YÜKSEK BLOKAJLI KANAL İÇİNDE ART ARDA İKİ SİLİNDİR ETRAFINDA SÜREKLİ LAMİNER AKIŞ İÇİN ISI VE AKIŞ KARAKTERİSTİKLERİNİN NÜMERİK OLARAK İNCELENMESİ *

Benzer belgeler
YÜKSEK BLOKAJLI KANAL İÇİNDE LAMİNER SÜREKLİ AKIŞ İÇİN ARD ARDA İKİ SİLİNDİR ETRAFINDA AKIŞ VE ISI KARAKTERİSTİKLERİNİN NÜMERİK OLARAK İNCELENMESİ

TAŞINIMIN FİZİKSEL MEKANİZMASI

Numerical Investigation of the Effect of Needle Tilting Angle on Irrigant Flow Inside the Tooth Root Canal

ÇEV-220 Hidrolik. Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Demet KALAT

BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ LABORATUVARI DENEY 4

SIĞ SUDA YAN YANA SIRALI İKİ SİLİNDİR ARKASINDA OLUŞAN AKIŞ YAPISININ PASİF YÖNTEMLE KONTROLÜ 1

ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1. Y. Doç. Dr. Güray Doğan

Bölüm 8: Borularda sürtünmeli Akış

Yrd. Doç. Dr. Tolga DEMİRCAN. Akışkanlar dinamiğinde deneysel yöntemler

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAK490 Makine Laboratuarı Dersi Akışkanlar Mekaniği Deneyi

Isı Kütle Transferi. Zorlanmış Dış Taşınım

ÇEV207 AKIŞKANLAR MEKANİĞİ KİNEMATİK-1. Y. Doç. Dr. Güray Doğan

YALOVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ UYGULAMALI MÜHENDİSLİK MODELLEMESİ

AKIŞKANLAR MEKANİĞİ-II

KLİMA SANTRALLERİNDEKİ BOŞ HÜCRELER İÇİN TASARLANAN BİR ANEMOSTAT TİP DİFÜZÖRÜN AKIŞ ANALİZİ

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE DOĞA BİLİMLERİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 2

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

HİDROLİK. Yrd. Doç. Dr. Fatih TOSUNOĞLU

İ çindekiler. xvii GİRİŞ 1 TEMEL AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ BERNOULLİ DENKLEMİ 68 AKIŞKANLAR STATİĞİ 32. xvii

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

GERİ BASAMAK AKIŞININ NÜMERİK ANALİZİ

Makina Mühendisliği Bölümü Makine Laboratuarı

Kare Kesitli İki Silindir Etrafında Akış ve Isı Geçişi. Özge Yetik YÜKSEK LİSANS TEZİ. Makine Mühendisliği Anabilim Dalı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ISI TRANSFERİ LABORATUARI

DÜZENLİ AKINTI DURUMUNDA TABANA OTURAN VE YARI GÖMÜLÜ ELİPTİK BİR SİLİNDİR ETRAFINDAKİ AKIMIN SAYISAL İNCELENMESİ

SÜRÜKLEME DENEYİ TEORİ

EŞANJÖR (ISI DEĞİŞTİRİCİSİ) DENEYİ FÖYÜ

İKİ LEVHA ARASINDAKİ LAMİNER AKIŞTA DEĞİŞKEN DUVAR KALINLIĞININ ISI TRANSFERİNE ETKİSİNİN SAYISAL ANALİZİ

HELİSEL BORULARDA AKIŞ VE ISI TRANSFERİNİN İNCELENMESİ. Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Makina Eğitimi Bölümü, 23119, Elazığ

Corresponding author: Özet. Bu çalışmada yamuk kesit alanına sahip bir kanal içerisindeki hidrodinamik olarak

Abs tract: Key Words: Meral ÖZEL Nesrin İLGİN

Radyatör Arkalarına Yerleştirilen Yansıtıcı Yüzeylerin Radyatör Etkisi

DENEY 2. Şekil 1. Çalışma bölümünün şematik olarak görünümü

9.14 Burada u ile u r arasındaki açı ve v ile u θ arasındaki acının θ olduğu dikkate alınarak trigonometrik eşitliklerden; İfadeleri elde edilir.

Hareket Kanunları Uygulamaları

ISI DEĞĠġTĠRGEÇLERĠ DENEYĠ

Hesaplamalı Akışkanlar Dinamiği (HAD)

MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ II FİNAL SINAVI Numara: Adı Soyadı: SORULAR-CEVAPLAR

HAVA ARAÇLARINDAKİ ELEKTRONİK EKİPMANLARIN SOĞUTULMASINDA KULLANILAN SOĞUTMA SIVILARININ PERFORMANSA BAĞLI SEÇİM KRİTERLERİ

AKIŞKANLAR MEKANİĞİ. Doç. Dr. Tahsin Engin. Sakarya Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

RADYATÖR ARKALARINA YERLEŞTİRİLEN YANSITICI YÜZEYLERİN RADYATÖR ETKİNLİĞİNE ETKİSİ

Özel Laboratuvar Deney Föyü

Uluslararası Yavuz Tüneli

ÇEV-220 Hidrolik. Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Yrd. Doç. Dr. Demet KALAT

NÖ-A NÖ-B. Şube. Alınan Puan. Adı- Soyadı: Fakülte No: 1. Aşağıda verilen fiziksel büyüklüklerin eşit olduğunu gösteriniz. 1/6

HİDROSTATİK BASINÇ KUVVETLERİN HESABI (Belirli bir yüzey üzerinde basınç dağılışının meydana getirdiği kuvvet)

FLOWING FLUIDS and PRESSURE VARIATION

KAYMALI YATAKLAR I: Eksenel Yataklar

AÇIK KANAL AKIMI. Hopa Yukarı Sundura Deresi-ARTVİN

YAMUK KESİTLİ KANAL İÇERİSİNDE LAMİNER AKIŞTA HİDRODİNAMİK VE ISIL OLARAK GELİŞMEKTE OLAN ISI TRANSFERİ PROBLEMİNİN SAYISAL OLARAK İNCELENMESİ

ÇİFT CAMLI PENERELERDE ISI GEÇİŞİNİN İNCELENMESİ

AKM BÖLÜM 11 - UYGULAMA SORU VE ÇÖZÜMLERİ Doç.Dr. Ali Can Takinacı

4.Sıkıştırılamayan Akışkanlarda Sürtünme Kayıpları

Silindir Arkasındaki Akış Yapısının Delikli Silindirle Pasif Kontrolü

3. AKIŞKANLARDA FAZ DEĞİŞİKLİĞİ OLMADAN ISI TRANSFERİ

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

Dikdörtgen Kesitli Kanallarda Laminer Akış ve Isı Transferinin Sayısal Olarak İncelenmesi

Şekil 1:Havacılık tarihinin farklı dönemlerinde geliştirilmiş kanat profilleri

BİR NAVIER-STOKES ÇÖZÜCÜ İLE DAİRESEL SİLİNDİRDEN GİRDAP YAYILIM SİMÜLASYONU

Tek ve İki Bina Etrafındaki Rüzgar Etkilerinin Sayısal Olarak İncelenmesi

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUARI

ORİFİS TİPİ BLOKAJIN BORULARDA TÜRBÜLANSLI ISI TRANSFERİNE ETKİSİ. Öğr. Gör. Burhan CANLI. S.Ü. Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu

FÜZE KANADININ SES-ÜSTÜ UÇUŞ KOŞULUNDAKİ AEROELASTİK ANALİZİ

UHUK VORTEKS METODLARI KULLANILARAK DAİRESEL SİLİNDİR ETRAFINDAKİ AYRILMALI AKIŞLARDA AYIRICI LEVHA ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Makale ARDIŞIK SIRALI İKİ SİLİNDİRDENDÜŞÜK REYNOLDS SAYILARINDA ISI TRANSFERİ YAPILARININ SAYISAL İNCELEMESİ GİRİŞ

Taşınım Olayları II MEMM2009 Akışkanlar Mekaniği ve Isı Transferi bahar yy. borularda sürtünmeli akış. Prof. Dr.

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

Yücel ÖZMEN 1* ve Erhan AKSU 2 Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon ÖZET

T.C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK VE DOĞA BİLİMLERİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER II DERSİ

YARI-KÜRESEL ENGEL KONULAN BİR KANAL İÇERİSİNDE ISI GEÇİŞİ VE AKIŞIN SAYISAL İNCELENMESİ

Hidrostatik Güç İletimi. Vedat Temiz

Orifis, Nozul ve Venturi Tip Akışölçerler

T.C. GAZİ ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ AKIŞKANLAR MEKANİĞİ LABORATUVARI

Dairesel Kesitli 90º Dirsekteki Akışın Üç Boyutlu Sayısal İncelenmesi

Mühendislik Mekaniği Statik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

KAYMA GERİLMESİ (ENİNE KESME)

Su Debisi ve Boru Çapı Hesabı

LAMİNER ZORLANMIŞ KONVEKSİYON ŞARTINDA İKİ PARALEL LEVHA ARASINA YERLEŞTİRİLEN ENGELLERİN AKIŞ VE ISI TRANSFERİNE ETKİSİNİN SAYISAL OLARAK İNCELENMESİ

Momentum iletimi. Kuvvetin bileşenleri (Momentum akısının bileşenleri) x y z x p + t xx t xy t xz y t yx p + t yy t yz z t zx t zy p + t zz

VENTURİMETRE DENEYİ 1. GİRİŞ

BURULMA DENEYİ 2. TANIMLAMALAR:

Bölüm 2: Akışkanların özellikleri. Doç. Dr. Tahsin Engin Sakarya Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü

Tabandan Isıtılan Kapalı bir Hacim İçerisine Yerleştirilen Açılı Plakanın Doğal Taşınım ısı Transferine Etkisi

ÇÖZÜM 1) konumu mafsallı olup, buraya göre alınacak moment ile küçük pistona etkileyen kuvvet hesaplanır.

BÖLÜM 6 GERÇEK AKIŞKANLARIN HAREKETİ

TARGET AKIŞÖLÇERİ İÇİN OPTİMUM HEDEF MESAFESİNİN AKIŞ PERSPEKTİFİ YÖNÜNDEN İNCELENMESİ

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FEN ve MÜHENDİSLİK DERGİSİ Cilt: 1 Sayı: 3 sh Ekim 1999

BİR OFİS İÇİN TERMAL KONFOR ANALİZİNİN HESAPLAMALI AKIŞKANLAR DİNAMİĞİ YÖNTEMİ İLE MODELLENMESİ VE SAYISAL ÇÖZÜMÜ

Deneye Gelmeden Önce;

ISI TRANSFERİ. Doğal Taşınım

SES-ÜSTÜ KANARD KONTROLLÜ FÜZELER İÇİN SERBEST DÖNEN KUYRUĞUN ŞEKİL OPTİMİZASYONU

DUBLEKS EV GEOMETRİSİNE SAHİP KAPALI ORTAMLARDA FARKLI ISITMA YÖNTEMLERİNİN DOĞAL TAŞINIMLA ISI TRANSFERİ ÜZERİNE ETKİLERİNİN SAYISAL ANALİZİ

BİSİKLET FREN SİSTEMİNDE KABLO BAĞLANTISI AÇISININ MEKANİK VERİME ETKİSİNİNİNCELENMESİ

ELASTİSİTE TEORİSİ I. Yrd. Doç Dr. Eray Arslan

KARARLI HAL ISI İLETİMİ. Dr. Hülya ÇAKMAK Gıda Mühendisliği Bölümü

Mühendislik Mekaniği Dinamik. Yrd.Doç.Dr. Akın Ataş

Determining the Static Pressure Distribution over the Circular Finite Cylinder in Low Speed Wind Tunnel

Kütlesel kuvvetlerin sadece g den kaynaklanması hali;

GERİLME ANALİZİ VE MOHR ÇEMBERİ MUKAVEMET

Transkript:

MAKALE YÜKSEK BLOKAJLI KANAL İÇİNDE ART ARDA İKİ SİLİNDİR ETRAFINDA SÜREKLİ LAMİNER AKIŞ İÇİN ISI VE AKIŞ KARAKTERİSTİKLERİNİN NÜMERİK OLARAK İNCELENMESİ * Neslihan Güneş ** Arş., Gör., Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü, Bursa nslhngunes@uludag.edu.tr Alper Özalp Prof. Dr., Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Makine Mühendisliği Bölümü, Bursa aozalp@uludag.edu.tr ÖZ Bu çalışmada, art arda silindirler etrafında yüksek blokaj etkisinde laminer akış için ısı ve akış karakteristikleri nümerik olarak incelenmiştir. Blokaj oranı (β=b/h) 0.6 ve Reynolds sayısı (Re) 40 olarak belirlenmiştir. Silindirler arası mesafe sabit silindir çapı ile orantılı olarak 0.2-0.7-1.0-1.5-3.0-4.0 D olarak seçilmiştir. Ön ve arka silindirler için tüm silindirler arası mesafe oranlarında statik basınç, kayma gerilmesi ve ısı transfer katsayıları değerleri hesaplanıp tartışılmıştır. Ayrıca çift silindir için elde edilen sonuçlar, aynı senaryolar tek silindir için elde edilen sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Hesaplama sonuçlarına göre akım çizgi ve vortekslerin direk olarak hidrodinamik ve termal parametreleri etkilediği anlaşılmıştır. Silindir etrafındaki ayrılmalar ise kayma gerilmesi ve ısı transferi değerlerini etkilemiştir. Anahtar Kelimeler: Blokaj oranı, silindirler arası mesafe, kayma gerilmesi, ayrılma noktası, art arda silindirler NUMERICAL INVESTIGATION OF HEAT AND FLOW CHARACTERISTICS CONTINUOUS LAMINAR CHANNEL FLOW WITH HIGH BLOCKAGE AROUND TWO TANDEM CIRCULAR CYLINDERS ** İletişim Yazarı ABSTRACT In this study, heat and flow characteristics of laminar steady flow across two tandem circular cylinders (CC) were numerically investigated. The blockage ratio (β=b/h) were held 0.6 and the Reynolds number (Re) was 40. The distance between circular cylinders were chosen 0.2-0.7-1.0-1.5-3.0-4.0 D and static pressure, shear stress and heat transfer coefficients on the upstream (front) and downstream (back) cylinders were calculated and discussed. Otherwise the results that were obtained for two tandem cylinders were compared with the results that were obtained for single cylinder for the same scenarios. According to the calculations it is understood that wakes and vortices between cylinders directly affect hydrodynamic and thermal parameters. Separations of the flow around the cylinder also effect on shear stress and convective heat transfer values. Keywords: Blockage ratio, distance between cylinders, shears stress, separation point, tandem cylinders Geliş tarihi : 09.06.2015 Kabul tarihi : 24.07.2015 * 8-11 Nisan 2015 tarihlerinde Makina Mühendisleri Odası tarafından İzmir'de düzenlenen 12. Ulusal Tesisat Mühendisliği Kongresi'nde sunulan bildiri, dergimiz için yazarlarınca makale olarak yeniden düzenlenmiştir. Güneş, N., Özalp, A. 2015. Yüksek Blokajlı Kanal İçinde Art Arda İki Silindir Etrafında Sürekli Laminer Akış İçin Isı ve Akış Karakteristiklerinin Nümerik Olarak İncelenmesi, Mühendis ve Makina, cilt 56, sayı 667, s. 53-63. Mühendis ve Makina 53

1. GİRİŞ Kanal içi akışta blokaj etkisinde dairesel cisimler üzerindeki akışlar ve bu alanda yapılan sayısal çalışmalar son yıllarda önemli bir araştırma konusu olmuştur. Silindirik elemanlar etrafındaki akışın yapısı; akışın hızına, derinliğine, akışkanın viskozitesine, silindirik yapının şekil ve boyutlarına, silindirin akış içerisindeki konumuna ve silindirin katı sınırına olan uzaklığına bağlı olarak değişmektedir. Akışın laminer veya türbülanslı bir yapıya sahip olması, dairesel yapılarda etkin bir rol oynamaktadır. Bir dairesel yapı üzerinde oluşan akış yapısının bilinmesi, dairesel yapı üzerindeki enerji değişimlerinin anlaşılmasında etkin rol oynamaktadır. Bir akışkan yüksek bir hızla eğrisel bir yüzey üzerine akarsa, katı ile akışkanın birleşme noktalarında akışkan kendini yüzeye sarmaya başlar. Silindir üst yüzeyinde oluşan düşük basınç ile akış, içe doğru ters şekilde dönmeye başlar. Silindir üst yüzeyinde oluşan düşük basınç ile akış, içe doğru ters şekilde dönmeye başlar. Silindirden akışın koptuğu noktaya ayrılma noktası denilmektedir. Ayrılma bölgesi ne kadar büyük olursa, basınç kaybı o kadar artar. Akışın, ayrılma bölgesinden sonra akışına düzensiz devam etmesi ve silindir geometrisine bağlı olarak hızını kaybetmesi ölü akış bölgesini oluşturmaktadır. Ayrılma bölgesi, akışın iki koldan birbiri ile yeniden birleşmesiyle; tekrar birleşme noktasında biter; fakat ölü akış bölgesi, akış hızını tekrar kazanana kadar gelişerek devam eder (Şekil 1) [1]. Akış olayları genellikle katı yüzeyler ile sınırlandırılır. Bu nedenle, katı yüzeyin akışı nasıl etkileyeceğini kavramak Hız Ayrılma Noktası önemlidir. Viskoz etkilerinin, dolayısıyla hız profilinin önemli olduğu yüzeye yakın akış bölgelerine sınır tabaka adı verilir. Sınır tabaka üzerinde oluşan akış yapısı, düzlem plaka ve dairesel yapılarda bazı fiziksel özelliklerinden dolayı farklılık göstermektedir. Akış yapısında önemli değişkenlerden biri, akışın laminer veya türbülanslı oluşudur. Laminer akıştan türbülanslı akışa geçişte; yüzey geometrisi, yüzey pürüzlülüğü, akıntıya karşı olan hız, yüzey sıcaklığı, akışkan tipi ve bunlarla beraber en çok Reynolds sayısının karakteristiği önemli rol oynamaktadır [1]. Birçok önemli mühendislik uygulamasında karşımıza çıkan art arda dizili çift silindir etrafındaki akışın karmaşık fiziksel yapısını incelemek ve silindirler etrafındaki akış fenomenlerini anlayabilmek için günümüze kadar pek çok deneysel ve nümerik çalışma yapılmıştır. Genellikle deneysel olarak yürütülmüş olan bu çalışmalar da nümerik olarak analiz programı kullanarak ard arda iki silindir etrafında akışın dinamik olarak yapısının incelenmesi daha nadirdir. Önceki pek çok çalışma araştırıldığında, kısıtlı olarak bir ya da iki tane silindirler arasındaki mesafe değiştirilerek incelenmiş, aynı şekilde, Reynolds sayıları bir iki defa değiştirilerek sabit blokaj oranında araştırmalar yapılmıştır. Sabit silindirler arası mesafede blokaj oranı değiştirilerek silindirler arası akışın etkisi incelenmiştir. Bu çalışmada çok sayıda araştırma bulunmaktadır. Örneğin Zdravkovich [2], silindirlerin değişik konumlandırmaları için iki silindir etrafındaki akış etkilişimini ayrıntılı incelemiştir. Buna müteakiben Zdravkovich, silindir merkezleri arasındaki mesafe (L) ve eş çaplı silindirlerin silindir çapı (D) bu ikisinin oranına göre Ayrılma ve Karışma Bölgesi Şekil 1. Silindir Etrafında Akışta Oluşan Ayrılma, Tekrar Birleşme Noktaları; Ayrılma ve Karışma Bölgesinin Şematik Gösterimi [1] Tekrar Birleşme Noktası Ölü Akış Bölgesi L/D akışı sınıflandırmıştır. Zdravkovich in yaptığı bu çalışmaya göre, eğer bu oran silindirler arası mesafe oranı 1<L/ D<1.3-1.8 olduğunda, silindirler tek küt bir cisim gibi davranıyor ve yalnızca öndeki silindirde akım çizgileri silindiri sıyırıp geçiyor ve akış boyunca arkadaki silindire tekrar bağlanmadan akım çizgileri tek silindir varmış gibi yoluna devam ediyor. Silindirler arası mesafe artmaya başladığında ise 1.2-1.8<L/D<3.4-3.8 akım çizgileri öndeki silindir etrafından sıyırıp geçerek arkadaki silindirde akım çizgileri bağlanıyor. Bu durumda Zdravkovich, sadece arkadaki silindiri etkilediğini saptamıştır. L/D oranı daha da arttırdığında ise akımın, silindirler arası mesafede vortex oluşturmaya başladığı ve bu oluşan vortexin arkadaki silindirin arkasında oluştuğunu gözlemlemiştir. Chang ve arkadaşları [3], Reynolds sayısı Re=100 için yan yana konumlandırılmış iki silindir için, sonlu eleman ve sonlu fark metodu ile simetrik ve asimetrik oluşan akım çizgilerini gözlemlemişlerdir. Slauouti ve arkadaşları [4], iki boyutlu laminer akış için Reynolds sayısı Re=200 değerinde silindirlerin konumlarını yan yana ve üst üste değiştirerek akış karakteristiklerini vorteks metodu ile hesaplamışlardır. Yaptıkları bu çalışma, ileride daha yüksek Reynolds sayılarının akış yapılarının belirlenmesinde yol gösterici sonuçlar sağlamada yardımcı olmuştur. Li ve arkadaşları [5], Reynolds sayısı 100 için art arda silindir etrafındaki akışı Galerkin Hız- Basınç Sonlu Eleman yöntemiyle kaba mesh için çalışmıştır. Dört farklı silindirler arasındaki mesafe için akış, simule edilip deneysel çalışmalarla kıyaslanmıştır. Deneysel çalışmalar ile nümerik çalışmaların uyumluluğu fark edilip ayrıca akışın türbülans ve üç boyutluluğunun akışın silindirler arasındaki mesafeye etki ettiğini gözlemlemişlerdir. Mittal ve arkadaşları [7], değişik Reynolds sayılarında (Re=100 ve Re=1000) bir çift silindirin akış dinamiğini hem sıralı art arda akış dizilimi hem de silindirlerin çapraz dizilimi için akış fenomenlerini sonlu elemanlar yöntemini kullanarak incelemiştir. Art arda akış için silindirler arası mesafe (L/D), sırasıyla 2.5 ve 5.5 seçilerek akış karakteristikleri irdelenmiştir. Meneghini ve arkadaşları [8], Reynolds sayısı 100 ve 200 için iki silindiri farklı konumlarda art arda ve üst üste gibi farklı konumlarda yerleştirerek silindirlerin etrafndaki akışı ve bu akımın oluşturduğu vortekslerin değişimini nümerik olarak detaylıca çalışmışlardır. Art arda silindirler için sürükleme katsayıları ve kaldırma katsayılarını hesaplamışlardır. Vorteks kontürlerini art arda silindirlerin Reynolds değerleri için göstermişlerdir. Ayrıca iki silindir arasındaki mesafenin silindirlerin çapından üç kat büyük olduğunda ortalama sürükleme katsayısının negatiften pozitife geçtiğini gözlemlemişlerdir. Chakraborty [9], kanal içi blokaj oranı β=0.05-0.65 arasında değişen değerler için dairesel silindir etrafındaki sürtünme ve toplam sürükleme katsayılarını hesaplamıştır. Sharman ve arkadaşları [10], Reynolds sayısı 100 için tek silindire uygun meshi bulup doğrulamak için çalışmış ve art arda iki silindir etrafındaki akış karakteristiklerini de kaldırma ve sürüklenme katsayılarını iki silindir arasındaki mesafeyi çok farklı aralıklarda değiştirerek metod olarak da hesaplamalı akışkanlar mekaniği metodunu kullanarak incelemişlerdir. Griffith ve arkadaşları [11], kanal içinde blokaj oranı β=0.05-0.9 arasında değişen değerler için silindir etrafındaki akım davranışlarını vorteks oluşumlarını, resirkülasyon ve ayrılma uzunluklarını irdelemiştir. Zhou ve arkadaşları [12], art arda iki silindir etrafındaki akış için SBA (Small-Big Arrangement) arkada silindiri büyük ve çapı D=25mm sabit tutmuşlar, öndeki silindir için ise d=0.24-1.0 D aralığında değiştirilerek akış karakteristikleri ayrılma noktaları tayin etmişlerdir. Patil ve arkadaşları [13], art arda dizili bir çift silindir etrafındaki akışı sonlu hacim metodunu kullanarak durgun akış yapısını incelemişlerdir. Silindirler arası mesafe g=2-10 D ve Reynolds sayısı Re=1-40 arasında değiştirilerek akım hız profilleri, silindir yüzeyindeki basınç katsayıları, toplam sürükleme katsayıları gibi lokal ve global akış karakteristikleri hesaplanmıştır. Singha ve arkadaşları [14], Reynolds sayısının Re=40-150 arasında değişen değerleri ve silindirler arası mesafe, g=0.2-4.0 D arasında değişecek şekilde tasarlanarak silindirler etrafından akışı nümerik olarak incelemişlerdir. Akışın, silindir etrafından ayrılma noktasına blokaj oranın önemli ölçüde etkilediği saptanmıştır. Kanal yüksekliğinin azalması ile birlikte, ayrılma noktasının da geriye doğru gittiği bulunmuştur. Ayrıca kanal açıklığının değişmesinin resirkülasyon bölgesinin uzunluğunu da önemli ölçüde etkilediği gözlemlenmiştir. Harichandan ve arkadaşları [15], teorik olarak, hesaplama alanı içerisinde düz bir duvar üzerindeki tek ve art arda yerleştirilmiş silindirler üzerindeki akışı incelemişlerdir. Hesaplamalarını, iki boyutlu daimi olmayan akışı sonlu hacimler metodu ile Re sayısı 100 ve 200 için yapmışlardır. Akış karakteristiği Re sayısının yanı sıra, silindirlerin duvara olan uzaklığı ve iki silindir arasındaki uzaklığa bağlı olduğu görülmüştür. Çalışmaların, üç boyutlu analiz için faydalı noktalar içerdiğini ileri sürmüşlerdir. Ayrıca bu çalışmanın, ileriki zamanlarda daha ayrıntılı üç boyutlu bir çalışma ile karşılaştırmalar için faydalı olacağı düşünülmüştür. Gao [16], PIV(Partikül Hız Görüntüleme) yöntemiyle de farklı çaplardaki bir çift silindir etrafındaki akış yapısını incelemiştir. Bu çalışmada, Reynold sayısının değeri Re=1200 ve silindirler arası mesafe L/D=1.2 ve çap oranı d/ D=2/3 seçilmiştir. Bu değerler altında akış rejimi ve vorteks oluşumları gözlemlenmiştir. Zhou ve arkadaşları [17], art arda silindirler etrafından akış, orta büyüklükte Reynolds değerleri için nümerik olarak çözümlenmiştir. Silindirler arasındaki mesafe küçük tutulduğunda, her iki silindir etrafında durgun akış oluşmaktadır. Ayrıca ikinci silindirde periyodik vorteks oluşumları gözlenmiştir. İkincil olarak, az bir miktar silindirler arası mesafe arttırıldığında bütün akış rejimi her iki silindir etrafından akışta durgun akış rejimi sergilemektedir. Üçüncü olarak da silindirler arası mesafe arttırıldığında, durgun olmayan akış oluşmaya başlamış ve vorteks kopmaları meydana 54 Mühendis ve Makina Mühendis ve Makina 55

geldiği gözlemlenmiştir. Bu çalışmada, Reynolds değerleri Re=80-320 ve silindirler arası mesafe silindir çapı ile orantılı olarak g=2.0-8.0 D arasında değiştirilerek nümerik sonuçlara ulaşılmıştır. Jiang ve arkadaşları [18], paralel iki duvar arasında farklı oranlardaki çaplarda (D/d, D=Büyük silindir çapı, d=küçük silindir çapı) art arda konumlandırılmış BSA(Big- Small arrangement) silindirler etrafından akışı, Lattice-Boltzman metodunu kullanarak nümerik olarak incelemişlerdir. Silindir çapları arasındaki oran, sırasıyla 0.5-0.625-0.75 ve 0.875 seçilmiştir. Reynolds sayısının etkisi, çap oranı, silindirler arası mesafe, alan sınırlarının blokaj oranın akış üzerine etkisi detaylıca incelenmiştir. Ayrıca nümerik sonuçlar, SBA (Small-Big Arrangement) şeklinde, silindir çap oranları sırası değiştirilerek büyük-küçük çaplarda denenmiştir. Bu model için de sürükleme katsayısı ve kaldırma katsayısı değerleri hesaplanmıştır. Bu çalışmada ise iki boyutlu sürekli sıkıştırılamaz akış, β=0.6 ve Re=40 sabit değeri için farklı silindirler arası mesafelerde g=0.2-0.7-1.0-1.5-3.0-4.0 D akış ve ısı karakteristikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çıkan sonuçlar ayrıca, tek silindir β=0.6 sonuçları ile karşılaştırılmıştır. 2. TEORİK VE SAYISAL METOT Şekil 2'de, bu çalışmada incelenen akışın geometrisi ve ölçümleri detaylı bir şekilde verilmiştir. Şekil 2'de, dairesel silindir, adyabatik duvarlar arasında konumlandırılmış ve ortadaki dairesel silindir, alt ve üst adyabatik kanal duvarlarına eşit uzaklıktadır (H/2). Adyabatik kanal duvarlarına ve dairesel silindirlerin duvarlarına kaymama sınır şartı (u=v=0) uygulanmıştır. Dairesel silindirlerin yüzeyleri sabit sıcaklıkta kabul edilmiş (T s ) ve havanın kanala giriş sıcaklığı (T ) olarak verilmiştir. Hava, kanala tam gelişmiş laminer akış hızı profilinde; 3 2y 2 u( y) = U [1 ( ) ] (1) 2 C H şeklinde sağlanmıştır. Burada U c kanal girişindeki havanın eksenel hızıdır. Ayrıca Şekil 2'de, silindirin arkası ve önündeki kesitler tanımlanmıştır. Kanal içi akışta silindir çapları sabit, D=0.04 m ve blokaj oranı, β=d/h =0.6 ve silindirler arası mesafe, silindir çapları ile orantılı olarak 0.2-0.7-1.0-1.5-3.0-4.0 D arasında değiştirilerek nümerik hesaplamalar yapılmıştır. Şekil 2'de, iki boyutlu dairesel silindir etrafındaki açısal koordinat sistemi, sırasıyla θ=0-90 -180 olarak tanımlanmıştır. Dairesel silindirler etrafından akış için temel akışkanlar mekaniği teorisine bakıldığında, kritik Reynolds sayısının değerini Re d 2x10 5 'den küçük olduğu durumda akış, laminerdir [19]. Şahin ve arkadaşları[20], akış rejimini Reynolds sayısının değeri, Re=100 için, blokaj oranlarını β=0.33-0.800 arasındaki oranlarda değiştirerek akışkan karakteristiklerini incelemişlerdir. Reynolds sayısı Re=40 blokaj oranları β=0.6 (β=d/h) (D= Dairesel silindir çapı, H=Kanal yüksekliği) için silindir çapı sabit ve D=40 mm olacak şekilde girişteki hava hızı U =15.68x10-3 m/s, girişteki havanın sıcaklığı T =333 K ve silindirin yüzeyindeki sıcaklık T s =293 K'de sabit tutulmuştur. Burada, silindirler arası mesafenin akış yapısına etkisi ayrıntılı olarak irdelenmiştir. Kanal yüksekliği blokaj oranı β=0.6 için H=66.6 mm alınarak ve silindirler arası mesafe silindir üzerine akışın etkisi incelenmiştir. Silindir konum, olarak kanalın girişinden 0.5 m, çıkışından ise 1 m uzaklığa konulmuş ve kanal yüksekliğinin ise tam ortasında (H/2) konumlandırılmıştır. Kartezyen koordinatlardaki xy eksen takımı ise silindirin merkezi olarak belirlenmiştir. Koordinatlar belirlenirken amaç, akışın neredeki yapısı incelenecekse oraya yakın bir yer seçmektir. Bu çalışmada, silindir etrafındaki akış yapısı inceleneceği için silindir merkezi, koordinat ekseni olarak tanımlanmıştır. Sayısal hesaplamalarda akışkan, durgun ve sıkıştırılamaz iki boyutlu akış alanı olarak kabul edilmiştir. Ayrıca termal akış özellikleri içinde akış, zamanla değişmeyen durgun akış ( = 0) t olarak tanımlanmıştır. Bu kabuller altında, Navier- Stokes (Korunum Denklemleri) çözümlenmiştir. Korunum denklemleri iki boyutlu, sürekli laminer akış için Kartezyen koordinatlarda şu şekilde yazılabilir: Süreklilik Denklemi: u v + = 0 x y Momentum Denklemi: u u P u u ρ u + v = + µ + x y x x y v v P v v ρ u + v = + µ + x y y x y Enerji Denklemi: T T T T u + v = α + x y x y Akış ve ısı transfer simulasyonları ANSYS-CFX v13.0 programı kullanılarak çözümlendirilmiştir. Ayrıca yukarıdaki korunum denklemleri çözümlendirilerek istenilen basınç, kayma gerilmesi ve ısı transferi katsayı değerleri programdan alınmıştır. Temel olarak, incelenen akış ve ısı transferi parametreleri ise sırasıyla şu şekildedir: ρu d Re = µ C f τ = 2ρU Nu θ = 2 hd θ k Burada Re, Reynolds sayısını; τ, kayma gerilmesini; Nu θ, lokal Nusselt sayısını; h θ, ısı transfer katsayısını ifade eder. (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) sayıları dağılımları ve sürüklenme katsayıları dağılımları. Ayrıca ANSYS-CFX programından tüm silindirler arası mesafe değişiminde g=0.2-4.0 D için sıcaklık ve hız dağılımları alınmıştır. 3.1 β=0.6 Sıcaklık ve Hız Dağılımları Sıcaklık kontürleri ve hız vektörleri incelenecek olursa; mavi renkler en düşük sıcaklık ve hız değerlerini, sarı ve 3. HESAPLAMALI ANALİZ SONUÇLARI Bu çalışmayı oluşturabilmek için bazı fiziksel, hidrodinamik ve termal veriler önceki çalışmalardan araştırılıp faydalanılmıştır. Bu çalışmanın sınır şartları ve koşulları bu şekilde belirlenmiştir. Özellikle silindir çapı silindirler arası mesafe ve blokaj oranını belirlerken önceki literatür çalışmaları temel alınmıştır. Şekil 2. Dairesel Silindirler Etrafındaki Akış Alanı ve Koordinat Sistemi Çalışmayı ısı ve akış karakteristikleri bakımından dört ana başlıkta inceleyebiliriz: Ön ve arka silindirlerdeki statik basınç dağılımları, kayma gerilmesi dağılımları, ısı transfer kat- Şekil 3. a) β=0.6 Sıcaklık Dağılımları, b) β=0.6 Hız Dağılımları 56 Mühendis ve Makina Mühendis ve Makina 57

yeşil renk ile gösterilenler orta, kırmızı renk ile gösterilen değerler ise en yüksek sıcaklık ve hız değerlerini göstermektedir. Şekil 3a ve Şekil 3b birlikte incelendiğinde, ön ve arka silindir arkalarında minimum sıcaklık ve hız değerleri oluştuğu gözlemlenebilir. Silindirler arası mesafe arttıkça öndeki silindirde oluşan hız ve sıcaklık düşümlerinin arkadaki silindire çarpmadığı ve her bir silindirin tek bir silindirmiş gibi davrandığı anlaşılmıştır. Hız dağılımlarının direk sıcaklık dağılımlarını etkilediği sonucuna varılabilir yani sıcaklık dağılımındaki benzer sonuçlar hız dağılımında da açıkça görülebilir. Silindirler arası mesafe düştükçe ise ön silindirin arkasında oluşan sıcaklık düşümlerinin arkadaki silindire çarptığı ve arka silindirin sıcaklık dağılımını etkilediği gözlemlenebilir. Aynı şekilde hız dağılımlarına bakıldığında, düşük silindirler arası mesafede g=0.2-1.5 D aralığında, öndeki silindirin arkasında oluşan vortekslerin arka silindirin ön yüzeyine çarptığı ve buradaki hız dağılımlarını etkilediği gözlemlenmektedir. Bu değerlerden sonra ise g=3.0 D ve 4.0 D değerinde, öndeki silindirden kaynaklı sıcaklık ve hız dağılımının arkadaki silindire etki etmediği anlaşılmıştır. Ayrıca hız dağılımları incelendiğinde, ön ve arka silindirde oluşan vorteks uzunluklarının ön silindir için birbirine eşit ve simetrik arka silindir içinde vorteks büyüklüğü ve uzunluğunun eşit ve simetrik olduğu görülmektedir. Akış tam silindirlere temas ettiği noktada hız, sıfır, ön ve arka silindir için gözlemlenebilir. Aynı şekilde, duvarlarda kaymama şartı verildiğinden dolayı hızın sıfır ya da minimum değerlerde olduğu anlaşılmaktadır. 3.2 Statik Basınç Dağılımları Şekil 4a, ön silindir yüzeyindeki statik basınç dağılımlarını silindirler arası mesafenin değişmesi ile birlikte dağılımını göstermektedir. Şekil 4a'dan görüldüğü üzere, silindirler arası mesafe arttıkça, statik basınç dağılımları da artmıştır. Bu artış, tüm silindirler arası mesafede görülebilir. Ayrıca bu grafikten silindirin θ=45-90 arasında açısal konumunda minimum değerlere ulaştığı, 90 itibaren tekrar arttığı gözlemlenebilir. Ön silindirde 0-4.25x10-3 Pa değişen değerlerdedir. θ=0-45 arasında ön silindir basınç değişimi 1.8x10-3 -2.2x10-3 Pa arasında silindirler arası mesafe ile artmış, açı arttıkça da azalmıştır; θ=45-135 arasında önce azalan daha sonra ise artan bir basınç dağılım grafiği göstermiştir. Minimum 1.5 x10-3 Pa değerine kadar düşmüş bu değerden sonra, açısal konum arttıkça, basınç değerleri de 4.25x10-3 Pa maksimum değerine kadar çıkmıştır. Akışın silindirden ayrıldığı yerden itibaren, statik basınç değerleri de tekrardan pozitif değerlere yükselmiştir. Bernoulli ve süreklilik denklemleri çözümlendirildiğinde, hız değerleri süreklilikten yükseldikçe, statik basınç değerleri de git gide azalacaktır. Ayrıca tek silindir sonuçları ile karşılaştırıldığında, aynı trend de bir dağılım gösterdiği gözlemlenmiştir. Nümerik olarak bakıldığında, tek silindir sonuçlarında değer olarak 0-2.52x10-3 Pa arasında aynı şekilde, başlangıçta 5x10-4 Pa değerinden başlayarak azalan θ=45-90 arasında minimum seviyelere düşen ve bu değerden sonra, aynı çift silindirde olduğu gibi artan doğrultuda dağılım gösteren bir grafik elde edilmiştir. Maksimum θ=135-180 arasında 2.52x10-3 Pa değerine kadar çıkmıştır. Şekil 4b'de ise başlangıçta statik basınç değerleri, silindirler arası mesafe arttıkça azalmış, ardından, belli bir açısal konumundan sonra ise (θ= 135-145 arasında) silindirler arası mesafe arttıkça artmıştır. Aynı şekilde, öndeki silindirde olduğu gibi (θ=45-90 arasında) minimum seviye düşmüş, bu açısal konumdan sonra, yaklaşık θ=75-80 'den sonra tekrardan statik basınç değerleri artmıştır. Burada önemli olan diğer bir nokta, özellikle arka silindirde hissedilen g=3.0-4.0 D değerlerinde statik basınç dağılımı öndeki silindirden etkilenmemesi ve tek silindir gibi davranmasıdır. Bu önemli sonucu Bernoulli ile bağdaştırarak diğer analiz sonuçları ile karşılaştırdığımızda şunları söyleyebiliriz: Hız değerleri arttıkça, statik basınç değerleri düşmüş, statik basınç değerleri arttıkça ise hız değerleri minimuma yaklaşmıştır. 3.3 Kayma Gerilmesi Dağılımları Şekil 5a, ön silindir için silindirler arası mesafe değişimi ile kayma gerilmesinin değişimini göstermektedir. Görüldüğü gibi, ön silindir için silindirler arası mesafe arttıkça artmış, ancak, özellikle açısal konum θ=45 'den itibaren silindirler arası mesafe ile bir değişim görülmemiştir. Sadece küçük silindirler arası mesafede g=0.2 D için ayrılma açısına kadar çok ufak bir değişim söz konusudur. Ayrıca ön silindirde yaklaşık θ=95-105 açısal konumda, silindir yüzeyinde en yüksek τ=4x10-4 Pa kayma gerilmesi değerlerine ulaşmış, bu konumdan sonra git gide azalarak sıfır değerine ulaşmıştır. Kayma gerilmesinin minimum olduğu yer, ayrılma açısının olduğu yer olarak düşünülebilir. Bu durumda, bu blokaj oranı β=0.6 için ön silindirde tüm silindirler arası mesafede θ s =41.37 olarak bulunmuştur. Bu ayrılma açısı değerinden sonra kayma gerilmesi değerleri de artarak devam etmiştir. Ayrıca Şekil 5a'dan da görüldüğü gibi, ön silindir üzerindeki kayma gerilmelerinde tek silindir sonuçlarına çok yakın sonuçlar elde edilmiştir. Şekil 5.b de ise arka silindir için silindirler arası mesafenin değişimi ile kayma gerilmesinin dağılımı gösterilmektedir. Arka silindir için kayma gerilmeleri dağılımları incelendiğinde, başlangıçta aynı ön silindirde olduğu gibi, silindirler arası mesafe ile herhangi bir değişim olmamış; ancak yaklaşık θ=90 değerinden itibaren silindirler arası mesafe ile önce azalan, daha sonra ise yaklaşık θ=120-125 'den itibaren artan bir eğilim göstermiştir. Bunun sebebi, hız dağılımı grafiğinden de görebileceğimiz üzere, silindir arkasında oluşan vortekslerdir. Özellikle küçük silindirler arası mesafede g=0.2-0.7 D gibi oluşan vorteksler, arkadaki silindire çarpmakta ve arka silindirde daha düşük hızların oluşmasına neden olmaktadır. Büyük silindirler arası mesafede g=3.0-4.0 D ise ön silindirin arkasında oluşan vorteksler, kendi içinde son bulup, arka silindire temas etmeden, yani etkilemeden arka silindirde daha yüksek hızların oluşmasına sebebiyet vermektedir. Kayma gerilmesi değerleri de bu ayrılma noktasında θ s =41.37 değerinde minimum, yani yaklaşık sıfır değerine ulaşmaktadır ve bu değerden sonra tekrardan yükselmeye başlamıştır. Ayrıca öndeki silindirde oluşan vortekslerin arkadaki silindire çarpmasından dolayı arkadaki silindirde çıkan kayma gerilmesi değerleri, önde çıkan kayma gerilmesi değerlerinden bir miktar daha fazladır. Nümerik olarak inceleyecek olursak, arka silindir de ön silindir de bulunan kayma değerleri gibi yaklaşık olarak θ=120-125 'de ön silindirden bir miktar daha yüksek ve silindirler arası mesafe ile azalacak doğrultuda değişmiş, τ=4.25x10-4 Pa maksimum değerine ulaşmıştır. Arka silindirde açısal konum θ=135-140 arasında bir düşüş olmuş ve bu değerden sonra da bir dalgalanma olmuştur. 3.4 Isı Transfer Katsayıları Dağılımları Şekil 6a, ön silindir yüzeyindeki ısı transfer katsayılarının dağılımını göstermektedir. Kayma gerilmesi değerlerinde olduğu gibi, ön silindir yüzeyinde küçük silindirler arası mesafede g=0.2 D-0.7 D değerlerinde farklı, daha büyük diğer silindirler arası mesafelerde g=1.0-4.0 D arasında silindirler arası mesafe ile pek bir değişim olmamıştır. Ayrıca kayma gerilmesi dağılımlarında olduğu gibi ısı transfer katsayıların dağılımlarına bakıldığında tek silindir için çok yakın sonuçlar Şekil 4. a) Öndeki Silindir Statik Basınç Dağılımları, b)arkadaki Silindir Statik Basınç Dağılımları Şekil 5. a) Öndeki Silindir Kayma Gerilmesi Dağılımları, b)arkadaki Silindir Kayma Gerilmesi Dağılımları 58 Mühendis ve Makina Mühendis ve Makina 59

Şekil 6. a) Öndeki silindir ısı transfer katsayıları dağılımları b)arkadaki silindir ısı transfer katsayıları Şekil 6. a) Öndeki Silindir Isı Transfer Katsayıları Dağılımları, b)arkadaki Silindir Isı Transfer Katsayıları Dağılımları elde edilmiştir. Ön silindir de yaklaşık θ=45 açısal konumuna kadar silindirler arası mesafe ile artmış, bu açısal konumdan sonra artmaya devam etmiş; fakat silindirler arası mesafe ile değişmemiştir. Ön silindir için maksimum ısı transfer katsayısı h=5.5 W/m 2 K olarak bulunmuştur. Ön silindir yüzeyinde θ=0-45 açısal pozisyonunda, h=0-1.5 W/m 2 K arasında silindirler arası mesafe ile artmıştır. θ=45 açısal değerinden itibaren ise öndeki silindirde h=1.5-5.5 W/m 2 K arasında artarak devam etmiştir. Buradan, sıcaklık dağılımının direk olarak hız dağılımından etkilendiği söylenebilir. Düşük silindirler arası mesafede g=0.2-0.7 D gibi silindirler arasında oluşan vorteksler gelişememiştir. Bunun sonucunda, daha düşük hız değerleri arka silindirde oluşmuş, öndeki silindirde oluşan hız değerleri arka silindiri etkilemiş ve arka silindirde daha düşük sıcaklık ve dolayısıyla daha düşük ısı transfer katsayıları değerleri oluşmuştur. Şekil 6b, arka silindir için silindirler arası mesafenin değişimi ile ısı transfer katsayılarının dağılımını göstermektedir. Başlangıçta, silindirler arası mesafe arttıkça azalan öndeki silindire göre daha yüksek ısı transfer katsayıları elde edilmiştir. Yaklaşık olarak θ=120-125 aynı kayma gerilmesi sonuçlarında olduğu gibi, silindirler arası mesafe ile azalan bir eğilim göstermiştir. Her bir silindir arası mesafe incelendiğinde, açısal konumla birlikte artan bir dağılım oluşmuştur. Arka silindir için ısı transfer katsayıları h=0.5-3.2 W/m 2 K değerine kadar çıkmıştır. Ancak θ=120-125 değerinden sonra, özellikle düşük silindirler arası mesafede açısal konum artmaya devam ederken ısı transfer katsayıları azalmış, yüksek silindirler arası mesafe değerlerinde ise g=3.0-4.0 D ısı transfer katsayıları artmaya devam etmiştir. Buradan, arkadaki silindirin g=3.0-4.0 D değerlerinde, öndeki silindirden etkilenmediği sonucu da görülebilir. Arka silindir de ısı transfer katsayısı maksi- mum g=4.0 D değerinde açısal konum θ=135-180 arasında h=3.2 W/m 2 K değerine kadar yükselmiştir. Ayrıca sıcaklık dağılımı grafikleri incelenecek olursa, arka silindirde ön silindirden kaynaklanan sıcaklık düşüşünün ısı transfer katsayılarının, dağılım grafiklerinde olduğu gibi, oradan da bu değişim görülebilir. 3.5 Ayrılma Açılarının Değişimi Ayrılma açılarının değişimi ön ve arka silindir için ayrı ayrı incelendiğinde, baştan beri bahsedilen bazı olumlu sonuçları görmek mümkündür. Tablo 1 incelendiğinde, ayrılma Tablo 1. Silindirler Arası Mesafe ile Ayrılma Açılarının Değişimi (ξ=tek Silindir) g 0.2 D 0.7 D 1.0 D 1.5 D 3.0 D 4.0 D θs-ön 41.37 41.37 41.37 41.37 41.37 41.37 θs-arka 45 43.54 42.82 42.09 41.37 41.37 Şekil 7. Silindirler Arası Mesafe ile Ayrılma Açılarının Değişimi x θs 41.34 açıları öndeki silindir için, silindirler arası mesafe ile değişmemiş ve tek silindir için bulunan değerle aynı çıkmıştır (θs-ön=41.37 ). Tek silindir için bu değer θs=41.34 Tabloda verilmiştir. Ayrıca arka silindir için bakıldığında, ön silindirden silindirler arası mesafe dolayısıyla etkilendiğinden, başlangıçta bir miktar ön silindir ayrılma açısı değerinden yüksek çıkmış fakat silindirler arası mesafe arttıkça, ayrılma açısı değerleri de küçülerek, özellikle baş sözünü ettiğimiz, g=3.0-4.0 D değerlerinde θs-ön=θs-arka= 41.37 bulunmuştur (Şekil 7). Buradan da silindirler arası mesafe arttıkça, öndeki silindirin arkadaki silindiri etkilemediği söylenebilir. 3.6 Sürüklenme Katsayılarının Değişimi Tablo 2'de, silindirler arası mesafe ile sürüklenme katsayılarının değişimi, sayısal değerleri verilmiş; ayrıca Şekil 8 de, sürüklenme katsayılarının eğilimi, ön ve arka silindir için gösterilmiştir. Tablo 2 ve Şekil 8 ortak incelendiğinde, ön silindirde arka silindire göre bir miktar daha yüksek sürüklenme katsayıları bulunmuştur (Cd-ön=0.90-0.92). Silindirler arası mesafe arttıkça, sürüklenme katsayıları değerleri de artmış ve g=3.0-4.0 D için tek silindir sonucuyla eşit Cd=0.92 değeri hesaplanmıştır. Buradan da görüldüğü gibi, artık bu değerler de g=3.0-4.0 D için öndeki silindirden kaynaklı basınç, sıcaklık değişimleri ve oluşan vorteksler arkadaki silindiri etkilemeyecektir. Arka silindir sürüklenme katsayıları incelendiğinde ise ön silindire göre bir miktar daha düşük; fakat yine de silindirler arası mesafe ile artan değerler elde edilmiştir (Cd-arka=0.77-0.89). Aynı şekilde, arka silindir için de g=3.0-4.0 D değerlerinde ön silindir sürüklenme katsayılarına yaklaşmış ve bu iki silindirler arası mesafe de eşit çıkmıştır (Cd-arka=0.89). Tablo 2. Silindirler Arası Mesafe ile Sürüklenme Katsayılarının Değişimi (ξ=tek silindir) g 0.2 D 0.7 D 1.0 D 1.5 D 3.0 D 4.0 D Cd-ön 0.90 0.91 0.91 0.91 0.92 0.92 Cd-arka 0.77 0.84 0.86 0.88 0.89 0.89 x Cd 0.92 Şekil 8. Silindirler Arası Mesafe ile Sürüklenme Katsayılarının Değişimi Tablo 3. Silindirler Arası Mesafe ile Ortalama Nusselt Sayılarının Değişimi (ξ=tek silindir) g 0.2 D 0.7 D 1.0 D 1.5 D 3.0 D 4.0 D Nuort-ön 5.16 5.33 5.38 5.40 5.41 5.41 Nuort-arka 2.53 2.76 2.85 2.98 3.17 3.22 3.7 Ortalama Nusselt Sayılarının Değişimi x Nu ort 5.408 Şekil 9. Silindirler Arası Mesafe İle Ortalama Nusselt Sayılarının Değişimi Tablo 3, ortalama Nusselt sayılarının değişimi, silindirler arası mesafenin değişimi ile verilmiştir. Sürüklenme katsayılarında çıkan sonuçlara benzer bir eğilim burada da mevcuttur. Silindirler arası mesafe arttıkça, ön ve arka silindirde ortalama ısı transferi, dolayısıyla ortalama Nusselt sayıları da artmıştır (Nuort-ön=5.16-5.41, Nuort-arka=2.53-3.21). Sürüklenme katsayılarında olduğu gibi, burada da ön silindir, silindirler arası mesafe g=3.0-4.0 D için eşit ve tek silindir için bulunan değere çok yakın bir sonuç bulunmuştur (Nuortön=5.41). Arka silindir için ortalama Nusselt sayılarının değişimi incelendiğinde ise aynı sürüklenme katsayılarındaki değişim gibi azalan bir eğilim göstermiştir. Fakat yine de silindirler arası mesafe arttıkça, ısı transfer katsayıları artmış, dolayısıyla ortalama Nusselt değerleri de artmıştır (Nuort-arka=2.53-3.22). Ayrıca Şekil 9 da, ortalama Nusselt sayılarının dağılımı gösterilmiştir. Şekil 9 incelendiğinde, ön silindirde arka silindire göre daha büyük ortalama Nusselt sayıları elde edilmiştir. Bu değişimi sıcaklık dağılımı grafiğinden de görmek mümkündür. Arkadaki silindir öndeki silindirin arkasında oluşan sıcaklık değişiminden etkilenmiş ve bundan dolayı arkadaki silindirin ön yüzeyinde daha düşük sıcaklık dağılımı elde edilmiştir. Bunun sonucunda da arka silindir de oluşan ortalama Nusselt sayıları, öndeki silindirde oluşan ortalama Nusselt sayılarından neredeyse yarıya düşmüştür. Yine de özellikle g=3.0-4.0 D silindirler arası mesafede artmış; ama öndeki silindir ortalama Nusselt sayıları değerlerine ulaşamamıştır (Nuort-arka=3.17-3.22). 60 Mühendis ve Makina Mühendis ve Makina 61

4. SONUÇ Bu çalışmada, blokaj oranı β=0.6 ve Reynolds sayısı Re=40 sabit değerlerinde silindirler arası mesafe, silindir çapları ile orantılı olarak g=0.2-4.0 D aralığında seçilerek art arda dizili kanal içerisindeki silindirler etrafındaki akış ve ısı karakteristikleri nümerik olarak çözdürülmüştür. Hesaplamalarda, iki boyutlu sıkıştırılamaz laminer akış için Navier-Stokes ve enerjinin korunum denklemleri ANSYS-CFX v13.0 programı kullanılarak çözümlenmiştir. Silindirler arası mesafe değiştirilerek ön ve arka silindir yüzeyinde açısal konuma göre statik basınç dağılımları, kayma gerilmesi, ısı transfer katsayıları değerleri elde edilmiştir. Ayrıca ön ve arka silindir için silindirler arası mesafe değişimi ile ayrılma açıları, sürüklenme katsayıları değişimi ve Nuort sayılarının değişimleri irdelenmiştir. Elde edilen sonuçlara genel olarak bakılacak olursa şunları söyleyebiliriz: Statik basınç dağılımları özellikle ön silindirde silindirler arası mesafe arttıkça artmıştır. Akışın silindirden ayrıldığı yerden itibaren, statik basınç değerleri de tekrardan pozitif değerlere yükselmiştir. Bernoulli ve süreklilik denklemleri çözümlendirildiğinde hız değerleri süreklilikten yükseldikçe, statik basınç değerleri de git gide azalacaktır. Ayrıca tek silindir sonuçları ile karşılaştırıldığında, aynı trend de bir dağılım gösterdiği gözlemlenmiştir. Arka silindir de başlangıçta azalan eğilimde, fakat belli bir açısal konumdan sonra (θ= 135-145 arasında) silindirler arası mesafe arttıkça artmıştır. Kayma gerilmesi dağılımları incelendiğinde, silindirler arası mesafeden bağımsız, yalnızca küçük silindirler arası mesafede g=0.2-0.7 D de çok az bir sapma göstermiş onun haricinde tüm silindirler arası mesafelerde aynı dağılımı göstermiştir. Arka silindirdeki kayma gerilmesi dağılımı incelendiğinde, başlangıçta, silindirler arası mesafe ile azalan; ancak açısal konuma göre artan bir eğilim göstermiştir; fakat açısal konum θ=120-125 de ön silindirden bir miktar daha yüksek ve silindirler arası mesafe ile azalacak doğrultuda değişen kayma gerilmesi değerleri elde edilmiştir. Bu değerden sonra, artık kayma gerilmesi değerleri silindirler arası mesafe arttıkça, artan şekilde değişmiştir. Buradan da silindirler arası mesafe arttıkça arka silindir öndeki silindirden etkilenmediği sonucuna varılabilir. dir de ise başlangıçta, silindirler arası mesafe arttıkça, ısı transfer katsayıları azalarak; fakat açısal konum arttıkça artmıştır; daha sonra, belli bir açısal konumda ise kayma gerilmesi dağılımına benzer şekilde θ=120-125 de ön silindirden bir miktar daha düşük ve silindirler arası mesafe ile azalmıştır. Ancak bu değerden sonra açısal konum arttıkça, silindirler arası mesafe arttıkça ısı transfer katsayı değerleri de artmıştır. Ayrılma açıları değerleri hesaplandığında ön silindir için ayrılma açısı tek silindir ile aynı değer hesaplanmıştır (θsön=41.37 ). Ayrıca arka silindir için ayrılma açıları incelendiğinde, başlangıçta ön silindirden daha yüksek değerler elde edilmiştir; ancak silindirler arası mesafe arttıkça azalan bir dağılım ve sonunda g=3.0-4.0 D değerinde ön silindirdeki değerle aynı sonuç elde edilmiştir (θs-arka= 45-41.37 ). Sürüklenme katsayıları değerlerine bakıldığında, ön silindir için yine tek silindir sonucuna benzer sonuç elde edilmiş, arka silindir de ise ön silindire göre daha düşük; fakat silindirler arası mesafe arttıkça artan değerler elde edilmiştir (Cd-ön=0.90-0.92). Arka silindirde silindirler arası mesafe arttıkça g=3.0-4.0 D yine ön silindirdeki değere yaklaşılmıştır(cd-arka=0.89). Ortalama Nusselt sayıları ayrıca hesaplanmıştır ve sürüklenme katsayıları ve ayrılma açılarında olduğu gibi, ön silindir için tek silindir sonucuna çok yakın bir değer elde edilmiştir (Nuort-ön=5.41). Arka silindir de ise yine silindirler arası mesafe ile artan bir eğilimde; fakat ön silindire göre daha düşük sonuçlar elde edilmiştir(nuortarka=2.53-3.22). Genel olarak bu blokaj oranın silindirler arası mesafeye etkisi incelenecek olursa, silindirler arası mesafe g=3.0-4.0 D değerlerinde her bir silindir tek silindir gibi davranmaya başlamıştır. Yani öndeki silindirin arkasında oluşan vortekslerden arkadaki silindir etkilenmemiştir. KAYNAKÇA 1. Cengel, Y. A. 2003. Heat Transfer: A Practical Approach, McGraw-Hill, ISBN no: 0072458933. 2. Zdravkovich, M. M. 1977. Review of Flow Interference Between Circular Cylinders in Cross Flow, ASME Journal of FLUİDS Engineering, vol. 99, p. 618-633. Numerical Study of Laminar Flow Past One and Two Cylinders, Comput. Fluids, vol. 19, p. 155 170. 6. Mittal, S., Kumar, V., Raghuvashi, A. 1997. Unsteady Incompressible Flows Past Periodic Arrays of Cylinders in Tandem and Staggered Arrangement, Comput. Mech., vol. 25, p. 1315-1344. 7. Meneghini, J. R., Saltara, F., Siqueira, C. L. R., Ferrari, J. A., Jr. 2001. Numerical Simulation of Flow Interference Between Two Circular Cylinders in Tandem and Side-by-Side Arrangements, J. Fluids Struct., vol. 15, p. 327-350. 8. Chakraborty, J., Verma, N., Chhabra, R. P. 2004. Wall Effects in Flow Past a Circular Cylinder in a Plane Channel: A Numerical Study, Chem. Eng. Process. vol. 43, p. 1529 1537. 9. Sharman, B., Lien, F. S., Davidson, L., Norberg, C. 2005. Numerical Predictions of Low Reynolds Number Flows Over Two Tandem Circular Cylinders, Int. J. Numer Methods Fluids, vol. 47, p. 423 47. 10. Griffith, M. D., Thompson, M. C., Leweke, T., Hourigan, K., Anderson, W. P. 2007. Wake Behaviour And Instability of Flow Through a Partially Blocked Channel, Journal of Fluid Mechanics, vol. 582, p. 319-340. 11. Zhou, S., Zhau, Z., Yan, S., Yuan, Y., Xi, G. 2014. Numerical Study on Characteristics of Flow and Thermal Fields of Tandem Cylinders, Taylor and Francis, Heat Transfer Engineering, vol. 35 (11-12), p. 1144-1151. 12. Patil, C. R., Bharti, P. R., Chhabra, R. P. 2008. Steady Flow of Power Law Fluids over a pair of Cylinders in Tandem Arrangement, Ind. Eng. Chem. Res., vol. 47, p. 1660-1683. 13. Singha, S., Sinhamahapatra, K. P. 2010. High Resolution Numerical Simulation of Low Reynolds Number Incompressible Flow About Two Cylinders in Tandem, Journal of Fluids Engineering, vol. 132, p. 1-10. 14. Harichandan, A. B., Roy, A. 2010. Numerical İnvestigation Of Low Reynolds Number Flow Past Two And Three Circular Cylinders Using Unstructured Grid CFR Scheme, International Journal of Heat And Fluid Flow, vol. 31, p. 154 171. 15. Gao, Y., Wang, X., Tan, D. S., Keat, T. S. 2013. Particle Image Velocimetry Technique Measurements of the Near Wake Behind a Cylinder-Pair of Unequal Diameters, Fluid Dyn. Res., vol. 45, 045504. 16. Jiang, R., Lin, J., Ku, X. 2014. Numerical Prediction of Flows Past Two Tandem Cylinders of Different Diameters under Unconfined and Confined Flows, The Japan Society of Fluid Mechanics, Fluid Dyn. Res., vol. 46, 025506. 17. Incropera, F. P., De Witt, D. P. 2001. Fundamentals of Heat and Mass Transfer, Wiley, New York, USA. 18. Sahin, M., Owens, R. G. 2004. A numerical Investigations of Wall Effects up to High Blockage Ratios on Two-Dimensional Flow Past a Confined Circular Cylinder, Physics of Fluids, vol. 16, p. 1305-1320. Isı transfer katsayılarının dağılımları ön ve arka silindir için incelendiğinde, özellikle ön silindir için neredeyse tüm silindirler arası mesafede ısı transfer katsayılarının dağılımı benzer çıkmıştır. Aynı kayma gerilmesi sonuçlarında olduğu gibi, düşük silindirler arası mesafelerde çok az bir sapma olmuştur. Bunun nedeni de silindirler arasında oluşan düşük hızlı vortekslerin etkisidir. Arka silin- 3. Chen, J. H., Pritchard, W. G., Tavener, S. J. 1995. Bifurcation of Flow Past a Cylinder Between Paralel Planes, J. Fluid Mech., vol. 284, p. 23 41. 4. Slaoutti, A., Stansby, P. K. 1992. Flow Around Two Circular Cylinders by the Random-Vortex Method, Journal of Fluids and Structures, vol. 6, p. 641-670. 5. Li, J., Chambarel, A., Donneaud, M., Martin, R. 1991. 62 Mühendis ve Makina Mühendis ve Makina 63