NEURO Aldığımız bilginin beş duyu organımızla beraber işlemden geçirilmiş hali 2 NLP; Düşünce ve İletişimin Başarıya Programlanması
İnsanlar arasındaki ilişkilerin gelişmesini sağlayan davranışlar üzerine yoğunlaşan, Zihinsel becerilerin gelişmesine katkıda bulunan, Bilimsel temele dayalı bir düşünce sistemidir. 3
4
NLP denilen yöntemi öğrenmeniz ve uygulamanız demek; Yaşamınızı şans ve tesadüflere bırakmak yerine, kendi istediğiniz biçimde inşa etmeyi seçmeniz yani kendi yaşamınızın sorumluluğunu üstlenmeniz anlamına gelir. 5
6
TEMSİL SİSTEMLERİ META PROGRAMLAR 7
8
9
Görseller; dünyayla her şeyin ona nasıl göründüğü temelinde ilişki kurar. Geçmişten bir şey hatırladığı zaman resmeder, geleceği düşlediği zaman görselleştirir. Genelde yüksek ses seviyesi ile konuşurlar. Bu yüzden derin nefes alamazlar. Çok fazla enerjisi vardır. İşkolik tanımı bu modeller için geçerlidir. Görünüşlerine çok önem verirler, düzenlidirler, dünyasının derli toplu gözükmesini isterler. Duygularını açıklamaktan ve açıklanmasından hoşlanmazlar. 10
İşitseller dinleyerek öğrenirler. Hafızaları da böyledir. Duyduklarını son derece iyi hatırlar. Tane tane konuşan, uzun uzun konuşma yapmayı seven kişilerdir. Telefon ile saatlerce sıkılmadan konuşabilirler. Göğüslerinin ortasından nefes alıp verirler. İşitsel kişiler kulaklarını konuşan kişiye doğru çevirirler. Sanki kulakları ile görüyorlarmış gibi. Ses ve gürültüye karşı oldukça hassastırlar. Pek çoğu göz teması kuramaz. Onunla konuşurken ondan bir şey saklayamazsınız. Sesinizin tonundan anlar. Duygularını ve kendilerini kolaylıkla ifade edebilirler. 11
Dokunsal kişiler, dokunurlar, yaparlar ve hareket ederler. Algılama ve öğrenme yöntemleri budur. Göğüs kafesinin en altından hatta ciğerlerinden nefes alıp verirler. Yavaş ve derinden konuşurlar. Yiyeceğe, içeceğe, rahatlığa oldukça düşkündürler. Birtakım fobilere sahiptir. Bedensel farkındalıkları gelişmiştir. İnsanlara destek olmayı ve destek almayı severler. «Koklama» ve «Tatma» duyuları da Dokunsal Temsil Sistemi içerisinde algılanır. 12
13
Görseller: Yukarı doğru İşitseller: Yana doğru Dokunsallar: Aşağıya doğru 14
15
Karşımızdaki insanla iletişim kurarken onun hangi iletişim sistemini kullandığını bilmemiz gerekiyor ki, ona uygun iletişim verilerini kullanalım ve karşılıklı sağlıklı bir ilişki kurabilelim. 17
18
ETKİLİ İLETİŞİM Öyleyse görelim, işitelim, hissedelim. 19
MODELLEME 20
21
22
Eşleşen; Sürekli onay veren, kafa sallayan, çokta hata yapan kişilerdir. Oldukça girişkendirler haliyle arkadaş çevresi fazladır. Bu kişilerin eleştirilere tahammülleri yoktur. Eşleşmeyen; Kolay kolay onay vermeyen, az iş az hata yapan, genelde sorulara sorularla karşılık veren ve denetleyen kişilerdir. Oldukça seçicidirler ve zor arkadaşlıklar kurarlar ancak arkadaşlıkları daha uzun sürelidir. Onlarla ortak şeyleri eleştirerek ortak noktalar buluşabilirsiniz. 23
İçselleşen; Dışsallaşan; İçselleşen kişilik tiplerindeki insanlar aşırı duygusaldır. Gözlem gücü oldukça yüksektir. Olayları kendi içindeymiş gibi yaşarlar. Başkalarının hikayelerini yaşamış gibi içselleştirir. Depresyona yatkın kimselerdir. Dışsallaşan kişilik tipindeki insanlar vurdumduymazlardır. Olaylar onu etkilemez. Dışarıdan olayları televizyon seyreder gibi izler.. 24
Dış Referanslılar (DR);» Karar vermelerinde, kendi değerlerinden çok başkalarının değerlerinden etkilenen,» Çalışma ortamı içerisinde ekip çalışmasını tercih eden,» Tek başlarına kararlar almaktansa sorumlulukların paylaşılmasına ve yönlendirilmeye ihtiyaç duyan bir kişiliktir.» Bu tip için Teşekkür çok önemlidir.» «Biz» in bir parçası olmak, onaylanmak, kabul görmek önemlidir. Motive ve İkna Aşamasında; (DR) odaklı kişileri; Takdir ederek (Ayın satış elemanı, personel liyakatleri gibi takdir sembolleri ) motive olmasını sağlayabilirsiniz. «Öğretmenlerinin dediğine göre, çalışırsan bu sene üniversiteyi kazanabilirmişsin. Senin başarılı olacağına inanıyorlar. «Bak Ahmet bey çok çalıştı ve sınavı verdi. Sende başarabilirsin. 25
İç Referanslılar (İR);» Daha çok kendi değer yargılarını ölçüt olarak kabul eden,» Bir ekip çalışması içerisinde sık sık fikir ayrılıkları yaşatan, genelde sorunları çıkaran ve sorunlara parmak basan,» Herkes tarafından onaylanan bir karara çekinmeden itiraz edebilen,» Başkalarının idaresi altında çalışmayı çokta tercih etmeyen, lider kişiliklidir.» Biz in bir parçası olmaktan ziyade Birey olmayı tercih ederler.» Danışmana gelmeye pek ihtiyaç duymazlar. Motive ve İkna Aşamasında ; (İR) odaklı kişilere; Kendi diliyle hitap ederek ve yine kendisinden örnekler göstererek motive olmasını sağlayabilirsiniz. «Sen istedikten sonra yaparsın. «Yapman gerekeni senden başka kimse sana söyleyemez. «Sınavda başarılı olup olamayacağını sen benden iyi biliyorsun. 26
Peki sizlerin referansları neler? Giyim tercihlerini nasıl belirliyorsunuz? Modayı takip ediyor musunuz? 27
Çevrendeki insanların, kılık kıyafetin üzerindeki olumlu veya olumsuz eleştirilerini fazlasıyla dikkate alan biriysen (Dış Refaranslı) odaklı olduğunu, Ben üzerime yakıştığına inandığım her şeyi giyerim, veya Ben ne giyersem moda odur diyorsanız (İç Refranslı) olduğunuzu gösterir... 28
Düzen-Prosedür (DP);» İşleri belirli bir düzen içinde kurallı yaparlar.» Kraldan çok kralcıdırlar.» Neden yapıldığı değil de «nasıl» yapıldığı önemlidir.» Saygıya odaklıdır.» Bağımsız hareket edemezler.» DP tipte insanların adımları önceden bellidir, plan dışı gelişmelere canları çok sıkılır.» Asla sadece bavulunu alıp tatile çıkmaz. 29
Bağımsız-Proses (BP);» Ekip çalışması bağımsızlıklarını zedelediğinden dolayı kendilerini kısıtlanmış hissederler.» Bireysel performans göstermekte daha başarılıdırlar.» Serbest bir ortam içerisinde performansları daha iyidir.» Sevgiye odaklıdırlar.» Yeni seçeneklere ihtiyaç duyar ve alternatifler yaratmak isterler.» Rutin işler onlara göre değildir. Saçlarını maviye boyayabilir mesela.» Bu kişiler tatile bavulunu alıp çıkabilir. 30
İstihdam açısından örneklersek; Düzen-Prosedür odaklı kişilerin; Süreçlerinin değiştirilmeden itina ile takip edilmesi gereken iş alanlarında, Bağımsız- Proses odaklı kişilerin ise; Sürekli gelişime ve yeni alternatiflerin üretilmesine ihtiyaç duyulan iş alanlarında, İsdihdam edilmesi olası bir verim kaybını önler. 31
Günlük yaşamımızdan örneklersek; (Düzen- Prosedür) odaklı kişileri yemek yaparken gözlemleyin; Bildikleri yemek tarifine, malzemelerin gramajına ve hazırlanış biçimine harfi harfine uymak isteyeceklerdir. (DP) odaklı kişiler yemeğe çıktıklarında ise; sık sık aynı mekâna gitmeyi, aynı masada oturmayı, aynı yiyeceği ve içeceği sipariş etmeyi tercih ederler. (Bağımsız-Proses) odaklı kişiler için mutfak başlı başına yaratıcılıklarını kullanabilecekleri olanaklarla dolu bir mekândır, yeni karışımlar denemekten çekinmezler. (BP) odaklı kişilerle dışarıda yemeğe çıkıyorsanız eğer yeni mekânları keşfetmeyi tercih edin 32
Hazza Yakınlaşan; Acıdan Kaçan;» Hedefleri için mücadele eden, yoldaki engelleri görmeyen,» Hayalperest, riske girmekten çekinmeyen, atılgan kişilerdir.» Ne istediklerini gayet iyi bilirler.» Bu kişilere ödül vermek onları daha çok motive eder.» Genelde güne olumlu duygularla başlarlar.» Hedefleri vardır, ama daha çok yoldaki engelleri görür.» Gerçekçi, detaycı, sorunları çözebilen kişilerdir.» Ne istediklerine değil ne istemediklerine odaklıdırlar.» Hedeflerine varmayı acıdan kaçınmak için isterler.» Genelde olumsuz duygular taşırlar. 33
Örnek Soru: Emniyet kemeri takmanızdaki sebep nedir? 34
Haza Yönelen cevap: Sürüş emniyeti sağlamak için.. Acıdan Kaçan cevap: Ceza yememek için, Ölümden korktuğum için.. 35
36
Meta Programlar da olumlu veya olumsuz değer yargıları yoktur. Karşınızdaki her nasıl davranıyor olursa olsun bunu sizi üzmek/kırmak/kızdırmak için yapmıyor, sadece şu an itibarıyla içinde çalışan programlar ona bunun en iyi seçenek olduğunu söylüyor. Unutmayın, her şey değişir, buna Meta Programlarınız da dahildir. 37
Türk toplumuna genel olarak baktığımızda; Dışsallaşandan çok İçselleşen, Haza odaklıdan çok Acıya odaklı, İçrefaranslıdan çok Dışrefaranslı, Bağımsız- Proses odaklıdan çok Düzen- Prosedür odaklıdır diyebiliriz. 38
39
40
41
42