13.02.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Aralık ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -7,5 Milyar doların üzerinde -8,322 milyar dolar olarak geldi. 2013 yılı cari işlemler açığı bir önceki yıla göre 16.507 milyon dolar artarak 65.004 milyon dolar oldu. 2013 yılı cari işlemler açığı OVP hedefinin üzerinde gerçekleşmiş oldu. 2013 yılında parasal olmayan altın hariç cari işlemler açığı 983 milyon dolar azalarak 53.223 milyon dolara gerilemiştir. Veri beklentilerin bir miktar üzerinde gelmesine karşın piyasalarda önemli bir değişikliğe neden olmadı. 2013 yılı genelinde dış ticaret açığının büyümesi cari işlemleri negatif etkilemeye devam etti. 2013 yılında dış ticaret açığı geçen seneye göre 14.486 milyon artarak 79.917 milyon dolara yükselmiştir. Dış ticaret açığı 2013 yılında 2.286 milyon dolar artarak cari işlemler açığının bir önceki yıla göre yükselmesine etkili olmuştur. Hizmetler dengesi bir önceki yıla göre 502 milyon dolar artarak cari işlemler dengesine pozitif yönde katkı yapmaya devam etmiştir. Yatırım dengesi altında yer alan doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve faizden oluşan diğer yatırımlar bir önceki yıla göre 2.216 milyon dolar artarak 9.162 milyon dolar olmuştur. Sermaye hesabında ise genel olarak geçen seneye göre 13.766 milyon dolarlık artmıştır. Yurtdışı yerleşiklerin yurt içinde yaptıkları hisse senedi ve DİBS net alımları sırasıyla 841 milyon dolar ve 4.133 milyon dolar olmuştur. Net alımlar hisse senedinde geçen seneye 5.433 milyon dolar, DİBS te ise 12.702 milyon dolar azalmıştır. Daha önce kriz döneminde cari işlemler açığına pozitif katkı yapan Net-Hata noksan kalemindeki 2013 yılının ilk 6 ayındaki düşüş dikkat çekiyordu. İlk altı ayda Net-hata noksan kalemi 4.956 milyon dolar eksi verirken, sonraki 6 ayda 8.752 milyon dolar artı vermiştir. 2013 yılında net hata-noksan kalemi bir önceki yıla göre 2.741 milyon ABD doları artarak 3.800 milyon dolar olmuştur. Net-Hata noksan kaleminin 2013 yılında cari işlemler hesabına olumlu katkıda bulunmaya devam ettiği görülüyor. Cari işlemler açığı aylık beklentilerin bir miktar üzerinde geldi. Cari işlemler açığının 2013 sonunda orta vadeli plandaki hedefin (60,7 Milyar dolar) üzerinde 65 Milyar dolar olarak gerçekleştiği görülüyor. Toplam mal ithalatının yükselen döviz kurana rağmen Aralık ayında 1.535 milyon dolar arttığı, ihracatı ise 1.132 milyon dolar azaldığı görülüyor. Aralık ayında otomotiv sektöründe beklenen ÖTV artışı, Cep telefonlarında taksit imkanın kısıtlanması ve yeni yılda ithal ürünlerde fiyatların zamlanacağı beklentisiyle tüketimin öne çekilmesinden kaynaklı olarak dış ticaret açığında artış görmüş olabiliriz. Ödemeler dengesinde önemli bir iyileşmeden bahsedebilmek için 12 aylık cari açığın ilerleyen dönemde (2014 yılın içinde) 50 Milyar dolar ve altına gerilemesi gerekir. TL de yaşanan değer kaybının ilerleyen dönemde dış ticaret açığını azaltıcı etki yaparak cari açığa pozitif katkı yapması beklenmektedir. Özellikle kısa vadede ithalatta yaşanacak hızlı düşüşle hem dış ticaret dengesinde hem de cari işlemlerde önümüzdeki 2-3 aylık dönmede daralmalar görebiliriz. Hem Dolar/TL deki yükselişin hem de iç talepte yaşanması muhtemel daralmayla birlikte yerel seçimler öncesi 2014 yılı ilk çeyreğinde Cari işlemlerde açığında hızlı bir daralma yaşanması beklenmelidir. Cari işlemler açığındaki ana etken dış ticaret açığı olmaya devam ediyor. Altın ithalat-ihracat arasındaki fark cari açığı negatif etkilemeye devam ediyor. Döviz kurundaki yükseliş sonrası ihracatçıların orta vadede daha rekabetçi bir kurla ihracatı arttırması beklenmelidir. Ancak kısa vadede kurda yaşanan oynaklık Diğer yandan FED in tahvil alımlarını azaltmaya devam etmesi sonrası kısa vadeli sermaye çıkışlarının yaşanması (Hisse-DİBS) ve petrol fiyatlarında yaşanabilecek yükseliş cari işlem açığı üzerinde negatif etki yapabilecek riskler olarak öne çıkmaktadır.
ÖDEMELER DENGESİ: OCAK-ARALIK 2013 (TCMB RAPORU) CARİ İŞLEMLER HESABI 2013 yılı cari işlemler açığı, bir önceki yıla göre 16.507 milyon ABD doları artarak 65.004 milyon ABD dolarına yükselirken, parasal olmayan altın hariç cari işlemler açığı 983 milyon ABD doları azalarak 53.223 milyon ABD dolarına gerilemiştir. Dış ticaret açığının 14.486 milyon ABD doları artarak 79.817 milyon ABD dolarına ve gelir dengesi açığının 2.286 milyon ABD doları artarak 9.447 milyon ABD dolarına yükselmesi, cari işlemler açığının bir önceki yıla göre artmasında etkili olmuştur. Hizmetler dengesinden kaynaklanan net gelirler, bir önceki yıla göre 502 milyon ABD doları artarak cari işlemler dengesine verdiği olumlu katkıyı sürdürmüştür. Türkiye İstatistik Kurumu nun turizmle ilgili olarak gerçekleştirdiği 4. çeyrek anket sonuçlarının yansıtılmasıyla, turizm gelirleri bir önceki yıla göre 2.652 milyon ABD doları tutarında artarak 27.997 milyon ABD dolarına, turizm giderleri de 723 milyon ABD doları tutarında artarak 4.817 milyon ABD dolarına ulaşmıştır. Yatırım geliri dengesinin altında yer alan doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve faizlerden oluşan diğer yatırımlarda gerçekleşen toplam net çıkış, bir önceki yıla göre 2.216 milyon ABD doları tutarında artarak 9.162 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. SERMAYE VE FİNANS HESABI Yurtdışı yerleşiklerin yurt içinde yaptıkları net yatırımlar, Aralık ayındaki 1.927 milyon ABD doları net girişe rağmen, bir önceki yıla göre 538 milyon ABD doları azalarak 12.686 milyon ABD dolarına gerilemiştir. Yurt içinde yerleşik kişilerin yurt dışında yaptıkları net yatırımlar, 967 milyon ABD doları azalarak 3.107 milyon ABD doları tutarında gerçekleşmiştir. Yurtdışında yerleşik kişilerin hisse senedi ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında gerçekleştirdiği net alımlar, bir önceki yıla göre 5.433 milyon ABD doları ve 12.702 milyon ABD doları tutarında azalarak sırasıyla 841 milyon ABD doları ve 4.133 milyon ABD doları tutarında gerçekleşmiştir. Yurtdışında gerçekleştirilen tahvil ihraçları yoluyla bankalar Aralık ayında 988 milyon ABD doları net borçlanma gerçekleştirmiş, oniki aylık dönemde ise bankalar ile diğer sektörlerin net borçlanmaları sırasıyla 8.071 milyon ABD doları ve 3.435 milyon ABD dolarına ulaşmıştır. Bankaların efektif ve mevduat varlıkları, yabancı parada 1.952 milyon ABD doları düşüş kaydederken, Türk lirasında 1.824 milyon ABD doları tutarında artış göstermiştir. Öte yandan, diğer sektörlerin yurtdışındaki mevduatı, Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) tarafından yayımlanan 2013 yılının üçüncü çeyrek verilerinin de dahil edilmesiyle 2013 yılında 4.218 milyon ABD doları azalmıştır. Genel Hükümet, yurtdışı piyasalar ve diğer uluslararası kuruluşlardan sağlanan (IMF kredileri dahil) uzun vadeli kredilerle ilgili olarak 914 milyon ABD doları net geri ödemede bulunmuştur. Bankacılık sektörünün net kredi kullanımı, bir önceki yıla göre 15.821 milyon ABD doları artarak 20.983 milyon ABD doları olmuştur.
Diğer sektörlerin net kredi kullanımı bir önceki yıla göre 4.692 milyon ABD doları tutarında azalarak 2.018 milyon ABD doları olmuştur. Diğer sektörler, 2013 yılında kısa vadelilerde net kullanıcı, uzun vadelilerde net geri ödeyici olmuşlardır. Yurtdışında yerleşik Türk vatandaşlarınca Merkez Bankası nezdinde açılan mevduat hesaplarından 2013 yılında 2 milyar ABD doları net çıkış gerçekleşmiştir. Yurtdışı bankaların yurtiçi bankalar nezdinde tuttukları yabancı para mevduatları 6.371 milyon ABD doları artış göstermiştir. Rezerv varlıkların içinde bulunan resmi rezervler, Aralık ayındaki 3.720 milyon ABD doları azalışa rağmen Ocak-Aralık döneminde 9.911 milyon ABD doları artış kaydetmiştir. Kaynak: TCMB (www.tcmb.gov.tr/dönemsel Veriler) Not: Yukarıdaki metin TCMB raporundan direkt alıntıdır
Fatih TOMAKİN Mail: fatih.tomakin@asyayatirim.com.tr www.asyayatirim.com.tr