Bina Bilgisi I KONUT BaÜ mi marl ık/ 2006 Y. Doç. Dr. Gaye B İROL
dersin amacı ba ş langıçt an günümüze barınma kült ürünün ve konut olgusunun geli ş iminin incelenmesi, de ğ i ş en mimari e ğ ilimler ba ğ lamında farklı konut t asarım yakla ş ımlarının açılımlandırılması, konut larda mekan organizasyonu ilkelerinin açıklanması, dünyadan ve T ürkiye den konut örneklerinin ve ünlü mimarların konut t asarım felsefelerinin, kavramsal ve görsel düzlemde t art ı ş ılması.
içerik K onut ve barınma olgusunun geli ş imi Ba ş langıçt an günümüze konut oluş umundaki de ğ i ş im Y a ş am ve üret im biçiminin de ğ i ş mesi, bunların barınma k avramına get irdi ğ i yenilikler, bu yeniliklerin mekan organizasyonuna yansıması Y a ş am biçimi ve kült ür ba ğ lamında 'T ürk Evi' Endüst ri sonrası konut sorunu, t oplu ve sosyal konut lar De ğ i ş en mimari e ğ ilimler ba ğ lamında farklı yorumlar Günümüzdeki uygulamalarda nit elik, kimlik v.b. de ğ erler Sosyo-kült ürel et kenlerin konut tasarımına etk isi K ullanıcı gereksinmeleri ve konut mek anlarında t emel kullanımlar K onut larda mek an organizasyonu K onut ve konut mekanlarının analizi, i ş levleri ve düzenleme ilk eleri (ya ş ama, yemek yeme, yemek hazırlama, yat ma, banyo, ortak mekanlar, sirkülasyon mekanları düzenleme
Ev: t ek heceli, göst eri ş siz, çelimsiz, cansız, küçücük bir sözcük; buna kar ş ın anlamı, kapsamı, göst erdi ğ i nesne bakımından ele alındı ğ ında, bu nit elemeler birden de ğ i ş iveriyor; öyle sanıldı ğ ı kadar kolay anla ş ılmayan, çok heceli, alımlıanlamlı, capcanlı, ya ş ayan, dev, neredeyse evrenle bir t ut ulabilecek cüsseli bir kavram çıkıveriyor kar ş ımıza.
Ev: barınak, yuva, ocak, korunak, sı ğ ınak; tümüyle ya ş ama dair bir çevre, küçük dünya (evren). Ev, ana rahmi, yumurt a, k uş yuvası, hücre, ma ğ ara, in, kovuk, kaplumba ğ a, salyangoz, koza, avuç içi, cep, EV. Ev: bit ki, post, yün, t a ş, kerpiç, t uğ la, bet on, cam, çelik, plast ik; st at ik, esnek, geomet ri, kimya, fizik, matemat ik, estetik, insanbilim, mimarlık, mühendislik ; büt ün maddelerin, bütün alanların kesi ş imi. Ev, içine alır, besler, büyüt ür, korur. İnsanın ilk evi ana rahmidir: rahat, kolay ya ş ama alanı.
K endini evinde hisset mek - genellikle bir yer, mekan, ort am ba ğ lamında kullanılır; insanın rahat olduğ u, neyin nerede olduğ unu bildi ğ i, kendini ait hisset t i ğ i, kendi olabildi ğ i ve kimsenin ona karı ş madı ğ ı bir yerdir söz konusu olan, insan evinde böyledir, evin mant ı ğ ı bunu gerekt irir.
Geçmi ş t e ev, (konut ) kullanıcısını dı ş et kilerden koruyan, içerisinde kullanıcının güvenli bir biçimde ya ş amasını sa ğ layan bir barınakt ır. Canlı bir varlık olarak insan, çe ş it li çevre ko ş ullarına kar ş ı bir ara kabuk ve konut aracılı ğ ı ile kendini dı ş et kilerden korumak ist er. Günümüzde konut, farklı sosyo-ekonomik ili ş kilerin mekandaki yansıması ve t oplumsal ya ş amın simgesidir. T oplumun sosyal kült ürel ve ekonomik de ğ erlerinin ve yaş am biçiminin göst ergesidir. 19. yüzyıl sonrasında konut, seri üret im çağ ının
İnsan, ya ş adı ğ ı ort am ile sürekli de ğ i ş ken bir ili ş ki içerisindedir. Bu ili ş ki konut t asarımını da do ğ rudan et kilemekt edir. K onut, belirli ya ş am t arzları ve ki ş iliklerin bireysel dı ş avurumu olarak ele alınması gereken bir t asarım alanıdır. K onut st andart la ş mı ş bir ürün haline geldi ğ inde, art ık mimari buluş (yarat ı) yalnızca cephe düzenlemeleri, boş luklu bölmeler ve balkon t asarımı gibi modern dekorasyon dilinde yapılacak küçük de ğ i ş ikliklerle sınırlı kalır.
İNSA N GEREK S İNMELER İ İnsan gereksinmeleri, insanların fiziksel, t oplumsal ve psikolojik açılardan rahat sızlık duymadan ya ş amlarını sürdürebilmeleri ve yapt ıkları i ş lerde verimli olabilmelerine yardımcı olan t üm çevresel ve t oplumsal koş ullardır. K endini gerçekle ş t irme gereksinmesi Saygı görme gereksinmesi A idiyet gereksinmesi Güvenlik gereksinmesi Fizyolojik gereksinmeler
K onut t a kullanıcının fiziksel ve psiko-sosyal gereksinmelerinin kar ş ılanması gereklidir. K ullanıcı gereksinmeleri bir mekanda bulunması gereken minimum nit elikleri belirler. K ullanıcıların belirli eylemleri yerine get irebilmeleri için çevrenin sahip olması gereken ko ş ullardır. K onut t asarımında beslenme, dinlenme, çalı ş ma, t emizlenme ve uyuma gibi gerekliliklerin yerine get irilmesi önemlidir. Bu eylemler, barınmakorunma amaçlı eylemlerdir.
F İZ İK SEL GEREK S İNMELER mekansal (insan boyut ları, eylemlerin yapılı ş biçimlerine uygun mekansal nit elikler) ısısal (mekandaki uygun ısı, nem ve hava hareket leri) i ş it sel (mekandaki sesin uygun ş iddet t e olması ve ses yansıma-da ğ ılım özellikleri) görsel (mekandaki uygun ı ş ık ş iddet iaydınlık düzeyi) sa ğ lık (t emiz suyun varlı ğ ı-çöp ve at ıkların yok edilmesi) emniyet (yangın, do ğ al afet ler, hırsız ve çe ş it li kazalardan korunma)
PS İK O-SOSY A L GEREK S İNMELER mahremiyet (mekanın i ş it sel, görsel, ki ş isel ve t oplumsal gizlili ğ e uygun olması) davranı ş sal gereksinmeler (mekanda gereksinim duyulan psikolojik mesafeler, bireysel sınır 45 cm., bireyler arası uzaklık 45-120 cm., t oplum içi uzaklık 120-360 cm., kamusal uzaklık 360 cm. den fazla uzaklıklar) (ki ş isel mekanegemenlik sınırı) est et ik gereksinmeler (görsel t at min için uygun biçim, renk ve doku özellikleri) t oplumsal gereksinmeler (mekandaki t oplumsal ili ş kilere uygunluk)