Türkiye nin Milli Güvenliği: Durum ve Gelecek Prof. Dr. Sadi Çaycı Başkent Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi Müdürü 07/11/14 1
Dünya: Jeopolitik Anormallikler 07/11/14 2
ABD - Türkiye Asimetrik ilişki. Obama Yönetimi öncesi Obama Yönetimi sonrası ilişkiler. Ortak payda: Ortak değerler ve ortak çıkarlar (?). Osmanlı nüfuz bölgesini yeniden oluşturmak. Fetih ve Fatih söylemleri. Gelecek: ABD nin ulusal çıkarlarının gerekleri belirleyici etken. (Karşılaştır: ABD - İsrail ve ABD Suudi Arabistan ilişkileri). 07/11/14 3
Avrupa Birliği Hedef: Avrupa ailesi Avrupa BD. Uygulama: AET > AT > AB. Aşamalar: Anayasa girişimi > Lizbon Andlaşması. Gerçekler sınırlar: Britanya Fransa Almanya Polonya. Ulusal çıkar > ortak çıkarlar. Türkiye: Yeni Türkiye : Avrupa daki yeri ne olabilir? İletişim arzusu ve yeteneği - uzlaşma kültürü zayıf. Politikalar ve uygulamalar, gerçeklerle uyumlu değil. 07/11/14 4
Örnek: Ölüm Cezasına Yaklaşım 07/11/14 5
Kıbrıs Uyuşmazlığı Taraflar: Türkiye Yunanistan Birleşik Krallık Kıbrıs Cumhuriyeti. Durum: GKRY. Birleşik Krallık Egemen Üsleri. KTFD > KKTC geleceği. Çözüm süreç: BM AB - ABD. Anahtar unsur: Türkiye KKTC etkin garanti. Not: İnsani müdahale seçeneği? Yeni durum: Doğu Akdeniz. 07/11/14 6
Doğu Akdeniz Milletlerarası hukuk: Kişilik kavramı işlevi - etki ve sonuçları. Durum: Türkiye Yunanistan. Birleşik Krallık Egemen Üsleri. Kıbrıs Cumhuriyeti > GKRY > KKTC. Bölge ülkeleri: İsrail Mısır Lübnan Suriye. ABD - AB. 07/11/14 7
Doğu Akdeniz Milletlerarası ilişkiler temel ilkeler: Devletlerin egemen eşitliği karşılıklılık. Türkiye KKTC: Milletlerarası hukuk durum etki ve sonuçları. Deniz yetki alanları münhasır ekonomik bölgeler: İnce ayırım - egemen haklar sınırlandırma sorunları. Milletlerarası siyaset strateji seçenekler: Anlaşma / uzlaşma / çatışma / çözümsüzlük. 07/11/14 8
Dış Politika En sağlam çıkış noktası: Miletlerarası hukuk temelinde, ortak çıkarlar. Sınırlar: Yetenek güç. Türkiye - zafiyet: monşerler > Sıfır sorun > değerli yalnızlık > yeni Türkiye ABD AB. RF. İran. İsrail Filistin. Irak Suriye Mısır Afganistan. 07/11/14 9
Gizli / Örtülü Harekat Kavramsal boyut. Uygulama yöntemler - ince ayırımlar. Devletin sorumluluğu. Karşılaştır: Devlete ait araçlarla komşu ülkedeki muhalif gruplara silah ve mühimmat nakli. 07/11/14 10
Küresel Güç Yetenek - Sınırları 07/11/14 11
Güncel Soru: 07/11/14 12
Kürtler Kürdistan 07/11/14 13
Kürtler Durum: İran - Irak Suriye Türkiye. Sorun: Kuzey Irak - geleceği. Sorun: Güneydoğu - geleceği. PKK - strateji: Terörizm > ayaklanma > iç savaş. AKP: Kürt açılımı çözüm süreci çelişkiler. 07/11/14 14
Büyük / Geniş Ortadoğu Projesi? 07/11/14 15
Değerlendirme İnce ayırım: Komplo teoriciliği kolaycılığı istihbarat yeteneğine dayalı öngörü ve hazırlıklı olma çabaları. Gerçek: Kötü yönetimler kötü niyet ve düşmanlıklar üzerine kurulu düzenler yetersiz eğitim ve hukuk kültürü - ahlak zayıflığı. Hukukun üstünlüğü ilkesine değil, hükümetin üstünlüğü ilkesine dayalı yönetim anlayışı ( rule of law versus law of rule ). 07/11/14 16
ABD - Avrupa Gizli ve örtülü harekat yetenekleri. Böl ve yönet vb. iddialar - gerekçeler: Sorumluluğu üstlenmemeye yönelik kaçamak çocuğu koruma sendromu. Karşılaştır: Birleşik Krallık: İngiltere Galler İskoçya Kuzey İrlanda Kanal bölgesi. ABD / Almanya: Eyalet yönetimleri. AB: Ulus devletler bütünleşme süreci - sınırları. 07/11/14 17
ABD - Avrupa Olan: Güçleri oranında, diğer devletlerin gelişen olayları etkileme yönlendirme ve bu ortamlardan yararlanma çabası. Her devlet böyle yapar. İnce ayırım: Olağan: Etkileme fırsatçılık. Sanal: Bir başka devleti millete aykırı şekilde güç kullanarak yeniden yapılandırma. 07/11/14 18
İç Güvenlik Ulusal yerel sorumluluk. Önleyici yaklaşım: Aşırı akımlar Anayasa düzeninin korunması. Devlet dışı olulumlara karşı. Hükümete karşı. Düzeltici yaklaşım: Terörle mücadele. Ayaklanmaya karşı koyma. En kötü senaryo: İç savaş. 07/11/14 19
Lawfare : Hukuku Kötüye Kullanarak Mücadele Genel yaklaşım: Terör örgütleri bakımından, hukuk da bir mücadele savaş aracı. Tanım: Stratejik askeri veya siyasi amaçlara ulaşmak için, hukukun kötüye kullanılması. Örnek: Milletlerarası hukuk insan hakları hukuku - amaçlarına aykırı olarak manipülasyon. 07/11/14 20
Lawfare : Hukuku Kötüye Kullanarak Mücadele Bu yaklaşımlar, hem devlet, hem de devlet dışı oluşumlar bağlamında, iç hukuk düzenlerinin liberal demokrasinin amaçlarına aykırı olarak kötüye kullanılması biçiminde de geçerli. İnsan hakları hukukunun gereği gibi uygulanmaması veya hukukun ölçüsüz ve taraflı bir şekilde uygulanması da bu kapsamda. 07/11/14 21
Lawfare : Hukuku Kötüye Kullanarak Mücadele Amaç: 1. Milli güvenlik ve kamu düzeni konularında ifade özgürlüğünü durdurmak ve cezalandırmak. 2. Demokratik devletlerin egemenliğini yasadışı kılmak. 07/11/14 22
Lawfare : Hukuku Kötüye Kullanarak Mücadele 3. Demokrasilerin terörle mücadele ve başarı yeteneğini engellemek. 4. Silahlı çatışma hukuku ile insan hakları hukukunu bilerek karıştırmak. 5. En gerekli olduğu durumlarda bile, insan hakları hukukunun uygulanmasını önlemek. 07/11/14 23
Ayaklanma İç Savaş: Örnek Olaylar Kanada Quebec. İspanya - Katalonya. Birleşik Krallık - Kuzey İrlanda - İskoçya. Kolombiya. Somali. Afganistan. RF - Çeçenistan. Ukrayna - Kırım. 07/11/14 24
Anayasa Düzeninin Korunması Hükümet Anayasal düzen gerekleri. Durum: Yeni Türkiye Cumhuriyet in restorasyonu söylemleri. Anayasayı ihlal etki ve sonuçları seçenekler? 07/11/14 25
Toplum: Tehlikeli Kutuplaşma 07/11/14 26
Anayasa Düzeni - Uygulama 07/11/14 27
Anayasa Düzeni Milli Güvenlik 07/11/14 28
Hükümetin Üstünlüğü 07/11/14 29
Hükümetin Üstünlüğü 07/11/14 30
Hükümetin Üstünlüğü 07/11/14 31
Türkiye: Devletin Sürekliliği? 07/11/14 32
Kolaycı Kurnazlığa Dayalı Siyaset Çıkış noktası: Milliyetçilik / din / diğer ideoloji. Strateji: Dogmatik tartışılamaz ve değiştirilemez bir değerler sistemi yaratmak / mevcut olanlarını kötüye kullanmak. Hedef: Tartışılamaz, sorgulanamaz, denetlenemez ve sürekli güç sahibi olabilmek, karşıtları etkisiz kılabilmek. Engel: Hukukun üstünlüğü ilkesi ve gerekleri. Örnek olay: Anayasa Mahkemesi nin kuruluş ve işleyişinin tarihçesi görev ve yetki alanının olabildiğince sınırlandırılması. 07/11/14 33
Siyasal İslam Tanım: Belli bir mezhebe dayalı olarak İslam Devleti küresel hilafet kurma girişimleri. Amaç: Din üzerinden siyaset ve milliyetçilik + sorgulanamayan denetimsiz - sınırsız otorite sahibi olma arzusu. Yöntem: Demokrasi / cihat. Karşılaştır: Komünist ideolojinin örgütlenme, strateji ve yöntemleri. Örnek: İran, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Türkiye. 07/11/14 34
Müslüman Kardeşliği (?) 07/11/14 35
Atatürkçülük / Kemalizm? Atatürk: Dogmalara karşı. (Karşılaştır: CHP altı ok ). Hayatta en gerçek yok gösterici: Bilgi bilim. (Din karşıtlığı yok). Ulusal hedef: Çağdaş uygarlık düzeyini geçmek. (Batı Avrupa?) 07/11/14 36
Atatürkçülük / Kemalizm? Uygulama: 1924 (Atatürk) Anayasasının 1961 de bütünüyle yürürlükten kaldırılması. 1982 de tekrar, onun görüşlerinin kutsal bir ideoloji haline dönüştürülmesi çabası. Siyasal İslamın yolunu açan olumsuz uygulamalar. Sonuç: Devletin, bürokrasinin halktan kopması. 07/11/14 37
Milli Eğitim: Durum Onuncu Yıl Marşı ndaki, Türke durmak yaraşmaz, Türk önde, Türk ileri mesajının, trafikte kırmızı ışıkta durmamak, önündeki her aracı sollamak veya sağlamak şeklinde anlaşılmasını önleyemeyen bir milli eğitim düzeni var. Milli birliğin çağdaş - ortak unsurlarını / paydasını temsil edecek ortalama vatandaş profili oluşturulamamış. 07/11/14 38
Din Öğretimi ve Eğitimi: Durum İlahiyat fakülteleri. İmam-hatip liseleri. Kuran kursları. Kayıt dışı faaliyet. Aile. 07/11/14 39
Din Öğretimi ve Eğitimi: İnce Ayırım Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretimi: Devletin görevi. Belli bir din veya mezhebe özel din eğitimi ve öğretimi. Özel alan konusu. Devletin denetim ve gözetim işlevi, Anayasa düzeninin korunmasıyla sınırlı. 07/11/14 40
Diyanet İşleri: Durum Örnek: Belli bir hastalığa karşı aşı yapılması konusunda Sağlık Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığının farklı görüşler açıklaması. İkilem: Kamusal eylem ve işlemlere, Devlete, topluma ve bireylere Devlet mi, yoksa Diyanet İşleri Başkanlığı nın fetvaları mı yön verecek? 07/11/14 41
Din İşlerinin Yönetimi Dayanak: Vicdan ve din özgürlüğü. Örgütlenme karmaşa: Diyanet İşleri Başkanlığı Patrikhaneler Alevi dernek ve vakıfları Türkiye Diyanet Vakfı vd. Çerçeve kanun gerekli. Unutuluyor: Dinden özgürlük - kamusal alana ve Anayasa düzeninin korunmasına ilişkin sorunlar. 07/11/14 42
Demokrasi İnsan Hakları Mülk devlet. Polis devleti: Faşizm, komünizm, teokrasi. Hukuk devleti. İnsan haklarına dayalı devlet. Özet: İnsanlık tarihi, yönetenlerin gücünün denetlenmesi ve dengelenmesi mücadelesi. 07/11/14 43
Demokrasi İnsan Hakları Çağdaş demokrasi: Milli irade milli egemenlik. Çoğulculuk. Hukukun üstünlüğü. Kuvvetler ayrılığı yargının özel durumu. Milli eğitim yüksek öğretim üniversiteler. Karşılaştır: Türkiye durum? 07/11/14 44