1.AMAÇ: SDÜ Hastanesi Patoloji Laboratuarının güvenlik esaslarını açıklar. 2.KAPSAM: SDÜ Hastanesi Patoloji laboratuarını kapsar. 3.SORUMLULAR: SDÜ Hastanesi Patoloji Laboratuarı çalışanları. 4.UYGULAMA: 4.1. Laboratuar Ortamında Uyulması Gereken Kurallar: 1. Laboratuar ortamında tehlike kaynakları; biyolojik, kimyasal ve fiziksel kaynaklar olarak belirlenmiş olup laboratuar çalışmaları buna göre planlanacaktır. 2. Yutma, soluma, direkt temas, deriyi geçiş (kesici-delici yaralanması) gibi yollarla maruz kalınacağından bunlara karşı önlemler alınacaktır. 3. Laboratuarlar da yapılan analizin özelliğine uygun bir şekilde planlanma yapılacaktır. 4. Personel için yeteri kadar soyunma dolabı bulundurulacak, laboratuar çalışma alanında kişisel eşyalar bulundurulmayacaktır. 5. Analiz yapılan bölümler, çalışan personelin rahatça hareket etmesine olanak sağlayacak genişlikte olması sağlanacaktır.. Aydınlatma, ısıtma ve havalandırma sistemleri yapılacak analizleri doğrudan veya dolaylı olarak etkilemeyecek nitelikte olması sağlanacaktır. 7. Laboratuar çalışmalarında kişisel koruyucu ekipmanlar kullanılacak ve standart önlemlerde belirtilen ilkelere dikkat edilecektir. (Eldiven, maske vb.) 8. Personelin iş güvenliği için uygun giysi ve donanım kullanması sağlanmalıdır. Laboratuarda mutlaka laboratuar önlüğü ile çalışılmalıdır. Laboratuar önlüğü tercihan yanmayan kumaştan, normal uzunlukta ve uygun bedende olmalıdır. Numuneleri çalışırken uzun kollu iş gömleği giyilecek, yakası daima ilikli tutulacak ve bulaşma olduğunda hemen çıkarılacaktır. Bu iş önlüklerinin çamaşırhanede yıkanması sağlanacaktır. 9. Kan ile temas olasılığı bulunan her durumda, hasta numunelerinin çalışılmasında (kan alma, parmak delme, mukoza muayenesi, kan torbası ve tüplerini açma vs.) eldiven kullanılacaktır.
10. Eldivenlerde delinme, yırtılma ve kirlenme olduğunda hemen değiştirilecektir. Eldiven takılı iken kesinlikle temiz yüzeylere dokunulmayacaktır. 11. Eldivenler tek kullanımlık olup yıkanmayacaktır. Ne amaç için takılmışsa işlem bittiğinde çıkarılıp tıbbi atık torbasına atılacak ve mutlaka eller yıkanacaktır. 12. Her türlü numune çalışırken potansiyel olarak infeksiyöz nitelikte kabul edilecektir. 13. Elde yara varsa yara bantları ile kapatılacaktır. 14. Laboratuar ortamının, kullanılan cihazların temizliği ve dezenfeksiyonu aksatılmadan uygun solüsyonlarla yapılacaktır. 15. Laboratuar atıkları cinslerine göre ayrıştırılıp, uygun şekilde toplanacaktır. Atık kovaları ve kesici-delici alet kovaları kullanılacaktır. 1. Kesici-delici alet yaralanmaları ve hasta vücut sıvıları mukozalara temas ettiği durumda hemen enfeksiyon kontrol komitesine başvurulacaktır. Yara yeri kanatılmadan sadece su ve sabunla yıkamak, antiseptik solüsyon sürmek yeterli olacaktır. 17. El hijyeni uygulamalarına dikkat edilecektir. 18. Laboratuarda hasta örneklerinin kabul edildiği ve çalışıldığı tezgâhlar kirli alan olarak kabul edilecektir. Temizlikten sonra rutin dezenfeksiyonu sağlanacaktır. 19. Çalışan personelin periyodik sağlık kontrolleri yapılacaktır. 20. Katı haldeki maddeler şişelerden daima temiz bir spatül veya kaşıkla alınmalıdır. Aynı kaşık temizlenmeden başka bir madde içine sokulmamalıdır. Şişe kapakları hiçbir zaman alt tarafları ile masa üzerine konulmamalıdır. Aksi takdirde, kapak yabancı maddelerle kirleneceği için tekrar şişeye yerleştirilince bu yabancı maddeler şişe içindeki saf madde veya çözelti ile temas edip, onu bozabilir. 21. Laboratuardaki materyallerin güvenliği için kilitli tutulacak ve görevlilerden başkası bulunmayacaktır. 22. Şişelerden sıvı akıtılırken etiket tarafı yukarı gelecek şekilde tutulmalıdır. Aksi halde şişenin ağzından akan damlalar etiketi ve üzerindeki yazıyı bozar. Şişenin ağzında kalan son damlaların da şişenin kendi kapağı ile silinmesi en uygun şekildir.
4.2. Kimyasal Maddelere Karşı alınması Gereken Tedbirler: 1. Kimyasal madde ile çalışma sırasında personelin gerekli kişisel koruyucu ekipmanları (koruyucu önlük, eldiven, yüz maskesi, gözlük vb.) kullanması ve çalışma alanlarında bulundurulması sağlanacaktır. 2. Laboratuardaki solusyonlar asla solunmayacak, bileşiğini anlamak için çözücü şişesindeki etiketi okunarak belirtilen riske göre önlem alınacaktır. 3. Reaktif içeren şişe ya da cam malzemeler hiçbir zaman boyun kısmından tutulmayıp malzemenin boyutuna göre bir ya da iki elle ana gövde kısmından tutularak hareket ettirilecektir. 4. Asit içeren bir solüsyon hazırlarken asit yavaş yavaş ve sık sık karıştırılarak suyun üzerine eklenecek hiçbir zaman derişik asit üzerine su eklenmeyecektir. 5. Ağız ile pipetleme yapılamayacaktır.. Herhangi bir infeksiyöz materyalle temas durumunda laboratuar sorumlusu teknisyen ve hekimine haber verilecektir. 7. Kullanılan tehlikeli madde malzemelerin yönetimi (maddenin adı, markası, etken maddesi, tipi (toz, kristal) kullanım şekli ve miadı, saklama koşulları, etkileşime girdiği maddeleri, temas halinde yapılacaklar, kullanıldığı ve depolandığı yerler, imha yöntemleri, tehlikeli madde sınıfını) Bilgi Güvenlik Formlarına göre uygulanacaktır. Güvenlik Bilgi Formlar kullanım alanlarında ve depolarda bulundurulacaktır. 8. Laboratuarda koruma ve temizleme kiti bulundurulacak, tehlikeli maddenin dökülmesi halinde koruma ve temizleme kiti ile kullanılarak temizlenecektir. 9. Kullanılan patlayıcı, alev alıcı, yanıcı ve yakıcı kimyasal maddeler dolaplarda ayrı raflarda ve Patoloji Laboratuarı Kimyasal Malzeme Envanter Ve Bilgi Formuna göre muhafaza edilecektir. 10. Kimyasal maddeler sınıflandırılmasına göre etiketli olacaktır, etikette isimleri, özellikleri ve son kullanma tarihleri olacaktır. 11. Kimyasalların güvenli bir şekilde kullanımı için risk ve güvenlik kodları, tehlike sembolleri, materyal güvenlik veri bilgileri ve depolama sistemi hakkında bilgi edinilecektir.
12. Kimyasal maddeler tehlikeli olacağından gelişigüzel birbirine karıştırılmayacaktır. 13. Tüm personel kimyasal maddeler ile ilgili eğitimlere katılacaktır. 14. Çalışan güvenliği açısından uçucu kimyasal maddelere karşı koruyucu önlemler (makroskopi kabini, maske, havalandırma sistemi, vb. ) alınır. Laboratuar havasının formaldehit ve ksilen düzeyleri, solunum düzeyinde ve ölçülen maddeye göre 15 veya 30 dakikalık maksimum değer ölçülerek 8 saatlik miktarlar değerlendirilir. 4.3. Yangın Güvenliği ve elektrik güvenliğine karşı alınması Gereken Tedbirler: 1. Yangın çıkış kapısı ve yangın merdiveni bilinecektir. 2. Yangın söndürücüler bulundurulacak ve etrafında eşyalar olmayacaktır. Kullanıma hazır olarak kolay ulaşılabilir yerde olması sağlanacaktır. 3. Gaz tüplerinde kaçak olup olmadığı kontrol edilecektir. 4. Çalışma ortamının havalandırması sağlanacaktır. 5. Işıklandırmanın kontrolü yapılacaktır.. Tehlikeli kimyasal maddelerin konulduğu kaplar, şişeler, tüpler üzerindeki gerekli uyarı işaretleri kontrol edilerek kullanılıp, depolanacaktır. 7. Çalışma alanları temiz ve düzenli tutulacaktır. Çalışma yapılacak ortamda patlayıcı, alev alıcı, yanıcı, yakıcı ve biyolojik maddelerin olup olmadığı kontrol edilecek ve gerekli önlemler alınacaktır. 8. Santrifüj makineleri ve elektrikli tüm cihazlar kontrol edilecektir. 9. Elektrikli cihazlara ve prizlere ıslak elle dokunulmayacaktır. 10. Elektrik lambaları, kabloları, düğmeleri ve prizlerinde; yıpranma, gevşeme, kopma görülmesi ile+ kaçak akım hallerinde, teknik personel hemen haberdar edilecektir. 11. Elektrik düğmeleri kontrol edilerek iş bitiminde gereksiz yananlar söndürülecektir.
5. GİRİŞ VE ÇIKIŞ KURALLARI 1- Laboratuvarda çalışan tüm personel 8. da laboratuvarda olmalıdır. 2- Laboratuvarda çalışan tüm personel çalışmaya başlamadan önce mutlaka önlük ya da forma giymelidir. 3- Laboratuvara gelen personel asla yanında yiyecek ve içecek gibi maddeler getirmemelidir. 4- Laboratuvara gelen tüm personel saçlarını toplamalı ya da bone ile çalışmalıdır. 5- Laboratuvardan çıkarken laboratuvar sorumluların izni olmadan hiçbir madde ve malzeme dışarı çıkarılmamalıdır. - Laboratuvardan çıkarken eller sabunla iyice yıkanmalı, gerekirse dezenfektan maddeler kullanılarak temizlenmelidir. 7- Laboratuvardan çıkarken muslukların, gaz musluklarının ve elektrik şarterlerinin kapalı olduğu kontrol edilmelidir. 8- Laboratuvarda çalışan tüm personel 17. de laboratuvardan ayrılmalıdır.. TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON KURALLARI 1- Temizliğe ve laboratuvar düzenine mutlaka uyulmalı ve kullanılan malzemeler tekrar yerine konulmalıdır. 2- Laboratuvarda hijyen kurallarına uyulmalıdır. 3- Kan ve kan ürünleri ile yapılan çalışmalarda enfeksiyon riskinin yüksek olduğu nutulmamalıdır. 4- Laboratuvarda kesinlikle eldivensiz çalışılmamalıdır. 5- Şüpheli temas durumunda eller uygun antiseptiklerle yıkanıp gerekirse bir enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
- Laboratuvarın her bölümünde temizlik ve dezenfeksiyon işlemleri yazılı talimatlara göre periyodik olarak yapılmalı ve kayıtları tutulmalıdır. 7- Laboratuvarların her bölümünde önlük kullanılmalıdır. 8- Makroskopi laboratuvarına önlüksüz, eldivensiz ve maskesiz asla girilmemelidir. Ve çalışma biter bitmez hemen çıkılmalıdır. 9- Rutin laboratuvarında boyama işlemi yaparken kesinlikle eldiven ve maske kullanılmalıdır. 10- Hasta, hasta yakını ve tüm materyallerle temas halindeyken eldiven kullanılmalıdır. 11- Yerlerin temizliği, deterjanlı su içine %1 sulandırılmış %10 luk sodyum hipoklorit eklenmesiyle elde edilen karışımla yapılmalıdır. 12- Lavaboların temizliği, %10 sulandırılmış %10 luk sodyum hipoklorit ile yapılmalıdır. 13- Tüm kimyasal maddeler kullanılırken mutlaka eldiven giyilmelidir. 14- Enjektörler enjektör kutularına, tıbbi atıklar kırmızı atık torbalarına atılır. Evsel atıklar siyah atık torbasına, kağıt atıklar ise mavi atık torbasına atılır. Daha sonra tüm laboratuvar atıkları yerinde ayrıştırılarak tekrar sınıflandırılırlar. 15- Makroskopi laboratuvarında bulunan formalin ve ksilol gibi yaygın kullanılan solüsyonlardan uzak durulmalı eldivensiz ve maskesiz asla temas edilmemelidir. 1- Laboratuvarımızda el yıkama işlemi kurumumuzca hazırlanmış el yıkama talimatına göre yapılmalıdır. 17- Tüm laboratuvar personeli düzenli olarak; yıllık hepatit ve HIV taramalarını yaptırmalıdır.