Medeni Hukuk ve Adli Psikiyatri
HUKUKUN TANIMI Toplumsal hayatı, kişilerin dışa vurulmuş davranışları düzenleyen, ihlali halinde devlet destekli yaptırımlar öngörülen kurallar bütünüdür.
HUKUK DALLARI Kamu Kamu gücünün üstünlüğünün esas olduğu hukuk alanıdır. Taraflar arasında eşitlik olmayıp, bir altüst ilişkisi söz konusudur. Anayasa Hukukuö Ceza Hukuku, İdare Hukuku Özel Tarafların, ister kamu ister özel hukuk kişisi olsun, eşitliğinin esas olduğu hukuk alanıdır Medeni Hukuk, Aile Hukuku, Borçlar Hukuku, Eşya Hukuku
CEZA HUKUKU Suç ve Ceza Genel Hükümler, bütün suçlar için geçerli olan ilke ve teorileri içerir. Özel Hükümler, ceza kanunlarına göre suç sayılan fiileri düzenler Adam Öldürme, Adam Yaralama, Hürriyeti Tahdit, Sır Saklama Yükümünün İhlali vb.
MEDENİ HUKUK Doğumdan Ölüme Kadar Özel Hukuk İlişkilerini Düzenler, Kişi Kimdir? Haksız Fiilin Şartları Evlilik Birliği Ne Zaman Kurulur Kimler Mirasçıdır vb.
Cezai ve Hukuki
CEZAİ SORUMLULUK Failinin işlediği suç için ceza kanununda öngörülen yaptırımdan sorumlu olma yeteneğidir. Fiili işlediği sırada oniki yaşını doldurmamış olan çocukların ceza sorumluluğu yoktur (TCK 31 f.1). Bu kişiler hakkında, ceza kovuşturması yapılamaz; ancak, çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir. Failin ceza sorumluluğu suç olan fiili işlendiği ana göre belirlenir.
CEZAİ SORUMLULUK 12 yaş doldurulmuş 15 yaş doldurulmamış (TCK 31 f. 2) 15 yaş doldurulmuş 18 yaş doldurulmamış (TCK 31 f. 3) Ayırt etme gücü yok Ayırt etme gücü var İndirimli Ceza Ceza yok, güvenlik tedbiri İndirimli ceza verilir
CEZAİ SORUMLULUK Akıl Hastaları (TCK 32) Ayırt etme gücü yok (TCK 31 f. 1) Ayırt etme gücü az da olsa var (TCK 31 f. 2) Ceza yok, güvenlik tedbiri uygulanır İndirimli ceza verilir
CEZAİ SORUMLULUK Sağır ve Dilsizler (TCK 33) 15 yaşını doldurmamış = 12 yaşından küçükler gibi (TCK 33 f. 1) 15 yaş doldurulmuş 18 yaş doldurulmamış = 12 yaşını doldurmuş, 15 yaşını doldurmamışlar gibi 18 yaşını doldurmuş 21 yaşını doldurmamış = 15 yaşını doldurmuş 18 yaşını doldurmamış gibi Ceza yok, güvenlik tedbiri İndirimli ceza verilir İndirimli ceza verilir
CEZAİ SORUMLULUK Geçici Nedenler, Alkol, Uyuşturucu Madde (TCK 34) Geçici Nedenlerle veya İrade Dışı Alkol, Uyuşturucu Madde İradi Alkol, Uyuşturucu Madde Fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış olan kişiye Ceza verilir Ceza yok, güvenlik tedbiri
CEZAİ SORUMLULUĞU KALDIRAN VE AZALTAN BAZI HALLLER Ağır derecedeki zeka gerilikleri (embesilite seviyesinde), Şizofreniler, Hezeyanlı bozukluklar gibi psikotik hastalıklar, Psikotik özellikli duygulanım bozuklukları, Ağır organik beyin sendromları gibi ciddi nöropsikiyatrik sendromlar, Hastalıkların seyri esnasında ortaya çıkan psikiyatrik arazlar.
HUKUKİ SORUMLULUK Genel olarak özel hukuk ilişiklerindeki ihlallere bağlanan sonuçlardan sorumlu olmayı ifade eder. Haksız Fiilden, Sebepsiz Zenginleşmeden ve Sözleşmeden kaynaklanan Maddi ve Manevi Tazminat Aynen veya misli ile ifa Müdahalenin men i Müdahalenin Önleme davası Zenginleşmenin iadesi Vb.
HAK EHLİYETİ (TMK 8) Sağ ve tam doğmak şartıyla her insanın hak ehliyeti vardır. Buna göre bütün insanlar, hukuk düzeninin sınırları içinde, haklara ve borçlara sahip olabilir ve eşittirler. Hayvanların hak ehliyeti? YOKTUR Yeni doğmuş bir çocuğun hak ehliyeti? VARDIR
FİİL EHLİYETİ (TMK 9) Fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir.
FİİL EHLİYETİ (TMK 10) Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır. Tam Ehliyetliler Sınırlı Ehliyetliler Sınırlı Ehliyetsizler Tam Ehliyetsizler
Tam Ehliyetliler
AYIRT ETME GÜCÜ Yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes, bu Kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir (md. 13).
KISITLI OLMAMAK Velayet altında olmayan küçükler Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle Bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezaya mahkûm olan her ergin kısıtlanır. Yaşlılığı, sakatlığı, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden her ergin kısıtlanmasını isteyebilir.
ERGİNLİK (TMK 11, 12) Erginlik onsekiz yaşın doldurulmasıyla başlar. Evlenme kişiyi ergin kılar. Onbeş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir.
Sınırlı Ehliyetliler
Eşler ve Yasal Danışman Atananlar Eşler Aile Konutu üzerinde tek başlarına tasarruf edemezler, Eşin tasarruf yetkisi sınırlandı ise, diğer eşin rızası gerekir Yeni BK ile eş diğer eşin rızası olmadan kefil olamaz Kendisine Yasal Danışman Atanan
Sınırlı Ehliyetsizler
Küçükler ve Kısıtlılar Yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça, kendi işlemleriyle borç altına giren sözleşmeleri yapamazlar. Karşılıksız kazanmada ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullanmada bu rıza gerekli değildir (md.16). Bağışlamayı kabul edebilir Nişanı bozabilirler Haksız fiillerinden sorumludurlar (md. 16).
Tam Ehliyetsizler
Ayırt Etme Güçü Olmayanlardır Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukukî sonuç doğurmaz (md.15) Haksız fiilerinden sorumlu değillerdir Fiilleri nedeniyle borç altına girmezler
Nişanlanma, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça küçüğü veya kısıtlıyı bağlamaz.
Nişanlanma Nişanlanma, Ayırt etme gücü şarttır. Yaş şartı kural olarak yoktur. (16 ve yukarısı) Yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça küçüğü veya kısıtlıyı bağlamaz. Nişanı bozma kişiye sıkı sıkıya bağlı haktır, küçük ve kısıtlı nişanı yasal temsilcisinin izni olmadan bozabilir
Evlenme Akdi Evlenme kadın ve erkeğin birbirine uygun olumlu sözlü cevapları ile kurulan bir medeni hukuk sözleşmesidir. Eşlerin karşılıklı hak ve yükümlükleri vardır. Kısıtlı ve Küçükler İçin Yasal Temsilcinin Rızası Gerekir!
Akıl Hastalığı Evlenme için ayırt etme gücü şarttır. Evlenmeye engel derecede akıl hastalığı mutlak evlenme engelidir Evlenmeye engel olmayana akıl hastaları sağlık kurulu raporu ile evlenebilirler.
Evliliğin İptali Akıl hastası veya ayırt etme gücünden sürekli yoksun kişinin evlenmesi halinde evliliğin iptali mümkün, ancak Ayırt etme gücünün sonradan kazanılması veya akıl hastalığının iyileşmiş olması durumlarında iptal davasını yalnız ayırt etme gücünü sonradan kazanan veya akıl hastalığı iyileşen eş açabilir.
Boşanma Eşlerden biri akıl hastası olup da bu yüzden ortak hayat diğer eş için çekilmez hâle gelirse, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmek koşuluyla bu eş boşanma davası açabilir.
Evlat Edinme Ayırt etme gücüne sahip olan küçük, rızası olmadıkça evlât edinilemez (TMK md. 308 f.1). Bedensel veya zihinsel özrü sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç ve evlât edinen tarafından en az beş yıldan beri bakılıp gözetilmekte ise (TMK 313 f.1 b.1),
Çocuğun Koruması Çocuğun menfaati ve gelişmesi tehlikeye düştüğü takdirde, ana ve baba duruma çare bulamaz veya buna güçleri yetmezse hâkim, çocuğun korunması için uygun önlemleri alır (TMK md. 346). Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunur veya çocuk manen terk edilmiş hâlde kalırsa hâkim, çocuğu ana ve babadan alarak bir aile yanına veya bir kuruma yerleştirebilir. Çocuğun aile içinde kalması ailenin huzurunu onlardan katlanmaları beklenemeyecek derecede bozuyorsa ve durumun gereklerine göre başka çare de kalmamışsa, ana ve baba veya çocuğun istemi üzerine hâkim aynı önlemleri alabilir. Ana ve baba ile çocuğun ödeme gücü yoksa bu önlemlerin gerektirdiği giderler Devletçe karşılanır.
Çocukların Yerleştirilmesi Çocuğun bedensel ve zihinsel gelişmesi tehlikede bulunur veya çocuk manen terk edilmiş hâlde kalırsa hâkim, çocuğu ana ve babadan alarak bir aile yanına veya bir kuruma yerleştirebilir. Çocuğun aile içinde kalması ailenin huzurunu onlardan katlanmaları beklenemeyecek derecede bozuyorsa ve durumun gereklerine göre başka çare de kalmamışsa, ana ve baba veya çocuğun istemi üzerine hâkim aynı önlemleri alabilir.
Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması
Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması Şartları Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, ağır tehlike arzeden bulaşıcı hastalık veya serserilik sebeplerinden biriyle toplum için tehlike oluşturan her ergin kişi, kişisel korunmasının başka şekilde sağlanamaması hâlinde, tedavisi, eğitimi veya ıslahı için elverişli bir kuruma yerleştirilir veya alıkonulabilir. Görevlerini yaparlarken bu sebeplerden birinin varlığını öğrenen kamu görevlileri, bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmek zorundadırlar.
Yetkili Makam Yerleştirme veya alıkoymaya karar verme yetkisi, ilgilinin yerleşim yeri veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bulunduğu yer vesayet makamına aittir. Yerleştirme veya alıkoymaya karar veren vesayet makamı, kurumdan çıkarmaya da yetkilidir.
İtiraz Kuruma yerleştirilen kişi veya yakınları, verilen karara karşı kendilerine bildirilmesinden başlayarak on gün içinde denetim makamına itiraz edebilirler. Bu hak, kurumdan çıkarılma isteminin reddi hâlinde de kullanılabilir.
Usul (TMK 436, 437) Karar verilirken ilgilinin bunun sebepleri hakkında bilgilendirilmesi ve karara karşı denetim makamına itiraz edebileceğine yazılı olarak dikkatinin çekilmesi zorunludur. Bir kuruma yerleştirilen kişiye, alıkonulma kararına veya kurumdan çıkarılma isteminin reddine karşı en geç on gün içinde denetim makamına itiraz edebileceği derhal yazılı olarak bildirilir. Mahkeme kararını gerektiren her istem, gecikmeksizin yetkili hâkime ulaştırılır. Yerleştirme kararı veren vesayet makamı veya hâkim durumun özelliklerine göre bu istemin görüşülmesini erteleyebilir. Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, ağır tehlike arzeden bulaşıcı hastalığı olanlar hakkında, ancak resmî sağlık kurulu raporu alındıktan sonra karar verilebilir. Vesayet makamının daha önceden bilirkişiye başvurmuş olması hâlinde denetim makamı bundan vazgeçebilir. Hâkim, karar verirken ilgili kişiyi dinler.
Teşekkürler Dinlediğiniz için Teşekkürler, Antalya 15.12.2010