CBS Standardı Hiyerarşisi ISO OGC INSPIRE CBS GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TUCBS, UVDM ISO: International Standartization Organization OGC: Open Geospatial Consortium Inspire: Infrastructure for Spatial Information in the European Community TUCBS: Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi UVDM: Ulusal Veri Dönüşüm Modeli KURUMLARARASI VERİ DEĞİŞİMİ KURUMLARASI STANDARTLAR
Ulusal Su Bilgi Sistemi (USBS) o USBS Hedefleri o USBS Araçları o USBS Projesinin Aşamaları o USBS Nitelikleri o USBS Fizibilite Etüd Çalışması 20
USBS projesinin yapılabilirliği ortaya konulacaktır. Böylece projenin gerçekleştirilmesi için gerekli maliyet, projelerin hayata geçmesi ile elde edilecek fayda analizleri yapılmış olacaktır. Fizibilite raporu150 (yüz elli) günde tamamlanacaktır. Fizibilite çalışması Danışmanlık kapsamında ihale edilecektir. Paydaş Kurumlar Fizibilitenin her aşamasında aktif rol alacaktır. 21
FİZİBİLİTE ETÜDÜ İŞ PLANI BASAMAKLARI PAYDAŞ ANALİZİ Paydaş kurumların suya ait mevzuat ve standartları incelenecektir. KURUMSAL YAPI ANALİZİ Analiz yapılan paydaş kurumların su verisinin toplanması/yayınlanması konusunda yapılması planlanan yeni projeler (BT projeleri de dahil) incelenecek Her bir paydaş kurumun su ile ilgili veri grupları, kullandıkları uygulama yazılımlarına ilişkin bilgileri analiz edilecek. Analiz yapılan paydaşın hali hazırda bulundurduğu su verisine ait ilişkisel veri modeli diyagramı ile veri altyapısı detaylı şekilde analiz edilecek, sistem ve ağ yapıları ortaya konulacaktır. PAYDAŞ VERİ ANALİZİ Analiz çalışmaları sonucunda elde edilen hidroloji, hidrojeoloji ve hidrografi terimleri toplanacak, meta veri portalı ile ortak bir veri sözlüğü çalışmaları yapılacak Veri mükerrerliğinin olduğu durumlar tespit edilecektir NİHAİ ÇIKTI Fizibilite Raporu. 22
Fizibilite Kapsamında Öngörülen PAYDAŞ KURUMLAR 1- Orman ve Su İşleri Bakanlığı Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Orman Genel Müdürlüğü Meteoroloji Genel Müdürlüğü Su Enstitüsü 2-İçişleri Bakanlığı/Valilikler/Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü Ankara Valiliği (İl Özel İdaresi) Bursa Valiliği (İl Özel İdaresi) Ankara Büyükşehir Belediyesi İstanbul Büyükşehir Belediyesi Trabzon Belediyesi Aydın Belediyesi 3-Gıda,Tarım Hayvancılık Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü 4-Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü 5-Sağlık Bakanlığı 6-Harita Genel Komutanlığı 7-Kalkınma Bakanlığı/Türkiye İstatistik Kurumu 8-Çevre ve Şehircilik Bakanlığı CBS Genel Müdürlüğü Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü 9-Ankara Üniversitesi/Su Yönetimi Enstitüsü 10-Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 23
Paydaş Kurumlar ile Fizibilite Süreci Nasıl İlerleyecektir? Fizibilite etüdü kapsamında paydaş kurumlara yerlerinde ziyaretlerde bulunulması, Ziyaret kurumsal ve veri analizi için yapılması, Paydaş ziyaretleri danışman ve Bakanlığımız personel/personelleri eşliğinde yapılması, Yapılacak ziyaretlerde Paydaş Kurumun Bakanlığımıza bildirdiği odak noktası personel/personeller ile irtibat kurulması, Paydaş Kurumlar ile Ankara dışında 100 kişilik 3 günlük bir değerlendirme toplantısı yapılması planlanmaktadır. 24
Paydaşların USBS Projesi kapsamındaki önemi Nedir? Fizibilite raporu ağırlık olarak Paydaş Kurumları kapsamaktadır. Paydaş kurumlardan alınan verilere istinaden USBS nin potansiyeli ve uygulanabilirlik yönündeki gerçekleştirilebilecektir çerçevesi ortaya çıkacak ve kurulumu Bu bağlamda paydaş kurumlar bu projede kilit önem arz etmektedir. Paydaş kurumlar tarafından sağlanan verilerin doğruluğu ve sağlıklı oluşu ile ulusal ölçekte önem arz eden ve ulusal menfaat içeren bu proje hayata geçebilecektir. 25
İbrahim GEDİK Su Bilgi Sistem Şube Müdürü Tel: 207 59 48 E-mail: igedik@ormansu.gov.tr 26