KİMYASAL DENKLEMLER VE FORMÜLLER

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KİMYASAL DENKLEMLER VE FORMÜLLER"

Transkript

1 KİMYASAL DENKLEMLER VE FORMÜLLER Kimyasal Tepkimeler ve Kimyasal Denklemler Kimyasal tepkimeleri anlayabilmek için, kimyasal maddelerin yapılarında nasıl bir değişiklik olabileceğini gözlememiz gerekir. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi Fe ve S elementlerinin ayrı ayrı görünümleri başlangıç aşamasında görüldüğü gibidir. Kükürt açık arı renkte, Fe ise siyah renkte manyetik özellikleri olan toz halinde bir maddedir. Bu elementler kimyasal tepkimeye girdiklerinde oluşan demir priti, kükürte ve demire benzemeyen bir yapıda ve renktedir. Oluşan maddenin manyetik özelliği de yoktur. Elementler kimyasal tepkimeye girerek bileşik oluşturduklarında, özelliklerini kaybederek, yeni özelliklere sahip bir maddeyi oluşturmuşlardır. Bileşikler, kendilerini oluşturan elementlerin özelliklerinden farklı özelliklere sahip saf maddelerdir. Atomik seviyede bir kimyasal değişimin nasıl olduğunu evlerimizde kullandığımız doğalgazın(metan gazı-ch 4) yanmasını inceleyelim. Metan gazı oksijen gazı ile yakılınca karbondioksit gazı ve su buharı oluşur. Aşağıdaki şekil metan gazının yanmasını atomik seviyede sembolize etmektedir. Bir elementin ya da bileşiğin oksijenle birleşmesi tepkimelerine yanma tepkimeleri adı verilir. Hidrokarbon bileşiklerinin(metan gibi) tümünün yanma ürünleri karbondioksit ve sudur. Metan gazı ve oksijene tepkimeye giren maddeler(reaktif maddeler), karbondioksit gazı ve su buharına tepkimede oluşan ürünler denir. Aradaki ok işareti ise tepkimeye giren maddelerin değişiminin yönünü göstermektedir. Denklemlerin Katsayıları ve Kütlenin Korunumu Yasası Bütün kimyasal tepkimeler kütlenin korunumu yasasına uymak zorundadırlar. Bu durumda, tepkimenin başlangıcındaki ve sonundaki toplam atom sayısının eşit olması gerekir. Kimyasal tepkimelerde atomların sayısı korunmalıdır. Tepkimelerdeki atom sayılarının korunması için denklemlerin atom sayıları bakımından eşitlenmesi gerekir. Denkleştirme işlemi, girenlerin ve ürünlerin moleküllerinin katsayılarındaki değişikliklerle gerçekleştirilir. Metan gazının yanmasındaki örnekte olduğu gibi denklemin denkleştrilmesi için O 2 ve H 2O moleküllerinin katsayısı 2 olarak alınmış ve denklem denkleştirilmiştir.

2 Aşağıdaki örnekte, çakmaklarda kullanılan bir yakıt olan bütan gazının(c 4H 10) yanma denklemi denkleştirilmiştir. Bütan gazının molekülleri incelendiğinde, her molekülün 4 C atomu ve 10 H atomu içerdiği görülür. Toplamda denklemin sol tarafındaki C atomları sayısı 8, H atomları sayısı 20 olur. Denklemin sağ tarafındaki C ve H atomları sayısının aynı olması gerekmektedir. 2 tane C 4H 10 molekülün yakılması durumunda, oluşması gereken CO 2 molekülü sayısı, her bir CO 2 molekülü 1 C atomu içerdiği için 8, H 2O molekülü sayısı ise, herbir H 2O molekülü 2 H atomu içerdiği için 10 olmalıdır. Solda ve sağda bu eşleştirmeler yapıldıktan sonra sağ taraftaki oksijen atomlarının toplam sayısı 26 olur. Soldaki oksijen atomlarının eşit olması için O 2 molekülünün önüne 13 katsayısı getirilir. Böylece denklemdeki tüm atomların denkleşmesi sağlanır. Tepkime denklemlerinin denkleştirilmesi ve çeşitleri ile ilgili detaylı bilgiler ilerleyen bölümlerde verilecektir. Örnek: Aşağıda molekül modeliyle verilmiş tepkime denklemi denkleşmiş midir? Kimyasal tepkime denklemlerinde genellikle tepkimeye giren ve ürünlerinin formüllerinin yanında parantez içerisinde maddenin fiziksel durumu, katı için(k), sıvı için(s) ve gaz için(g) olarak gösterilir. Sulu çözeltilerde, suda çözünen bir maddenin durumu ise (suda) ile gösterilir. Örneğin, aşağıdaki denklemde çinko metali asit çözeltisi içerisine atılırsa, hidrojen gazı ve çinko klorür sulu çözeltisi oluşur. Tepkimenin denklemi aşağıdaki gibi yazılır. Zn(k) + 2 HCl(suda) ZnCl 2(suda) + H 2(g) 18. yüzyılda, Fransız bilim insanı Antoine Lavoisier kütlenin korunumu yasasını oluşturdu. Bu yasa Dalton tarafından atom modeli oluşturulurken modelin oluşumuna katkıda bulundu. Lavoisier, kimyasal tepkimelerde kütlenin korunduğunu ispatladı. Bu durumda tepkimeden önce giren taneciklerin toplam atom sayısıyla, ürünlerin toplam atom sayılarının aynı olması gerekir. Çünkü atomların kütleleri çekirdeklerinde toplanmıştır. Bu durumda atom sayıları korunduğu için kütle korunmuştur denilebilir.

3 Kimyasal Tepkime Çeşitleri Pek çok basit anorganik kimyasal tepkime birleşme ya da sentez, ayrışma ya da bozunma, yer değiştirme ya da değişim tepkimesi olarak gruplandırılabilir. Bu tepkimelerin çeşitleri k onusunda bilgi sahibi olmak, tepkimelerin gerçekleşmesi sırasında nasıl değişmeler olabildiğini görebilmemizi sağlaması açısından önemlidir. Örneğin, aşağıdaki kimyasal tepkimeye baktığımızda tepkime denkleminin bize ne anlattığını görebilmemiz gerekir. Cl 2(g) + 2 KBr(suda) 2 KCl(suda) + Br 2(s) Tepkime denklemini kağıt üzerinde görmek yerine, tepkimenin içeriğini iyi kavramak gerekir. Bu tepkimede klor gazı, potasyum bromür sulu çözeltisi ile karıştırılıyor ve tepkime sonunda potasyum klorür sulu çözeltisi ile birlikte sıvı brom üretiliyor. Tepkimede bu durumda brom ile klorun yer değiştirmiş olduğunu rahatlıkla görebiliriz. Başka bir deyişle yukarıda verilen tepkime bir yer değiştirme tepkimesidir. Klor çözelti içerisinde potasyum bromürdeki brom ile yer değiştirerek potasyum klorüre dönüşmüş, brom ise ayrılarak serbest hale geçmiştir. Kimyasal tepkime denklemlerine bu şekilde bir yorum getirildiğinde, tepkimenin çeşidinin bulunabilmesinin ezberlemekten çok daha kolay olduğu görülür. Pek çok kimyasal tepkime bu şekilde okunarak tanınabilir. Yalnızca genel denklem çeşitlerinin nasıl tanınacağının iyi bilinmesi gerekir. Birleşme(Sentez) Tepkimeleri Birleşme tepkimelerinde iki ya da daha fazla madde biraraya gelerek tek bir madde oluştururlar. 7A grubu elementleri olan halojenler ve oksijen pek çok elementle bu şekilde birleşme tepkimesi gerçekleştirirler. O zaman tepkimeye giren maddelerden biri oksijen ya da halojense, diğeri de bir elementse tepkimeler, sentez tepkimeleri olur. Bir metalin oksijenle sentez tepkimesi sonucunda oluşan iyonik bileşiğe metal oksit denir. Her iyonik bileşik gibi, metal oksitler de elektriksel olarak nötr maddelerdir. Metal iyonunun pozitif yükü bilinirse oluşan bileşiğin formülü de tespit edilebilir. Örneğin, 3A grubunda yer alan Al elementi Al 3+ yüklü iyon oluşturarak oksijenle birleşir ve oksijenin O 2- yüklü iyon haline gelmesini sağlar ve Al 2O 3 bileşiği oluşur(2 Al 3+ iyonuyla 3 O 2- iyonu birleşir). 4 Al(k) + 3 O 2(g) 2 Al 2O 3(k) Halojenler, metal atomlarıyla birleşerek iyonik bileşikler oluştururlar. Halojenler metallerle bileşik oluşturduklarında 1- yüklü iyon haline gelirler. Örneğin sodyum elementi klor ametali ile birleştiğinde, ya da çinko metali iyot ametali ile birleştiğinde 1- yüklü halojen iyonu içeren bileşikler oluşur. 2 Na(k) + Cl 2(g) 2 NaCl(k) Zn(k) + I 2(k) ZnI 2(k) Ametal atomlarının oksijenle ya da halojenlerle birleşmesi sonucunda moleküler bileşikler oluşur. Örneğin, 6A grubunda yer alan kükürt oksijenle birleştiğinde SO 2 ve SO 3 olmak üzere iki çeşit oksit oluşturur. S 8(k) + 8 O 2(g) 8 SO 2(g) tepkimesi sonucunda oluşan SO 2 gazı, renksiz, boğucu kokusu olan bir gazdır. 2SO 2(g) + O 2(g) 2 SO 3(g) tepkimesi sonucunda oluşan SO 3 gazı da renksiz ve daha boğucu kokusu olan bir gazdır.

4 Organik bir madde olan asetilen gazının, brom gazı ile birleşerek dibrometen oluşturması da sentez tepkimelerine örnek olarak verilebilir. C 2H 2(g) + Br 2(s) C 2H 2Br 2(g) Örnek: Aşağıdaki sentez tepkimelerinin denkleşmiş olup olmadığını kontrol ederek, denkleşmemişse denkleştiriniz. a) Cu + O 2 CuO b) Cr + Br 2 CrBr 3 c) S F 2 SF 6 Ayrışma(bozunma) Tepkimeleri Sentez tepkimelerinin tersi olan tepkimelere ayrışma tepkimeleri adı verilir. Ayrışma tepkimelerinde bir madde iki ya da daha fazla madde oluşturarak ayrışır. Ayrışma tepkimelerinin genel denklemi aşağıdaki gibidir. Birçok bileşik, normal koşullarda kararlı bir yapıya sahip oldukları için kendiliğinden ayrışmaz. Bu maddelerin ayrışabilmesi için sıcaklığın yükseltilmesi gerekir. Maddelerin sıcaklık yükseltildiğinde bozunmalarına termal bozunma adı verilir. Az sayıda metal oksit termal bozunma sonucunda ayrışır. En çok bilinen termal bozunma örneklerinden birisi Joseph Priestley'in 1775 yılında oksijeni keşfettiği HgO bileşiğinin bozunmasıdır. 2 HgO(k) 2 Hg(s) + O 2(g) Bir başka önemli bozunma tepkimesi çeşiti de metal karbonatlardan kalsiyum karbonatın bozunması tepkimesidir. Metal karbonatlar yüksek sıcaklıkta ısıtıldıklarında metal oksite dönüşürken karbondioksit gazı oluşur. CaCO 3(k) CaO(k) + CO 2(g) Kalsiyum karbonat Kalsiyum oksit + Karbondioksit Nitrogliserin gibi bazı bileşikler yeterince kararsız oldukları için ısıtıldıklarında, bozunma tepkimesi patlama şeklinde gerçekleşir. Nitrogliserin moleküler bir bileşiktir ve yapı formülü ve top çubuk modeli aşağıdaki gibidir. Nitrogliserin, sallamaya ve titreşimlere çok duyarlı olduğu için bozunması çok şiddetli gerçekleşir. 4 C 3H 5(NO 3) 3(s) 12 CO 2(g) + 10 H 2O(g) + 6 N 2(g) + O 2(g)

5 Su kararlı bir bileşiktir ve bozunması çok çok yüksek sıcaklıklarda ya da doğrudan elektrik enerjisi kullanılarak elektroliz işlemiyle gerçekleştirilebilir. 2 H 2O(s) 2 H 2(g) + O 2(g) Örnek: Aşağıdaki tamamlanmamış tepkimelerdeki boşlukları doldurunuz ve tepkimenin çeşitini yazınız.. a) 2 Fe(k) + 3 (g) 2 FeCl 3(k) b) Cu(OH) 2(k) CuO(k) + (s) c) P 4(k) + 5 O 2(g) (k) d) CaSO 3(k) (k) + SO 2(g) e) (g) + 2 O 2(g) 2 NO 2(g) f) 4 Fe(k) + 3 (g) 2 Fe 2O 3(k) g) 2 Na 3N(k) 2 Na(k) + 3 (g) Yer değiştirme Tepkimeleri Bir element, bir bileşikle tepkimeye giriyor ve tepkime sonucunda yeni bir bileşik ve başka bir element oluşuyorsa tepkime bir yer değiştirme tepkimesidir. Metalik sodyumun su ile tepkimesi yer değiştirme tepkimesine örnek olarak verilebilir. 2 Na(k) + 2 H 2O(s) 2 NaOH(suda) + H 2(g) Verilen denklem incelenirse, sodyumun sudaki hidrojen ile yer değiştirdiği görülür. Bütün alkali metaller aktif oldukları için, su ile yukarıdakine benzer bir yer değiştirme tepkimesi verirler. Yer değiştirme tepkimelerine bir başka örnek olarak, metalik bakır ile gümüş nitratın sulu çözeltisinin tepkimesi verilebilir. Cu(k) + 2 AgNO 3(suda) Cu(NO 3) 2(suda) + 2 Ag(k) Bu tepkimede, bakır atomları çözelti içerisindeki Ag + iyonlarıyla yer değiştirmiş ve bakır(ii) nitrat çözeltisi oluşurken ag metali açığa çıkmıştır. Bu tepkimede daha aktif olan metal, aktifliği az olan metalin yerine geçmiştir. Metallerin aktiflik serisi kullanılarak metallerin kullanıldığı tepkimelerde hangi maddelerin yer değiştireceği tespit edilebilir.

6 İkili Yer Değiştirme Tepkimeleri İki bileşiğin tepkimesi sırasında bileşikteki maddelerin birbiriyle yer değiştirmesi sonucunda gerçekleşen tepkimelere ikili yer değiştirme tepkimeleri adı verilir. Örneğin, kurşun(ii) nitrat ve potasyum kromat çözeltilerinin karıştırılmalarıyla ikili yer değiştirme gerçekleşir ve suda çözünmeyen bir katının oluşmasıyla tepkime gerçekleşmiş olur. Çözeltiler içerisindeki Pb 2+ ve K + iyonları birlikte oldukları anyonları değiştirecekler, bu durumda suda çözünmeyen kurşun(ii) kromat çökerken, potasyum nitrat suda çözünmüş olarak kalacaktır. Pb(NO 3) 2(suda) + K 2CrO 4(suda) PbCrO 4(k) + 2 KNO 3(suda) Aslında ikili yer değiştirme tepkimeleri pekçok tepkime türünü içinde barındırır. İkili yer değiştirme tepkimeleri iyonik bileşikler arasında gerçekleşirken, başlangıçtaki iyonlar çözeltiden üç farklı şekilde ayrılabilirler. Oluşan madde, Suda çözünmeyen bir katı madde(çökelek) olarak, Moleküler bir bileşik olarak, bir gaz olarak, çözeltiden ayrılabilir. Bu bölümle ilgili detaylı bilgi ilerleyen bölümlerde verilecektir. Örnek: Aşağıdaki tepkimelerin çeşitlerini yazınız. a) 2 Al(k) + 3 Br 2(s) Al 2Br 6(k) b) 2 K(k) + H 2O(s) 2 KOH(suda) + H 2(g) c) AgNO 3(suda) + NaCl(suda) AgCl(k) + NaNO 3(suda) d) NH 4NO 3(k) N 2O(g) + 2 H 2O(g) e) 2 Al(OH) 3(k) Al 2O 3(k) + 3 H 2O(s) f) Na 2O(k) + H 2O(s) 2 NaOH(suda) g) S 8(k) + 24 F 2(g) 8 SF 6(g) h) 3 NaOH(suda) + H 3PO 4(suda) Na 3PO 4(suda) + 3 H 2O(s) ı) 3 C(k) + Fe 2O 3(k) 3 CO(g) + 2 Fe(s) i) Cu(k) + O 2(g) 2 CuO(k) j) AgNO 3(suda) + KCl(suda) AgCl(k) + KNO 3(suda) k) Mg(k) + 2 HCl(suda) MgCl 2(suda) + H 2(g) l) C (k) + O 2(g) CO 2(g)

7 m) 2 KClO 3(k) 2 KCl(k) + 3 O 2(g) n) BaCl 2(suda) + K 2SO 4(suda) BaSO 4(k) + 2 KCl(suda) o) Mg(k) + CoSO 4(suda) MgSO 4(suda) + Co(k) p) PbCO 3(k) PbO(k) + CO 2(g) r) Cu(k) + 4 HNO 3(suda) Cu(NO 3) 2(suda) + 2 H 2O(s) + 2 NO 2(g) s) 2 Zn(k) + O 2(g) 2 ZnO(k) ş) Pb(NO 3) 2(suda) + 2 KI(suda) PbI 2(k) + 2 KNO 3(suda) t) Mg(k) + FeCl 2(suda) MgCl 2(suda) + Fe(k) u) ZnCO 3(k) ZnO(k) + CO 2(g) ü) 2 C (k) + O 2(g) 2 CO(g) v) CaCl 2(suda) + Na 2CO 3(suda) CaCO 3(k) + 2 NaCl(suda) y) H 2S(suda) + Cl 2(suda) S 8(k) + HCl(suda) z) 2 NaHCO 3(k) Na 2CO 3(k) + CO 2(g) + H 2O(g) İkili Yer Değiştirme Tepkimeleri ve Net İyon Denklemleri Birçok iyonik bileşik suda kolaylıkla çözünerek iyonlarına ayrışırken, bir kısmı nispeten az çözünmekte, bir kısmı da suda ihmal edilebilecek derecede az çözünmektedir. Bir iyonik bileşik suda çözündüğünde iyonlarına ayrışır ve iyonların etrafı su molekülleri tarafından çevrelenir. İyonik bir madde olan NaCl bileşiği suda çözünürken aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi iyonlarına ayrışır ve iyonlar su molekülleri ile sarılırlar. Moleküler bir madde olan CH 3OH ise suda çözündüğünde, aşağıda görüldüğü gibi, iyon oluşmamakta ve çözünme moleküler olarak gerçekleşmektedir.

8 Suda çözünebilen iyonik bileşikler kuvvetli elektrolit çözelti(iyon içeren ve elektriği iyi iletebilen çözelti) olarak adlandırılırlar. Kuvvetli elektrolit maddeler suda çözündüklerinde tamamıyla iyonlarına ayrışırlar. Suda çözünebilen birçok moleküler bileşik iyonlarına ayrışmadığı için, çözeltisi elektriği iletmez. Yukarıda verilen şekilde bu durum gösterilmiştir. İyonik bileşiklerin içerdikleri iyon çeşitlerine göre sudaki çözünürlükleri aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bir bileşik tabloda verilen çözünebilir maddelerinden en az birini yapısında taşıyorsa, suda çözünebilir bir yapıda olduğu söylenebilir. Örneğin, NiSO 4 bileşiğinin suda çözünüp çözünmediğini anlayabilmek için tabloya bakılması gerekir. Tabloda Ni 2+ iyonu ile ilgili bir bilgi olmadığı için bileşiğin içerdiği diğer iyona bakılması gerekir. iyonu için tabloya bakıldığında hangi katyonlarla suda çözünmeyen bileşikler oluşturduğu bulunur. Ni 2+ iyonu bu katyonlar içinde yer almadığından NiSO 4 bileşiğinin suda çözünebildiğini söyleyebiliriz. İyonik Bileşikler İçin Çözünürlük Kuralları Genellikle Çözünebilenler 1A grubu : Li +, Na +, K +, Rb +, Cs +, Bütün 1A grubu(alkali metal) ve amonyum tuzları suda iyi çözünürler. Nitratlar : Bütün nitratlar suda iyi çözünürler. Klorürler, Bromürler ve İyodürler : Cl -, Br -, I - AgCl, Hg 2Cl 2, PbCl 2; AgBr, Hg 2Br 2, PbBr 2; AgI, Hg 2I 2, PbI 2 haricindeki tüm klorürler, bromürler ve iyodürler suda iyi çözünürler. Sülfatlar : CaSO 4, SrSO 4, BaSO 4 ve PbSO 4 hariç diğer sülfatların çoğu suda iyi çözünürler. Kloratlar : Tüm kloratlar suda iyi çözünürler. Perkloratlar : Tüm perkloratlar suda iyi çözünürler. Asetatlar : CH 3COO - Tüm asetatlar suda iyi çözünürler. Genellikle Çözünmeyenler Fosfatlar : ve 1A grubunun iyonlarıyla(alkali metal iyonları) oluşturduğu bileşikler hariç suda çözünmezler. Karbonatlar : ve 1A grubunun iyonlarıyla(alkali metal iyonları) oluşturduğu bileşikler hariç suda çözünmezler. Hidroksitler : OH - ve 1A grubunun iyonlarıyla(alkali metal iyonları) oluşturduğu bileşikler hariç suda çözünmezler. Sr(OH) 2, Ba(OH) 2 ve Ca(OH) 2 bileşikleri az da olsa iyonlaşırlar. Okzalatlar : ve 1A grubunun iyonlarıyla(alkali metal iyonları) oluşturduğu bileşikler hariç suda çözünmezler. Sülfürler : S 2- ve 1A grubunun iyonlarıyla(alkali metal iyonları) ve 2A grubu(mgs, CaS ve BaS az çözünür) hariç suda çözünmezler. Örnek: Aşağıdaki bileşiklerden hangileri suda iyi çözünür? a) CaCl 2 b) Fe(OH) 3 c) NH 4NO 3 d) CuCO 3 e) Ni(ClO 3) 2 f) Ca(CH 3COO) 2 g) SrCl 2 h) MgO ı) PbCl 2 i) HgS j) NaCl

9 İkili yer değiştirme tepkimelerinde tepkimeye girenler ve ürünler suda çözünebilen iyonik bileşiklerse, net bir tepkime gerçekleşmez. Yukarıdaki gibi AD ve XZ maddeleri karıştırıldığında, oluşan çözelti A, D, X ve Z iyonlarını içerir. Bu durumda tüm iyonlar çözelti içerisinde kalmaya devam edecekleri için bir tepkime olmaz. Ca(NO 3) 2 gibi suda çözünebilen bir maddenin sulu çözeltisiyle, yine suda çözünebilen NaCl tuzunun sulu çözeltisi karıştırıldığında nasıl bir durum ortaya çıkar? Her iki iyonik madde de suda çözünebildiği için, oluşan karışım Na +, Cl -, Ca 2+ ve iyonları vardır. Bu karışımda bir tepkimenin olup olmadığını anlayabilmek için iyonların birleşerek bir bileşik oluşturup oluşturmadığına bakmak gerekir. İkili yer değiştirme kuralına göre, Ca 2+ ile Cl - arasında ve Na + ile arasında bileşik oluşması gerekir. Oluşan bu bileşiklerin ikisi de verilen tabloya göre, suda iyi çözündüklerinden aralarında bir tepkime gerçekleşmez. Tepkime sonucu oluşan bileşiklerden birisi suda çözünmüyorsa çözeltiden ayrılır, böylece bir tepkime gerçekleşir. Bu gibi durumlarda, sulu çözeltilerde gerçekleşen ikili yer değiştirme tepkimelerinde, tepkime sonunda üç tür ürün elde edilebilir. 1. Suda çözünmeyen iyonik bir bileşik oluşabilir. AgNO 3(suda) + KCl(suda) KNO 3(suda) + AgCl(k) 2. Çözelti içerisinde kalabilen moleküler bir madde oluşabilir. Asit baz tepkimeleri sonucunda oluşan su bu tür maddelere bir örnektir. H 2SO 4(suda) + 2 NaOH(suda) Na 2SO 4(suda) + 2 H 2O(s) 3. Çözeltiden oluşumu sonucunda ayrılan gaz halindeki moleküler bir bileşik oluşabilir. Çökelme Tepkimeleri 2 HCl(suda) + Na 2S(suda) 2 NaCl(suda) + H 2S(g) Baryum klorür ve sodyum sülfat sulu çözeltilerinin karıştırılması sonucunda ikili yer değiştirme kurallarına göre, çözeltide bir tepkimenin gerçekleşip gerçekleşemeyeceğini araştıralım. BaCl 2(suda) + Na 2SO 4(suda)? +? Baryum iyonları ve sodyum iyonları yanlarındaki anyonları değiştirirse BaSO 4 ve NaCl iyonik bileşikleri oluşur. Denklemdeki soru işaretleri yerine oluşan bu maddeler hangi durumda oldukları belirtilmeden yazılır. BaCl 2(suda) + Na 2SO 4(suda) BaSO NaCl Tepkime sonunda oluşan maddelerden birisi suda çözünmüyorsa, bir çökelti oluşacaktır. Tablo incelendiğinde BaSO 4 bileşiğinin suda çözünmediği görülür(ba 2+ iyonunun sülfat tuzu suda çözünmez).bu durumda tepkime aşağıdaki gibi yazılır. BaCl 2(suda) + Na 2SO 4(suda) BaSO 4(k) + 2 NaCl(suda) Örnek: Aşağıda formülleri verilen iyonik bileşik çiftlerinin sulu çözeltileri karıştırıldığında hangilerinde bir çökelme gözlenir? a) (NH 4) 2S ve Cu(NO 3) 2 b) ZnCl 2 ve Na 2CO 3 c) CaCl 2 ve KNO 3 d) NiCl 2 ve NaOH e) K 2CO 3 ve CaBr 2

10 Net İyon Denklemleri İkili yer değiştirme tepkimelerinde şu ana kadar tüm tepkime denklemi yazılarak gerçekleşen yer değiştirmeler anlatılmıştır. Kimyasal tepkime olarak gerçekleşen kısım başka bir biçimde de yazılabilir. Bir çökelme olması durumunda, çökecek maddeyi oluşturan iyonların çözeltiden ayrıldığı bilindiğine göre diğer iyonlar çözeltide kalacaklar ve tepkimenin solunda ve sağında bu iyonlardan eşit sayıda bulunacaktır. Bu iyonlara seyirci iyonlar adı verilir; çünkü bu iyonlar tepkimeye girmeden çözeltide dolaşmayı sürdürürler. Tepkime denkleminde gerekli sadeleştirmeler yapılırsa, izleyici iyonlar birbirini götüreceği için geriye çökelecek katıyı oluşturan iyonların girenler kısmında, çöken maddenin ürünler kısmında kaldığı net bir tepkime denklemi ortaya çıkar. Bu denkleme net iyon denklemi adı verilir. Net iyon denklemini daha iyi anlayabilmek için NaCl ve AgNO 3 sulu çözeltilerinin karıştırılmasıyla gerçekleşen tepkimeyi inceleyelim. 1. Doğru bileşik formülleri ve katsayılarıyla tepkime denklemi ikili yer değiştirme kuralına uygun olarak yazılır. AgNO 3 + NaCl AgCl + NaNO 3 Tepkime denkleminin denkliği kontrol edildiğinde her iki taraftaki atom sayılarının ve türlerinin eşit olduğu görülür. 2. Tablo kullanılarak tepkimeye giren maddelerin ve ürünlerin sudaki çözünürlükleri kontrol edilir ve tepkime denkleminde durumları belirtilir. AgNO 3(suda) + NaCl(suda) AgCl(k) + NaNO 3(suda) 3. Suda çözünebilen bileşiklerin tümünün suda iyonlaşmasıyla oluşturduğu iyonlar kontrol edilir. AgNO 3(suda) Ag + (suda) + (suda) NaCl(suda) Na + (suda) + Cl - (suda) NaNO 3(suda) Na + (suda) + (suda) 4. İyonları kullanarak denklem iyonlarla tam olarak yazılır. Çökelen madde kimyasal formülüyle yazılır. Ag + (suda) + (suda) + Na + (suda) + Cl - (suda) AgCl(k) + Na + (suda) + (suda) 5. Net iyon denklemini elde edebilmek için, izleyici iyonların denklemin her iki tarafında aynı sayıda olduğuna göre birbirini götürmesi gerekir. Ag + (suda) + (suda) + Na + (suda) + Cl - (suda) AgCl(k) + Na + (suda) + (suda) Böylece net iyon denklemi ortaya çıkmış olur. Ag + (suda) + Cl - (suda) AgCl(k) 6. Kimyasal tepkimelerde tepkimenin sol ve sağ tarafındaki yüklerin birbirine eşit olması gerekir. Yük denkliği kontrol edilerek tepkimenin doğruluğu kontrol edilir. Tepkimenin sol tarafındaki toplam yük (1+) + (1-) = 0 ve sağ tarafındaki yük, bileşik nötr olduğu için 0 olduğuna göre net iyon denklemi yazılmış olur. Örnek: Aşağıda verilen iyonik bileşik çiftleriyle oluşturulan ikili yer değiştirme tepkimelerinin net iyon denklemlerini yazınız. a) BaCl 2 ve Na 2SO 4 b) (NH 4) 2S ve FeCl 2 Asitler ve Bazlarda İkili Yer değiştirme Tepkimeleri Asitler ve bazlar iki önemli bileşik sınıfıdır. Asit ve bazlarla ilgili detaylı bilgiler ilerleyen bölümlerde verilecektir. Burada asitler ve bazlar arasındaki tepkimeler ve genel birtakım özellikler incelenecektir. Asitler ve bazların genel özellikleriyle ilgili bilgiler aşağıdaki gibidir.

11 Asit çözeltileri likenlerden elde edilen bir boya olan turnusol boyasının rengini maviden kırmızıya çevirirler. Baz çözeltileri kırmızı turnusol boyasının rengini maviye çevirirler. Asit çözeltileri sentetik bir boya olan fenolftaleini renksiz yaparken, baz çözeltileri fenolftaleinle pembe renkli olurlar. Bir asit turnusol boyasını kırmızıya çevirirken, asit üzerine baz eklenirse kırmızı renk maviye dönüşür. Bir baz, asitin etkisini nötralize eder ve bir asitte bir bazın etkisini nötralize eder. Asitlerle bazların birbirleriyle etkileşmesi tepkimelerine nötrleşme tepkimeleri adı verilir. Asitlerin tadı ekşi, bazlarınki acıdır. Limon asit, sabun bazdır. Asitler aktif metallerle etkileştiklerinde hidrojen gazı oluştururlar. Bazlar, metal iyonlarıyla, genellikle suda çözünmeyen metal hidroksitler oluştururlar. Bu tür çökelekler üzerine asit eklenirse suda çözünebilen maddeler oluşur. Asitler Suda çözündüğünde, hidrojen iyonu(h + ) konsantrasyonunu artıran maddelere asit adı verilir. Asidik çözeltilerin özellikleri, ile H + (suda) özellikleri ortaktır. H + (suda) iyonu elektronunu kaybetmiş bir protondur ya da H atomunun çekirdeğidir denilebilir. Bir atomun çekirdeğinin çapı, atomun çapı yanında çok küçük olduğu için, H + iyonunun boyutu, H atomunun boyutundan çok küçüktür ve artı yükünün boyutuna oranı H atomuna göre çok büyüktür. Çok yoğunlaşmış bu artı yük, sudaki oksijen atomunun elektronlarıyla çok kuvvetli bir etkileşim içerisine girer ve H 2O ile birleşerek hidronyum iyonunu(h 3O + ) oluşturur. Diğer su molekülleri de oluşan H 3O + ile etkileşerek daha büyük kümeler oluştururlar. H + + H 2O H 3O + Büyük kümeler ve H 3O + iyonları, daha kolay olduğu için H + (suda) ile gösterilir. Suda çözündüğünde tamamen iyonlaşabilen asitler kuvvetli elektrolit ya da kuvvetli asit olarak adlandırılırlar. HCl bir kuvvetli asittir ve tamamen iyonlaşarak H + (suda) ve Cl - (suda) iyonlarını oluşturur. HCl(suda) H + (suda) + Cl - (suda) Aslında, HCl'nin suda çözünme denklemi daha karmaşıktır ve aşağıda gösterildiği gibidir. HCl(suda) + H 2O(s) H 3O + (suda) + Cl - (suda) Suda çok az iyonlaşabilen asitler ve diğer maddeler zayıf elektrolittir. Sulu çözeltisinde çok az iyonlaşabilen asitlere zayıf asitler denir. Aşağıdaki tabloda bazı asitlerin ve bazların kuvvetli ya da zayıf olanları gruplandırılmıştır. Örneğin asetik asit(ch 3COOH) suda çözündüğünde, taneciklerinin %5'ten daha azı iyonlaşabilir. Kalan tanecikler iyonlaşmadan çözeltide çözünmüş halde bulunurlar. Bu nedenle asetik asit zayıf elektrolit bir maddedir ve zayıf asit olarak gruplandırılır. CH 3COOH(suda) H + (suda) + CH 3COO - (suda) Denklemdeki çift yönlü ok, bu olay sırasında dinamik bir denge durumunun oluştuğunu ve iyonlaşan kısmın tekrar biraraya gelerek moleküler yapıya dönüştüğünü ve bu dönüşümün sürekli olduğunu gösterir. Dinamik denge ile ilgili detaylı bilgi ilerleyen bölümlerde verilecektir.

12 Tablo. Bazı asitler ve Bazlar Kuvvetli asitler(kuvvetli elektrolitler) Kuvvetli Bazlar(Kuvvetli elektrolitler) HCl Hidroklorik asit LiOH Lityum hidroksit HNO 3 Nitrik asit NaOH Sodyum hidroksit H 2SO 4 Sülfürik asit KOH Potasyum hidroksit HClO 4 Perklorik asit Ca(OH) 2 Kalsiyum hidroksit HBr Hidrobromik asit Ba(OH) 2 Baryum hidroksit HI Hidroiyodik asit Sr(OH) 2 Stronsiyum hidroksit Zayıf Asitler(Zayıf elektrolitler) Zayıf Bazlar(Zayıf elektrolitler) H 3PO 4 Fosforik asit NH 3 Amonyak CH 3COOH Asetik asit CH 3NH 2 Metilamin H 2CO 3 Karbonik asit HCN Hidrosiyanik asit HCOOH Formik asit C 6H 5COOH Benzoik asit Organik asitlerin birçoğu zayıf özellikte asitlerdir. Amino(-NH 2) grubu içeren organik bileşiklerin birçoğu zayıf baz özelliktedir. Kalsiyum, baryum ve stronsiyumun hidroksitleri aslında suda çok az çözünürler, ama çözünen kısımlarının tamamı iyonlaşabildiği için kuvvetli baz özellik gösterirler. H 2SO 4 gibi bazı asitler suda çözündüklerinde mol başına, 1 molden fazla H + iyonu oluştururlar. H 2SO 4(suda) H + (suda) + (suda) (suda) H + (suda) + (suda) İlk iyonlaşma basamağında, %100 iyonlaşma gerçekleşir ve 1 mol asit başına 1 mol H + iyonu oluşur. Oluşan (suda) iyonu ikinci iyonlaşmada çok az iyonlarına ayrışır bu nedenle oluşturduğu H + iyonu çok az olur. Toplamda üretilen H + iyonu 1molden biraz fazla olur. Bu nedenle H 2SO 4 kuvvetli asit özellik gösterirken, oluşturduğu hidrojen sülfat iyonu( (suda) zayıf asit özellik göstermiş olur. Bazlar Suda çözündüğünde, çözeltideki OH - (suda) derişimini artıran maddelere baz adı verilir. NaOH ve KOH gibi OH - iyonunu içeren maddeler kuvvetli bazlardır; çünkü sulu çözeltilerinde %100 iyonlaşırlar. Amonyak ise, formülünde OH - içermemesine rağmen, suyla etkileşerek, çözeltisinde OH - iyonu oluşturabilir. NH 3 maddesi sulu çözeltisinde çok az iyonlaşabildiği için zayıf baz özelliktedir. NH 3(suda) + H 2O(s) (suda) + OH - (suda) NH 3 ile (suda) ve OH - (suda) iyonları arasında dinamik bir denge kurulduğunda, iyonlaşmanın %5'ten daha az olduğu görülür. Bu durumda amonyak zayıf baz ya da zayıf elektrolit olarak adlandırılır. Kuvvetli elektrolit maddeler sulu çözeltilerinde tümüyle iyonlarına ayrışırlar. Bu maddeler iyonik bileşikler(tuzlar veya kuvvetli bazlar) olabileceği gibi kuvvetli asit özellik gösteren moleküler maddeler de olabilirler (NaCl iyonik, HCl moleküler bileşiği gibi). Zayıf elektrolit maddeler zayıf asit veya zayıf baz özellik gösteren moleküler bileşiklerdir(nh 3 gibi). Elektrolit olmayan maddeler ise suda iyonlaşmayan moleküler yapıdaki bileşiklerdir(c 12H 22O 11 gibi). Nötrleşme Tepkimeleri Kuvvetli bir asitle(hcl), kuvvetli bir bazın(naoh) sulu çözeltileri karıştırıldığında, çözeltide bulunan iyonlar asitten gelen H + (suda) ve bir anyon(cl - (suda)), bazdan gelen OH - (suda) ve bir katyon(na + (suda)) olur. Çökelme tepkimelerinde olduğu gibi, ikili yer değiştirme sonucunda bu iyonlardan ikisi biraraya gelir ve kimyasal bir tepkime gerçekleşir ve iyonlar çözeltiden ayrılırlar. Asit baz tepkimelerinde, tepkimeye giren iyonlar H + (suda) ve OH - (suda) olur ve tepkime sonucunda su oluşur. Kuvvetli bir asitle kuvvetli bir baz tepkimeye girdiklerinde birbirlerini nötrleştirirler. Tepkimede hidrojen iyonları ve hidroksit iyonlarının birleşmesiyle moleküler bir bileşik(su) ve katyonu bazdan, anyonu asitten gelen iyonik bir

13 bileşik(tuz) oluşur. Oluşan çözeltiden su buharlaştırılırsa geriye tuz kalır. Kuvvetli bir asitle kuvvetli bir bazın tepkimeye girerek iyonik bir bileşik(tuz) ve moleküler bir bileşik(su) oluşturması tepkimesine nötrleşme tepkimesi adı verilir. Nötrleşme tepkimelerinin genel denklemi aşağıdaki gibi olur. HX(suda) + MOH(suda) H 2O(s) + MX(suda) Asit Baz Su Tuz Oluşan tuzun ne olduğu tepkimeye giren asit ve bazın ne olduğuna bağlı olarak değişir. Yukarıda verdiğimiz örnekteki gibi HCl ve NaOH tepkimeye girince, NaCl tuzu ve H 2O oluşur. HCl(suda) + NaOH(suda) H 2O(s) + NaCl(suda) Kullanılan baz Mg(OH) 2 ve asitte HCl olursa oluşan ürünler aşağıdaki gibi olur. 2 HCl(suda) + Mg(OH) 2 MgCl 2(suda) + 2 H 2O(s) Asetik asit veya propanoik asit gibi asitler bazlarla tepkimeye girdiklerinde karboksil grubunda(-cooh) yer alan H, asidik hidrojen olarak davranır ve bazdan gelen hidroksit iyonu ile birleşerek su oluşturur. Asitten hidrojen iyonu ayrılınca kalan anyon(-coo - ), bazdan gelen katyonla birleşerek tuz oluşturur. Örneğin propanoik asit(ch 3CH 2COOH), NaOH ile tepkimeye girdiğinde tepkime aşağıdaki gibi gerçekleşir. CH 3CH 2COOH(suda) + NaOH(suda) H 2O(s) + CH 3CH 2COONa(suda) Organik asitlerin nötrleştirme denklemlerinde asitte yer alan tüm hidrojenlerin değil, yalnızca karboksil grubunda yer alan hidrojenin(-cooh) ayrıldığına dikkat edilmelidir. Örnek: 2 HNO 3(suda) + Ca(OH) 2(suda) Ca(NO 3) 2(suda) + 2 H 2O(s) Asit Baz Tepkimelerinde Net İyon Denklemleri H 3PO 4(suda) + 3 NaOH(suda) Na 3PO 4(suda) + 3 H 2O(s) HClO 4(suda) + KOH(suda) KClO 4(suda) + H 2O(s) Ca(OH) 2(suda) + H 2SO 4(suda) CaSO 4(suda) + 2 H 2O(s) H 2CO 3(suda) + Mg(OH) 2(suda) MgCO 3(suda) + 2 H 2O(s) Asit baz tepkimelerindeki net iyon denklemi yazılımı, çökelme tepkimelerindeki net iyon denklemlerinin yazılımı gibi gerçekleştirilir. Örneğin, Mg(OH) 2 ile HCl arasındaki nötrleşme tepkimesi ele alınırsa, nötrleşme tepkimesi aşağıdaki gibi yazılır. 2 HCl(suda) + Mg(OH) 2 MgCl 2(suda) + 2 H 2O(s) Yukarıdaki tepkimenin net iyon denklemi için asit ve bazın sudaki iyonlaşma denklemleri ayrı ayrı yazılır. 2 HCl(suda) 2 H + (suda) + 2 Cl - (suda) Mg(OH) 2(suda) Mg 2+ (suda) + 2 OH - (suda) Katsayıların kullanılmasının nedeni denklemlerin denkleştirilmesidir. Yukarıda verilen denklemleri kullanarak, şimdi net iyon denklemi için genel denklem yazılır. Mg 2+ (suda) + 2 OH - (suda) + 2 H + (suda) + 2 Cl - (suda) Mg 2+ (suda) + 2 Cl - (suda) + 2 H 2O(s) Tepkime kalan kısmıyla tekrar yazılırsa net iyon denklemi elde edilir. 2 OH - (suda) + 2 H + (suda) 2 H 2O(s)

14 ya da basitleştirilmiş haliyle net iyon denklemi, şeklinde yazılır. OH - (suda) + H + (suda) H 2O(s) Yukarıda yazılan net iyon denklemi tüm kuvvetli asit ve kuvvetli baz nötrleşmelerinde gerçekleşen net tepkimeyi göstermektedir. Net iyon denklemi dikkatlice incelenirse her iki taraftaki toplam yükün sıfır((1+)+(1-) 0) olduğu ve tepkimede yüklerin korunduğu görülür. Bir zayıf asit ile kuvvetli bazın nötrleşme tepkimesi incelenirse durumun biraz farklı olduğu görülür. Burada bu tür bir tepkimenin net iyon denklemi bir örnekle gösterilecektir. Konuyla ilgili geniş bilgi, ilerleyen bölümlerde detaylı olarak işlenecektir. HCN bir zayıf asittir ve suda çok az iyonlaşır; bu nedenle HCN çözeltisinde HCN moleküllerinin sayısı çok fazla olacaktır(h + çok az olduğu için genel denklemde yazılmıyor). KOH ise kuvvetli bir bazdır ve tamamen iyonlarına ayrışacaktır. KCN bileşiği de suda yüzde yüz iyonlarına ayrışacaktır. İki madde arasındaki tepkime açık bir biçimde yazıldığında aşağıdaki gibi bir denklem elde edilir. Bu durumda net tepkime denklemi, HCN(suda) + K + (suda) + OH - (suda) K + (suda) + CN - (suda) + H 2O(s) HCN(suda) + OH - (suda) CN - (suda) + H 2O(s) şeklinde olur. Bir zayıf asitin, kuvvetli bir bazla nötrleşme tepkimesinde asitin moleküler yapısı ve tuzun anyonu bulunur. Bu net tepkime yukarıdaki kuvvetli asit-baz nötrleşme tepkimesinin net tepkime denkleminden farklıdır. Aynı şekilde kuvvetli bir asitle zayıf bir bazın nötrleşme tepkimesinde de bazın moleküler yapısı ile tuzun katyonu bulunacaktır. Yukardaki net tepkime denklemi incelendiğinde, yükler toplamının her iki tarafta da eşit olduğu görülecektir. Örnek: CH 3COOH ile Ca(OH) 2 sulu çözeltilerinin karıştırılması ile gerçekleşen nötrleşme tepkimesinin net iyon denklemini yazınız. Yanıt: CH 3COOH(suda) + OH - (suda) CH 3COO - (suda) + H 2O(s) Gaz Oluşumuyla Gerçekleşen İkili Yer Değiştirme Tepkimeleri İkili yer değiştirme tepkimelerinde gaz oluşumu ile gerçekleşen tepkimelerde oluşan moleküler yapıdaki gaz ortamdan uzaklaşır. Çözeltiden gaz çıkışının olması, çözeltideki iyonların ayrılmasına neden olur. Gaz oluşumlu ikili yer değiştirme tepkimelerinde, genellikle asit kullanılır. Bir metal karbonatın asit ile etkileşmesi, gaz oluşumu(co 2) gerçekleşen ikili yer tepkimelerine en güzel örnektir. Yanda görülen şekildeki mercan kabuğu CaCO 3 maddesinden yapılmıştır. Mercan kabuğu asit içerisine atıldığında gerçekleşen tepkime sonucunda CO 2 gazı oluşur. CaCO 3(k) + 2 HCl(suda) CaCl 2(suda) + H 2CO 3(suda) H 2CO 3(suda) H 2O(s) + CO 2(g) Net Tepkime: CaCO 3(k) + 2 HCl(suda) CaCl 2(suda) + H 2O(s) + CO 2(g) Asit, metal karbonatla etkileşince oluşan H 2CO 3 kararsız bir yapıya sahip olduğu için hızla su ve CO 2 gazına ayrışır. Tepkime açık bir kapta gerçekleştirilirse gaz çıkışı gaz kabarcıkları izlenerek gözlenebilir.

15 Metal karbonatların ya da metal bikarbonatların asitlerle etkileşmesi sonucunda ikili yer değiştirmeyle CO 2 gazı çıkışına en güzel örneklerden birisi de midede HCl derişimi arttığında kullanılan asit giderici tabletlerin alınmasıyla midede gerçekleşen tepkimelerdir. Örneğin, Alka- Seltzer(NaHCO 3) alınırsa midedeki HCl ile aşağıdaki tepkime gerçekleşir(bakınız şekil). NaHCO 3(suda) + HCl(suda) NaCl(suda) + H 2O(s) + CO 2(g) Asitler, metal sülfitlerle ya da sülfürlerle tepkimeye girdiklerinde de ikili yerdeğiştirme sonucunda SO 2 ya da H 2S(sülfürlerle sadece bu gaz) gazı oluşur. CaSO 3(suda) + 2 HCl(suda) CaCl 2(suda) + H 2O(s) + H 2S(g) Na 2S(suda) + 2 HCl(suda) 2 NaCl(suda) + H 2S(g) Örnek: Aşağıda verilen tepkime denklemlerinde oluşan ürünleri yazarak denklemleri denkleştiriniz. a) Na 2CO 3(suda) + H 2SO 4(suda) b) FeS(k) + HCl(suda) c) K 2SO 3(suda) + HCl(suda) d) NiCO 3(s) + H 2SO 4(suda) e) Sr(OH) 2(suda) HNO 3(suda) f) BaCl 2(suda) + Na 2Cr 2O 7(suda) g) PbCO 3(k) + H 2SO 4(suda) İndirgenme Yükseltgenme Tepkimeleri Bir kimyasal tepkime sırasında elektronlarla neler gerçekleştiğinin bulunması gerekebilir. İndirgenme ve yükseltgenme kelimeleri kimyasal tepkimeler için yüzyıllardır kullanılmaktadır. Eski medeniyetlerde insanlar, metal oksitlerin veya metal sülfürlerin nasıl metale dönüştürüleceğini(indirgeneceğini) biliyorlardı. Örneğin, kasiterit(kalay(iv) oksit-sno 2) bileşiğinin kalaya indirgenmesi için karbonla ısıtılması gerektiğini bulmuşlardı. Bu tepkimede SnO 2 cevherinden indirgenme ile kalay metali elde ediliyordu. SnO 2, karbon tarafından indirgenirken oksijen kalaydan ayrılarak karbona ekleniyor ve karbon oksitlenmiş (yükseltgenmiş) oluyor. Gerçekte, oksijenin bir başka maddeye eklenmesi olayına yükseltgenme adı verilir. Magnezyum havada yandığında, yükseltgenerek magnezyum oksite dönüşür. İndirgenme ve yükseltgenme tepkimeleri için yapılan deneysel gözlemler ile aşağıdaki sonuçlara ulaşılır.

16 Bir tepkimede maddelerden biri yükseltgeniyorsa, aynı tepkimede başka bir maddenin de indirgeniyor olması gerekir. Bu nedenle, bu tür tepkimelere indirgenme yükseltgenme tepkimeleri veya kısaca redoks tepkimeleri adı verilir. Yükseltgenme, indirgenmenin tersidir. Bu durumda bir maddeye oksijen eklenmesi yükseltgenme ise, maddeden oksijen çekilmesi ya da uzaklaştırılması da indirgenmedir. İndirgenme yükseltgenme tepkimeleri yalnızca maddeye oksijen eklenmesi ya da maddeden oksijen uzaklaştırılması demek değildir. İndirgenme yükseltgenme tepkimesi bundan daha fazlasını da içermektedir. İndirgenme Yükseltgenme Tepkimeleri ve Elektron Transferi İndirgenme yükseltgenme tepkimeleri, tepkimeye giren bir atom, molekül ya da iyondan, yine tepkimeye giren bir başka atom, molekül veya iyona elektron transfer edilmesidir. Bir madde elektron alıyorsa indirgeniyor demektir. (Y + e - Y - ) Bir madde elektron veriyorsa yükseltgeniyor demektir. (X X + + e - ) Her redoks tepkimesinde, tepkimeye giren maddelerden biri yükseltgenirken, aynı anda bir başkası indirgenmektedir. İndirgenme, bir atomun, molekülün ya da iyonun görünen ya da gerçek elektrik yükünde bir azalmanın(indirgenmenin) olması demektir. Örneğin, aşağıdaki tepkimede Ag + iyonları, Cu atomlarından elektron alarak Ag atomlarına indirgenirken elektrik yükü 1+'dan sıfıra inmektedir. Aynı şekilde, Cu metali de elektron vererek yükseltgeniyor ve yükü sıfırdan 2+'ye yükseliyor. Magnezyumun oksijen ile tepkimesinde her oksijen atomu elektron kazanarak negatif yüklü iyon haline gelirken, yükü 0'dan 2-'ye inmekte, böylece indirgenmektedir. Her magnezyum atomu da 0'dan 2+'ya yükselmekte, böylece yükseltgenmektedir.

17 Başka bir örnek olarak aşağıdaki tepkime incelenebilir. 2 Al(k) + Fe 2O 3(k) Al 2O 3(k) + 2 Fe(k) Örnek: Aşağıdaki indirgenme yükseltgenme tepkimelerinde elektron alışverişlerini şema ile gösteriniz. a) 2 Al(k) + 3 I 2(k) 2 AlI 3(k) b) 2 Cs(k) + F 2(g) 2 CsF(k) Çözüm: a) 2 Al(k) + 3 I 2(k) 2 AlI 3(k) b) 2 Cs(k) + F 2(g) 2 CsF(k)

18 İndirgenme tepkimelerinde indirgenmeye neden olan maddeye yükseltgen madde, yükseltgenmeye neden olan maddeye de indirgen madde adı verilir. Bir redoks tepkimesi gerçekleşirken indirgen madde yükseltgenmekte, yükseltgen madde ise indirgenmektedir. Yukarıda, Mg ile O 2 arasında gerçekleşen tepkimede, Mg atomları yükseltgendiği için indirgen, O 2 indirgendiği için yükseltgen maddedir. İndirgen ve yükseltgen maddeler, her zaman tepkimeye girenler tarafındaki maddelerdir; ürünler tarafında bulunan maddeler değildir. M elektron kaybediyor. M yükseltgeniyor. M indirgen maddedir. X elektron kazanıyor. X indirgeniyor. X yükseltgen maddedir. Halojenler de, oksijen gibi kuvvetli yükseltgen maddelerdir ve birçok metalle ve çoğu ametalle tepkimelerinde yükseltgen özellik gösterirler. Örneğin, Na metali ile Cl 2 tepkimesinde, Na metali yükseltgenirken, Cl 2 indirgenmekte ve yükseltgen özellik göstermektedir. Halojenlerin indirgenme tepkimesi, X halojeni gösterrecek şekilde aşağıdaki gibi genelleştirilebilir. İndirgenme tepkimesi X e - 2 X - Halojen, metali yükseltgeyerek metal halojenür oluşturur ve matal ile halojenin oluşturduğu bileşiğin formülü metalin ve halojenin yüküne göre yazılabilir. Halojenlerin yükseltgenliklerinin azalış sırası aşağıdaki tabloda verildiği gibidir. Yükseltgen İndirgenme Ürünü F 2(en kuvvetli) F - Cl 2 Cl - Br 2 Br - I 2(en zayıf) I - Halojenlerin birbirlerine göre yükseltgen özellikleri karşılaştırıldığında kuvvetli yükseltgen olan halojen kendinden aşağıda olan daha zayıf halojen iyonunu yükseltger. Örneğin Br 2, kendisinden daha zayıf yükseltgen özellikteki I - iyonunu yükseltger; kendisi indirgenirken I - 'den elektron alır. Br 2(suda) + 2 I - (suda) 2 Br - (suda) + I 2(suda) Klor suyun temizlenmesinde yükseltgen madde olarak kullanılır. Organik maddelerin bozunmasıyla ya da yeralti mineral depolarından suya karışan ve bozuk yumurta gibi kokan H 2S bileşiğinin sudan uzaklaştırılmasında klor indirgen olarak kullanılınca H 2S yükseltgenerek suda çözünmeyen S 8 elementini oluşturur ve sudan kolayca uzaklaştırılır. 8 Cl 2(g) + 8 H 2S(suda) S 8(k) + 16 HCl(suda)

19 Kimyasal tepkimelerde, kuvvetli bir yükseltgen ile kuvvetli bir indirgen biraraya geldiklerinde indirgenme yükseltgenme tepkimesi çok şiddetli ve kolay gerçekleşir. Bu nedenle kuvvetli indirgen ve kuvvetli yükseltgen maddelerin bilinmesi tepkimenin şiddeti hakkında da bir fikir oluşturulabilmesine olanak sağlar. Aşağıdaki maddeler ve sonrasında verilen tablo bu olayla ilgili rehber özelliktedir. Oksijen ile birleşen bir element yükseltgenmektedir. O 2'deki her atom, diğer elementten 2e - kazanarak O 2- iyonu haline gelir. Bu durumda oksijen indirgenmiştir ya da yükseltgen maddedir. Halojen(X 2), X - iyonu haline gelirken indirgenir. Halojenle birleşen element ise yükseltgenir. Bu durumda halojen yükseltgen madde olurken, diğer element indirgen madde olur. Bir metal elementi iyonik bileşik oluşturuyorsa, metal atomu yükseltgeniyor demektir. Bu durumda metal atomu elektron kaybederek indirgen özellik gösterir. Pek çok metal kuvvetli indirgen özellik gösterirler. Özellikle 1A, 2A ve 3A gruplarındaki metaller kuvvetli indirgen özelliktedir. Diğer kuvvetli indirgen ve yükseltgen özellik gösteren maddeler tabloda gösterilmiştir. Tabloda verilen maddelerden birisi bir tepkimede yer alıyorsa, tepkime bir indirgenme yükseltgenme tepkimesidir denilebilir. Burada nitrik asit bir istisna olarak alınmalıdır. Nitrik kuvvetli yükseltgen özellikte bir madde olmasına rağmen aynı zamanda bir asittir ve metal karbonatlarla tepkimesindeki gibi tepkimeleri indirgenme yükseltgenme tepkimesi değildir. Aşağıda verilen tepkimede HNO 3 kuvvetli yükseltgen özellik göstermiş ve bakır metalini yükseltgemiştir. Cu(k) + 4 H + (suda) + 2 (suda) Cu 2+ (suda) + 2 NO 2(g) + 2 H 2O(s) indirgen yükseltgen Tablo. Bazı İndirgen ve Yükseltgen Maddeler Yükseltgen İndirgenme Ürünü İndirgen Yükseltgenme Ürünü Madde(İndirgenen) Madde(Yükseltgenen) O 2 O 2- veya oksijen içeren H 2 veya hidrojen içeren H + veya H 2O moleküler bir bileşik moleküler bir bileşik H 2O 2 H 2O(s) Metal oksitleri indirgemek CO ve CO 2 için C F 2, Cl 2, Br 2, I 2 F -, Cl -,Br -, I - Na, K, Fe, Al gibi metaller Na +, K +, Fe 3+, Al 3+ gibi iyonlar Asit çözeltisinde Cr 3+ Asit çözeltisinde Mn 2+ Metaller, yükseltgenebilme özellikleri olduğu için kuvvetli indirgen maddelerdir. Metaller kuvvetli indirgen özellikte olunca, iyonlarının da yükseltgen özellikte olması beklenir. Buna karşılık, bazı metal iyonları da kuvvetli indirgen özellik gösterirler. Örneğin Fe 2+ iyonları yükseltgenerek Fe 3+ iyonlarını oluşturarak yükseltgenebilirler. Aşağıdaki tepkimede, Fe 2+ iyonları, Fe 3+ iyonlarına yükseltgenirken, indirgenmektedirler. iyonları Mn 2+ iyonlarına 5 Fe 2+ (suda) + (suda) + 8 H + (suda) 5 Fe 3+ (suda) + Mn 2+ (suda) + 4 H 2O(s) Metalleri cevherlerdeki bileşiklerinden elde etmek için endüstride karbon elementi kullanılır ve karbon, metal oksitleri metallere indirgeyerek serbest halde elde edilmelerini sağlar. Örneğin Titanyum elementi elde etmek için TiO 2 içeren mineral karbon ve klor ile etkileştirilir. TiO 2(k) + C(k) + 2 Cl 2(g) TiCl 4(s) + CO 2(g) Tepkimede karbon titanyum(iv) oksiti, titanyum metaline indirgerken, klor titanyumu titanyum(iv) klorüre yükseltger. Oluşan TiCl 4 kolaylıkla gaz haline gelebildiği için karışımdan ayrılır. Elde edilen TiCl 4, başka bir metalle(magnezyum gibi) indirgenerek Ti metali elde edilir. TiCl 4(s) + 2 Mg(k) Ti(k) + 2 MgCl 2(k)

20 Hidrojen gazı, yine indirgen madde olarak kullanılan bir maddedir. Laboratuvarda ve endüstride indirgen olarak sıkça kullanılır. Örneğin, Bakır(II) oksitten bakır metali hidrojen kullanılarak elde edilir. H 2(g) + CuO(k) Cu(k) + H 2O(g) Kuvvetli bir indirgen ile kuvvetli bir yükseltgen maddeyi tedbir almadan bir anda karıştırmak, çok şiddetli bir tepkimeye(patlama) neden olacağından tehlikelidir. Bu nedenle laboratuvarlarda kimyasal maddeler alfabetik sıraya göre raflara dizilmezler. Raflarda dizilim yapılırken kuvvetli indirgen ve kuvvetli yükseltgen maddelrin yanyana bulunmalarını engelleyecek şekilde bir sıralama yapılır. Örneğin, Yüzme havuzlarının temizliğinde kullanılan ve kuvvetli yükseltgen özellikteki kloru içeren kimyasal maddeler, çok kolay yükseltgenebilen amonyak gibi maddelerin yanına konulmazlar. Örnek:Aşağıda verilen tepkimelerden hangileri indirgenme yüksltgenme tepkimesidir? İndirgen ve yükseltgen maddeleri belirleyiniz. a) NaOH(suda) + HNO 3(suda) NaNO 3(suda) + H 2O(s) b) 4 Cr(k) + 3 O 2(g) 2 Cr 2O 3(k) c) NiCO 3(k) + 2 HCl(suda) NiCl 2(suda) + H 2O(s) + CO 2(g) d) Cu(k) + Cl 2(g) CuCl 2(k) Yükseltgenme Basamağı ve İndirgenme Yükseltgenme Tepkimeleri Metal ve ametal atomları arasında elektron alışverişi sonucunda iyonik bileşikler, ametal-ametal atomları arasında ise elektron ortaklığına dayalı kimyasal bağlar kurularak kovalent yapılı(moleküler) bileşikler oluşur. İyonik bileşiklerde metal atomu elektron vererek (+) yüklü katyon haline dönerken, ametal atomu da elektron alarak (-) yüklü anyon haline dönüşür. Kovalent bağ oluşurken ametal atomları elektronları ortak kullandıkları için net bir şekilde elektron alan ya da veren atom şeklinde bir belirleme yapılamaz. Örneğin, su molekülleri oluşurken oksijen atomu iki hidrojen atomunun herbirinin bir elektronunu ortak kullanır ve son yörüngesindeki elektron sayısını sekiz yapmış olur. Bu iki elektronu hidrojenden tümüyle koparmamış olmasına rağmen, son enerji seviyesindeki bu fazladan iki elektron nedeniyle oksijen 2- yükseltgenme basamağına sahip olur. Hidrojenlerin her biri birer elektronlarını oksijenin paylaşmasına izin verdikleri için herbirinin yükselgenme basamağı 1+ olur. Bu durumda kovalent yapılı bileşiklerde, iyon yükü yerine, atomların bileşik içerisindeki durumlarını daha iyi açıklayabileceğimiz yükseltgenme basamağı tanımlamasını kullanmak daha doğru olur. Yükseltgenme basmaklarının belirlenmesi sırasında bazı kurallara uyulması gerekir. Bu kuralların uygulanması sırasında dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, elektriksel olarak nötr olan bileşiklerde yükseltgenme basamakları toplamı sıfır olmalıdır. İyon yapılı bir madde için, yükseltgenme basamaklarının toplamı iyonun yüküne eşit olacaktır.yükseltgenme basamağı bulunurken aşağıdaki kurallar sırasıyla takip edilerek herbir elementin yükseltgenme basamağı belirlenir. 1. Element atomlarının yükseltgenme basamağı sıfırdır. Na(k), O 2(g), O 3(g), Hg(s) gibi element haldeki maddelerin yükseltgenme basamağı sıfırdır. 2. Bir monoatomik iyonun yükseltgenme basamağı iyon yüküne eşittir. Na + iyonunun yükseltgenme basamağı 1+'dır. 3. Flor elementinin bileşiklerindeki yükseltgenme basamağı 1-'dir. 4. 1A grubu elementleri(li, Na, K, Rb gibi) bileşiklerinde 1+ yükseltgenme basamağına sahiptirler. 5. 2A grubu elementleri(mg, Ca, Ba gibi) bileşiklerinde 2+ yükseltgenme basamağına sahiptirler. 6. 3A grubu elementleri(al) bileşiklerinde 3+ yükseltgenme basamağına sahiptir. 7. Hidrojen elementi bileşiklerinde genellikle 1+ yükseltgenme basamağına sahiptir; ancak metallerle bileşik oluşturduğunda(metal hidrürlerinde) 1- yükseltgenme basamağına sahip olur.

21 8. Oksijen elementi bileşiklerinde genellikle 2- yükseltgenme basamağına sahiptir; ancak peroksitlerinde yükseltgenme basamağı 1- iken, süperoksitlerinde 1/2- dir. Oksijen yalnızca flor ile oluşturduğu bileşiklerde + yükseltgenme basamağına sahiptir(of 2 bileşiğinde oksijenin yükseltgenme basamağı 2+'dır). 9. 7A grubu elementlerinin yükseltgenme basamağı genellikle 1-'dir A grubu elementlerinin yükseltgenme basamağı genellikle 2-'dir A grubu elementlerinin yükseltgenme basamağı genellikle 3-'dir. 12. Yükseltgenme basamağının belirlenmesinde, bu kurallar arasında bir çakışma olursa, düşük numaralı kural doğru kabul edilerek yükseltgenme basamağı belirlenmelidir. Aşağıda verilen tabloda indirgenme yükseltgenme tepkimelerinin tanınması için denklemlerde gözlenmesi gereken değişiklikler açıklanmıştır. Tablo. İndirgenme Yükseltgenme Tepkimelerinin Tanınması Yükseltgenme İndirgenme Oksijen cinsinden tanıma Oksijen kazanılması Oksijen kaybedilmesi Hidrojen cinsinden tanıma Hidrojen kaybedilmesi Hidrojen kazanılması Halojen cinsinden tanıma Halojen kazanılması Halojen kaybedilmesi Elektron cinsinden tanıma Elektron kaybedilmesi Elektron kazanılması Yukarıda verilen kuralları sentez ve yer değiştirme tepkimelerinde aşağıdaki gibi kullanabiliriz. Yukarıda verilen denklemlerin tammamı indirgenme yükseltgenme tepkimesidir. Tepkimeye giren ve oluşan ürünlerin yapısındaki atomların yükseltgenme basamaklarında değişmeler gerçekleşmiştir. Serbest haldeki bir elementin bir bileşik oluşturması tepkimelerinin tamamı indirgenme yükseltgenme tepkimesidir. Serbest haldeki elementin yükseltgenme sayısı başlangıç değeri olan sıfırdan büyük veya küçük olacaktır. Bir elementin başka bir elementle yer değiştirdiği sentez ve yerdeğiştirme tepkimelerinin tamamı, indirgenme yükseltgenme tepkimeleridir. Element halde gaz oluşumuyla gerçekleşen ayrışma veya bozunma tepkimeleri de indirgenme yükseltgenme tepkimesidir. Gübre olarak kullanılan amonyum nitratın ısıtılmasıyla gerçekleşen bozunma tepkimesi sonucunda element halde oksijen gazı ve azot gazı oluşmaktadır. 2 NH 4NO 3(k) 2 N 2(g) + 4 H 2O(s) + O 2(g) Öyleyse bu bir indirgenme yükseltgenme tepkimesidir. Amonyum nitrat aynı zamanda iki farklı yükseltgenme sayısı olan, indirgen ve yükseltgen özelliği aynı bileşikte gösteren bir element(n) içerdiği için, patlayıcı özellik göstermektedir. Birçok patlayıcı amonyum nitrattaki gibi bir özelliğe sahip oldukları için patlayıcı özellik gösterirler. Azotun amonyum nitrattaki yükseltgenme basamağı incelenirse, amonyum iyonundaki yükseltgenme basamağı 3-, nitrat iyonundaki yükseltgenme basamağı ise 5+'dır. Bu nedenle, amonyum nitrat bozunup N 2 oluşturduğunda, amonyum iyonundaki azot, 3- yükseltgenme basamağından 0'a yükseltgenmekte ve indirgen özellik göstermektedir. Nitrat iyonundaki azot, 5+ yükseltgenme basamağından 0'a indirgenmekte ve yükseltgen özellik göstermektedir.

22 Örnek: Aşağıdaki denklemlerde bulunan elementlerin yükseltgenme basamaklarını belirleyiniz. İndirgen ve yükseltgen maddeleri yazınız. a) Sb 2S 3(k) + 3 Fe(k) 3 FeS(k) + 2 Sb(k) b) Cu 2S(k) + O 2(g) 2 Cu(k) + SO 2(g) c) PbO(k) + CO(g) Pb(k) + CO 2(g) Sulu çözeltilerde iyonik bileşikler arasında gerçekleşen ikili yer değiştirme tepkimeleri indirgenme yükseltgenme tepkimesi değildir. Maddelerin yükseltgenme basamaklarında bu tepkime sırasında bir değişme olmaz. Örneğin, baryum klorür ve sülfürik asit sulu çözeltileri karıştırılırsa, baryum sülfat katısı dibe çöker ve net iyon denklemi aşağıdaki gibi olur. Tepkimenin tüm atomların yükseltgenme basmakları incelenirse bir değişme olmadığı ve bu nedenle tepkimenin bir indirgenme yükseltgenme tepkimesi olmadığı söylenir. Ba 2+ (suda) + 2 Cl - (suda) + 2 H + (suda) + (suda) 2 H + (suda) + 2 Cl - (suda) + BaSO 4(k) Net iyon denklemi, Ba 2+ (suda) + (suda) BaSO 4(k) Tekli Yer Değiştirme Tepkimeleri, İndirgenme Yükseltgenme ve Aktiflik Serileri Tekli yer değiştirme tepkimeleri yukarıdaki sembolik tepkimede olduğu gibi gerçekleşir. Tekli yerdeğiştirme tepkimeleri de sentez tepkimeleri gibi indirgenme yükseltgenme tepkimesidir. Örneğin Demirin hidroklorik asitle tepkimesi bir yer değiştirme tepkimesidir. Fe(k) + 2 HCl(suda) FeCl 2(suda) + H 2(g) Tepkime aynı zamanda bir indirgenme yükseltgenme tepkimesidir. Demir metali indirgen maddedir ve yükseltgenmektedir. Demirin yükseltgenme basamağı 0 iken, FeCl 2'de 2+ olmaktadır. Hidroklorik asitteki H + iyonunun yükseltgenme basamağı 1+ iken, oluşan hidrojen gazında hidrojenin yükseltgenme basamağı 0 olmuş ve hidrojen indirgenmiştir. Pekçok metalle yapılan kapsamlı çalışmalarda, metallerin aktiflik sırası ile ilgili çalışmalar yapılmış ve sonuçta metallerin tepkimeler sırasındaki davranışlarının incelenebileceği bir aktiflik sıralaması oluşturulmuştur. Çok aktif olan ve kuvvetli indirgen özellikteki metal en üstte olacak şekilde yapılan sıralamada, aktiflik yukarıdan aşağıya azalacak şekilde bir düzenleme yapılmıştır. Serinin altında yer alan metaller en zayıf indirgen maddelerdir(au, Ag); ancak bu metallerin katyonlarının(ag +, Au + ) güçlü yükseltgen özellikleri vardır. Aktiflik sıralamasında üstte yer alan bir metal, bir bileşik içerisinde yer alan ve aktiflik sıralamasında daha aşağıda olan metal katyonuyla yer değiştirir. Örneğin, Zn metali, bakır(ii) sülfat çözeltisine batırıldığında, aktiflik sıralamasında üstte olduğu için bakır iyonlarıyla yer değiştirecek, bakır metali, AgNO 3 çözeltisine batırıldığında daha indirgen özellikte olduğu için Ag metalinin açığa çıkmasını sağlayacaktır. Zn(k) + CuSO 4(suda) ZnSO 4(suda) + Cu(k) Cu(k) + AgNO 3(suda) Cu(NO 3) 2(suda) + Ag(k) Her iki tepkimede de element haldeki metaller indirgen madde, Cu 2+ ve Ag + iyonları ise yükseltgen madde olarak etki etmişlerdir. Aktiflik serisinde hidrojenin üzerinde yer alan metaller, anyonları yükseltgen özellikte olmayan asitlerle etkileştiklerinde hidrojen gazı oluştururlar. Tepkimede, asitin anyonu ile metal katyonu biraraya gelerek metalin tuzunu oluştururlar. Örneğin,HCl ve HBr asitlerinin, demir ve çinko metalleriyle tepkimeleri sonucunda hidrojen gazı oluşur.

Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87

Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87 Doğal Rb elementinin atom kütlesi 85,47 g/mol dür ve atom kütleleri 84,91 g/mol olan 86 Rb ile 86,92 olan 87 Rb izotoplarından oluşmuştur. İzotopların doğada bulunma yüzdelerini hesaplayınız. Bir bileşik

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Sulu Çözeltilerin Doğası Elektrolitler Metallerde elektronların hareketiyle elektrik yükü taşınır. Saf su Suda çözünmüş Oksijen gazı Çözeltideki moleküllerin

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

İÇERİK. Suyun Doğası Sulu Çözeltilerin Doğası

İÇERİK. Suyun Doğası Sulu Çözeltilerin Doğası İÇERİK Suyun Doğası Sulu Çözeltilerin Doğası Su içinde İyonik Bileşikler Su içinde Kovalent Bileşikler Çökelme Tepkimesi Asit-Baz Tepkimeleri (Nötürleşme) Yükseltgenme-İndirgenme Tepkimeleri Önemli Tip

Detaylı

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri :

Örnek : 3- Bileşiklerin Özellikleri : Bileşikler : Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani

Detaylı

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur.

ASİTLER- BAZLAR. Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. ASİTLER- BAZLAR SUYUN OTONİZASYONU: Suyun kendi kendine iyonlaşmasına Suyun Otonizasyonu - Otoprotoliz adı verilir. Suda oluşan H + sadece protondur. H 2 O (S) H + (suda) + OH - (Suda) H 2 O (S) + H +

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3

Bu tepkimelerde, iki ya da daha fazla element birleşmesi ile yeni bir bileşik oluşur. A + B AB CO2 + H2O H2CO3 DENEY 2 BİLEŞİKLERİN TEPKİMELERİ İLE TANINMASI 2.1. AMAÇ Bileşiklerin verdiği tepkimelerin incelenmesi ve bileşiklerin tanınmasında kullanılması 2.2. TEORİ Kimyasal tepkime bir ya da daha fazla saf maddenin

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz.

Bileşikteki atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formül ile bileşiğin molekül ağırlığı hesaplanamaz. BİLEŞİKLER Birden fazla elementin belirli oranlarda kimyasal yollarla bir araya gelerek, kendi özelligini kaybedip oluşturdukları yeni saf maddeye bileşik denir. Bileşikteki atomların cins ve sayısını

Detaylı

Burada a, b, c ve d katsayılar olup genelde birer tamsayıdır. Benzer şekilde 25 o C de hidrojen ve oksijen gazlarından suyun oluşumu; H 2 O (s)

Burada a, b, c ve d katsayılar olup genelde birer tamsayıdır. Benzer şekilde 25 o C de hidrojen ve oksijen gazlarından suyun oluşumu; H 2 O (s) 1 Kimyasal Tepkimeler Kimyasal olaylar elementlerin birbirleriyle etkileşip elektron alışverişi yapmaları sonucu oluşan olaylardır. Bu olaylar neticesinde bir bileşikteki atomların sayısı, dizilişi, bağ

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz)

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz) ÇÖZELTİLERDE DENGE (AsitBaz) SUYUN OTOİYONİZASYONU Saf suyun elektrik akımını iletmediği bilinir, ancak çok hassas ölçü aletleriyle yapılan deneyler sonucunda suyun çok zayıf da olsa iletken olduğu tespit

Detaylı

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla

ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla ATOM ve YAPISI Maddelerin gözle görülmeyen (bölünmeyen) en parçasına atom denir. Atom kendinden başka hiçbir fiziksel ya da kimyasal metotlarla kendinden farklı atomlara dönüşemezler. Atomda (+) yüklü

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

TEMEL KĐMYA YASALARI A. KÜTLENĐN KORUNUMU YASASI (LAVOISIER YASASI)

TEMEL KĐMYA YASALARI A. KÜTLENĐN KORUNUMU YASASI (LAVOISIER YASASI) TEMEL KĐMYA YASALARI A. KÜTLENĐN KORUNUMU YASASI (LAVOISIER YASASI) Kimyasal olaylara giren maddelerin kütleleri toplamı oluşan ürünlerin toplamına eşittir. Buna göre: X + Y Z + T tepkimesinde X ve Y girenler

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ C- BĐLEŞĐKLER VE BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐ (4 SAAT) 1- Bileşikler 2- Đyonik Yapılı Bileşik Formüllerinin Yazılması 3- Đyonlar ve Değerlikleri

Detaylı

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3

İLK ANYONLAR , PO 4. Cl -, SO 4 , CO 3 , NO 3 İLK ANYONLAR Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - İLK ANYONLAR Anyonlar negatif yüklü iyonlardır. Kalitatif analitik kimya analizlerine ilk anyonlar olarak adlandırılan Cl -, SO -, CO -, PO -, NO - analizi ile

Detaylı

Serüveni 3.ÜNİTE:KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM FİZİKSEL VE KİMYASAL DEĞİŞİM KİMYASAL TEPKİME TÜRLERİ

Serüveni 3.ÜNİTE:KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM FİZİKSEL VE KİMYASAL DEĞİŞİM KİMYASAL TEPKİME TÜRLERİ Serüveni 3.ÜNİTE:KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM FİZİKSEL VE KİMYASAL DEĞİŞİM KİMYASAL TEPKİME TÜRLERİ FİZİKSEL VE KİMYASAL DEĞİŞİM FİZİKSEL DEĞİŞİM Beş duyu organımızla algıladığımız fiziksel özelliklerdeki

Detaylı

Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı

Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı Günümüzde bilinen 117 element olmasına rağmen (92 tanesi doğada bulunur) bu elementler farklı sayıda ve şekilde birleşerek ve etkileşerek farklı kimyasal özelliklere sahip milyonlarca yani madde yani bileşik

Detaylı

Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge

Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge Sulu Çözeltiler Çözelti: iki veya daha fazla maddenin meydana getirdiği homojen karışımdır. çözücü, Kütlece fazla olan (veya çözme işlemini yapan) bileşene çözücü denir.

Detaylı

Element ve Bileşikler

Element ve Bileşikler Element ve Bileşikler Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere element denir. Bir elementi oluşturan bütün atomların

Detaylı

Bölüm 5 Çalışma Soruları

Bölüm 5 Çalışma Soruları Bölüm 5 Çalışma Soruları 5.1) Metanol, CH 3 OH, ve hidrojen siyanür, HCN, bileşiklerinin her ikisi de moleküler bileşik olmasına rağmen metanol elektrik akımını iletmezken, hidrojen siyanür iletir. Neden?

Detaylı

Aşağıdaki bileşiklerde atomlar arasmda oluşan bağlan noktalı yerlere yazınız. (fi» jh» w& 12^S»ııNa, çf, 17CI) ı. ch4... 2...

Aşağıdaki bileşiklerde atomlar arasmda oluşan bağlan noktalı yerlere yazınız. (fi» jh» w& 12^S»ııNa, çf, 17CI) ı. ch4... 2... Aşağıdaki bileşiklerde atomlar arasmda oluşan bağlan noktalı yerlere yazınız. (fi» jh» w& 12^S»ııNa, çf, 17CI) ı. ch4... 2.... 3. MgCI2... 4. NaF... Bileşik Formülleri Bileşik formüllerinin yazılması İki

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü

KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü KİM-118 TEMEL KİMYA Prof. Dr. Zeliha HAYVALI Ankara Üniversitesi Kimya Bölümü Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler ve örnek çözümleri derste verilecektir. BÖLÜM 13 Asitler ve

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞĐŞĐM ÜNĐTE 3 : MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ D- KĐMYASAL TEPKĐMELER (REAKSĐYONLAR) (6 SAAT) 1- Fiziksel Değişim ve Fiziksel Özellikler 2- Kimyasal Tepkime (Değişim) ve Kimyasal

Detaylı

1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları

1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları 1. ÜNİTE: MODERN ATOM TEORİSİ 1.7. İyon Yükleri ve Yükseltgenme Basamakları Yüksüz bir atomun yapısındaki pozitif (+) yüklü protonlarla negatif () yüklü elektronların sayıları birbirine eşittir. Yüksüz

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com

Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU. hasanyolcu.wordpress.com Yrd. Doç. Dr. H. Hasan YOLCU hasanyolcu.wordpress.com En az iki atomun belli bir düzenlemeyle kimyasal bağ oluşturmak suretiyle bir araya gelmesidir. Aynı atomda olabilir farklı atomlarda olabilir. H 2,

Detaylı

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ

TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bölüm 4 TOPRAK ALKALİ METALLER ve BİLEŞİKLERİ Bu slaytlarda anlatılanlar sadece özet olup ayrıntılı bilgiler derste verilecektir. Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra Magnezyum, kalsiyum, stronsiyum, baryum ve radyumdan

Detaylı

İÇİNDEKİLER KİMYASAL DENKLEMLER

İÇİNDEKİLER KİMYASAL DENKLEMLER KİMYASAL DENKLEMLER İÇİNDEKİLER BASİT DENKLEM DENKLEŞTİRME DENKLEM KATSAYILARININ YORUMU ve ANLAMI REAKSİYON TİPLERİ REDOKS REAKSİYONLARI YÜKSELTGENME (ELEKTRON VERME) İNDİRGENME (ELEKTRON ALMA) REDOKS

Detaylı

GENEL KİMYA. 5. Konu: Kimyasal Bileşiklerin Formülleri, Yazılması ve Adlandırılması

GENEL KİMYA. 5. Konu: Kimyasal Bileşiklerin Formülleri, Yazılması ve Adlandırılması GENEL KİMYA 5. Konu: Kimyasal Bileşiklerin Formülleri, Yazılması ve Adlandırılması Kimyasal Bileşik Çeşitleri En az iki farklı elementin kimyasal özelliklerini kaybederek belirli kütle oranlarında birleşmesiyle

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ. Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ İÇERİK

Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ. Yrd.Doç.Dr. Emre YALAMAÇ İÇERİK İÇERİK Elementlere, Bileşiklere ve Karışımlara atomik boyutta bakış Dalton Atom Modeli Atom Fiziğinde Buluşlar - Elektronların Keşfi - Atom Çekirdeği Keşfi Günümüz Atom Modeli Kimyasal Elementler Periyodik

Detaylı

3. Kimyasal Bileşikler

3. Kimyasal Bileşikler 3. Kimyasal Bileşikler Mol kavramı ve kimyasal bileşikler Kimyasal Bileşik Formülleri (Kaba vs Molekül Formülü) Yüzde bileşimin hesaplanması Yakma analizi Kimyasal Formülden Mol Kütlesi Hesaplama Halotan

Detaylı

ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR

ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR ASİTLER, BAZLAR ve TUZLAR 1. ASİTLER Sulu çözeltilerine Hidrojen İyonu veren maddelere asit denir. Ör 1 HCl : Hidroklorik asit HCl H + + Cl - Ör 2 H 2 SO 4 : Sülfürik asit H 2 SO 4 2H + + SO 4-2 Ör 3 Nitrik

Detaylı

kimyasal değişimin sembol ve formüllerle ifade edilmesidir.

kimyasal değişimin sembol ve formüllerle ifade edilmesidir. myasal reaksiyon Bir (veya birden fazla ) madde nin etkileşim sonucu yeni madde(lere) dönüşmesi işlemidir. ziksel değişim - renk değişimi - çökelek oluşumu - gaz çıkışı - ısı değişimi imyasal denklem aktif

Detaylı

ÇÖZELTILERDE DENGE. Asitler ve Bazlar

ÇÖZELTILERDE DENGE. Asitler ve Bazlar ÇÖZELTILERDE DENGE Asitler ve Bazlar Zayıf Asit ve Bazlar Değişik asitler için verilen ph değerlerinin farklılık gösterdiğini görürüz. Bir önceki konuda ph değerinin [H₃O + ] ile ilgili olduğunu gördük.

Detaylı

PERİYODİK CETVEL Mendeleev Henry Moseley Glenn Seaborg

PERİYODİK CETVEL Mendeleev Henry Moseley Glenn Seaborg PERİYODİK CETVEL Periyodik cetvel elementleri sınıflandırmak için hazırlanmıştır. İlkperiyodik cetvel Mendeleev tarafından yapılmıştır. Mendeleev elementleri artan kütle numaralarına göre sıralamış ve

Detaylı

BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN ADLANDIRILMASI

BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN ADLANDIRILMASI BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN KONU ANLATIMI FĐGEN HASRET BĐLEŞĐK FORMÜLLERĐNĐN 1) METAL ĐLE AMETALDEN OLUŞAN BĐLEŞĐKLERĐN METALĐN ADI + AMETALĐN ADI + ÜR EKĐ ***Ametal oksijen ise oksit; azot ise nitrür; kükürt

Detaylı

ÇÖZÜNÜRLÜĞE ETKİ EDEN FAKTÖRLER

ÇÖZÜNÜRLÜĞE ETKİ EDEN FAKTÖRLER ÇÖZÜNÜRLÜĞE ETKİ EDEN FAKTÖRLER 1- SICAKLIK 2- ORTAK İYON ETKİSİ 3- ÇÖZÜCÜ ÇÖZÜNEN CİNSİ 4- BASINCIN ETKİSİ 1- SICAKLIK ETKİSİ Sıcaklık etkisi Le Chatelier prensibine bağlı olarak yorumlanır. ENDOTERMİK

Detaylı

TEPKİME TÜRLERİ. Yanma Tepkimeleri

TEPKİME TÜRLERİ. Yanma Tepkimeleri TEPKİME TÜRLERİ Yanma Tepkimeleri Yanma, bir maddenin ısı ve ışık çıkararak çok hızlı olarak oksijenle tepkimeye girmesidir. Kağıdın, kömürün, odunun, mumun, doğal gazın yanması gibi Her yanma bir oksitlenmedir;

Detaylı

Atomlar ve Moleküller

Atomlar ve Moleküller Atomlar ve Moleküller Madde, uzayda yer işgal eden ve kütlesi olan herşeydir. Element, kimyasal tepkimelerle başka bileşiklere parçalanamayan maddedir. -Doğada 92 tane element bulunmaktadır. Bileşik, belli

Detaylı

a. Yükseltgenme potansiyeli büyük olanlar daha aktifdir.

a. Yükseltgenme potansiyeli büyük olanlar daha aktifdir. ELEKTROKİMYA A. AKTİFLİK B. PİLLER C. ELEKTROLİZ A. AKTİFLİK Metallerin elektron verme, ametallerin elektron alma yatkınlıklarına aktiflik denir. Yani bir metal ne kadar kolay elektron veriyorsa bir ametal

Detaylı

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 Asit ve baz, değişik zamanlarda değişik şekillerde tanımlanmıştır. Bugün bu tanımların hepsi de kullanılmaktadır. Hangi tanımın

Detaylı

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ 5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ Birçok tuz suda çok az çözünür. Tuzların sudaki çözünürlüğünden faydalanarak çökelek oluşumu kontrol edilebilir ve çökme olayı karışımları ayırmak için kullanılabilir. Çözünürlük

Detaylı

PERİYODİK CETVEL

PERİYODİK CETVEL BÖLÜM4 W Periyodik cetvel, elementlerin atom numaraları esas alınarak düzenlenmiştir. Bu düzenlemede, kimyasal özellikleri benzer olan (değerlik elektron sayıları aynı) elementler aynı düşey sütunda yer

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği. DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 6 DENEYİN ADI: DOYMUŞ NaCl ÇÖZELTİSİNİN ELEKTROLİZİ DENEYİN AMACI: Doymuş NaCl çözeltisinin elektroliz sonucu elementlerine ayrışmasının

Detaylı

MOL KAVRAMI I. ÖRNEK 2

MOL KAVRAMI I.  ÖRNEK 2 MOL KAVRAMI I Maddelerin taneciklerden oluştuğunu biliyoruz. Bu taneciklere atom, molekül ya da iyon denir. Atom : Kimyasal yöntemlerle daha basit taneciklere ayrılmayan ve elementlerin yapıtaşı olan taneciklere

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT : Aynı cins atomlardan meydana gelmiş saf maddelere denir. ÖZELLİKLERİ: 1.Yapılarında aynı cins atom bulundururlar. Demir elementi Demir atomları Demir elementinin yapısında

Detaylı

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com ELEKTROKİMYA II ELEKTROKİMYASAL PİLLER Kendiliğinden gerçekleşen redoks tepkimelerinde elektron alışverişinden yararlanılarak, kimyasal bağ enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülebilir. Kimyasal enerjiyi,

Detaylı

BİLEŞİKLERİN ADLANDIRILMASI. Bileşikleri isimlendirmek için elementlerin ve bazı köklerin değerliklerinin ve isimlerinin bilinmesi gerekir.

BİLEŞİKLERİN ADLANDIRILMASI. Bileşikleri isimlendirmek için elementlerin ve bazı köklerin değerliklerinin ve isimlerinin bilinmesi gerekir. BİLEŞİKLERİN ADLANDIRILMASI Bileşikleri isimlendirmek için elementlerin ve bazı köklerin değerliklerinin ve isimlerinin bilinmesi gerekir. Bileşiklerin İsimlendirilmesi: 1.METAL-AMETAL(İYONİK ) BİL. İSİMLENDİRİLMESİ

Detaylı

ARES 1-ASİTLER. MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ

ARES 1-ASİTLER. MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ ARES EĞĠTĠM [Metni yazın] MADDENĠN YAPISI VE ÖZELLĠKLERĠ 4-ASĠTLER ve BAZLAR 8.SINIF FEN BĠLĠMLERĠ 1-ASİTLER Suda çözündüklerinde ortama H + iyonu verebilen bileşiklere asit denir. ASİTLERİN ÖZELLİKLERİ

Detaylı

Bölüm 5: Sulu Çözelti Tepkimelerine Giriş

Bölüm 5: Sulu Çözelti Tepkimelerine Giriş Genel Kimya İlkeler ve Modern Uygulamalar Petrucci Harwood Herring 8. Baskıdan Çeviri Bölüm 5: Sulu Çözelti Tepkimelerine Giriş Çeviri Editörleri Tahsin Uyar Serpil Aksoy Slide 1 of 43 İçerik 1. Sulu Çözeltilerin

Detaylı

Suda HCl. + - Suda 3H + + (PO ) Suda HNO 3. Suda 2H + + (CO ) H CO 2 3. Suda H PO. (Nitrik asit) SO (Sülfürik asit) (Karbonik asit) H CO H O.

Suda HCl. + - Suda 3H + + (PO ) Suda HNO 3. Suda 2H + + (CO ) H CO 2 3. Suda H PO. (Nitrik asit) SO (Sülfürik asit) (Karbonik asit) H CO H O. Asitler çözündüklerinde ortama H iyonu verebilen bileşiklere asit denir. Bazı Önemli Asitler HCl : Hidroklorik asit H SO : Sülfürik asit Asitler metal kaplarda saklanamazlar. Çünkü metallerle tepkimeye

Detaylı

PERİYODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

PERİYODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR PERİODİK CETVEL-ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Bir elementin periyodik cetveldeki yeri aşağıdakilerden hangisi ile belirlenir? A) Atom ağırlığı B) Değerliği C) Atom numarası D) Kimyasal özellikleri E) Fiziksel

Detaylı

Fen ve Teknoloji 8. 1 e - Ca +2 F -1 CaF 2. 1e - Mg +2 Cl -1. MgCl 2. Bileşik formülü bulunurken; Verilen elementlerin e- dizilimleri

Fen ve Teknoloji 8. 1 e - Ca +2 F -1 CaF 2. 1e - Mg +2 Cl -1. MgCl 2. Bileşik formülü bulunurken; Verilen elementlerin e- dizilimleri KİMYASAL TEPKİMELER Anahtar Kavramlar Kimyasal Tepkime Kimyasal Denklem Yanma Tepkimesi KAZANIM 3.1 Yükü bilinen iyonların oluşturduğu bileşiklerin formüllerini yazar. *Mg ve Cl atomlarının oluşturacağı

Detaylı

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir.

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir. 5.111 Ders Özeti #25 Yükseltgenme/İndirgenme Ders 2 Konular: Elektrokimyasal Piller, Faraday Yasaları, Gibbs Serbest Enerjisi ile Pil-Potansiyelleri Arasındaki İlişkiler Bölüm 12 YÜKSELTGENME/İNDİRGENME

Detaylı

ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1-

ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1- ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1- Sayfa - 2- Sayfa - 3 - Sayfa - 4 - Sayfa - 5 - Sayfa - 6 - Sayfa - 7-4 Sayfa - 8 - NaCl (Sodyum Klorür) Yemek Tuzu Ġyonik Bağlı bileşik molekülleri bir örgü

Detaylı

İYON TEPKİMELERİ. Prof. Dr. Mustafa DEMİR. (Kimyasal tepkimelerin eşitlenmesi) 03-İYON TEPKİMELERİ-KİMYASAL TEPKİMELERİN EŞİTLENMESİ 1 M.

İYON TEPKİMELERİ. Prof. Dr. Mustafa DEMİR. (Kimyasal tepkimelerin eşitlenmesi) 03-İYON TEPKİMELERİ-KİMYASAL TEPKİMELERİN EŞİTLENMESİ 1 M. İYN TEPKİMELERİ (Kimyasal tepkimelerin eşitlenmesi) Prof. Dr. Mustafa DEMİR 0İYN TEPKİMELERİKİMYASAL TEPKİMELERİN EŞİTLENMESİ 1 Bir kimyasal madde ısı, elektrik veya çözücü gibi çeşitli fiziksel veya kimyasal

Detaylı

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar

GENEL KİMYA. 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar GENEL KİMYA 4. Konu: Kimyasal türler, Kimyasal türler arasındaki etkileşimler, Kimyasal Bağlar Kimyasal Türler Doğada bulunan bütün maddeler tanecikli yapıdadır. Maddenin özelliğini gösteren küçük yapı

Detaylı

4. ÇÖZÜNÜRLÜK. Çözünürlük Çarpımı Kçç. NaCl Na+ + Cl- (%100 iyonlaşma) AgCl(k) Ag + (ç) + Cl - (ç) (Kimyasal dengeye göre iyonlaşma) K = [AgCl(k)]

4. ÇÖZÜNÜRLÜK. Çözünürlük Çarpımı Kçç. NaCl Na+ + Cl- (%100 iyonlaşma) AgCl(k) Ag + (ç) + Cl - (ç) (Kimyasal dengeye göre iyonlaşma) K = [AgCl(k)] 4. ÇÖZÜNÜRLÜK Çözünürlük Çarpımı NaCl Na+ + Cl- (%100 iyonlaşma) AgCl(k) Ag + (ç) + Cl - (ç) (Kimyasal dengeye göre iyonlaşma) + - [Ag ][Cl ] K = [AgCl(k)] K [AgCl(k)] = [Ag + ] [Cl - ] = [Ag + ] [Cl -

Detaylı

PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6

PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6 PERİYODİK SİSTEM VE ELEKTRON DİZİLİMLERİ#6 Periyodik sistemde yatay sıralara Düşey sütunlara.. adı verilir. 1.periyotta element, 2 ve 3. periyotlarda..element, 4 ve 5.periyotlarda.element 6 ve 7. periyotlarda

Detaylı

GENEL KİMYA. 7. Konu: Kimyasal reaksiyonlar, Kimyasal eşitlikler, Kimyasal tepkime türleri, Kimyasal Hesaplamalar

GENEL KİMYA. 7. Konu: Kimyasal reaksiyonlar, Kimyasal eşitlikler, Kimyasal tepkime türleri, Kimyasal Hesaplamalar GENEL KİMYA 7. Konu: Kimyasal reaksiyonlar, Kimyasal eşitlikler, Kimyasal tepkime türleri, Kimyasal Hesaplamalar Kimyasal Reaksiyonlar Kimyasal reaksiyon (tepkime), kimyasal maddelerdeki kimyasal değişme

Detaylı

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş

KİMYA-IV. Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş KİMYA-IV Yrd. Doç. Dr. Yakup Güneş Organik Kimyaya Giriş Kimyasal bileşikler, eski zamanlarda, elde edildikleri kaynaklara bağlı olarak Anorganik ve Organik olmak üzere, iki sınıf altında toplanmışlardır.

Detaylı

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir.

MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. MADDE NEDİR? Çevremize baktığımızda gördüğümüz her şey örneğin, dağlar, denizler, ağaçlar, bitkiler, hayvanlar ve hava birer maddedir. Her maddenin bir kütlesi vardır ve bu tartılarak bulunur. Ayrıca her

Detaylı

Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri

Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri Elektronların Dağılımı ve Kimyasal Özellikleri Helyum (2), neon (10), argon (18)in elektron dağılımları incelendiğinde Eğer bu üç elementin birer elektronu daha olsaydı, her birinde yeni bir katman oluşacaktı.

Detaylı

00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI

00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI 00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI A) TANIMLAR, KAVRAMLAR ve TEMEL HESAPLAMALAR: 1. Aşağıdaki kavramları birer cümle ile tanımlayınız. Analitik kimya, Sistematik analiz, ph, Tesir değerliği,

Detaylı

ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ (Kçç)

ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ (Kçç) ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ (Kçç) ÇÖZELTİLERDE ÇÖZÜNME VE ÇÖKELME OLAYLARI Çözeltiler doymuşluklarına göre üçe ayrılırlar: 1- Doymamış çözeltiler: Belirli bir sıcaklıkta ve basınçta çözebileceğinden daha az miktarda

Detaylı

2. GRUP KATYONLARI. As +3, As +5, Sb +3, Sb +5, Sn +2, Cu +2, Hg +2, Pb +2, Cd +2, Bi +3

2. GRUP KATYONLARI. As +3, As +5, Sb +3, Sb +5, Sn +2, Cu +2, Hg +2, Pb +2, Cd +2, Bi +3 2. GRUP KATYONLARI As +3, As +5, Sb +3, Sb +5, Sn +2, Cu +2, Hg +2, Pb +2, Cd +2, Bi +3 Bu grup katyonları 0.3M HCl li ortamda H 2 S ile sülfürleri şeklinde çökerler. Ortamın asit konsantrasyonunun 0.3M

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

GÜLEN MUHARREM PAKOĞLU ORTAOKULU FEN BİLİMLERİ 8 SORU BANKASI

GÜLEN MUHARREM PAKOĞLU ORTAOKULU FEN BİLİMLERİ 8 SORU BANKASI 1- John Newlands: Bilinen elementleri artan atom ağırlıklarına göre sıralamıştır. Alexandre Beguyer de Chancourtois: İlk periyodik çizelgeyi oluşturmuştur. Elementler dışında bazı iyon ve bileşiklere de

Detaylı

KİMYASAL BAĞ *Atomları bir arada tutan kuvvete kimyasal bağ denir.

KİMYASAL BAĞ *Atomları bir arada tutan kuvvete kimyasal bağ denir. KİMYASAL BAĞ *Atomları bir arada tutan kuvvete kimyasal bağ denir. *Atomlar birleştiği zaman elektron dağılımındaki değişimlerin sonucunda kimyasal bağları meydana getirirler. *Kimyasal bağ oluşurken dışarıya

Detaylı

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM

MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ATOM ATOMUN YAPISI Elementlerin tüm özelliğini gösteren en küçük parçasına atom denir. Atomu oluşturan parçacıklar farklı yüklere sa-hiptir. Atomda bulunan yükler; negatif

Detaylı

Genel Anyonlar. Analitik Kimya Uygulama I

Genel Anyonlar. Analitik Kimya Uygulama I Genel Anyonlar Karbonat (CO 3 Seyreltik asitlerle (CH 3 COOH, H 2 SO 4, HCl: CO 2 gazı çıkararak parçalanır. Deneyin yapılışı: Katı CO 3 numunesi deney tüpüne alınır, distile suda çözülür, üzerine seyreltik

Detaylı

Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleri denir.

Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir maddeye çözeltinin bileşenleri denir. GENEL KİMYA 1 LABORATUARI ÇALIŞMA NOTLARI DENEY: 8 ÇÖZELTİLER Dr. Bahadır KESKİN, 2011 @ YTÜ Fiziksel özellikleri her yerde aynı olan (homojen) karışımlara çözelti denir. Bir çözeltiyi oluşturan her bir

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM. o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ

Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM. o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ Serüveni 3. ÜNİTE KİMYASAL TÜRLER ARASI ETKİLEŞİM GÜÇLÜ ETKİLEŞİM o İYONİK BAĞ o KOVALENT BAĞ o METALİK BAĞ KİMYASAL TÜR 1. İYONİK BAĞ - - Ametal.- Kök Kök Kök (+) ve (-) yüklü iyonların çekim kuvvetidir..halde

Detaylı

Bileşik Formüllerinin Yazılması,İsimlendirilmeleri ve

Bileşik Formüllerinin Yazılması,İsimlendirilmeleri ve Amaçlar 4 ÜNİTE Bileşik Formüllerinin Yazılması,İsimlendirilmeleri ve Mol Kavramı Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Bileşik isimlendirilmelerindeki kuralları, Kovalent bileşiklerin isimlendirilmelerini, İyonik

Detaylı

Elementlerin büyük bir kısmı tabiatta saf hâlde bulunmaz. Çoğunlukla başka elementlerle bileşikler oluşturmuş şekilde bulunurlar.

Elementlerin büyük bir kısmı tabiatta saf hâlde bulunmaz. Çoğunlukla başka elementlerle bileşikler oluşturmuş şekilde bulunurlar. Elementlerin büyük bir kısmı tabiatta saf hâlde bulunmaz. Çoğunlukla başka elementlerle bileşikler oluşturmuş şekilde bulunurlar. Elementlerin bileşik oluşturma istekleri onların kararlı yapıya ulaşma

Detaylı

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI

TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI TOPRAK OLUŞUMUNDA AŞINMA, AYRIŞMA VE BİRLEŞME OLAYLARI Toprak Bilgisi Dersi Prof. Dr. Günay Erpul erpul@ankara.edu.tr Toprak Oluşumunda Kimyasal Ayrıştırma Etmenleri Ana kayanın kimyasal bileşimini değiştirmek

Detaylı

ASİTLERİN VE BAZLARIN TEPKİMELERİ

ASİTLERİN VE BAZLARIN TEPKİMELERİ 2. BÖLÜM ASİTLERİN VE BAZLARIN TEPKİMELERİ Asitler ve bazlar kimyasal özellikleri ve tepkimeleri bakımından çok önemli maddeler olup oldukça sık kullanılırlar. Bu bölümde asitler ve bazlar arasındaki tepkimeleri;

Detaylı

KĐMYA EĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF.DR.ĐNCĐ MORGĐL

KĐMYA EĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF.DR.ĐNCĐ MORGĐL KĐMYA EĞĐE ĞĐTĐMĐ DERSĐ PROF.DR.ĐNC NCĐ MORGĐL SINIF:11 DERS SAATĐ:4 KĐMYASAL REAKSĐYONLAR Sulu çözeltilerde olan reaksiyonlar Sulu çözeltilerde çökelme ve çözünme ile ilgili kurallar Gaz çıkışıışı olan

Detaylı

Her madde atomlardan oluşur

Her madde atomlardan oluşur 2 Yaşamın kimyası Figure 2.1 Helyum Atomu Çekirdek Her madde atomlardan oluşur 2.1 Atom yapısı - madde özelliği Elektron göz ardı edilebilir kütle; eksi yük Çekirdek: Protonlar kütlesi var; artı yük Nötronlar

Detaylı

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Amonyağın, NH 3, baz özelliği gösterdiğini açıklayan denklem aşağıdakilerden hangisidir? A) NH 3(gaz) NH 3(sıvı) B) N 2(gaz) + 3H 2(gaz) 2NH 3(gaz) C) 2NH 3(gaz) +5/2O 2(gaz) 2NO (gaz) + 3H 2 O (gaz)

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üiversitesi 2007 KLERİ DERS NOTLARI. Sıvı fazdan katı taneciklerin çökelmesi için çoğu reaksiyonlar

Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Afyonkarahisar Kocatepe Üiversitesi 2007 KLERİ DERS NOTLARI. Sıvı fazdan katı taneciklerin çökelmesi için çoğu reaksiyonlar TOZ ÜRETİM TEKNİKLER KLERİ DERS NOTLARI YRD. DOÇ.. DR. ATİLLA EVCİN Kimyasal Çökeltme Sıvı fazdan katı taneciklerin çökelmesi için çoğu reaksiyonlar A + B AB tipi çökelme reaksiyonlarıdır. Kuvvetli atomlararası

Detaylı

Nötr (yüksüz) bir için, çekirdekte kaç proton varsa çekirdeğin etrafındaki yörüngelerde de o kadar elektron dolaşır.

Nötr (yüksüz) bir için, çekirdekte kaç proton varsa çekirdeğin etrafındaki yörüngelerde de o kadar elektron dolaşır. ATOM ve YAPISI Elementin özelliğini taşıyan en küçük parçasına denir. Atom Numarası Bir elementin unda bulunan proton sayısıdır. Protonlar (+) yüklü olduklarından pozitif yük sayısı ya da çekirdek yükü

Detaylı

www.kimyahocam.com Bu tepkimede; ile CO 2 konjuge asit baz çiftidir. O ile OH konjuge asit baz çiftidir. CO 3 ÖRNEK 1 HCN (suda)

www.kimyahocam.com Bu tepkimede; ile CO 2 konjuge asit baz çiftidir. O ile OH konjuge asit baz çiftidir. CO 3 ÖRNEK 1 HCN (suda) SULU ÇÖZELT LERDE AS T VE BAZ DENGELER I AS T BAZ TANIMLARI Arrhenius Tanımı Arrhenius a göre, suda çözündüğünde iyonlaşarak H iyonu verebilen maddeler asit, H iyonu verebilen maddeler bazdır. Bu tanım

Detaylı

STOKĐYOMETRĐ. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK

STOKĐYOMETRĐ. Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK STOKĐYOMETRĐ Yrd.Doç.Dr. İbrahim İsmet ÖZTÜRK 3. Stokiyometri 3.1. Atom Kütlesi 3.1.1.Ortalama Atom Kütlesi 3.2. Avagadro Sayısı ve Elementlerin Mol Kütleleri 3.3. Molekül Kütlesi 3.4. Kütle Spektrometresi

Detaylı

Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır.

Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır. 7. ASİTLER VE BAZLAR Arrhenius AsitBaz Tanımı (1884) (Svante Arrhenius) Suda çözündüğünde hidrojen iyonu verebilen maddeler asit, hidroksil iyonu verebilenler baz olarak tanımlanmıştır. HCl H + + Cl NaOH

Detaylı

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır.

Soygazların bileşik oluşturamamasının sebebi bütün orbitallerinin dolu olmasındandır. KİMYASAL BAĞLAR Kimyasal bağ, moleküllerde atomları birarada tutan kuvvettir. Bir bağın oluşabilmesi için atomlar tek başına bulundukları zamankinden daha kararlı (az enerjiye sahip) olmalıdırlar. Genelleme

Detaylı

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması DENEYĐN ADI Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması Deneyin amacı Organik bir bileşikte karbon ve hidrojen elementlerinin nitel olarak tayin etmek. Nicel ve nitel analiz

Detaylı

Fe 3+ için tanıma reaksiyonları

Fe 3+ için tanıma reaksiyonları 3. GRUP KATYONLARI Bu grup katyonları NH 4 OH NH 4 Cl ile tamponlanmış bazik ortamda H 2 S (hidrojen sülfür) veya (NH 4 ) 2 S (amonyum sülfür) ile sülfürleri ve hidroksitleri halinde çökerler. Bu özellikleri

Detaylı

ASİTLER-BAZLAR VE TUZLAR SU ARITIMI. Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER

ASİTLER-BAZLAR VE TUZLAR SU ARITIMI. Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER ASİTLER-BAZLAR VE TUZLAR SU ARITIMI Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER ASİTLER Sulu çözeltilerinde Hidrojen İyonu maddelere asit denir. veren HCI H + + CI CH 3 COOH CH 3 COO + H + ASİTLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ

Detaylı

KİMYA-IV. Alkinler (4. Konu)

KİMYA-IV. Alkinler (4. Konu) KİMYA-IV Alkinler (4. Konu) Alkinler (Asetilenler) En az bir tane karbon-karbon üçlü bağı içeren hidrokarbonlara alkinler veya asetilenler denir. C C 2 Alkinler Yalnızca bir tane karbon-karbon üçlü bağı

Detaylı

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK Prof. Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 05-ÇÖZÜNME VE ÇÖZÜNÜRLÜK 1 Çözünme Olayı Analitik kimyada çözücü olarak genellikle su kullanılır. Su molekülleri, bir oksijen atomuna bağlı iki hidrojen

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI ÖĞRETĐM TEKNĐKLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME ASĐTLER VE BAZLAR KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI ÖĞRETĐM TEKNĐKLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME ASĐTLER VE BAZLAR KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI Asit ve Bazların Tanımı HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ KĐMYA EĞĐTĐMĐ ANABĐLĐM DALI ÖĞRETĐM TEKNĐKLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME ASĐTLER VE BAZLAR KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI Hazırlayan: Beyza Ceren ÜNCÜ Asitler

Detaylı

BÖLÜM. Elektrotlar ve Elektrokimyasal Hücreler 1. ÜNİTE İÇERİK Elektrot ve Elektrolit Yarı Hücre ve Hücre

BÖLÜM. Elektrotlar ve Elektrokimyasal Hücreler 1. ÜNİTE İÇERİK Elektrot ve Elektrolit Yarı Hücre ve Hücre 1. 2 1. İÇERİK 1.2.1 Elektrot ve Elektrolit 1.2.2 Yarı Hücre ve Hücre Elektrotlar ve Elektrokimyasal Hücreler Bitkilerin fotosentez yapması, metallerin arıtılması, yakıt hücrelerinin görev yapması gibi

Detaylı

ATOM BİLGİSİ I ÖRNEK 1

ATOM BİLGİSİ I  ÖRNEK 1 ATOM BİLGİSİ I Elementlerin özelliklerini ta ıyan en küçük yapıta ı atomdur. Son çözümlemede, bütün maddelerin atomlar toplulu u oldu unu söyleyebiliriz. Elementler, aynı tür atomlardan, bile ik ve karı

Detaylı

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu)

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) 5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) Mg +2 Na + K + Li + Bu gruptaki katyonların hepsini çöktürebilen ortak bir reaktif yoktur. Na, K ve Li alkali metaller grubunun üyeleridir. NH 4 da bileşikleri alkali metal

Detaylı

Yükseltgenme-İndirgenme Reaksiyonlar ve Elektrokimya

Yükseltgenme-İndirgenme Reaksiyonlar ve Elektrokimya ÜNİTE 12 Yükseltgenme-İndirgenme Reaksiyonlar ve Elektrokimya Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Bir bileşik veya iyondaki elementlerin yükseltgenme sayısını belirleyebilecek, Yükseltgenme sayılarındaki

Detaylı