İÇİNDEKİLER ön SÖZ xix 1. Bölüm klinik psikolog olmak Bölümün Hedefleri 1 Mesleği Tanımlama 1 Dört Farklı Psikoloğun Sorunları ve Sorumlulukları 2 Bir Klinik Psikoloji Öğrencisi 2 Klinik Psikolog A Genel Bir Hastane Ortamında Çalışma 5 Klinik Psikolog B nin Özel Muayene Ortamı 7 Klinik Psikolog Dr. Ann C Akademik Bir Çalışma Ortamı 9 Klinik Psikolojide Uygulama Gerçekleri 11 Sonuç 15 Devam Eden Tartışmalar 15 Öğrenilmiş Önemli Terimler 15 Düşündüren Sorular 16 Kaynakça 16 2. Bölüm klinik psikolog olma süreci 17 Bölümün Hedefi 17 Kariyer Planlama Faktörleri 17 Somut Planlama Adımları 18 Akademik Hazırlığınızı En Yüksek Noktaya Taşıyın ve En İyi Olası Başvuru Paketini Hazırlayın 21 Başvuru Formları 21 Ağırlıklı Not Ortalamaları 21 Yüksek Lisans Kayıt Sınavı (Gre) 23 İlginin İfade Edilmesi 25 Referans Mektupları 26 Araştırma mı Klinik Deneyim mi? 27 Zamanlama Bilgileri 27 Yüksek Lisans Eğitiminden En İyi Şekilde Yararlanma 28 Doktora Sonrası Eğitim 29 Çalışma Lisansı Almak 30 vii
viii İÇİNDEKİLER Sonuç 31 Devam Eden Tartışmalar 31 Öğrenilmiş Önemli Terimler 31 Düşündüren Sorular 32 Kaynakça 32 3. Bölüm araştırma ve değerlendirme yöntemleri 33 Bölümün Hedefleri 33 Bölüm Organizasyonu 33 Psikolojik Testlerin Özellikleri 34 Güvenirlik 35 Geçerlik 39 Güvenirlik ve Geçerlik Açısından Testler Nasıl Tanımlanmalıdır? 41 Terapide Değişimi Ölçmek 42 Terapi Sonuçlarını Öğrenme Yöntemleri 43 Vaka Çalışmaları 43 Terapi Sonuçlarının Araştırılması 45 Niteliksel Araştırma 50 Program Değerlendirmesi 51 Sonuç 53 Devam Eden Tartışmalar 53 Öğrenilmiş Önemli Terimler 53 Düşündüren Sorular 54 Kaynakça 54 3. Bölüm etik kurallar doğrultusunda karar alma 56 Bölümün Hedefi 56 Atmosferi Tespit Etmek 56 Etik Davranışın Ne Olduğunu Tanımlama 57 Etik Uygulama İlkelerine Olan Mesleki Sorumluluğumuz 59 Yasal Durumlar ve Etik 60 Davranış Uygulama Kuralları/Tüzükleri 61 Gözetim ve Erişim Raporları: Gerekli ve Tartışmalı 64 Etik Yönetmeliği 64 Sonuç 73 Devam Eden Tartışmalar 73 Öğrenilmiş Önemli Terimler 73
İÇİNDEKİLER ix Düşündüren Sorular 73 Kaynakça 74 Önemli İnternet Siteleri 75 5. bölüm pikopatolojinin yapısı 76 Bölümün Hedefleri 76 Klinik Psikologların Odaklandığı Psikolojik Problemler 78 Psikolojik Problemleri Tanımlama 79 İstatiksel ya da Normatif Yaklaşım 79 Öznel Yorum (Psikolojik Ağrı) 79 Bozuk İşlevlerin Değerlendirilmesi 79 Psikolojik Problemlerin Tanımlanmasındaki Konular 80 Psikolojik Problemlerin Tanımında Bazı Önemli Kavramlar 82 İşaret 82 Belirti 82 Sendrom 83 Zihinsel Bozukluklar 83 Psikolojik Problemler: Süreçlerden Hangisi Etkilenir? 83 Duygular ve Duygusal Kontrol 84 Düşünceler/Bilişler, Entelektüel İşlevsellik ve Bilgi İşleme 84 Algılar 85 Kişiler Arası Süreçler 85 Düzenleyici ya da Üstesinden Gelici Davranış 85 Gelişim 85 Çevre 86 Psikolojik Problemlerin Kavramlaştırılması 86 Psikopatolojinin Yönelimlerine Felsefi Destek Ögeleri 87 Semptomun Odak Noktası Olması 89 Temel Sebebin Odak Noktası Olması 89 Psikopatolojinin Güncel Kavramları 89 Tanı Sınıflandırma Sistemleri 90 Özgül Güncel Sınıflandırma Sistemleri 91 Uluslararası Hastalık Sınıflaması 92 Zihinsel Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı, 4. Baskı, Revize Edilmiş Baskısı (DSM-IV-TR) 92 Psikodinamik Tanısal El Kitabı 94 Sonuç 96 Devam Eden Tartışmalar 96 Öğrenilmiş Önemli Terimler 96 Düşündüren Sorular 97 Kaynakça 97
x İÇİNDEKİLER 6. Bölüm değerlendirmeye genel bir bakış 99 Bölümün Hedefi 99 Genel Bakış 99 Psikolojik Değerlendirme Nedir? 102 Psikolojik Değerlendirmeye Karşı Psikolojik Test 102 Uygulama ve Eğitimde Psikolojik Değerlendirme 103 Değerlendirmenin Amacı 104 Psikolojik Değerlendirmenin Araçları 104 Psikolojik Değerlendirmenin Çeşitleri 106 Psikolojik Değerlendirmenin Hedefleri 107 Sorunu Açıklama 107 Formülasyon 109 Hastalığın Seyri ve Tedavi Sonucu 111 Tedavi Önerileri 112 Bir Terapotik Bağlamın Hazırlığı 113 Bulguların Hastalara ve Sevk Eden Kişilere İletilmesi 113 Araştırma 122 Bağlamın Önemi 122 Yorumlama, Karar Oluşturma ve Öngörüler 122 Nicel ve İstatiksel Yaklaşım 123 Klinik Yargı ve Öznel Yaklaşım 123 Klinik Karar Oluşturma ve Hatalı Yargılar 124 Sonuç 126 Devam Eden Tartışmalar 126 Öğrenilmiş Önemli Terimler 126 Düşündüren Sorular 126 Kaynakça 127 7. Bölüm psikodiagnostik değerlendirme 130 Bölümün Hedefi 130 Psikotanısal Değerlendirme 130 Psikotanısal Değerlendirmede Kullanılan Testler ve Araçlar Nelerdir? 131 Klinik Görüşmeler 132 Yapılandırılmamış Görüşmeler 136 Yapılandırılmamış Görüşmenin Olumlu Yönleri: 137 Yapılandırılmamış Görüşmenin Olumsuz Yönleri 137 Yapılandırılmış Görüşmeler 137 Yapılandırılmış Görüşmenin Olumlu Yönleri 138 Yapılandırılmış Görüşmenin Olumsuz Yönleri 138
İÇİNDEKİLER xi Objektif Testler 138 Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (MMPI-2) MMPI-2 nin Yeniden Yapılandırılmış Formu(MMPI-2-RF) ve MMPI-Ergen (MMPI-A) 139 Geçerlik Ölçekleri 141 Klinik ölçümler 141 Yorum 142 Geçerlik ve Güvenirlik 142 MMPI-2 nin Olumlu Yönleri 144 MMPI-2 nin Olumsuz Yönleri 145 MMPI-2 nin Yeniden Yapılandırılmış Formu 145 MMPI-A 145 Diğer Çok Amaçlı Kendini Değerlendirme Test Ölçümleri 146 Million Klinik Çok Eksenli Envanteri 146 MCMI nın Olumlu Yönleri 146 MCMI nın Olumsuz Yönleri 146 Kişilik Değerlendirme Envanteri 147 Oran ölçümleri 147 Projektif Teknikler 147 Rorschach Mürekkep Lekesi Tekniği (RMT) 148 Geçerlik ve Güvenirlik 150 RMT Testinin Olumlu Yönleri 151 RMT Testinin Olumsuz Yönleri 151 Tematik Algı Testi 151 Güvenirlik ve Geçerlik 153 TAT nin Olumlu Yönleri 153 TAT nin Olumsuz Yönleri 153 Çizim Etkinlikleri 154 Güvenirlik ve Geçerlik 154 Çizim Etkinliğinin Olumlu Yönleri 155 Çizim Etkinliğinin Olumsuz Yönleri 155 Sonuç 155 Devam Eden Tartışmalar 155 Öğrenilmiş Önemli Terimler 156 Düşündüren Sorular 156 Kaynakça 156 8. Bölüm kognitif ve nöropsikolojik değerlendirme 159 Bölümün Hedefi 159 Entelektüel Değerlendirme 159 Entelektüel Değerlendirmenin Amacı 160 Entelektüel Değerlendirmede Değerlendirilen Alanlar 160
xii İÇİNDEKİLER Zekâ Nedir? 161 Zekâ Bölümü Nedir? 162 Zekâ Testleri 163 Stanford-Binet Ölçeği 164 Stanford-Binet-5 164 Wechsler Zekâ Testleri 165 Zekâ Testi Puanlarını Yorumlama ve Kullanma 168 Klinik Nöropsikoloji ve Nöropsikolojik Değerlendirmeler 168 Nöropsikolojik Değerlendirme Amaçları 169 Nöropsikolojik Değerlendirmenin Altında Yatan Varsayımlar 171 Önemli Değerlendirme Alanları 172 Bir Nöropsikolojik Testin Değerlendirmesi Nasıl Yapılır? 176 Nöropsikolojik Testler: Sabit Test Bataryası 178 Halstead Reitan 178 Luria Nebraska 178 Nöropsikolojik Değerlendirme: Esnek veya İşlem Yaklaşımı 179 Sonuç 180 Devam Eden Tartışmalar 180 Öğrenilmiş Önemli Terimler 181 Düşündüren Sorular 181 Kaynakça 182 9. Bölüm davranışsal ve biyolojik değerlendirme 184 Bölümün Hedefi 184 Davranışsal Değerlendirme 18 Temel Prensipler ve Mantıksal Temel 184 Uygulama ve Yorumlamada Geçerlik ve Etik 185 Gözlemlerin Yararlılığının Arttırılması 188 Kendi Kendini Gözlemleme 188 Özet 190 Biyolojik Değerlendirmeler 190 Fizyolojik Sistemler 191 Fizyolojik Aktivitenin Ölçümlenmesi 194 Uygulamalar 196 Sonuç 198 Devam Eden Tartışmalar 198
İÇİNDEKİLER xiii Öğrenilmiş Önemli Terimler 198 Düşündüren Sorular 199 Kaynakça 199 10. Bölüm psikoterapi süreci 201 Bölümün Hedefleri 201 Psikoterapinin Tanımı 202 Terapinin Ortamı 202 Ev Ödevleri 204 Terapinin Uzunluğu 205 Çok Danışanlı Terapi 206 Terapi Sürecinin Ögeleri 208 Danışan 208 Terapiye Kim Gider? 208 Danışanın Hazır Olması 208 Terapistin Nitelikleri ve Terapinin Getirisi 211 Teknikler 215 Oluşan Tipik Problemler 215 Terapötik Dostluk 217 Klinik Psikolojide Kültürel Bileşenler 219 Sonuç 222 Devam Eden Tartışmalar 223 Öğrenilmiş Önemli Terimler 223 Düşündüren Sorular 223 Kaynakça 224 11. Bölüm psikoterapiler I 227 Bölümün Hedefi 227 Psikanaliz 227 Terminoloji 227 Psikanaliz ve Psikodinamik Tedavi Ne Kadar Yaygındır? 229 Psikanalitik Tedavinin Birincil Varsayım ve İlkeleri 230 Psikanalitik Terapinin Gelişimi 233 Klasik Psikanalizin Aşamaları 235 EGO Psikolojisi 237 Obje İlişkileri Teorisi (Nesne İlişkileri Kuramı) 240 Kendilik Psikolojisi Teorisi 243 Kısa Süreli Dinamik Psikoterapiler 243
xiv İÇİNDEKİLER Psikanaliz ve Psikanalitik Psikoterapide Hedefler 244 Psikanalitik Tedavi 246 Psikanalitik Tedavide Davranış Değişikliğinin Araçları 247 Alandaki Yeni Konular 249 Birey Merkezli Terapi 249 Teori 250 Birey Merkezli Psikoterapi 251 Empati 252 Koşulsuz Olumlu Kabul 252 İçtenlik 253 Sistem Terapileri 256 Sistem Teorisi 256 Özgül Sistem Terapisi Yaklaşımları 264 Sonuç 267 Devam Eden Tartışmalar 267 Öğrenilmiş Önemli Terimler 268 Düşündüren Sorular 269 Kaynakça 269 12. Bölüm psikoterapiler ıı 273 Bölümün Hedefi 273 Davranış Terapisi 273 Kökenleri ve Altında Yatan Teori 273 Etik Konular 276 Ceza 277 Pekiştirme 278 Son Gözlemler 283 Bilişsel Terapi 288 İki Ana Önder: Ellis ve Beck 290 Bilişsel Davranışçı Terapi 295 Biyo Geri Bildirim, Rahatlama ve Stres Yönetimi 296 Biyo Geri Bildirim 298 Rahatlama ya da Öz Düzenleme Yöntemleri 300 Özet 301 Stres Yönetimi 302 Stres Sürecinin Bir Modeli: Başlıca Unsurlar ve Değişkenlerin Ilımlaştırılması 303 Özet 305 Duygu Odaklı Terapi 307 Motivasyonel Görüşme 308 Diyalektik Davranışçı Terapi 311
İÇİNDEKİLER xv Temel Mantığı 311 Metot 311 Sonuç 313 Devam Eden Tartışmalar 313 Öğrenilmiş Önemli Terimler 313 Düşündüren Sorular 314 Kaynakça 314 13. Bölüm psikoterapinin sonuçları 317 Bölümün Hedefi 317 Yöntemler 317 Terapi Sonuçlarının Araştırılmasının Kısa Tarihi 322 Meta-Analitik İncelemeler Hangi Sorulara Cevap Vermeye Çalışır? 323 Var Olan Meta-Analizlerinden Ne Öğrenildi? 329 Psikolojik Terapilerin Maliyet Verimliliği 333 Terapi Sonuç Araştırmalarından Bilgi Aktarımı Konusunda Tartışmalar 334 Sonuç 338 Devam Eden Tartışmalar 338 Öğrenilmiş Önemli Terimler 339 Düşündüren Sorular 339 Kaynakça 339 14. Bölüm yenilikçi ve mistik terapiler 343 Bölümün Hedefleri 343 Tedavide Özgünlüğün ve Tekliğin Tanımlanması 343 Hipnoz 346 Tanım ve Gerekçe 346 Hipnotik Yatkınlık 348 Hipnoz Transını Anlamak ve Ölçümlemek 349 Yöntem 349 Tedavi Sonuçları 350 Hipnozun Özeti 350 Göz Haraketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme 351 Tanım, Gerekçe ve Yöntem 351 Tedavi Sonuçları 352 GHDYİ (EMDR) nin Özeti 353 Kabullenme ve Bağlılık Terapisi 353 Tanım, Gerekçe ve Yöntem 353
xvi İÇİNDEKİLER Tedavi Sonuçları 354 KBT (ACT) nin Özeti 354 Farkındalık Meditasyonu (FM) 354 Kökler, Gerekçe ve İşlem 354 Yöntem 355 Tedavi Sonuçları 355 FM (MM) nin Özeti 357 Anlatılan Dört Tedavinin Benzersiz ve Özgül Olduğuna Dair İddiaların Yeniden Ele Alınması 357 Sonuç 360 Devam Eden Tartışmalar 360 Öğrenilmiş Önemli Terimler 361 Düşündüren Sorular 361 Kaynakça 361 15. Bölüm çocuk psikolojisi 365 Bölümün Hedefi 365 Gelişimsel Aşamalar ve Çocukluk Psikopatolojisi 367 Etik Zorluklar 368 Değerlendirmede Gelişimin Etkisi 370 Girişim 373 Davranış Terapisi 373 Oyun Terapisi 373 Sistem Terapisi 374 Tedaviye Genel Bakış 374 Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Örnekleri 376 Sonuç 377 Devam Eden Tartışmalar 377 Öğrenilmiş Önemli Terimler 378 Düşündüren Sorular 378 Kaynakça 378 16. Bölüm adli psikoloji 381 Bölümün Hedefi 381 Adli Psikoloji 381 Günümüzde Adli Psikoloji 383 Adli Klinik Psikolog 383 Polis Psikolojisi 384
İÇİNDEKİLER xvii Suç ve Suçlu Davranışı 384 Viktimoloji (Mağdur Bilimi) 385 Rehabilitasyon (Islah Etme) Psikolojisi 385 Psikoloji ve Hukuk ya da Yasal Psikoloji 385 Pratik Açıdan Genel Klinik Psikoloji ile Adli Psikoloji Arasındaki Farklar 386 Adli Psikoloğun Görevleri 387 Değerlendirme 387 Adli Değerlendirmede Kullanılan Araçlar 388 Hukukla İlişkisi Bulunan Değerlendirme Araçları 388 Klinik Ölçekler ve Değerlendirme Teknikleri 389 Tedavi 389 Suç Faillerinde Tedavi 390 Suç Mağdurlarında Tedavi 391 Yasal Alanlarda Çalışanlarda Tedavi 392 Bilirkişilik ve Görüşler 393 Yalan Tespiti 393 Özet 399 Devam Eden Tartışmalar 399 Öğrenilmiş Önemli Terimler 400 Düşündüren Sorular 400 Kaynakça 400 17. Bölüm sağlik psikolojisi ve davranışsal tıp 403 Bölümün Hedefleri 403 Sağlık ve Hastalığın Nedenlerinin Anlaşılması 405 Hayatın Erken Döneminin Sağlığa Olan Etkisi 408 Kronik Hastalıkların Önlenmesi ve Yönetimi 409 Tedaviye Uyum 412 Ağrı 415 Ağrıyı Anlamak 415 Akut Ağrı 415 Kronik Ağrı 416 Kardiyovasküler Rahatsızlıkları Olan Hastalarla Çalışmak 418 Hipertansiyon 420 Kronik Kalp Yetmezliği 421 Kalp Nakli 422 Restenoz (Stent Takılması Sonrasında Yeniden Damar İçinin Daralması) 423 Kanser Hastaları ile Çalışmak 423 Sonuç 426 Devam Eden Tartışmalar 427
xviii İÇİNDEKİLER Öğrenilmiş Önemli Terimler 427 Düşündüren Sorular 427 Kaynakça 428 18. Bölüm psikofarmakoloji 433 Bölümün Hedefleri 433 Bir Klinik Vaka Senaryosu: 434 Farmakoloji Dili: Önemli Kavramlar 435 Sıkça Kullanılan Terimler ve Kısaltmalar 436 Farmokolojik İlaçların Kullanım Şekilleri ve Alanları 436 İnternetin Klinik Uygulamalar Üzerindeki Etkisi 440 Psikologların İlaç Yazma Ayrıcalığı Olmalı mı? 440 Sonuç 442 Göz Önünde Tutulması İstenen (Aydınlatıcı) Bazı Görüşler 44 Öğrenilmiş Önemli Terimler 443 Düşündüren Sorular 443 Kaynakça 443 19. Bölüm klinik psikolojide bügünkü eğilimler ve klinik psikolojinin geleceği 445 Bölümün Hedefleri 445 Sağlık Hizmetindeki Değişiklikler 446 Klinik Eğitim 448 Reçete Yazma Ayrıcalıkları 450 Klinik Psikoloji, Bilgisayarlar ve İnternet 450 Klinik Psikolojide Araştırma 452 Pozitif Psikoloji ve Maneviyat 454 Sonuç 455 Öğrenilmiş Önemli Terimler 455 Kaynakça 455 İsİm dizini 457 konu dizini 462