TEKDÜZEN MUHASEBE SİSTEMİ 2GÜN 2.GÜN - 1. SAAT DÖNEN VARLIKLAR İLE İLGİLİ MUHASEBE İLKE VE POLİTİKALARI HAZIR DEĞERLER MUHASEBE POLİTİKALARININ TANIMI VE ÖNEMİ Muhasebe politikaları, işletmelerin finansal tablo düzenlemek ve sunmak üzere uyguladığı ilkeler, esaslar, gelenekler ve kurallar bütününden oluşmaktadır. 2 1
MUHASEBE POLİTİKALARININ TANIMI VE ÖNEMİ İşletme yönetimi, önceden tanımlanmamış olan bir konu ile karşılaştığında, işletme nin finansal tablolarını kullananlara en yararlı bilgiyi sağlayacak biçimde, muhasebe politikalarını oluşturur. 3 MUHASEBE POLİTİKALARININ TANIMI VE ÖNEMİ Yönetim, bu politikayı belirlerken aşağıdaki hususları göz önünde bulundurur a) Benzer konularla ilgili Türkiye Muhasebe Standartlarını, b) Varlıkların, yabancı kaynakların, özkaynakların, gelir ve kârlar ile gider ve zararların tanımlanmasında, tahakkuk ve değerlendirilmesinde esas alınan kriterler ve yöntemleri, (a) ve (b) paragraflarıyla uyumlu olma koşuluyla, diğer standart saptama organlarının genel kabul görmüş sektör uygulamaları. 4 2
DÖNEN VARLIKLAR Dönen varlıklar; işletmelerin bir yıl veya daha kısa sürede nakde dönüştürmeyi bekledikleri varlıklardan oluşmaktadır. Bilançonun varlık kısmının ilk bölümünü oluştururlar. TMS hesap planı içerisinde 1 ile başlayan bütün hesaplar bu sınıf içinde yer alırlar. 5 DÖNEN VARLIKLARIN İÇERİĞİ Dönen Varlıklar sınıfı aşağıdaki hesap gruplarından oluşmaktadır: 10. Hazır Değerler 11. Menkul Kıymetler 12. Ticari Alacaklar 13. Diğer Alacaklar 15. Stoklar 17. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri 18. Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları 19. Diğer Dönen Varlıklar 6 3
DÖNEN VARLIKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNDE UYGULANAN MUHASEBE İLKE VE POLİTİKALARI Dönen varlıkların muhasebeleştirilmesinde uygulanan muhasebe ilke ve politikaları, dönen varlık hesap grupları veya hesapları hakkında geliştirilmiş ilkelerden oluşmaktadır. Bu uygulamaları temel olarak uluslararası ve ulusal muhasebe standartları yönlendirmektedir. 7 HAZIR DEĞERLERE İLİŞKİN MUHASEBE POLİTİKALARI Hazır değerlerle ilgili muhasebe politikaları, işletme bünyesindeki bütün hazır değerlerin (nakit ve nakde eşdeğer varlıkların) doğru biçimde sınıflandırılıp, kaydının tutulması ve değerleme işlemlerinin yapılması için yol gösterici kurallar belirler. 8 4
HAZIR DEĞERLERE İLİŞKİN MUHASEBE POLİTİKALARI Hazır değerler belirlenirken, göz önüne alınan temel göstergeler bunların nominal değerleri üzerinden nakde dönüştürülebilir olması ve söz konusu varlıklar üzerindeki riskin minumum olmasıdır. 9 HAZIR DEĞERLERE İLİŞKİN MUHASEBE POLİTİKALARI Vadeli mevduat istendiği anda vade bozarak nakde çevrilmesinde düşen faiz nedeniyle değer kaybı olmasına rağmen, vadeli mevduat hazır değer olarak muhasebeleştirilir. ş 10 5
HAZIR DEĞERLERİN DEĞERLEMESİ Türk parası cinsinden nakit mevcutlar, itibari değer üzerinden kayıtlara alınır ve dönem sonunda Türk Lirası ile ilgili olarak bir değerleme işlemi yapılması söz konusu olmaz. Yabancı para cinsinden olan işlemler ve yabancı paralar muhasebe kayıtlarına Türk Lirası olarak geçirilir. Yabancı para mevcutları, dönem sonunda Maliye Bakanlığı'nın (veya Merkez Bankası'nın) ilan ettiği efektif alış kuru ile değerlendirilir ve bilançoda bilanço günündeki piyasa değerleri ile gösterilir. 11 HAZIR DEĞERLER GRUBUNDA YER ALAN HESAPLAR 12 6
100 KASA HESABI Bu hesap, işletmenin elinde bulunan ulusal ve yabancı paraların TL. karşılığının izlenmesi için kullanılır. İşleyişi : Tahsil olunan para tutarları borç, ödemeler ve bankaya yatırılan para tutarları alacak kaydedilir. Hesap daima borç bakiyesi verir veya sıfır olur. Hiçbir şekilde alacak bakiyesi vermez. 13 ÖRNEK 100-1 10.02.2010 Tarihinde cepten harcama yapan bir hastanın poliklinik muayene geliri olarak 40 TL nakit olarak tahsil edilmiştir. 14 7
ÖRNEK 100-2 02.01.2008 tarihinde kasamızda biriken 4.553,69 TL yatırılmak üzere bankaya gönderilmiştir. 15 101 ALINAN ÇEKLER HESABI Bu hesap, gerçek ve tüzel kişiler tarafından işletmeye verilmiş olup, henüz tahsil için bankaya verilmemiş veya ciro edilmemiş olan çeklerin izlenmesini sağlar. İşleyişi : Alınan çeklerin yazılı değerleri ile borç, bankadan tahsil veya ciro edildiğinde alacak kaydedilir. 16 8
102 BANKALAR HESABI Bu hesap, işletmece yurt içi ve yurt dışı banka ve benzeri finans kurumlarına yatırılan ve çekilen paraların izlenmesini kapsar. İşleyişi : Bankalara para olarak veya hesaben yatırılan değerler borç, çekilen tutarlar ile üçüncü kişilerce tahsil edildiği anlaşılan çek ve ödeme emirleri alacak kaydedilir. 17 ÖRNEK 102-1 02.01.2008 01 2008 tarihinde Ziraat Bankasına gönderilen 4.553,69 TL banka hesaplarımıza intikal ettiği aynı gün akşam alınan ekstre üzerinde görülmüştür. 18 9
103 VERİLEN ÇEKLER VE ÖDEME (GÖNDERME) EMİRLERİ HESABI (-) İşletmenin üçüncü kişilere bankalardan çekle veya ödeme emri ile yapacağı ödemeler bu hesapta izlenir. İşleyişi : Kişilere çek ve ödeme emri verildiğinde hesaba alacak; çek ve ödeme emirlerinin bankadan tahsil edildiği anlaşıldığında bu hesaba borç, bankalar hesabına alacak kaydedilir. 19 ÖRNEK 103-1 Hastaneye 15.02.2010 tarihinde 21.900 TL Başkent Elektrik AŞ. adına Elektrik faturası gelmiştir. 20 10
108 DİĞER HAZIR DEĞERLER Nitelikleri i itibarıyla ib hazır değer ğ sayılan pullar, vadesi gelmiş kuponlar, tahsil edilecek banka ve posta havaleleri (yoldaki paralar gibi) değerleri kapsar. İşleyişi : Bu değerler ğ elde edildiğinde ğ hesabın borcuna, elden çıkarıldığında da hesabın alacağına kaydedilir. 21 TEKDÜZEN MUHASEBE SİSTEMİ 2.GÜN - 2. SAAT MENKUL KIYMETLER ALACAKLAR 11
MENKUL KIYMETLER Menkul kıymetler, faiz geliri veya kâr payı sağlamak veya fiyat değişmelerinden yararlanarak kârlar elde etmek amacı ile geçici bir süre elde tutulmak t üzere yapılan yatırımlardır. 23 MENKUL KIYMETLERE İLİŞKİN MUHASEBE POLİTİKALARI Menkul kıymetlerle ilgili muhasebe politikaları, menkul kıymetlerin satın alma maliyet bedellerinin ve değerlemesine ilişkin yöntemleri ve muhasebeleştirilmesine ilişkin kuralları belirler. l 24 12
MENKUL KIYMETLERE İLİŞKİN MUHASEBE POLİTİKALARI Menkul kıymetler, nitelikleri i itibariyle i kolayca paraya çevrilebilen ve bir yıldan daha kısa süre elde tutulma amacı ile edinilen varlıklardır. Atıl olarak kalabilecek kısa vadeli fonların değerlendirilmesi amacıyla menkul kıymetlere yatırım yapılabilir. 25 MENKUL KIYMETLERE İLİŞKİN MUHASEBE POLİTİKALARI Menkul kıymetler, istenildiği anda değer kaybına uğramadan paraya çevrilme niteliği taşısa dahi, hazır değerler grubunda değil, menkul kıymetler grubunda yer alan hesaplara kaydedilir. 26 13
MENKUL KIYMETLER GRUBUNDA YER ALAN HESAPLAR 27 MENKUL KIYMETLER GRUBUNDA YER ALAN VARLIKLAR Hisse senetleri, Özel kesim tahvil, senet ve bonosu, Kamu kesim tahvil, senet ve bonosu, Devlet Tahvilleri Hazine Bonosu Gelir Ortaklığı Senetleri Finansman bonosu, Yatırım fonu katılma belgesi, Varlığa dayalı menkul kıymetler, Kâr-zarar ortaklığı belgesi, Gelir ortaklığı senedi, ve bu nitelikteki diğer menkul kıymetler. 28 14
MENKUL KIYMETLERİN DEĞERLEMESİ Menkul kıymetlerin değerlemesi temel olarak 32 ve 39 No.lu Uluslararası Muhasebe Standardı ile (ve TMS ile) yapılmaktadır. Değerlemede genel olarak dönem sonu gerçeğe uygun değerleri (borsa değerleri) esas alınmaktadır. 29 11. MENKUL KIYMETLER 110- HİSSE SENETLERİ Geçici olarak, elde tutulan hisse senetleri bu hesapta izlenir. 111- ÖZEL KESİM TAHVİL, SENET VE BONOLARI Özel sektörün çıkartmış bulunduğu tahvil, senet ve bonolar bu hesapta izlenir. 112- KAMU KESİMİ TAHVİL, SENET VE BONOLARI Kamu tarafından çıkartılmış bulunan tahvil, senet ve bonolar bu hesapta izlenir. 118- DİĞER MENKUL KIYMETLER Hisse senetleri, kamu ve özel sektör tarafından çıkarılmış bulunan tahvil, bono ve senetlerin dışındaki diğer menkul kıymetlerin takip edildiği hesaptır. 30 15
11. MENKUL KIYMETLER HESAPLARININ İŞLEYİŞİ Menkul kıymetler edinildiğinde alış bedeli üzerinden yukarıdaki hesaplara borç, elden çıkartıldığında ise, aynı bedel ile alacak kaydedilir. Menkul kıymetlerin satınalma giderleri 65- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar grubundaki ilgili gider hesabında (653) izlenir. Menkul kıymetlerin satışından doğan zararlar 65.Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar grubundaki ilgili hesapta (655); kârlar ise 64- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar grubundaki ilgili hesapta (645) izlenir. 31 ÖRNEK 110-1 Hastane işletmesi 15.10.2009 10 tarihinde 120.000 000 TL tutarında KV yatırım amaçlı hisse senedi almış, hisse senedi alımı ile ilgili olarak 600 TL komisyon ücreti ödemiştir. Ödemeler işletmenin banka hesaplarından yapılmıştır. 32 16
ÖRNEK 110-2 Hastane işletmesinin 15.10.2009 tarihinde almış olduğu, hisse senetlerinin 20.000 TL tutarındaki kısmı 21.000 TL.ye 31.10.2009 tarihinde satılmıştır. Satış ile ilgili olarak 75 TL komisyon ücreti ödemiştir. İşlemler işletmenin banka hesaplarından yapılmıştır. 33 119. MENKUL KIYMETLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) Menkul kıymetlerin borsa veya py piyasa değerlerinde ğ önemli ölçüde ya da sürekli olarak değer azalması olduğu tespit edildiğinde ortaya çıkacak zararların karşılanması amacı ile ayrılması gereken karşılıkların izlendiği hesaptır. İşleyişi : Değer azalışları için azalışın tamamını karşılayacak olan tutar bu hesaba alacak 65- Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar grubunda yer alan 654 654- Karşılık ş Giderleri hesabına borç kaydedilir. Kendisine karşılık ayrılmış olan menkul kıymet elden çıkarıldığında veya değer düşüklüğünün gerçekleşmemesi halinde hesaba borç kaydedilerek, karşılık tutarı 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı na aktarılarak kapatılır. 34 17
ÖRNEK 119-1 İşletmenin 15.10.2009 10 tarihinde aldığı hisse senetlerinden elinde kalan 100.000 TL tutarındaki kısmın yılsonundaki borsa değerinin 92.000 TL.ye düştüğü, düşüşün süreklilik ve önemlilik arz ettiği görülmüştür. 35 ÖRNEK 119-2 İşletmenin 15.10.2009 tarihinde aldığı ve yıl sonunda 8.000 TL değer düşüklüğü ayırdığı 100.000000 TL maliyetli hisse senetleri 14.05.2010 tarihinde 90.000 TL bedelle satılmış, satış işlemi bankadan gerçekleştirilmiştir. Satışla ilgili 750 TL komisyon gideri ödenmiştir. 36 18
ALACAKLAR İşletmenin ticari veya diğer işlemleri sonucu doğan ve vadesi geldiğinde tahsil edilecek varlıklarının parasal tutarlarını ifade etmektedir. 37 ALACAKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNDE UYGULANAN MUHASEBE İLKE VE POLİTİKALARININ AMACI Alacaklarla ilgili muhasebe politikaları, alacakların, sınıflandırılması ve bilanço günündeki değerleriyle gösterilmesinde uygulanacak esasları ve muhasebeleştirilmesinde il i uygulanacak ilkeleri belirler. 38 19
ALACAKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNDE UYGULANAN MUHASEBE İLKE VE POLİTİKALARININ KAPSAMI İşletme nin asıl faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından doğan ticari alacakları ile asıl faaliyet konusu dışındaki işlemlerden doğan senetli ve senetsiz alacaklar ayrı ayrı raporlanır. Bu amaçla alacaklar: Ticari Alacaklar Diğer Alacaklar olarak gruplanır 39 TİCARİ ALACAKLAR Ticari alacaklar, senetli ve senetsiz oluşlarına l göre, Alıcılar ve Alacak Senetleri olarak bölümlenir. Verilen depozito ve teminatlar da ticari faaliyet kapsamında dikkate alındığından, ticari alacaklarda izlenir. Alınan ileri tarihli çekler, alacak senetleri hesabında izlenir. 40 20
DİĞER ALACAKLAR Diğer ğ alacaklar kapsamında, Ortaklardan alacaklar, İştiraklerden alacaklar, Bağlı ortaklıklardan alacaklar, Personelden alacaklar, Hazineden alacaklar ayrı ayrı raporlanır. Ortaklardan, bağlı ortaklıklardan, iştiraklerden ve personelden mal ve hizmet satışlarından doğan ğ alacaklar olsa dahi diğer alacaklarda değil, ticari alacaklarda raporlanır ve ticari alacakların detayında bilgi verilir. 41 ŞÜPHELİ ALACAKLAR Ödeme süresi geçmiş, bu nedenle vadesi bir kaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış senetli ve senetsiz alacaklar, şüpheli alacaklar olarak nitelendirilir. Şüpheli alacaklar, sağlam alacaklardan ayrı olarak raporlanır. İşletme, şüpheli alacakları için uygun tutarda karşılık ayırır. 42 21
ÖRNEK 128-1 İşletmenin senetli alacaklarından 20.000 000 TL tutarındaki bir kısmı vadesinde tahsil edilememiş, 15.03.2009 tarihinde alacakla ilgili olarak mahkemeye başvurulmuştur. 43 ÖRNEK 128-2 15.03.2009 tarihinde mahkemeye intikal eden alacak ile ilgili olarak mahkemeden 30.06.2009 tarihinde alınan kararda muhatabın adresinin sahte olduğu ve alacak için takipsizlik kararı verildiği bildirilmiştir. 44 22
ALACAKLARIN DEĞERLEMESİ İşletme, alacaklarını tasarruf değeriyle değerler ve bunu sağlamak üzere alacaklar için reeskont ayırır. Reeskont işlemine tabi tutulacak alacaklar şunlardır; Senetli ticari alacaklar Üç aydan uzun vadeli senetsiz ticari alacaklar Senetli diğer alacaklar Üç aydan uzun vadeli senetsiz diğer alacaklar İşletme, ileri tarihli çekleri için de reeskont ayırır. Senetli ticari alacaklar dışındaki, alacaklar ve ileri tarihli çekler için ayrılan reeskont tutarları, vergi açısından kabul edilmeyen gider niteliğindedir. 45 ALACAK SENETLERİ REESKONTUNUN HESAPLANMASI Reeskont tutarının hesabında aşağıdaki formül uygulanır. a.n.t f = 36500 + (n. t) a = Senedin nominal tutarı t n = Reeskont tarihinde senedin kalan vadesi (gün sayısı) t = Reeskont faiz oranı f = Reeskont faiz tutarı 46 23
ÖRNEK 122-1 İşletme nominal tutarı 30.000 TL olan 6 ay vadeli senetli alacakları için reeskont uygulayacaktır. Merkez Bankasınca belirlenen reeskont faiz oranı % 6 dır. Alacak senetleri reeskontu tutarını hesaplayıp yıl sonu ve izleyen yıl başı yapılacak olan reeskont muhasebe kayıtlarını yapınız f=(ant)/(36.500+nt) f=(30.000*180*6)/(36.500+180*6) f=32.400.000/37.580 f=862,16 47 ÖRNEK 122-1 48 24
YABANCI PARALI ALACAKLARIN DEĞERLEMESİ Yabancı paralı alacaklar, Maliye Bakanlığının (veya Merkez Bankasının) dönem sonu ilan ettiği döviz alış kuru ile değerlendirilir. Değer artışları, kambiyo karları hesabına, azalışları ise kambiyo zararları hesabına kaydedilir. 49 TİCARİ ALACAKLAR GRUBUNDA YER ALAN HESAPLAR 50 25
ÖRNEK 123-1 Hastane DS İşletmesinin 01.02.2009 tarihinde kredi kartı ile yaptığı hizmet satışlarının banka kredi kartlarına ve hizmetlere dağılımı aşağıdaki gibidir: Kredi Kartı Tahsilatları Garanti Bankası KK ile tahsilat: 890 TL İş Bankası KK ile yap. Tahsilat: 252 TL Gelir Dağılımı: 600.04 04 Ayakta Muayene Geliri i : 300 TL 600.05 Ayakta Laborat.Geliri : 600 TL 600.06 Ayakta Radyoloji Geliri : 242 TL 51 ÖRNEK 123-1 52 26
ÖRNEK 123-2 28.02.2009 tarihinde alınan banka ekstresinde ay sonu itibariyle kredi kartı alacaklarımızın banka hesaplarına aktarıldığı, işlemler üzerinden Garanti bankasında 44,50 TL, İş Bankası hesaplarımızdan da 12,60 TL banka komisyon gideri kesildiği görülmüştür. 53 DİĞER ALACAKLAR GRUBUNDA YER ALAN HESAPLAR 54 27
ÖRNEK 134-1 15.04.2009 Tarihinde Sağlık ğ Bakanlığından ğ alınan yazılı talimat ile Dinar Devlet Hastanesine 100.000 TL nakit borç para gönderilmesi istenmiştir. 30.06.2009 tarihinde alınan Sağlık Bakanlığı yazısında Dinar Devlet Hastanesinden olan alacağımızın karşılıklı olarak hesaben kapatılması bildirilmiştir. 55 TEKDÜZEN MUHASEBE SİSTEMİ 2.GÜN - 3. SAAT STOKLAR DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 28
STOKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNDE UYGULANAN MUHASEBE İLKE VE POLİTİKALARININ AMACI Stoklarla ilgili muhasebe politika ve ilkeleri, hem cari dönem gelir tablosunda yer alacak satılan stok maliyetlerinin, hem de dönem sonu bilançosunda yer alacak stok maliyetlerinin raporlanması ve değerlemeye ilişkin yöntemlerin tespitindeki esasları belirler. 57 STOKLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNDE UYGULANAN MUHASEBE İLKE VE POLİTİKALARININ KAPSAMI Stoklar; işletme faaliyetlerinde kullanılmak veya satılmak üzere bulundurulan fiziki varlıklardır. 58 29
STOKLARIN MALİYETLERİ Stoklar alış aşamasında, maliyet değerleriyle değerlenirler. Maliyet değeri, stokların elde edilmesi için katlanılan tüm harcamaların toplamından oluşur. Bir başka ifadeyle maliyet değeri, toplam alış fiyatı, imalat giderleri ve stokları mevcut yerlerine ve durumlarına getirebilmek için katlanılan diğer giderlerden oluşur. 59 STOKLARIN SATIN ALMA MALİYETLERİ Alış fiyatı Sigorta giderleri Alış komisyonları Taşıma giderleri Gümrük vergileri Vergi idaresinden mahsup ya da iadesi talep edilebilenler dışındaki diğer vergiler Stok tedariki ile doğrudan bağlantısı kurulabilen diğer maliyetler Stokların satın alma Ticari iskontolardan oluşur. Sübvansiyonlar ve benzeri diğer indirimler stok maliyetlerinden düşülür. 60 30
STOKLARIN SATIN ALMA MALİYETLERİ Stokların elde edilmesinde kullanılan kredilerden doğan finansman giderleri aktifleştirilemez. İlgili dönemin finansman giderlerine dahil edilir. Stokların elde edilmesinde kullanılan kredilerden kaynaklanan ve stokların aktifleştirilmesinden sonra ortaya çıkan kur farkları da aktifleştirilemez. Ortaya çıktığı dönemde finansman giderlerine kaydedilir. Ancak, olağandışı ğ koşullarda yabancı para cinsinden i faturası düzenlenmiş ve en son stok alımıyla ilgili olarak ortaya çıkan kur farkları stok satın alma maliyetlerine verilebilir. 61 DÖNÜŞTÜRME MALİYETLERİ (ÜRETİM MALİYETLERİ) Stokların dönüştürme maliyetleri, direkt işçilik ve hammaddelerin mamullere dönüştürülmesinde ortaya çıkan ve sistemli bir biçimde dağıtılan sabit ve değişken genel üretim maliyetlerini kapsar. Genel üretim maliyetleri, üretim faaliyeti ile ilgili olan endirekt malzeme kullanımlarını, endirekt işçilikler, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler, çeşitli giderler, vergi, resim ve harçlar ile amortisman giderlerinden oluşur. Direkt işçilik ve hammaddelerin mamullere dönüştürülmesinde ortaya çıkan maliyetler başlıca üretim maliyetini oluşturan unsurlardır. 62 31
STOKLARIN MALİYETLERİNİ HESAPLAMA YÖNTEMLERİ Gerçek Parti Maliyeti Yöntemi (Has Maliyet Yöntemi) Ortalama Maliyet Yöntemi Tartlı Ortalama Maliyet Yöntemi Hareketli Ortalama Maliyet Yöntemi, İlk Giren İlk Çıkar (FIFO) Yöntemi Son Giren İlk Çıkar (LIFO) Yöntemi İlk Gelecek Olan İlk Çıkar (NIFO) Yöntemi 63 STOKLARIN DEĞERLEMESİ Dönem sonlarında, stok sayımı yapılır. Sayımla fiziksel olarak tespit edilen stokların maliyet bedelleri, maliyet hesaplama yöntemlerinden biri kullanılarak belirlenir ve bu değerler net gerçekleştirilebilir değerleri ile karşılaştırılır. Net gerçekleştirilebilir değer, stokların cari piyasa koşullarında kolaylıkla elden çıkartılabilecekleri varsayımı altında, satılması durumunda elde edilecek tutardır. Bu tutar, olağan ğ işletme faaliyetleri kapsamında elde edeceği beklenen satış fiyatından, tahmini tamamlama ve satışı gerçekleştirmek için katlanılan maliyetler düşülerek bulunur. 64 32
STOKLARIN DEĞERLEMESİ Stokların, net gerçeklikleştirilebilir değerinin, maliyet bedellerinin altına düşmesi halinde, stoklar net gerçekleştirilebilir değerleriyle değerlenir. Bir başka ifade ile, stokların değerlemesinde, maliyet ve net gerçekleştirilebilir değerden düşük olanı kullanılır. Vergi mevzuatı (VUK 274) açısından, net gerçekleşebilir değerle değerlemede, net gerçekleştirilebilir değerin, maliyet değerine nazaran % 10 ve daha fazla düşüklük gösterme durumunda karşılık ayrılabilir. 65 STOKLAR GRUBUNDA YER ALAN HESAPLAR 66 33
ÖRNEK 150-1 Hastanemiz başka bir hastaneye 2.500 TL tutarındaki kırtasiyeyi 22.11.2009 tarihinde bedelsiz olarak vermiştir. 67 ÖRNEK 150-2 Hastanemiz 07.08.2009 08 tarihinde başka bir hastaneden 1.125 TL tutarında laboratuvar sarf malzemesi bedelsiz olarak almıştır. 68 34
YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ GRUBUNDA YER ALAN HESAPLAR 69 DÖNEM AYIRICI HESAPLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNDE UYGULANACAK MUHASEBE İLKE VE POLİTİKALARI Tekdüzen Hesap Planında yer alan 18 no.lu Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları ile 28 no.lu Gelecek Yıllara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları hesap grupları içinde bulunan dönemde ortaya çıkan, ancak gelecek dönemlere ait olan giderler ile faaliyet dönemine ait olup da kesin borç kaydı hesap döneminden sonra yapılacak gelirlerden oluşur. 70 35
DÖNEM AYIRICI HESAPLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİNDE UYGULANACAK MUHASEBE İLKE VE POLİTİKALARI Bu gruplarda dönemsellik kavramı gereğince ğ gelirlerin ve giderlerin ilgili dönemle ilgilendirilmesini sağlayan, kısa vadeli, dönem ayırıcı hesaplar yer alır. Bu bölümdeki hesaplar aylık dönemler itibariyle finansal tablo düzenleyen işletmelerde yıl sonundaki envanter işlemlerinde olduğu gibi çalışır. Örneğin, Mart ayında 3 aylık kira ödenirse, ödenen tutarın 1 aylık kısmı kira giderleri olarak muhasebeleştirilirken, 2 aylık kısmı 180. Gelecek Aylara Ait Giderler hesabına alınır. Nisan ve Mayıs aylarında ise bu hesaptan kira giderlerine aktarma yapılır. 71 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI GRUBUNDA YER ALAN HESAPLAR 72 36
ÖRNEK 182-1 A Devlet Hastanesi tedavi etmekte olduğu bir hastası için B Devlet Hastanesinden 24.03.2009 2009 tarihinde 200 TL tutarında radyoloji hizmeti almıştır. Alınan hizmete ait B hastanesi faturası aynı gün A hastanesinin DS işletmesine ulaşmıştır. A Hastanesi B hastanesine olan 200 TL borcunu 30.03.2009 tarihinde Ziraat Bankasına düzenlediği gönderme emri ile ödemiştir. 73 ÖRNEK 182-1 A Hastanesi B hastanesinden de hzmet alarak tedavi ettiği hasta için SGK ya 10.04.2009 tarihinde 1.200 TL tutarında bir fatura düzenleyerek göndermiştir. Fatura bedeli kesinti yapılmaksızın 30.04.2009 tarihinde SGK tarafından banka hesaplarımıza aktarılmıştır. Aynı tarih itibariyle 182 kodlu hesapta takip edilen işlem sonuçlandırılmıştır. 74 37
ÖRNEK 182-1 75 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR GRUBUNDA YER ALAN HESAPLAR 76 38