İZMİR KÖRFEZİNİ SOLUCANLARLA TEMİZLİYORUZ HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER 7-E Doruk TURANLI Doruk ÜNAL DANIŞMAN ÖĞRETMEN Nilüfer DEMİR İZMİR 2014
İÇİNDEKİLER 1.PROJENİN AMACI...2 2. İZMİR KÖRFEZİ...2 3. KALİFORNİYA SOLUCANLARI.....3 4. GEDİZ DELTASI TEHLİKE ALTINDA MI?...4 5. YÖNTEM...5 6. ULAŞILAN SONUÇLAR VE SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ...6 7. KAYNAKLAR......6 1
PROJENİN AMACI İzmir körfezi nden ağır metal oranı yüksek olarak çıkarılan çamurun kaliforniya solucanlarıyla arıtılması ve böylelikle doğal yaşam alanlarının korunması. İZMİR KÖRFEZİ İzmir Körfezi, toplam 200 km 2 lik alanı ve 11,5 milyar m 3 lük su kapasitesi ile Akdeniz in en büyük körfezlerinden biridir. Körfeze adını veren ve önemli bir ticaret, endüstri ve kültür şehri olan İzmir, yaklaşık 88000 ha. lık alanı ile körfez etrafındaki en büyük yerleşim bölgesidir. İzmir Körfezi hidrolojik ve ekolojik özelliklerine göre İç ve Dış Körfez olmak üzere iki ana bölüme ayrılmıştır. En fazla 20 metreye ulaşan derinliğiyle iç körfez deniz taşımacılığına uygundur. İç körfez İzmir in ulaşımı açısından çok önemli bir yere sahiptir. Konumu nedeniyle şiddetli rüzgarlara karşı korunaklıdır. İzmir Körfezi 1960 lı yıllardan bu yana, İzmir şehrinde kentsel nüfusun hızla artması ve endüstriyel kuruluşların sayısındaki artışlar sonucu körfeze doğrudan yapılan arıtılmamış evsel ve sanayi atık suları nedeniyle giderek kirlenmiş ve 2000 li yılların başına gelindiğinde 2
durum iyice kötüleşmişti. Özellikle körfezin iç kesimlerinde kirlilik aşırı boyutlara ulaşmış ve ekolojik denge onarılması güç bir şekilde bozulmuştu.(1) Çeşitli önlemler alınarak kirliliğin önüne geçilmesi ya da azaltılması sağlanmaya çalışılıyor. Fakat İç körfezde birikmiş olan ağır metal içeren çamur hem ulaşıma engel olarak hem de deniz kirlilik oranını artırarak tehlike oluşturmaktadır. Bu duruma karşı denizde 8 m ye kadar dip taraması yapılacağı, yaklaşık 22.000.000 m³ çamur çıkartılacağı belirtilmektedir.(2) Tarama malzemesinin geri kazanımıyla ilgili olarak doğa dostu çözüm üretilebilirse topraklarımız dolayısıyla ekolojimiz bozulmadan korunabilir. KALİFORNİYA SOLUCANLARI Kaliforniya solucanları, ekolojik sistemin devamında çok önemli bir role sahiptirler. Bu hayvanlar toprağın içerisindeki organik maddeleri yiyerek gübreye dönüştürürler. Her bir solucan her gün kendi ağırlığı kadar toprak veya organik madde sindirebilir. Solucanlar toprak içerisinde hareket etmek için sölom sıvısı salgılarlar ve kendilerini patojenlere karşı korurlar. Aynı sıvıyı sindirim sistemlerinde de salgılarlar ve yedikleri besinleri enzimler, parçalar ve bu değerli sıvıyı dışkılarına karıştırarak çıkartırlar. Solucan kompostu içeriğinde bitkilerin gelişimi için gereken bütün enzimler, toprak antibiyotikleri, vitaminler, büyüme hormonları ve humik maddeler mevcuttur. Yemek atıklarından solucan kompostu elde etmek için özellikle kırmızı Kaliforniya solucanı Eisenia Foetida kullanılmaktadır. Bu solucanlar diğer toprak solucanlarına göre zayıf ve küçüktürler ancak hareket kabiliyetleri daha fazladır. Toprak içerisinde daha fazla galeri açabilirler ve bu sayede kompostun çabuk fermente olmasını sağlarlar.(3) Genellikle kompost yapımı ve gübresi için yetiştirilen Kaliforniya solucanlarını Körfez tabanından çıkarılan çamurun ağır metal birikiminden arındırılmasında kullanılması sağlanabilir mi? 3
GEDİZ DELTASI TEHLİKE ALTINDA MI? Ramsar Alanı statüsüyle Türkiye nin uluslararası öneme sahip sulak alanlarından olan Gediz Deltası, Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi nedeni ile yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. İzmir Büyükşehir Belediyesi nin Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi nde çıkan 600 ton atık çamuru her gün Gediz Deltası na dökülmesi nedeniyle alan benzersiz özelliklerini yavaş yavaş kaybediyor. İzmir Körfezi'ni temizlemek için hazırlanan Büyük Kanal Projesi, Türkiye'nin en önemli ve saygın çevresel yatırımlarından biri olmasına rağmen arıtılan çamurun bertaraf edilmesi açısından ciddi eksiklikleri bulunuyor. Büyük Kanal Projesi körfezin suyunu arıttıktan sonra günde yaklaşık 600 ton çamur üretiyor. Proje uygulanırken bu çamurun bertarafı konusunda sağlıklı bir çözüm üretilememiş olması, Delta daki hayvancılığı, balıkçılığı ve Delta nın Ramsar Alanı ilan edilmesini sağlayan değerlerini yok ediyor. Bunların yanı sıra tesisten yayılan koku, civardaki yerleşim yerlerinde yaşayanlar için yaşamı güçleştiriyor.(4) 4
YÖNTEM Bu projede deneysel yöntem kullanıldı. Derin siyah kutular alındı. Kutuların en altına nem tutabilmesi için gazete parçaları koyuldu. Kutuya 10cm derinlik oluşturacak şekilde toprak eklendi. 20 tane Kaliforniya solucanı özenle toprağa bırakıldı. Toprak nemlendirildi ve solucanların beslenebilmesi için toprağa çay posası ve yumurta kabuğu eklenildi. Her gün düzenli olarak toprağın nemi ve besini 1 ay boyunca kontrol edildi. Kaliforniya solucan sayısında artış tespit edildi. İzmir Körfezi 38 26 18 Kuzey enlem ve 27 06 06 Doğu boylamı, 15 metre deniz derinliğinden alınmış ve kurutulmuş olan çamur nemlendirilerek bir gün dinlendirildi. Solucanların yaşama durumlarını gözlemlemek için 160g toprak-torf karışımına, 40g çamur ve 15 tane Kaliforniya solucanı ilave edildi. 4gün boyunca solucanlardaki değişim gözlendi. Tüm solucanların yaşadığı tespit edildi. 4.gün bir kontrol grubu: 150g torf- toprak karışımı ve 150g çamur karıştırıldı. Bir deney düzeneği: 150g torf-toprak karışımına 150g çamur ilave edilip 25 solucan eklendi. Düzeneklere, eşit zaman aralıklarında ve eşit miktarlarda su ilave edildi. Solucanlar ilk gün ağır metal içeren topraktan kaçma eğilimi gösterdiler. Diğer günlerde böyle bir durum görülmedi. 8. günün sonunda solucan sayısında 1 azalma olduğu tespit edildi. Solucanlarından arındırılan toprak örnekleri Cu, Cr, Pb, Zn analizi yapılmak üzere analiz laboratuarına götürüldü. Tablo 1 deki değerler elde edildi. TABLO:1 5
ULAŞILAN SONUÇLAR VE SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Kaliforniya solucanları ağır metal içeren toprak-torf karışımında yaşamlarını sürdürebilirler. Analizi yapılan torf toprak karışımındaki bakır, çinko, kurşun, krom metallerinin oranının doğal yollarla azalmasını sağlarlar. Düşük maliyetli ve çevreci bir arıtımla Gediz deltası nın doğal yapısı korunur. İzmir Körfezi nden çıkarılan çamurların ağır metallerden arıtımı doğaya zarar vermeden, çevreci bir yolla yapılmış olur. KAYNAKLAR http://www.izsu.gov.tr/pages/standartpage.aspx?id=199 http://www.dogadernegi.org/userfiles/dd_gediz_camur_tehdit_raporu_121228.pdf http://www.ecotec.com.tr/solucanlarla-kompost-yapimi http://www.dogadernegi.org/gediz-deltasi-yok-oluyor.aspx 6