Koordinat Referans Sistemleri
Harita yapımında geometrik süreç Küre Referans yüzeyin seçimi Elipsoit Ölçek küçültme Dünya/Jeoit Harita düzlemine izdüşüm Harita Fiziksel yer yüzünün belli bir şekli yok, jeoit ile yakınsabilir Elipsoit dünyanın şekline en yakın matematiksel (geometrik) yüzey Dünyanın haritasını yapmak için düzleme indirgemek gerekir dünya küre kabul Projeksiyon sistemleri kullanılarak düzleme indirgenir 2
Örnek Jeoit 3
CBS bakış açısı Dönel Elipsoit Datum Koordinat Sistemi Parametreler Dönüşümler 4
5
6
(Ayan ve diğerleri, 2003) 7
8
CBS de Koordinat Sistemlerinin Tanımı Verilerin koordinat sistemi tanımlı ise ayrı sistemlerde olsalar dahi üst üste görebilir, sorgulamalar yapılabilir (on the fly projection) Uluslararası standart kabul edilmiş tanımlar EPSG Geodetic Parameter Dataset Version 6.12 8 February 2007, Geodesy Subcommittee of the Surveying and Positioning Committee of the International Association of Oil and Gas Producers (OGP) 9
Elipsoit+Datum+Coğrafi Koordinat Sistemi Elipsoit+Datum+Projeksiyon Koordinat Sistemi UTM 35, 36, 37, 38. Dilimler UTM 3 o 27, 30, 33, 36, 39, 42, 45 Derece Dilim Orta Meridyenleri UTM 6 o 27, 33, 39, 45 Derece Dilim Orta Meridyenleri Lambert Konform Konik Depolama Sınırları? 10
Vektör Veri Toplama Yöntemleri Arazide Ölçme Fotogrametri Sayısallaştırma Klavyeden Giriş Veri Aktarma: CAD dosyaları (DXF, DGN, DWG vb), CBS dosyaları (SHP, E00, MAP vb) 11
Ekranda Sayısallaştırma-Harita-Afin / Benzerlik dönüşümü 12
Ekranda Sayısallaştırma-Fotoğraf- Projektif dönüşüm 13
14
Vektör Veriler 15
TIN-Vektör Veriler TIN =Triangulation Irregular Network
Ağ Yapıda-Network Vektör Veriler From-To Node Çizgi parçasının başlangıç ve bitiş nokta numarası belli
Vektör Veri Yapıları Spaghetti veri yapısı Topolojik veri yapısı Geodatabase-CVT 18
Spaghetti veri yapısı Bir çok CAD formatı (DGN,DWG,DXF vb), MapInfo, Arcview Shape Grafik veriler nokta, çizgi, poligon detaylar kümesi şeklindedir Komşu ve çakışık detaylar ayrı ayrı sayısallaştırılır (tekrarlar olur) Her detay için bir detay başlık kayıdı tutulur (detay no, kod, tipi, öznitelikler vb) Geometrik kayıtta x,y, (z) koordinat dizisi yer alır 19
Spaghetti veri yapısı Alan içeren detaylar tam olarak kapanmayabilir Komşu iki poligon detay ve komşu poligon-çizgi türü detaylar arasında sayısallaştırma hatası olarak küçük alanlar oluşabilir Nokta detaylar çoğunlukla semboller ile gösterildiğinden CBS ye aktarımda sorunlar çıkar Pafta bazında çalışıldı ise pafta kenarlarına denk gelen detaylar 2+ parçaya bölünmüş olabilir Yol orta çizgileri gibi verilerde kavşaklar belirlenemeyebilir 20
Spaghetti veri yapısı örneği 21
Spaghetti Veri Yapısı ve Veri Tabanı (1. Tip) Nokta/çizgi/poligon detaylardan oluşan grafik verinin her elemanı bir satır olarak veri tabanı dosyasında tutulur. Her grafik elemana karşı bir kayıt vardır Kullanıcının müdahale edemediği bir öznitelikte koordinatlar kayıtlıdır Katman ile bire-bir ilişkili veriler yeni özniteliklere değer olarak girilebilir 22
Spaghetti Veri Yapısı ve Veri Tabanı (1. Tip) Katman ile bire-çok ilişkili sözel veriler -bir grafik elemana birden çok sözel veri karşılık geliyorsayeni tablolar tanımlanır ve eşleştirme için iki dosyada da ortak bir öznitelikten yararlanılır link Aynı şekilde bire-bir ilişkili verilerde ayrı dosyada tutulabilir join 23
Spaghetti Veri Yapısı ve Veri Tabanı (2.Tip) Grafik veriye girilen ve her eleman için eşsiz değeri olan özel bir öznitelik örneğin mslink değeri vb, ilişkili veri tabanı dosyalarına da girilerek ilişki türüne göre eşleştirme yapılır join veya link ve sözel verilere erişilir 132. slayt- poligon için CAD dosyasında kaydedilmiş 33 değeri veri tabanı dosyasına da girilir mslink = CAD yazılımlarında, örneğin Microstation da her bir poligonun bir ID si var veri tabanı ile ilişkilendirmede kullanılıyor 24
Topolojik Veri Yapısı (edgenode topology) ArcInfo Coverage yapısı Topoloji: Topolojik dönüşümler sonucu değişmeden kalan geometrik özellikler ile ilgilenen bir bilim dalı Topolojik dönüşümler? Bir pafta deforme edilirse, buruşturulursa, tekrar düzeltilirse, detaylardaki belirli özellikler değişmeden kalacaktır: Poligonun içindeki, sınırındaki, dışındaki noktalar, çizgilerin başlangıç, bitiş noktaları 25
Topolojik anlamda aşağıdaki iki şekil birbirine eşittir. Bozulanlar: Koordinatlar, uzunluklar, alanlar Bozulmayanlar: Her bir noktada birleşen çizgi sayısı, noktalar arasındaki çizgiler, her kenarın iki yanındaki alanlar-komşuluk ilişkisi.. a d. 1. 2 e 4. 3 b c.. 2 a b 1. 3.. 4 d c 26
Topoloji Topolojik ilişkiler: Birbiriyle sınırı olan yada ortak noktası olan poligon (polygon), çizgi (arc), çizgi başlangıç ve bitiş noktaları (node) ve noktalar (points) arasındaki konumsal ilişkiler Kapsama bitişiklik (adjacency/contiguity) bağlantı (connectivity) kesişim, yön vb 27
Topolojik İlişkiler A B Komşuluk İçerme Bağlantı 28
Topoloji ArcInfo Coverage yapısında topolojik ilişkilerde depolanır Geodatabase yapısında topoloji kurallar ile uygulanır 29
Topoloji CBS ye neler katar? Komşuluk ve kesişim tanımlandığı için detayların seçimi, sorgulanması daha hızlı olur Ortak nokta koordinatları bir kez depolanır Navigasyon sağlanabilir Hatalar düzeltilirse veriler geometrik olarak daha tutarlıdır 30
Topolojik Veri Yapısı (Hoel, E, 2003) 31
Geodatabase Yapısı (Hoel, E, 2003) 32
Topoloji Sonuç Geçmişte ilişkiler veri dosyasında tutulurdu ArcInfo Coverage Geometri Günümüzde sayısallaştırmadan sonra kurallar uygulanır Uygunsa veri düzeltilir Sorgulama Fonksiyonların algoritmalarına yerleştirilmiştir 33
Poligon: iki kural Poligonlar arasındaki geçişler 34
İki poligon katmanı: beş kural İlk katmanın elemanları, ikinci katmanın bir elemanının içinde kalmalı 35
Çizgi: sekiz kural İki farklı çizginin çakışık parçaları 36
İki çizgi katmanı: iki kural vd İki çizgi çakışmamalı 37