İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ATIKSULARIN ÖZELLİKLERİ BÖLÜM 2 MEKANİK ARITMA 2.1. IZGARALAR... 5 2.1.1. Izgara Proje Kriterleri... 5 2.1.2. Izgara Yük Kayıpları... 7 2.1.3. Problemler... 9 2.2. DEBİ ÖLÇÜMÜ VE AKIM KONTROLÜ... 13 2.3. KUM TUTUCULAR... 15 2.3.1. Kum Tutucu Çeşitleri... 15 2.3.2. Dikdörtgen Planlı (Yatay Akışlı) Kum Tutucular... 16 2.3.3. Havalandırmalı Kum Tutucu Hesabı... 22 2.3.4. Problemler... 23 2.4. POMPA İSTASYONLARI (TERFİ MERKEZİ)... 37 2.5. YAĞ TUTUCULAR... 38 2.5.1. Problemler... 39 v
vi Atıksu Arıtma Tesislerinin Projelendirilmesi 2.6. ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZLARI... 39 2.6.1. Projelendirme Kriterleri... 40 2.6.2. Dairesel Çökeltim Havuzu... 41 2.6.3. Dikdörtgen Çökeltim Havuzları... 42 2.6.4. Problemler... 44 BÖLÜM 3 BİYOLOJİK ARITMA 3.1. BİYOLOJİK BÜYÜMENİN KİNETİĞİ... 57 3.2. AKTİF ÇAMUR METODUNUN TEORİSİ... 60 3.2.1. Proses Dizayn ve Kontrol İlişkileri... 65 3.2.2. Sistemde Teşekkül Eden Çamur Miktarı... 68 3.2.3. Havalandırma Havuzu Hacmi... 68 3.2.4. Oksijen İhtiyacı Hesabı... 68 3.2.5. Oksijen Kapasitesi... 70 3.2.6. Problemler... 71 3.3. HAVALANDIRMA SİSTEMLERİ... 93 3.3.1. Amacı... 93 3.3.2. Kabarcıklı Havalandırıcılar... 94 3.3.3. Mekanik Havalandırıcılar... 97 3.3.4. Saf Oksijen Sistemleri... 97 3.3.5. Hava İhtiyacının Hesabı... 97 3.3.6. Problemler:... 98 3.4. İLERİ ARITMA SİSTEMLERİ... 110 3.5. DAMLATMALI FİLTRELER... 113 3.5.1. Genel Bilgi... 113 3.5.2. Damlatmalı Filtrelerde Yük Birimleri... 114 3.5.3. Damlatmalı Filtrelerde Biyokimyasal Olayın Kinetiği... 119 3.5.4. Damlatmalı Filtrelerde Biyolojik Verim... 122 3.5.5. Problemler... 123
İçindekiler vii 3.6. DÖNEN BİYODİSKLER... 145 3.6.1. Kornegay Yaklaşımı... 147 3.6.2. Reynolds Formülü... 147 3.6.3. Biyodisklerin Yerleşimleri... 148 3.6.4. Problemler... 149 3.7. MEMBRAN BİYOREAKTÖRLER... 156 3.7.1. Problemler... 158 3.8 STABİLİZASYON HAVUZLARI (OKSİDASYON HAVUZLARI) VE MEKANİK HAVALANDIRMALI HAVUZLAR (LAGÜNLER)... 160 3.8.1. Genel bilgiler... 160 3.8.2. Aerobik Stabilizasyon Havuzlarının Hesabı... 164 3.8.3. Fakültatif Havuzların Hesabı... 175 3.8.4. Taban Çökeltisinin ve Yığılan Katı Madde Miktarının Tayini... 175 3.8.5. Problemler... 175 BÖLÜM 4 SON ÇÖKTÜRME HAVUZLARI 4.1. GENEL... 185 4.2. HAVUZ TİPLERİ... 186 4.2.1. Dairesel Çöktürme Havuzları... 186 4.2.2. Dikdörtgen Çöktürme Havuzları... 186 4.3. PROBLEMLER... 190 BÖLÜM 5 ANAEROBİK (HAVASIZ) ARITMA 5.1. GENEL... 193 5.2. ANAEROBİK ARITMA SİSTEMLERİ... 194 5.2.1. Tasarım Parametreleri... 194 5.2.2. Çamur Yapısı, Miktarı ve Niteliği... 195
viii Atıksu Arıtma Tesislerinin Projelendirilmesi 5.2.3. Hacim Hesabı... 197 5.2.4. Gaz Miktarı Hesabı... 199 5.3. ÇAMUR YOĞUNLAŞTIRILMASI... 200 5.4. ÇAMURUN STABİLİZASYONU... 204 5.5. ÇAMURUN SUYUNUN ALINMASI... 205 5.5.1. Çamur Kurutma Yataklarının Hesabı... 206 5.5.2. Problemler... 207 BÖLÜM 6 ARITMA TESİSİNİN HİDROLİĞİ 6.1. BORULARDA AKIM... 211 6.1.1. Sürekli Yük Kayıpları... 212 6.1.2. Yersel Yük kayıpları... 215 6.1.3. Çökeltim Havuzu Giriş Borularında Akım... 218 6.2. AÇIK KANALLARDA AKIM... 221 6.2.1. Ünifom Akımlar... 221 6.2.2. Ünifom Olmayan Akımlar... 222 6.3. ÇÖKELTİM HAVUZU DİŞLİ SAVAK HESABI... 234 6.4. YERSEL YÜK KAYIPLARI... 235 6.4.1. Ani Genişleme ve Ani Daralma ( Broter ve King,1966):... 235 6.4.2. Klor Temas Tankında Yük Kaybı... 236 6.5. KESKİN KENARLI SAVAKLAR... 237 6.6. PARSHALL SAVAKLARI... 238 6.7. VENTURİ ÖLÇEĞİ... 240 6.8. PROBLEMLER... 241
İçindekiler ix BÖLÜM 7 BİR PROJE ÖRNEĞİ 7.1. GİRİŞ... 247 7.2. NÜFUS DEĞERLERİ... 247 7.3. DEBİLERİN HESABI... 251 7.3.1. 2032 Yılı İçin Debi Hesabı... 252 7.3.2. 2047 Yılı İçin Debi Hesapları... 254 7.3.3. Kirlilik Yükleri... 255 7.3.4. Endüstriden Gelen Kirlilik Yükü... 256 7.3.5. Endüstriden Gelen Kirlilik Yükü... 257 7.3.6. Kirlilik Konsantrasyonları... 258 7.3.7. Pompa Hesapları (Terfi Merkezi)... 259 7.4. MEKANİK ARITMA ÜNİTELERİNİN TASARIMI... 264 7.4.1. Izgara Hesabı... 264 7.5. KUM TUTUCU HESABI... 271 7.5.1. Parabol Kesitli Uzunlamasına Kum Tutucu Hesabı (Venturi Kontrollü)... 271 7.5.2. Kum Toplama Haznesi Hesabı... 286 7.5.3. Keskin Kenarlı Dikdörtgen Savak Kullanıldığı Zaman Kum Tutucu Hesabı... 286 7.5.4. Orantılı Akım Savağı ile Teçhiz Edilmiş Kum Tutucu Hesabı... 293 7.5.5. Havalandırmalı Kum Tutucu Kullanılması Halinde Kum Tutucu Hesabı... 299 7.6. ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU HESABI... 301 7.6.1. Dikdörtgen Ön Çöktürme Havuzu... 301 7.6.2. Dairesel Ön Çöktürme Havuzu Hesabı... 314 7.7. BİYOLOJİK ARITMA... 321 7.7.1. Havalandırma Havuzu Hesabı... 321 7.8. SON ÇÖKTÜRME HAVUZLARI... 338
x Atıksu Arıtma Tesislerinin Projelendirilmesi 7.9. DEZENFEKSİYON ÜNİTESİ HESABI... 344 7.10. KLORİNATÖR HESABI... 345 7.11. ÇAMUR STABİLİZASYONU... 346 7.12. ÇAMUR YOĞUNLAŞTIRMA HESABI... 346 7.13. ANAEROBİK ÇAMUR ÇÜRÜTME TANKI HESABI... 348 7.14. ÇAMUR ÇÜRÜTÜCÜDEN ÇIKAN ÇÜRÜMÜŞ ÇAMUR MİKTARI... 350 7.15. BELT FİLTRE PRES HESABI... 352 7.16. GAZ ÜRETİMİ VE GAZ DEPOSU... 353 7.17. KARIŞTIRMA TANKI HESABI... 355 7.18. ÇÜRÜMÜŞ ÇAMUR BERTARAF ALTERNATİFLERİ... 357 7.19. ALTERNATİF BİYOLOJİK SİSTEMLER... 360 7.19.1. Damlatmalı Filtre Boyutlandırılması... 360 7.19.2. Stabilizasyon Havuzları ve Mekanik Havalandırma Havuzlar... 362 BÖLÜM 8 HİDROLİK PROFİLİN ÇIKARILMASI 8.1. GİRİŞ... 363 8.2. HAVALANDIRMALI KUM TUTUCU HESABI... 368 8.3. PARSHALL SAVAĞI VE YÜK KAYBI HESABI... 370 8.3.1. Parshal Savağı Emme Çukuru Arası Hesap... 372 8.4. KLOR TEMAS TANKI İLE ÇIKIŞ RÖGARI ARASI HESAP... 374 8.5. ÇIKIŞ ROGARI İLE SON ÇÖKTÜRME HAVUZU ARASI HİDROLİK HESAP... 378 8.6. SON ÇÖKTÜRME HAVUZU 3. DAĞITIM YAPISI ARASI HİDROLİK HESAP... 383 8.7. DAĞITIM YAPISI HESABI... 385 8.8. DAĞITIM YAPISI HAVALANDIRMA HAVUZU ARASI HİDROLİK HESAP... 386
İçindekiler xi 8.9. HAVALANDIRMA HAVUZU İLE 2. DAĞITIM YAPISI ARASINDA HESAP... 391 8.9.1. Havalandırma Havuzu Giriş Yapısı:... 391 8.10. ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU İLE 2. DAĞITIM YAPISI ARASI HİDROLİK HESAP... 395 8.11. ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU BİRİNCİ DAĞITIM YAPISI ARASINDA HİDROLİK HESAP... 400 8.12. POMPA İSTASYONU İLE BİRİNCİ DAĞITIM YAPISI ARASINDA HİDROLİK HESAP... 405 8.13. ÇAMUR POMPALARI VE ÇAMUR BORULARI HİDROLİK HESABI... 412 8.13.1. Ön Çöktürme Havuzu 4.DY Arası Çamur Hidrolik Hesabı... 412 8.13.2. Son Çöktürme Havuzu Geri Devir Pompa İstasyonu Arası Çamur Hidrolik Hesabı... 416 8.13.3. Geri Devir Pompa İstasyonu ile 4. DY Arası Çamur Hidrolik Hesabı... 424 8.13.4. Çamur Yoğunlaşlaştırıcı ile 4. DY Arası Çamur Hidrolik Hesabı... 425 8.13.5. Yoğunlaştırıcılarda Süzüntü Suyu Kanalı Hidrolik Hesabı... 427 8.13.6. Çamur Yoğunlaştırıcı ile Çamur Pompa İstasyonu Arası Hidrolik Hesap... 429 8.13.7. Yoğunlaşmış Çamur Pompa İstasyonu ile Çamur Çürütücü Arası... 431 8.13.8. Süzüntü Suyu (Duru Su) Pompaları... 431 KAYNAKLAR... 435