Hekim ve Hasta Hakları
Yeterli aydınlatılmış onamın alınması, istenilmeyen bir durum ortaya çıkması halinde hekime olan kızgınlığı %55 oranında azaltacağı ortaya konmuştur.
Tıbbi bakım hakkı, Bilgilendirme, Onur, Mahremiyet, ve özel hayata saygı, Başvuru
Koruyucu tedbirlerin alınması hakkı Sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı Bilgi hakkı: hastanın kolay ulaşabileceği ve anlayacağı dilde bilgi vermek zorundadır Hekimlik Meslek Etiği Kurallarının 26. maddesinde; Hastanın sağlık durumu ve tanı Önerilen tedavi, Tedavinin başarı şansı ve süresi Tedavi yönteminin riskleri * Verilen ilaçların kullanılışı ve olası riskleri Komplikasyonlar ortaya çıktığında ne yapması gerektiği Hastanın tedaviyi kabul etmediği zaman yaşanabilecek riskleri ve hastalığın seyri Alternatif tedavilerin başarı şansı
Rıza (onay) hakkı: ***** Özgür seçim hakkı Özel ve gizlilik hakkı Hastaların vaktine saygı (Doktorlar hastalarına bilgi verme süresi dahil olmak üzere yeterli zaman ayırmalıdır) Saygınlık görme Dini vecibeleri yerine getirme Kalite standartları hakkı Güvenlik Yenilik hakkı
Gereksiz ağrı/acı ve sıkıntıdan sakınma hakkı Kişisel tedavi hakkı Ziyaret ve refakatçi hakkı Şikayet hakkı Tazminat hakkı
HASTA VE HASTA YAKINI SORUMLULUKLARI hastanın tedavi ve bakımından doğrudan sorumlu olan kişilere tam ve doğru olarak bilgi aktarmak tedavi ve izlem sürecinde karşılaştıkları beklenmedik gelişmeleri hastanın bakımından sorumlu kişilere bildirebilme alınacak kararlara aktif olarak katılmalı, yapılan tedaviye onay verip vermediğini bildirmelidir Zamana riayet Hasta ve yakınlarının aldıkları sağlık hizmetinin mali sorumluluğu ya da sağlık güvence sistemiyle ilgili konular hasta ve yakınlarına aittir
Hekimin Sorumluluk Türleri Cezai Sorumluluk Türk ceza yasası yaptırımları Hukuki Sorumluluk Borçlar kanunu yaptırımları Mesleki Sorumluluk Meslek odası yaptırımları İdari sorumluluk İdari yaptırımlar
Hastanın Aydınlatılmış Onamının Alınması Yetkili kimsenin onamı (Hasta veya yakını) Hastanın aydınlatılması Yasalara uygun bir girişim için aydınlatılmış onam alınması
Taksirle ölüme neden olma 2004 yılı 5237 sayılı TCK MADDE 85 Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Eski TCK: 2 seneden 5 seneye kadar hapse ve. kadar ağır para cezasına
Sorumluluk doğabilmesi için şartlar Hukuka aykırı eylem Hastada zararlı bir sonuç Eylem ile zarar arasında nedensellik ilişkisi
5237 sayılı TCK da taksirle yaralama: 89. Madde (1) Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Eski Tck: 3 aya kadar (2) Taksirle yaralama fiili, mağdurun; a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, b) Vücudunda kemik kırılmasına, c) Konuşmasında sürekli zorluğa, d) Yüzünde sabit ize, e) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma, f) Gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına, Neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, yarısı oranında artırılır. Eski Tck: 3-6 ay (3) Taksirle yaralama fiili, mağdurun; a) İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, b) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine, c) Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, d) Yüzünün sürekli değişikliğine, e) Gebe bir kadının çocuğunun düşmesine, Neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, bir kat artırılır. Eski Tck: 6-20 ay
Kasten işlenebilen suçların olası kastla işlendiğinin tespiti cezada indirim sebebidir. Çünkü: fail bilerek ve isteyerek (doğrudan kastla) değil, istemediği sonucun gerçekleşebileceğini öngörerek (olası kastla) hareket eder.
HEKİM HAKLARI
1. Baskı Altında Olmadan Mesleğini Uygulama Hakkı 2. Hekimin Mesleği Uygularken Etik İlkeler Bağlı Olma Hakkı: hekimin özgür ve bağımsız karar verme hakkı 3. Çağdaş, Bilimsel Tıp Olanaklarının Uygulama Hakkı 4. Kendi Değerlerine Ters Düşen Durumlardan Kaçınma Hakkı 5. Sağlığını Koruma Hakkı 6. Yeterli Bir Gelir Düzeyi Talep Etme Hakkı 7. Hastayı Reddetme Hakkı: Hekimi kendisine güven duymayan hastayı reddetme hakkı olmalıdır.tıpkı kendisindeki bulaşıcı hastalığı hekime söylemeyen hastada olduğu gibi. (Tıbbi Deontoloji Tüzüğü 18. madde )
Yönetsel Süreçlere Katılma Hakkı Danışma Hakkı: gereksinim duyduğu anda konsültasyon hakkı İyileşme Garantisi Vermeme Hakkı Yeterli Zaman Ayırma Hakkı: Bu nedenle de bir hekim bir poliklinikte günde 20 hastadan fazlasına bakmama hakkına sahiptir.( Tababet Uzmanlık Yönetmeliği 10. madde.) (KALDIRILMIŞ) Tanıklıktan Çekilme Hakkı: Hekimler, diş hekimleri, eczacılar, ebeler ve bunların yardımcıları ve diğer bütün tıp meslek veya sanatları mensuplarının, bu sıfatları dolayısıyla hastaları ve bunların yakınları hakkında öğrendikleri bilgiler. (CMK-46)
Tedavi Yöntemini Seçme Hakkı: Bir hastalığın tedavisinde aynı anda birden fazla tedavi yöntemi uygulanabilmekte ise, hekim bunlardan dilediğini seçmeye özgürdür. Acil Hizmetlerin Ambülans Sistemiyle Gerçekleştirilmesi
HEKİM ETİK KURALLARI Madde 5: Hekimin öncelikli görevi ; hastalıkları önlemeye ve bilimsel gerekleri yerine getirerek hastaları iyileştirmeye çalışarak, insanın yaşamını ve sağlığını korumaktır. Madde7: Hekim görevlerini her durumda hastaları arasındaki siyasal görüş, sosyal durum, dini inanç, milliyet, etnik köken, ırk, cinsiyet, yaş, toplumsal ve ekonomik durum ve benzeri farklılıkları gözetmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür Madde9: Hekim, hastasından mesleğini uygularken öğrendiği sırları açıklayamaz. Madde10: Hekim, görevi ve uzmanlığı ne olursa olsun, gerekli, tıbbi girişimlerin yapılamadığı acil durumlarda, ilk yardımda bulunur
Madde 11: Hekim mesleğini uygularken reklam yapamaz Madde 12: Hekim, gerekli bilimsel aşamalardan geçip ruhsatlandırılmamış kimyasal, farmakolojik, biyolojik maddeleri ilaç olarak kullanamaz Madde13: Bilgisizlik, deneyimsizlik ya da ilgisizlik nedeniyle bir hastanın zarar görmesi hekimliğin kötü uygulaması anlamına gelir. Madde14: Hekim öteki hekimlere veya tetkiktedavi kuruluşlarına maddi çıkar karşılığı hasta gönderemez.
Madde 18: Hekim tıbbı görevlerini yerine getirirken, gecikmenin hasta yaşamını tehdit edebileceği durumlar dışında, özel bilgi, beceri, gerektiren bir girişimde bulunamaz. Madde 21: Hekim hastasının sağlığı ile ilgili kararlar alırken; bilgilendirme hakkı, aydınlatılmış onam hakkı, tedaviyi kabul ya da red hakkı vb. hasta haklarına saygı göstermek zorundadır. Madde 23: Hekim acil vakalar gibi zorunlu durumlar dışına, hastasını bizzat muayene etmeden tedavisine başlayamaz. Madde 24: Hekim hasta üzerindeki etkisini tıbbi amaçlar dışında kullanamaz
Madde 26: Hekim hastasını, hastanın sağlık durumu, konulan tanı, önerilen tedavi yönteminin türü, başarı şansı ve süresi, tedavi yönteminin hastasının sağlığı için taşıdığı riskler, verilen ilaçların kullanılışı ve olası yan etkiler, hastanın önerilen tedaviyi kabul etmemesi durumunda hastalığın yaratacağı sonuçlar, olası tedavi seçenekleri ve riskleri konularında aydınlatır. Madde 30: Hekim, hastasının parasal durumu ne olursa olsun, kesin zorunluluk olmadıkça pahalı ilaçlar ve yöntemler öneremez, hastaya gereksiz harcamalar yaptıramaz ve yararı olmayacağını bildiği bir tedaviyi vermez. Madde 34: Hekim, tıbbi bilgi ve becerisiyle, işkence ve benzeri uygulamalara katılamaz, yardımcı olamaz, gerçeğe aykırı rapor düzenleyemez
Madde 38: Hekim, olağanüstü durumlar ve savaşta, evrensel nitelikteki tıbbi etik kuralları yansızlıkla uygular. Madde 40: İnsan üzerinde yapılacak klinik, deneysel ya da epidemiyolojik araştırmalar, gerek ilaç gerek cerrahi yöntem araştırmaları olsun, bilimsel bilgi birikimine katkıda bulunabilmek amacıyla yerel etik kurullardan geçmek koşuluyla yapılır. Madde 44: Hekim, araştırma verilerini değerlendirirken ve yayına hazırlarken bilimsel gerçekleri yansıtmalıdır. Kaynak göstermeden ve izin almadan başkalarına ait veriler, olgular ve yazılı eserler kullanılamaz. Madde 46: Hekimler, bu kurallar bütünü hükümlerine aykırı davranışlarda bulunduklarında Türk Tabipleri Birliği Yasası na göre tabip odaları yönetim kurulları tarafından onur kurullarına sevk edilirler.
İFŞA TCK Madde 239 - (1) Sıfat veya görevi, meslek veya sanatı gereği vakıf olduğu ticarî sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgeleri yetkisiz kişilere veren veya ifşa eden kişi, şikâyet üzerine, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu bilgi veya belgelerin, hukuka aykırı yolla elde eden kişiler tarafından yetkisiz kişilere verilmesi veya ifşa edilmesi hâlinde de bu fıkraya göre cezaya hükmolunur.