Gökyüzünde Hareket (II) M. Atakan Gürkan, Sabancı Üniversitesi Galileo Öğretmen Eğitim Programı, Eylül 2013, İTÜ Bilim Merkezi
Birinci Kısmın Özeti Dünya'nın hareketi 1) Kendi çevresinde değişmeyen bir yön ve hızda dönüyor. 2) Güneş'in çevresinde eliptik bir yörünge izliyor; Güneş'e yakınken daha hızlı gidiyor Gökküre: Uzak gökcisimlerinin üzerinde dolaştığı varsayılan, Dünya'nın kendi çevresinde dönmesi dolayı dönüyormuş gibi görünen hayali küre. Yıldızların doğması ve batması Kutup noktaları ve Ekvator Düzlemi Yıldızların Kutup Yıldızı çevresinde dönmesi
Birinci Kısmın Özeti Gökküre: Uzak gökcisimlerinin üzerinde dolaştığı varsayılan, Dünya'nın kendi çevresinde dönmesi dolayı dönüyormuş gibi görünen hayali küre. Yıldızların doğması ve batması Kutup noktaları ve Ekvator Düzlemi Yıldızların Kutup Yıldızı çevresinde dönmesi Geceden geceye değişimler: Dünya'nın Güneş çevresinde dönmesi nedeniyle her mevsimin yıldızları farklı Dünya'nın bu hareketini Güneş'in gökküre üzerinde hareketi olarak betimlemek mümkün Mevsimlerin nedeni Güneş ışınlarının Dünya üzerine farklı açılarla gelmesi ve gündüzlerin uzunluğunun değişmesi
Birinci Kısmın Özeti Geceden geceye değişimler: Dünya'nın Güneş çevresinde dönmesi nedeniyle her mevsimin yıldızları farklı Dünya'nın bu hareketini Güneş'in gökküre üzerinde hareketi olarak betimlemek mümkün Mevsimlerin nedeni Güneş ışınlarının Dünya üzerine farklı açılarla gelmesi ve gündüzlerin uzunluğunun değişmesi Güneş'in gökküre üzerinde izlediği yola Tutulum Düzlemi diyoruz. Burçlar bu yolun geçtiği bölgedeki takımyıldızlar
Dünya'nın Güneş ve Kendi Çevresinde Dönmesi Gün =?
Dünya'nın Güneş ve Kendi Çevresinde Dönmesi Gün =?? Gün = Güneş'in meridyenden iki geçişi arasındaki zaman? = Uzak bir yıldızın meridyenden iki geçişi arasındaki zaman
Dünya'nın Güneş ve Kendi Çevresinde Dönmesi Güneş günü, yıldız günü ne eşit mi? Hayır: Uzaktaki yıldızlar Güneş
Dünya'nın Güneş ve Kendi Çevresinde Dönmesi Güneş günü değişir mi? Evet, iki nedeni var. Neden 1:
Güneş Gününün Değişimi Mevsimlere göre Güneş'in gökyüzünde hareketi
Güneş Gününün Değişimi Mevsimlere göre Güneş'in gökyüzünde hareketi
Dünya'nın Güneş ve Kendi Çevresinde Dönmesi Güneş gününün değişmesinin ikinci nedeni: Güneş'in günden güne hareketi: Yaz ve kış gündönümlerinde ekvatora koşut, Bahar ve güz döngülerinde ekvatorla açı yapıyor. Dolayısıyla yaz ve kış gündönümlerinde Güneş'in meridyeni geçmesi daha yavas oluyor.
Güneş'in Gökyüzünde Hareketi Güneş'in meridyenden geçme zamanının değişmesinin iki nedeni: Dünya'nın yörüngesinde hızlanıp yavaşlaması (yılda bir kere) Güneş'in ekvatora koşut/açılı hareketi (yılda iki kere)
Güneş'in Gökyüzünde Hareketi Güneş'in meridyenden geçişinde oynama (sağa sola hareket) Güneş'in ufuktan yükselip alçalması (yukarı aşağı hareket) İstanbul için GMT+2'ye göre saat 12:00'de Güneş'in yeri
Güneş'in Gökyüzünde Hareketi Güneş'in meridyenden geçişinde oynama (sağa sola hareket) Güneş'in ufuktan yükselip alçalması (yukarı aşağı hareket İstanbul için GMT+2'ye göre saat 12:00'de Güneş'in yeri
Güneş'in Gökyüzünde Hareketi Güneş'in meridyenden geçişinde oynama (sağa sola hareket) Güneş'in ufuktan yükselip alçalması (yukarı aşağı hareket) İstanbul için GMT+2'ye göre saat 12:00'de Güneş'in yeri
Güneş'in Gökyüzünde Hareketi Güneş'in meridyenden geçişinde oynama (sağa sola hareket) Güneş'in ufuktan yükselip alçalması (yukarı aşağı hareket) Analemma (Dennis Di Cicco)
Ay Güneş'ten sonra gökyüzündeki en parlak cisim Bu parlaklığı Güneş'in ışıklarını yansıtmasından kaynaklanıyor, kendi ışığı yok. Tycho krateri
Ay Güneş'ten sonra gökyüzündeki en parlak cisim Bu parlaklığı Güneş'in ışıklarını yansıtmasından kaynaklanıyor, kendi ışığı yok. Uzaklığı: ortalama 384.000 km (~ 1 ışık saniyesi) Kütlesi: 7,35 1022 kg (Dünya'nın %1,23'ü) Yarıçapı: 1737 km (Dünya'nın %27'si) Deep Impact tarafından, 50 milyon km öteden çekilmiş dört resim
Ay Güneş'ten sonra gökyüzündeki en parlak cisim Bu parlaklığı Güneş'in ışıklarını yansıtmasından kaynaklanıyor, kendi ışığı yok. Uzaklığı: ortalama 384.000 km (~ 1 ışık saniyesi) Kütlesi: 7,35 1022 kg (Dünya'nın %1,23'ü) Yarıçapı: 1737 km (Dünya'nın %27'si)
Ay Güneş'ten sonra gökyüzündeki en parlak cisim Bu parlaklığı Güneş'in ışıklarını yansıtmasından kaynaklanıyor, kendi ışığı yok. Uzaklığı: ortalama 384.000 km (~ 1 ışık saniyesi) Kütlesi: 7,35 1022 kg (Dünya'nın %1,23'ü) Yarıçapı: 1737 km (Dünya'nın %27'si) Görünür çapı: ~ 0,5 (hemen hemen Güneş'le aynı) Yüzeyindeki kütle çekimi: 1,6 m/s2 (~1/6 g) Yeryüzünde iki metrelik yüksek atlama yapabilen bir atlet Ay'da kaç metrelik bir atlama yapabilir?
Ay'ın Evreleri Ay'ın parlak kısmının şekli geceden geceye değişiyor. Bunun nedeni Ay'ın yörüngesinin geometrisi
Ay'ın Evreleri Ay'ın parlak kısmının şekli geceden geceye değişiyor. Bunun nedeni Ay'ın yörüngesinin geometrisi
Ay'ın Evreleri Ay'ın parlak kısmının şekli geceden geceye değişiyor. Bunun nedeni Ay'ın yörüngesinin geometrisi Ay'ın yörüngesi böyle olsaydı, evreleri nasıl olurdu?
Ay'ın Dönmesi Ay'ın evreleri değişse de bize bakan yüzü değişmiyor. Neden? Kendi çevresinde dönmediği için mi? Hayır, kendi çevresinde dönmese hep aynı yüzü görmezdik. Ay'ın kendi çevresinde dönme süresi, Dünya'nın çevresinde dönme süresine eşit olduğu için hep aynı yüzünü görüyoruz.
Ay Tutulması Kimi zaman tek bir gece içinde Ay'ın ışıklı kısmı küçülür ve büyür
Ay Tutulması Bu olay Ay'ın Dünya'nın gölgesinde kalmasından kaynaklanıyor
Ay Tutulması Ay tutulması yalnızca dolunayda olabilir Ancak her dolunayda ay tutulması olmuyor Bunun nedeni Ay'ın Dünya çevresindeki yörüngesinin, Dünya'nın Güneş çevresindeki yörüngesiyle (küçük) bir açı yapması
Ay tutulması Ay tutulmasının koşulları: Güneş gökkürede tutulum düzleminde dolaşıyor
Ay tutulması Ay tutulmasının koşulları: Güneş gökkürede tutulum düzleminde dolaşıyor Ay da gökkürede farklı bir düzlemde dönüyor
Ay tutulması Ay tutulmasının koşulları: Güneş gökkürede tutulum düzleminde dolaşıyor Ay da gökkürede farklı bir düzlemde dönüyor Bu iki çember iki düğüm noktasında kesişiyor
Ay tutulması Ay tutulmasının koşulları: Güneş gökkürede tutulum düzleminde dolaşıyor Ay da gökkürede farklı bir düzlemde dönüyor Bu iki çember iki düğüm noktasında kesişiyor Güneş bir düğüm noktasındayken diğer düğüm noktasına gölgesi düşüyor (Tutulum mevsimi) Bu sırada Ay da düğüm noktasından geçerse, Ay tutulması oluyor
Ay tutulması Güneş tutulması Ay tutulması sırasında Ay'dan ne görünür?
Güneş tutulması Güneş tutulmaları da Ay tutulmaları gibi Tutulma Mevsimi nde meydana geliyor Ancak bu sefer Ay'ın gölgesi Dünya'nın üzerine düşüyor
Güneş tutulması Güneş tutulmaları da Ay tutulmaları gibi Tutulma Mevsimi nde meydana geliyor Ancak bu sefer Ay'ın gölgesi Dünya'nın üzerine düşüyor Güneş tutulmaları Dünya'nın her yerinden izlenemiyor Side 2006 Güneş Tutulması Brezilya
Güneş tutulması Güneş tutulmaları da Ay tutulmaları gibi Tutulma Mevsimi nde meydana geliyor Ancak bu sefer Ay'ın gölgesi Dünya'nın üzerine düşüyor Güneş tutulmaları Dünya'nın her yerinden izlenemiyor Her zaman Ay Güneş'i tam olarak kapatamıyor Ocak 2009 Endonezya Haziran 2009 Bengladeş
Tutulmaların sıklığı Bütün tutulmalar Tutulma Mevsimi nde meydana geliyor Her sene 2 5 Güneş tutulması oluyor (her tutulma mevsiminde en az bir tane) Genellikle yılda 2 Ay tutulması oluyor, ama 1 ya da 3 tutulma olan yıllar da var Ay tutulması daha ender olan ama daha sık görülen bir olay, çünkü her yerden görülebiliyor Tutulmaların yaklaşık 18 yıllık bir peryodu var (saros)
Teşekkürler!