Bir Çal flan flten Ç karmak
Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü ve zay f yanlar n z tespit etmeye ve kritik becerilerinizi keskinlefltirmeye yarayan kullan fll araçlar, testler ve gerçek yaflamdan al nm fl örnekler yer al yor. ster masa bafl nda, ister bir toplant da ya da yolda olun, bu cep kitapç klar size iflinizin günlük talepleriyle daha h zl, daha kavray fll ve daha etkin bir biçimde bafla ç kma imkân n verecektir. Dizinin kitaplar : Ekip Liderli i Toplant Yönetimi Zaman Yönetimi Proje Yönetimi Liderlik Koçluk Geribildirim Etkili fl Yaz lar Sonuç Al c Müzakere Etkin Sunumlar Stres Yönetimi nsanlar kna Etmek Kriz Yönetimi Kariyerinize Yön Vermek Üstünüzü Yönetmek Görev Devretmek
Bir Çal flan flten Ç karmak Her Gün Karfl laflt n z Sorunlara Uzman Çözümler
ISBN 978-9944-186-90-2 Dismissing An Employee Harvard Business School Publishing Corporation, 2007 Türkçe yay n haklar Akçal Telif Haklar taraf ndan sa lanm flt r. Optimist Yay nlar Telefon: 0216 481 29 17-18 Faks : 0216 521 10 64 e-posta: bilgi@optimistkitap.com www.optimistkitap.com Optimist yay n no. : 158 Konu : fl-yönetim Çeviren : Melis nan Yay ma haz rlayan : Cemal Engin Bas m : fiubat 2009, stanbul Düzelti : Mutlu Dinçer Düzenleme : Nermin Uçar Vatan Bask ve cilt : Elma Bas m: Halkal Cad. No: 164 B-4 Blok Sefaköy - K.çekmece 34295 stanbul Telefon: 0212 697 30 30
çindekiler Yönderin Mesaj : flten Ç karmay Ustal kla Ele Almak 9 Bir Çal flan flten Ç karmak: Temel Bilgiler 13 Zor Bir An 15 flten ç karmay do ru bir flekilde ele alman z n ve bu terimin anlam n n önemine dair genel bir bak fl. flten ç karmak hakk nda neden bilgilenmeliyiz? 16 Terimi tan mlamak 17 flten ç karma terminolojisine dair bir not 18 flten Ç karmalara Yak ndan Bir Bak fl 19 flten ç karman n çeflitli önemli yönlerine dair bir inceleme. flten ç karmalar ne zaman gerçekleflir? 20 flten ç karmalarla ba lant l duygular nelerdir? 20 flten ç karmalar n yasal içeri i nedir? 21 flten ç karmak sorunu ne kadar etkin flekilde çözer? 22 çindekiler 5
flten Ç karma S ras nda Kendinize Dikkat Etmek 23 flten ç karma esnas nda duygular n z ve stres düzeyinizi yönetmeniz için stratejiler. Duygusal etkileri tan mak 24 Belirsizli i tan mak 25 Kendinizi yönetmek 27 flten Ç karma Temellerini Anlamak 29 Bir çal flan ne zaman iflten ç karabilece iniz ve ç karamayaca n z hakk nda detaylar. Bir çal flan ne zaman iflten derhal ç karabilirsiniz? 30 Ne zaman belgeleyerek ifllem yapabilirsiniz? 31 Bir çal flan ne zaman iflten ç karamazs n z? 32 Ayr mc l a dair özel bir not 33 fiirket prosedürleri hakk nda bilgi edinmek 34 Karar Alma 37 Bir çal flan iflten ç kar p ç karmama karar na yönelik ad mlar. Tedbirli ilerlemek flten ç karmaya seçenekler aramak 39 Seçenekler aras ndan tercih yapmak 40 flten Ç karmay Profesyonel Olarak Ele Almak 43 flten ç karma görüflmesi yapmak için stratejiler. flten ç karma görüflmesine haz rlanmak 44 Görüflme ne zaman yap lmal 46 6 çindekiler
Görüflme nerede yap lmal 47 Görüflme nas l ele al nmal 48 Görüflme s ras nda ne söylemelisiniz ve ne söylememelisiniz 49 flten ç karma görüflmesinden ders almak 53 flten Ç karman n Ard ndan Yasal Detaylar Ele Almak 55 Önemli yasal meselelerin üstesinden gelmeniz için öneriler. fl sözleflmesini gözden geçirmek 56 flten ç karma koflullar n belgelemek 60 Kiflinin itibar na zarar vermekten kaç nmak 61 flten Ç karman n Ard ndan Ekibinize Liderlik Etmek 65 Ekibinizi en iyi flekilde ifl görür vaziyette tuttu unuzdan emin olman n yollar. flten ç karmadan haberdar etmek 66 Çal flmay yeniden da tmak 67 flten Ç karmadan Ders Almak 69 flten ç karmay ele alma becerinizi gelifltirmeniz için stratejiler. Kiflisel ve profesyonel gelifliminizi ilerletmek 70 Daha genifl bir bak fl aç s kazanmak 71 Geliflme yollar belirlemek 72 Kuruluflunuzun bütünlü ünü korumak 72 çindekiler 7
puçlar ve Araçlar 75 Bir Çal flan flten Ç karma Araçlar flten ç karmalar etkin bir flekilde ele almak için kullanabilece iniz çal flma kâ tlar. Kendinizi S nay n 81 Bu k lavuzda sunulan kavramlar n yararl bir özeti. Neler ö rendi inizi görebilmeniz için bu testi bir kere kitab okumadan önce, bir kerede sonra yapman zda yarar vard r. Test sorular n n do ru yan tlar 85 S kça Sorulan Sorular 89 Tipik iflten ç karma sorunlar n n üstesinden gelmek için yan tlar ve pratik tavsiyeler için bu bölüme bak n. Anahtar Terimler 93 Önemli terimlerin anlam n ö renmek için bu bölümü okuyun. Notlar 97 Akl n za gelen fikirleri an nda not etmek için kullanabilirsiniz. 8 çindekiler
Yönderin Mesaj : flten Ç karmay Ustal kla Ele Almak Bir çal flan n ifline son vermek, pek çok yönetici için karfl karfl ya kal nan en zor ve ac verici karard r. Duygular kabar r. Yönetici, bu tats z neticeyi nas l önleyebilece i ve yasal sonuçlar n neler olabilece i hakk nda endifleler tafl r. Ayn zamanda yönetici, iflten ç kar lan çal flan n meslektafllar n n nas l tepki verece i ve arda kalan ifl yüküyle kimin meflgul olaca hakk nda da endifleler tafl r. Bunlara ek olarak yöneticiler genellikle, bu iflten ç karman n kendi performans ve davran fllar yla ilgi olup olmad konusunda endifle tafl rlar. Ancak bir çal flan n ifline son vermekte hissedilen yo- un rahats zl a ra men, bu görevi do ru bir flekilde ele alman z çok önem tafl r. Baflar s z flekilde yürütülen bir iflten ç karma, beraberinde muazzam bedeller getirir. Bu durum öncelikle, flirketinizin itibar n zedeleyebilir ve ayn zamanda yetenekli çal flanlar gelecekte kendinize çekip istihdam etmenizi, kendiniz ve di er yöneticiler için zorlaflt rabilir. Ayr ca, kurulufl içindeki çal flanlar aras nda güven ve morali zedeledi i gibi davalara da neden olabilir. Yönderin Mesaj 9
Bu nedenlerden dolay, çal flanlar n ifline son vermeyi profesyonel olarak ve do ru flekilde ele ald n zdan emin olmak için baz ad mlar atmal s n z. Bu, bir çal flan iflten ç karman n her yönüne aflina olman z anlam na gelir karar nas l alaca n z ve iflten ç karma görüflmesine nas l haz rlanaca n zdan görüflme esnas nda neler söyleyece iniz ve sonras nda ekibinize nas l liderlik edece inize kadar. Bir çal flan n ifline son vermek hiçbir zaman kolay olmam flt r ve her ifle son verme, önemli ders ç karma f rsatlar sunar. Ancak, bu k lavuzda önerilen pratikleri uygulayarak ve flirketinizin insan kaynaklar ve hukuk uzmanlar n n tavsiyelerine her zaman güvenerek en iyi neticeyi elde etme flans n z art r rs n z. flten ç karmay ustal kla ele ald n z zaman firman z n itibar n temin eder, durumun sanc lar na ra men ekibinizi ileriye yönlendirebilir ve flirketinizi yasal sorumluluklardan korursunuz; tüm bunlar, meydan okuyucu bir piyasa ortam nda baflar n n peflinde olan her kurulufl için oldukça önemli neticelerdir. Susan Alvey, Yönder Dr. Alvey, Massachusetts Cambridge de kurumsal geliflim ve liderlik geliflimi dan flman d r. Dr. Alvey, insan stratejilerinin ticari stratejileri desteklemesini sa lamak ve kurumsal ifllevleri en iyi flekilde kullanmak üzere yap, rol ve teflvikleri ayn do rultuda tutmak için yöneticilerle yak n bir flekilde çal fl r. Önceden, Harvard Business 10 Bir Çal flan flten Ç karmak
School Publishing içinde ö renim ve kurumsal geliflim konular nda liderlik yapm flt r ve halen Babson College n MBA program nda e itim vermektedir. Stever Robbins, Yönder Stever Robbins, son otuz y l içinde dokuz yüksek büyümeli yeni bafllang ç ve üç büyük halka arz deneyimi yaflam fl bir ifl düflünürüdür. Harvard flletme Okulu nun Liderlik ve Ö renim programlar n n yeniden tasarlanmas yla ilgili tasar m ekibindedir ve halen finansal hizmetler, yüksek teknoloji ve sa l k bak m gibi çeflitli sektörlerdeki yöneticilere dan flmanl k ve koçluk yapmaktad r. Entrepreneur.com ve HBS Working Knowledge da köfleleri bulunan Stever n katk lar radyo, televizyon ve yaz l bas nda s kça yer bulur. Yönderin Mesaj 11
Bir Çal flan flten Ç karmak: Temel Bilgiler
Zor Bir An
Hiç kimse kötü haber iletici olmak istemese de yöneticiler bazen, performans normal düzeylere gelemeyen bir çal flan iflten ç karmak zorunlulu uyla ilgili zor görevle karfl karfl ya kal rlar. Bu, her yöneticinin hayat ndaki en zor ve ac verici görevlerden biri olabilir. Asl nda, artan duygular, ciddi yasal gereklilikler ve bir çal flan iflten ç karmakla ilgili di er meseleler, yöneticilerin ço unun tart flmak bile istemeyece i kadar karmafl k ve yo un olabilir. flten ç karmak hakk nda neden bilgilenmeliyiz? Ne yaz k ki çal flanlar n iflten ç kar lmas, kurumsal hayat n bir olgusudur. flten ç karmak hakk nda bir fleyler ö renmekten kaç nan yöneticiler, bu durumu kötü bir flekilde ele almak riskine girerler. Ve baflar s z bir flekilde ele al - nan bir iflten ç karma flunlara neden olabilir: Yöneticilerin itibar na ve profesyonel sayg nl klar na kal c bir flekilde zarar verir Yetenekli çal flanlar n ilgisini çekip ifle almay flirket için zorlaflt racak flekilde, flirketin kendi sektöründeki itibar n y prat r Davalara yol açar Kurum içindeki güveni ve morali zedeler 16 Bir Çal flan flten Ç karmak
Piyasada kolayl kla ifl bulabileceklerini bilen yüksek performansl kiflileri flirketten ayr lmaya teflvik eder Çal flanlar n ifline son vermek konusunda ne kadar fazla fley bilirseniz, ortaya ç kt takdirde bu durumu ele almak için o kadar haz rl kl olursunuz. Terimi tan mlamak Bir çal flan iflten ç karmak, performans veya davran fllar ndaki eksiklikler ya da sorunlar sebebiyle kiflinin flirketteki görevine son vermektir. flten ç karmayla ilgili yönler bafll kl tablo, iflten ç - karmalar n bafll ca özelliklerini özetlemektedir. fiten ÇIKARMAK: performans veya davran fllar ndaki eksiklikler ya da sorunlar sebebiyle bir kiflinin bir flirketteki görevine son vermek flten ç karmayla ilgili yönler Neden Karar verici Duygular Çal flan n sorunlu performans na ya da davran fl - na dayan r Yönetici olarak siz karar verir ve uygulars n z Genellikle yöneticiler aç s ndan rahatlat c, iflten ç kar lan çal flan aç s ndan olumsuz duygular Zor Bir An 17