KÜRESEL ÜCRET RAPORU 2008/09. Asgari ücretler ve toplu pazarlık: Politika uyumuna doğru. Global Wage Report 2008/09

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KÜRESEL ÜCRET RAPORU 2008/09. Asgari ücretler ve toplu pazarlık: Politika uyumuna doğru. Global Wage Report 2008/09"

Transkript

1 KÜRESEL ÜCRET RAPORU 2008/09 Asgari ücretler ve toplu pazarlık: Politika uyumuna doğru Global Wage Report 2008/09 Minimum wages and collective bargaining: Towards policy coherence Kriz Dönemlerinde Ücretler Politikası ILO - Cenevre Not: ILO ile İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi arasında imzalanan protokole göre bu raporun Türkçeye çevirisi Üniversite tarafından yapılmış ve öğrencilerin, işçilerin ve işverenlerin yararlanmaları için Üniversitenin web sayfasında yayınlanmaktadır. Raporun yazılması, çoğaltılması ve diğer tüm hakları izne tabidir.

2 Katkı sağlayanlar Bu rapor ILO Sosyal Koruma Sektörü- Çalışanı Koruma Bölümü: Çalışma ve İşgücü Programlarının Şartları tarafından hazırlanmıştır. Bu rapor Patrick Belser, Yongjan Hu, Nassul Kabunga, Sangheon Lee, Manuela Tomei ve Daniel Vaughan-Whitehead in takım çalışmasının ürünüdür. Patrick Belser baş editördür. Charlottes Beauchamp basım ve yayın koordinatörüdür. Özel destekler Chang-Hee Lee ve John Ritchotte Çin de ve Kambodya daki minimum ücretler ve toplu pazarlık konusuna ayrı ayrı katkı sağlamıştır.ulusal uzmanlar ülke çapında arkaplan çalışmaları ve veri üretmişlerdir: Ernesto Kritz (Arjantin), Claudia Dedecca (Brezilya), Helia Henriquez (Şile), Rodolfo Tacsan Chen (Costa Rica), Carlos Salas (Meksika), Jorge Bernedo Alvarado (Peru), Juan Manuel Rodriguez and Graciela Mazzuchi (Uruguay); Charles Ackah (Ghana), Haroon Bhorat and Sumayya Goga (Güney Africa), Godius Kahyarara ( Tanzanya); Wang Xia and Su Hainan (Çin), Ganesh Chand (Fiji), Rayaprolu Nagaraj (Hindistan), Armida S. Alisjahbana (Endonezya), Gunna Jung (Kore), Esther F. Guirao (Filipinler), Worawan Chandoevwit (Tayland), Nguyen Thi Lan Huong (Vietnam). Özel teşekkürler Özel teşekkürlerimizi bu rapor için pahabiçilemez veriler sağlayan Panama daki ILO/SIAL ( Bilgi Sistemi ve Çalışma Analizi) Mónica Castillo, Manuel Córdova, Rigoberto García Torres ve Bolívar Pino ya sunuyoruz. Ayrıca OECD den Paul Swaim e de ücret eşitsizliği konusunda sağladığı veriler için özel teşekkürlerimizi sunuyoruz. Peter Peek ve takımı Küresel Çalışma Monitörü ne gelişen ve geçiş aşamasında olan 50 den fazla ülke için sundukları minimum ücret seviyeleri konusundaki verileri için teşekkürlerimizi sunuyoruz. Eleştirmenlerimiz Edward Anderson ve Andres Marinakis e de bu raporun tüm kapsamı ve deneysel analizini geliştirmek için sağladıkları öneriler için teşekkür ediyoruz. Diğer destekler Raporun birçok farklı hazırlık aşamasında faydalı yorumlar edindiğimiz birçok insana; Peter Auer, Philippe Egger, Lawrence Egulu, ChristineEvans-Klock, François Eyraud, Elaine Fultz, Susan Hayter, Frank Hoffer, Jeff Johnson, David Kucera, Malte Luebker, Adriana Mata-Greenwood, Alena Nesporova, Sten Toft Petersen, Stephen Pursey, Catherine Saget and Sylvester Young teşekkür ediyoruz.

3 Global Wage Report 2008/09 Minimum wages and collective bargaining: Towards policy coherence ILO ofisi Cenevre İlk yayın:

4 ÖNSÖZ Ücretli istihdamı ve ücretler çalışma dünyasının merkezidir. Küresel işgücünün takriben yarısı bir ücret için çalışır. Yaşama standartları ile ücretlilerin ve ailelerin geçimi ücretler düzeyine bağlıdır ve ücretlerin nasıl ve ne zaman ayarlandığı ve ödendiği ile ilgilidir. Ücretler tüm harcamanın en önemli parçası ve ülkelerin ekonomik performansındaki anahtar faktördür. Uluslararası malların ve hizmetlerin mübadelesinde doğrudan ve dolaylı şekilde yer alan ve düşük, orta ve yüksek gelirli ülkelerin karşılıklı artan dayanışması işgücünün aşırı genişlemesi, küreselleşmedeki tartışmanın merkezine hemen ücretleri koymaktadır. Dünya çapında ücretler düzeyini ve eğilimler konusunda herkesin kullanacağı verileri sağlamak ILO nun sorumluluğundadır. Bu rapor, çok hızlı artışların olduğu birkaç ülkeden ortalama büyümenin olduğu birçok ülke ve bölgenin, birkaç hızlı ücret artışı olan birkaç ülkeden normal dağılımı olan diğer ülkelere kadar geniş çeşidini resimlemektedir. Genel eğilim ücretlerin, önemli biçimde kişi başına GSYİH dan yavaş bir adımda büyümesidir. Verimlilikteki artış ile ücretlerdeki artış arasında bir aralık önererek ücretleri belirleyen milli gelirdeki payda bir düşme ülkelerin çoğunluğunda ortaya çıkmıştır. Yine rapor, ücretlerin tüm ekonomik büyümeler kadar hızlı artmadığı, düşmelerde daha hızlı yavaşladığını belirten kanıt ortaya koymaktadır. Eğer bu modeli, 2008 yılında hızla yaygın hale gelmiş küresel kötüleşme takip etseydi, resesyon derinleşebilir ve iyileşme gecikebilirdi. Çoğu ülkede tavan ücretlerde ücretlilerin büyük çoğunluğuna nazaran daha hızlı artış olduğundan ücret eşitsizliğinde bir artışın olduğunu da göstermektedir. Toplu sözleşme kapsamında olan ülkelerde ücretler daha dar dağılıma sahip olmaya meyillidir. ILO, tüm ülkelerde adil bir küreselleşmenin sağlanması için aktif biçimde görev üstlenmektedir. ILO Decent Work Agenda, dört temel üzerine oturan uygulamaya stratejik unsurlar sunmaktadır. Bunlar; çalışma hakları, istihdam ve girişimin gelişmesi, sosyal koruma, sosyal diyalog ve üçlü danışmadır. Küreselleşmenin ve açık ekonomilerle toplumların kabul edilmesi hasıladaki büyükçe adalete kritik biçimde dayanak sağlamaktadır. Bu hakkaniyetin esas kabul edilmesi, çalışan erkeklerin ve kadınların ürettikleri refahtan adil bir pay almalarına imkan sağlayacaktır. Uluslar arası Çalışma Konferansı 2008 yılı Haziran ayında Adil bir Küreselleşme İçin Sosyal Adalet ILO Deklarasyonunu kabul etti. Burada dengeli ekonomik ve sosyal politikalar üretmek için ülkelere, işveren ve 4

5 işçi örgütlerine bazı kuralları hatırlatmakta ve bir yaklaşım sunmaktadır. Deklarasyon tüm istihdam olanlara asgari ücret ve koruma ihtiyacında olan herkese gelişmenin semerelerinden adil bir pay sağlayacak, ücretler, gelirler ve diğer çalışma şartlarını öngören politikaları desteklemektedir. Bu kuralları uygulamaya geçirmek amacıyla ILO, pek çok ülkedeki bilgileri ve son gelişmeleri analiz ederek politika yapımcılarına ve sosyal ortaklara sunmaktadır. Bu raporda ulusal istatistik büroları, Çalışma bakanlıkları ve diğer kurumlar tarafından ILO ya sunulan veriler karşılaştırılmakta ve incelenmektedir. Ücretlerin bölüşümü, düzeyleri ve eğilimleri hakkındaki bilgi ve verilerin alanı, dizilmesi ve karşılaştırılmasını geliştirmekte önemli çalışmalar vardır. ILO, bu çabayı sürdürmek için ulusal, bölgesel ve küresel kuruluşlara destek olmaya hazırdır. Küreselleşmenin sosyal boyutunu desteklemek yine, ekonomik büyümenin sosyal hasıla verilerinin toplanması ve üretilmesinde daha çok kaynağın sağlanmasını da gerektirmektedir. Böyle raporlar, ILO nun son ulusal çalışma amaçlarını geliştirmektedir ve üyelerine yardım etmenin en güzel yollarından biridir. Ücret politikaları ve verimlilik, ekonomik performans, fiyatlar ve ücretler arasındaki ilişkiler konusundaki unsurlara teknik destek sağlamakta ILO nun gücünü artıracaktır. Juan Somavia Genel Sekreter 5

6 İÇİNDEKİLER Teşekkür...2 Önsöz...4 İçindekiler...6 Giriş...8 I. BÖLÜM ÜCRETLERDE ANA EĞILIMLER Genel Ekonomik Durum Güçlü Ekonomik Büyüme, Ancak Belirsiz Bir Görünüm Devam Eden Küresel Ekonomik Bütünleşme...11 Uluslararası Ticaret...11 Doğrudan Yabancı Yatırım...12 İşgücü Göçü Enflasyon Toplam Ücretler Tanımlar ve İstatistikler Ortalama Ücretler...17 Ücretler ve Verimlilik Ücret paylaşımındaki değişiklikler Ücretlerin dağılımı Ücret eşitsizliği konusu var mı? Ücret eşitsizliğinde eğilimler Ücret Eşitsizliği ve Ekonomik Gelişme Ücret Eşitsizliği ve Cinsiyet

7 II. BÖLÜM ASGARİ ÜCRETLER VE TOPLU İŞ GÖRÜŞMELERİ 4. Son gelişmeler Ücretlerin yeniden canlanması Toplu sözleşme kapsamında gelişmelerin karşılaştırılması Kurumların ücret çıktıları üzerindeketkileri Toplu pazarlık, verimlilik ve ücretler Kurumlar ve ücret eşitsizliği Literatürden bulgular Uyumlu ücret politikaları hazırlanması Asgari ücretleri etkin ve iyi bir ücret tabanı olarak kullanma...46 İyi bir ücret tabanı nedir?...46 Asgari ücretlerin artırılması...48 Basitleştirme...48 Uyumluluk, kapsam ve tutarlılık Asgari ücretlerle birlikte toplu pazarlığın desteklenmesi Eşgüdümlü yaklaşımın desteklenmesi...51 Toplu pazarlığı harekete geçirmekte önlem örnekleri...53 Toplu pazarlığın izlenmesi ve toplu ücret istatistikleri...53 III. BÖLÜM ÖZET VE SONUÇLAR 7. Temel Bulgular ve Uygulamalar Çıkan sonuçlar ve takip edilecek yol...56 Teknik Ek I: Ücret payı...58 Teknik Ek II: Kurumlar ve eşitsizlik...5 7

8 GİRİŞ 1995 yılından beri dünya çapında ücretlerin seviyesi ve bölüşümünde ana eğilimler nelerdir? Bu ücret eğilimlerini ekonomik büyüme ve küreselleşme nasıl etkilemiştir? Asgari ücretlerin ve toplu pazarlığın rolleri nedir? ILO nun bu ilk Küresel Ücret Raporunda ana sorulardan bazıları bunlardır. Rapor üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, ortalama ücretler ve ücretlerin dağılımında ana eğilimlerin bir özetini vermektedir döneminde ortalama ücretlerin kişi başına GSYİH daki büyümenin gerisinde kaldığını görüyoruz. Bunun anlamı, verimlilikteki artışların tamamen yüksek ücretlere dönüşmediğinin göstergesidir. Yine ekonomik entegrasyonun büyümesi ile bilinen son dönemin ücretlere giden GSYİH payında bir düşmenin olduğunu göstermektedir. Ücret alanlar arasında eşitsizlikte tümüyle bir artış ve kadınlarla erkekler arasındaki ücret açığında yavaş azalmaların olduğunu belirtmektedir. Raporun diğer bir özelliği, 2008 yılı küresel ücret artışı ve 2009 yılı tahminini sunmasıdır. Bu dizinin her yeni yayınında, İkinci Bölüm özel bir konuya hasredilecektir. Bu yılın raporunda ücretleri etkileyen iki temel kurum olan asgari ücretler ve toplu pazarlık ele alınmaktadır. İlk olarak bu kurumlar hakkında bazı istatistikler verilmektedir. Asgari ücretin bir canlanması ve toplu pazarlığın kapsamındaki belge değişikliklerini bu kurumlar tekit etmektedir. Daha sonra istatik analizlerimiz ücretlerin çıktıları hakkında önemli pozitif etkileri olduğunu göstermektedir: toplu pazarlık tüm ücret eşitsizliğini düşürürken ve ekonomik büyüme ile ortalama ücretler arasında kuvvetli bir bağ oluştururken, asgari ücretler emek piyasasının aşağı yarısında eşitsizlikleri azaltmaktadır. Bununla birlikte politika yapımcıları için bir özelliği, birbirlerine karşıt olmaktan çok birbirlerini tamamlayan toplu pazarlık ve asgari ücretler için kurumları geliştirmektir. Böylece rapor, asgari ücretlerin nasıl oluşacağı, toplu pazarlığın dışlanmaması hakkında önemli tavsiyeler sunmaktadır. Raporun 3. Bölümü yapılacak araştırmalar için ciddi politika tavsiyeleri sunmaktadır. Politika önerilerimiz, 2008 ve 2009 yıllarında daha zayıf ekonomik büyümenin yeni durumuna bağlı olarak temel konuları vermektedir. Özellikle yüksek gıda fiyatları sadece düşük ücret alan işçileri değil, orta sınıftaki pek çok işçiyi de etkileyecektir. Bu bağlamda, hükümetlere aktif ücret politikaları uygulamalarını tavsiye ediyoruz: Toplam gelirin işçilerle işverenler arasında dengeli bölüşümünü sağlamak için düşük ücretli işçilerin satın alma güçlerini korumak için asgari ücretleri mümkün olduğu kadar artırmakta sosyal paydaşlar arasında pazarlığı geliştirmeliler. Sonuçta, ücretler konusunda ilk raporda belirtilmeyen veya daha ayrıntılı inceleme gerektiren pek çok önemli konunun farkındayız. Bunun için 3. Bölüm Küresel Ücret Raporunun gelecek konuları için bazı taslaklar sunmaktadır. Bunlar, ücretlerle işgücü verimliliği arasındaki ilişkileri daha ayrıntılı anlamak, belirli mesleklerdeki ücret farklılıkları ve ücretlerin erkeklerle kadınlar arasındaki eşit olmayan ödemelerini içermektedir. Gelecekte esas çaba yeni veri tabanları geliştirmek olacaktır. Çünkü ilk raporun amacından birisi de budur. Daha iyi çalışma şartları ve sosyal adalete ulaşmakta ücretlerin rolünü anlamak için bu raporun önemli bir katkı sağlayacağını umarız. 8

9 1. BÖLÜM Ücretlerdeki Ana Eğilimler, Küresel ücret eğilimleri üzerinde tartışmak maksadıyla, birinci bölümde ana ekonomik eğilimlere göz atılmaktadır. Asıl hedefimiz, 1995 ile 2007 yılları arasını mümkün olduğu ölçüde ele almaktır, ancak bazı durumlarda bilgi yetersizliği nedeniyle analizlerimizi yılları arasında yapacağız. Ekonomik büyüme ve enflasyon gibi bazı temel makroekonomik etkenler üzerinde yoğunlaşacağız ve dünya ekonomisinin küreselleşme eğilimlerini uluslararası ticaret, doğrudan yabancı yatırım ve insan göçü doğrultusunda inceleyeceğiz. Tüm bu faktörler, 2. ve 3. bölümlerde incelenecek olan ücret gelişimi üzerindeki büyük etkileri nedeniyle tekrar işlenecektir. 1. Genel Ekonomik Durum 1.1. Güçlü Ekonomik Büyüme, Ancak Belirsiz Bir Görünüm yılları arası küresel ekonomik büyüme açısından, Asya ve Latin Amerika daki mali krizler ile dönüşüm halindeki geçiş ülkelerdeki ekonomik zorluklar gibi birkaç bölgedeki ciddi ekonomik güçlüklere rağmen, bir başarı dönemi olarak görünmektedir. Şekil-1, küresel GSYİH büyüme tahminlerini göstermektedir. Küresel ekonominin yüksek performans gösteren büyüyen ekonomilerin olumlu etkisiyle son otuz yıllık dönemde yılda ortalama olarak %3,3 oranında büyüdüğünü görmekteyiz. Bu dönemde, büyüme oranı döneminde yıllık ortalama % 2,9 dan döneminde yıllık ortalama % 3,8 e yükselmiştir. Bu dikkate değer bir durumdur ve küresel ücret büyümesi lehine bir kanıya ulaşmaya yardımcı olmaktadır. Bununla birlikte, Asya ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) nda bulunan gelişmekte olan ülkeler için önemli bölgesel değişim gösteren iki tahmin, Şekil-1 de gösterilmektedir. Gelişmekte olan Asya ülkeleri grubu ortalama büyüme oranlarının üzerinde bir performans gösterirken, BDT ülkeleri 1990 larda meydana gelen ciddi bir ekonomik çöküşten çıkmıştır. Yıllık % 4,8 lik sabit bir büyüme oranıyla Afrika ve özellikle yılları arasında Latin Amerika daki ciddi ekonomik sorunlarla boğuşmasına rağmen yıllık % 3,2 lik bir ortalamayla batı yarımküre ülkeleri gibi diğer gelişmekte olan bölgeler, 1995 ten sonra ortalamanın üzerinde bir büyüme performansına sahip olmuşlardır. 9

10 Şekil-1 Ekonomik Büyüme: GSYİH da yıllık değişmeler, , (2000 sabit fiyatlarıyla ABD $, %) Kaynak : IMF Kaçınılmaz olarak, bazı uyarılar da yok değildir. Birinci olarak, her bir ülkenin tecrübesi büyük oranda bölgesel eğilimlerden zaman zaman farklılıklar arz etmektedir yılları süresince hızla büyüyen bölgelerde dahi bazı ülkeler düşük veya negatif ekonomik büyüme oranları yaşamışlardır. Örneğin bu durum Afrika da Fildişi Sahilleri, Latin Amerika da Guatemala ve Haiti ve Karayipler de yaşanmıştır. Aslında, ülkelerin ekonomik büyüme oranlarındaki değişimler 1990 lı yıllarda artma eğilimi göstermeye başlamıştır ve önceki mali krizin etkileri tüm etkisiyle hissedildiği 1998 yılında zirve noktasına ulaşmıştır 78. İkinci olarak, yıllık ortalamaların ötesine bakmak ve ekonomik büyümenin zaman içerisindeki sürekliliğini dikkate almak önemlidir. Ekonomik performansın standart sapması ücretlerin tespit edilmesini zorlaştırmakta ve önceden tahmin edilemez hale getirmektedir. Bu bağlamda, 1998 yılından sonra ekonomik büyümenin kararsızlığı düşme meydana gelmesi ilginç bir husustur. Bu husus, şekil-2 de ifade edilmektedir dönemine kıyasla dönemi süresince ülkelerin büyük bir çoğunluğu daha az istikrarsız değişikliğe sahip, daha yüksek bir ekonomik büyümeye ulaşmayı başarmıştır. Şekil-2 Ekonomik büyüme ve istikrar: ve dönemlerinin karşılaştırılması Kaynak : IMF 78 Ülkenin ekonomik büyüme oranlarındaki farklar örnekteki ülkeler arasında GSYİH için standart sapmaya dayalı olarak tahmin edilmiştir. 10

11 2008 yılındaki durum ve 2009 yılındaki beklentiler o kadar çok parlak değildir. ABD de yaşanan mali sorun nedeniyle meydana gelen küresel ekonomik büyümedeki yavaşlama kaçınılmaz olarak görülmektedir. Sanayi üretiminin zayıfladığı ve tüketici güveninin azaldığı yönünde güçlü kanıtlar bulunmaktadır yılı içerisinde, Uluslar arası Para Fonu (IMF) küresel ekonomik büyüme tahminini 2008 yılı için % 3,8 e revize etmiş ve bu düşüş eğiliminin 2009 yılında da devam edeceği öngörülmüştür. IMF nin 2009 yılı için öngörüsü de aşağıya, % 3 seviyesine çekilmiştir 78. Gelişmekte olan ve geçiş halindeki ülkelerin küresel yavaşlamanın etkilerini kendi ekonomilerinde hissetmeye yeni başlamaları nedeniyle, aşağıya doğru yapılan düzeltmelerin hala iyimser olmanın ötesinde olduğu ifade edilmektedir yılları için pozitif ekonomik büyümenin sürdürülmesi yönündeki IMF tahminleri, gelişmekte olan dünyada yıllık % 6 dan daha büyük bir ekonomik büyümenin elde edilmesi varsayımına dayandırılmaktadır. Buna karşılık, sanayileşmiş ekonomilerin 2008 yılında % 2 den daha az ve 2009 yılında % 1 den daha az büyüyecekleri tahmin edilmektedir Devam Eden Küresel Ekonomik Bütünleşme Küreselleşme son yıllarda, güçlü bir ekonomik büyüme için zemin hazırlamıştır. Bu rapor, küreselleşmenin kavramsal sorularını tartışmayı amaçlamasa da, küreselleşmenin üç ana cephesindeki eğilimleri özet olarak tekrar ele alacağız. Bunlar sırasıyla uluslar arası ticaret, doğrudan yabancı yatırım ve işgücü göçüdür. Küreselleşmenin bu üç boyutunun ücret düzeyi ve dağılımını az veya çok ölçüde etkilediği kabul edilmektedir. Bunların potansiyel etkileri çok boyutludur. Ancak tartışmalar ücretlerin genel düzeyi üzerindeki etkilerine özellikle küreselleşmeden ücret artışı olarak faydalanan işçiler kapsamına ve yetenek primi (skill-premium) olarak adlandırılan vasıflı ve vasıfsız işçilerin ücretleri arasındaki farka odaklanmıştır. Uluslar arası ticaretin ücret eşitsizliği üzerindeki etkileri hakkındaki endişeler Uluslararası Çalışma Örgütü (International Labour Organization - ILO) ve Dünya Ticaret Örgütü (World Trade Organization) Sekreterliği nin ortak bir çalışması ile ele alınmıştır 79. Uluslararası Ticaret Küresel seviyede, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla GSYİH (Gross Domestic Product - GDP) içinde ticaretin payı 1980 lerden itibaren sürekli olarak yükselmiştir ve son yıllarda % 50 yi geçmiştir. (Şekil-3 e bakınız) Bölgesel seviyede, değişim Doğu Asya ve Pasifik te etkili olmakla beraber, Sahraaltı Afrika da sürekli bir yukarı eğilim de gözlenmiştir. Bununla birlikte, bu tablo bazı ülkelerde meydana gelen aykırı gelişmeleri de gölgelemektedir. Haklarında bilgi toplanabilen tüm ülkeler küreselleşmiş değillerdir. Politikalardaki genel eğilim ekonomilerini dışa açmak olsa da, Güney Afrika daki ülkeler dahil olmak üzere ticaret payı ülkelerin üçte biri kadar düşmüştür. Sonuçta, ticaretin payındaki ülkelerarası farklılıklar artmıştır MF World Economic Outlook (2008, updated in October 2008). 79 Jansen and Lee (2007). Küreselleşme ve kalkınmakta olan ülkelerdeki eşitsizlikle ilgili literatürdeki teknik görüşler hakkında bak, örnek olarak Anderson (2005) ve Goldberg and Pavcnik (2007). 80 Ele alınan ülkelerdeki ticaretin payının standart sapması 1995 te 44.8 den 2006 da 60.3 e çıkmıştır. 11

12 Şekil-3 Ticaret (ithalat ve ihracat) GSYİH nın yüzdesi olarak, Doğrudan Yabancı Yatırım Kaynak : IMF Küreselleşmenin ana unsurlarından biri de 1980 ile 2006 yılları arasında dalgalı ancak önemli bir şekilde artan doğrudan yabancı yatırımdır (Foreign Direct Investment - FDI) (Şekil-4 e bakınız) Doğrudan yabancı yatırımın Gayri Safi Yurtiçi Hasıla içindeki küresel ortalaması 1980 lerde % 1 seviyelerine güçlükle yaklaşırken 2000 yılında tepe noktasına, yaklaşık % 4,9 a ulaşmıştır. Daha sonra % 2-3 seviyelerinde sabitlenmiştir. Uluslararası ticaret açısından, doğrudan yabancı yatırım girişindeki ülkelerarası değişimler de yıllar boyunca artmıştır 78. Bu durum, ticaret ve yabancı yatırım alanlarında daha açık politikalar uygulanması yönünde genel bir eğilime rağmen, ülkelerin dünya ekonomisi ile bütünleşmedeki gerçek başarıları artan bir şekilde aykırılık arz ettiğini göstermektedir. Şekil-4 Net ülkeye giren akımlar, GSYİH nın yüzdesi olarak, Kaynak : IMF 78 Tüm özel sermaye akımlarındaki değişme bu kadar keskin olmuştur. Bu, bazı gözlemcilerin FDI yı özel sermaye akımlarının cazip yönü (sunny side) olarak görme sebebidir. 12

13 İşgücü Göçü Gelişmekte olan ülkelerden gelişmiş olan ülkelere olan işgücü göçü son yıllarda gittikçe artmaktadır. Bu akışın tüm dünyadaki büyüklüğünü tespit etmek çok zor olsa da, Uluslararası Çalışma Örgütü 2004 yılında, tüm dünyada 32 milyonu gelişmekte olan bölgelerde olmak üzere 86 milyon ekonomik olarak aktif göçmenin bulunduğunu tahmin etmiştir 78. Göçü etkileyen etkenler çeşitlilik arz etmektedir, ancak fakir ve zengin ülkeler arasındaki ücret farklılıkları önemli bir neden olarak karşımıza çıkmaktadır. İşgücü göçü özellikle ABD ve Avrupa da önemli seviyelerdedir yılında Avrupa Birliğinde oturan ve Avrupa Birliği üyesi ülkeler dışından gelen insan sayısının 18,5 milyondur, bu da toplam nüfusun % 3,8 ini oluşturmaktadır 79. Toplam işgücünün büyük bir oranını göçmen işçilerin oluşturduğu Körfez ülkeleri de önemli bir başka duraktır Enflasyon Önceki dönemlere kıyasla 2006 yılına kadarki on yıl içerisinde fiyatlar göreceli olarak sabitti. Şekil- 5 te gösterildiği gibi, enflasyonun küresel ortalama oranı 1980 lerde ve 1990 ların başlarında % 5-10 aralığında dalgalanmaktaydı. Bilindiği üzere, Latin Amerika bölgesi 1980 lerde ve 1990 ların başlarında para krizi ve daha geniş ekonomik kargaşa bağlamında hiper enflasyon ile ciddi bir şekilde zarar görmüştür. Yüksek enflasyon, özellikle para sıkıntısı yaşayan, aşırı borçlu ve politik istikrarsızlık içindeki Güney Afrika bölgesini de etkilemiştir ların başlarında yaşanan küresel enflasyondaki ani yükseliş, Avrupa ve Orta Asya bölgesinde bulunan geçiş ekonomilerinde, o tarihe kadar eşi görülmemiş enflasyon oranlarının (1991 ile 1994 yılları arasında % 100 den fazla) katkısıyla güçlü bir şekilde meydana gelmiştir. Bununla birlikte son yıllarda birçok bölgede enflasyon genellikle dengeli bir hale getirilmiş ve global enflasyon oranı % 5 civarında tutulmuştur yılında gelişmekte olan ülkelerdeki enflasyon oranı II. Dünya savaşı sonrası rekoru olan % 9 un altında olmuştur. Şekil 5 Enflasyon: GSYİH deflatörleri, (yılık değişmeler, %) Kaynak : IMF 78 Bak ILO (2004). 79 Bak Avrupa Konseyi (2008). 80 Tüketici fiyatlarıyla enflasyon düşük olsa da, varlık fiyatlarındaki yüksek enflasyon olmuştur. Bundan dolayı bazı gelişmiş ekonomilerde halkın refahında düşme eğilimi görülmüştür. 13

14 Özellikle fırlayan gıda ve petrol fiyatları nedeniyle 2006 yılından itibaren enflasyonist baskı oluşmuştur. Şekil 6 (Panel A) da da gösterildiği üzere, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (Food and Agriculture Organization - FAO) tarafından hesaplanan gıda fiyat endeksi 2000 ile Mayıs 2008 tarihleri arasında, özellikle son iki buçuk yılda çok yükselen gıda fiyatları nedeniyle, iki katından fazla artmıştır. Rapor edilen asıl önemli fiyat artışları hububat, buğday ve pirinç gibi üç katından fazla fiyat artışı tahıllarda meydana gelmiştir. (Panel B) Bahse konu tahıl fiyatlarının gelecekte de yüksekliğini koruması beklenmektedir. Yakıt fiyatları da çok dalgalı olmuştur. IMF temel ürün fiyatları endeksine (göre 2005 ile 2007 yılları arasında enerji fiyatları 78 % 30 dan fazla artmıştır. Petrol fiyatları süratli bir şekilde artmaya devam etmiş ve düşmeye başlamadan hemen önce 2008 yılı ortalarında zirve noktasına ulaşmıştır. Dalgalı olması nedeniyle spekülatif olmakla suçlanmıştır. Bununla birlikte, artan talep ve kısıtlı arz ikilisi nedeniyle uzun vadede petrol fiyatları yükselecektir. Gelecekte, yüksek petrol fiyatları nedeniyle, iklim değişikliği ile mücadelede önemli olan, emisyon (gaz salınımı) azaltımı ve yeni enerji kaynakları araştırmalarının artması muhtemeldir. Bahse konu son eğilimler bize ucuz gıda ve ucuz petrol döneminin çok yakında sona ereceğini göstermektedir. Global ticaretin fiyat dengesi üzerindeki, gelişmiş ülkelerin ucuza ürettiği ürünleri gelişmekte olan ülkelere ihraç etmesine bağlı olan olumlu etkilerinin de sona ermesi muhtemeldir. Örnek olarak Çin den ithal edilen ürünlerin fiyatlarındaki son artışlar bu durumun bir belirtisidir. Şekil 6 Gıda fiyatları: A. Gıda fiyat endeksi, ; B. Tahıl fiyatları genel düzeyi, Kaynak : FAO estimates (http://www.fao.org/worldfoodsituation/foodpricesindex/en): OECD-FAO (2008). 78 Bu endeks, petrol, doğal gaz ve kömürü içermektedir. 14

15 2. Toplam Ücretler Ücretlerdeki başlıca eğilimleri tanımlamak için bu bölümde toplam ücretler düzeyinin temel iki göstergesini, yani ekonomi içinde ortalama ücretleri (reel düzeylerde) ve toplam GSYİH içinde ücretlerin payını ele alacağız. İlk gösterge ücretlerin satın alma gücünün zamanla artıp artmadığı ve nasıl olduğunu belirtmekte, ikinci gösterge ise çoğu kez ücret payı olarak adlandırılmakta- ücretlere giden artı değerin ekonomik kısmını göstermektedir. 78 Bu iki gösterge birbirlerine çok yakından bağlıdır. Eğer ortalama ücretlerdeki büyüme kişi başına GSYİH daki büyümeden daha yavaş ise, ücret payı genellikle düşer. 79 Buna karşılık, ortalama ücretler, kişi başına düşen GSYİH dan daha hızlı büyür, böylece ücret payı, karların karşılığının artması halinde ortaya çıkar. Bununla beraber ücretlerdeki eğilimleri tartışmadan önce, ücretlerle ilgili geniş kapsamlı istatistikleri toplamadaki güçlüğü belirteceğiz ve ücretlerin tanımını kısaca vereceğiz Tanımlar ve İstatistikler Bu raporda kullanılan, çoğunlukla eldeki ücret istatistikleri, çalışanlara bir dönem için verilen, çalışmadığı dönemi (yıllık izinler gibi) ve düzenli primleri de kapsayan toplam ödemelerden oluşmaktadır. Bazı ödemeler malla olsa da, genellikle nakit olarak yapılmaktadır. Prensip olarak, ücretler tüm kazançları belirtir, böylece işçilerin nakit evlerine götürdükleri ödeme (vergilerden, emekli kesenekleri ve sosyal sigorta payları ile diğer kesintilerden sonra kalan) farklıdır. Ücretler aynı şekilde, işverenlerin toplam işçilik maliyetlerinden (sosyal sigortaya işverenlerin katkıları, emekli aylığı payları veya mesleki eğitim masrafları) ayrılır. Her işçi bir ücret almaz. Ücretler özellikle ücretli istihdam (paid employment) olup işverenler, kendi hesabına çalışanlar, aile işçileri ve üretici birliklerinde çalışanlar bunun dışında kalır. Tablo 1 deki rakamlarda ücretle çalışanlar (kısaca, çalışanlar ) küresel istihdamın yaklaşık yarısıdır. Bölgesel farklılıklara dikkat edilmelidir. Sanayileşmiş ülkelerdeki toplam istihdamda çalışanların oranı, % 80 i aşarken, bu oran gelişmekte olan ülkelerde daha düşüktür. Güney Asya ve Sahra Altı Afrikada % 20nin altındadır. Çoğunlukla kadın işçilerin istihdamı daha düşüktür. Bununla birlikte ücretli istihdamı (Latin Amerika dışında) her yerde artıyor gözükmektedir ve özellikle Doğu Asya da hızla genişlemektedir. Toplam kadın istihdamında ücretli istihdamı konusu, bölgeler itibariyle önemli farklılık gösterse de büyümektedir. Bu şunu göstermektedir: zamanla ücretler, gelire bağlı toplam istihdamın çok önemli bir boyutu olacaktır. 80 Mevcut halde ücret istatistikleri gelişmiş ekonomilerde daha geniş biçimde bulunmaktadır. En fazla gelişmiş ülkeler şimdi düzenli olarak ortalama ücretlerle ilgili veri toplamakta ve yine ama daha az sıklıklamedyan ücretleri ve/veya üst düzeyde ücret kazananlarla alt düzeyde ücret kazananlar arasındaki ücretlerin dağılımı konusunda veri derlemektedir. İrlanda gibi düzenli incelemeleri hala uygulamayan ülkeler, kendi veri toplama sistemlerini geliştirme süreci içindedir. İrlanda sadece 2003 ve 2006 yıllarında ekonomi çapında gelirler verilerini toplamıştır. Diğer ülkelerin tümü için ücretlerle ilgili istatistikler, aylık, üç aylık veya yıllık anketlerle oluşmaktadır. Bir kısım uluslar arası kurumlar, bu ulusal ücret istatistiklerini derlemektedir. 81 Mevcut rapor, bu istatistik kaynaklarının birçoğundan faydalanmaktadır. 78 Verimlilik faaliyetlerinden doğan gelirlerin toplamı artık değer (value added) dir, işletmedeki üretim fazlası, kira ve diğer gelirlerden işçilerin aldıkları bedeli kapsar. Ürün yaklaşımı nda (production approach) toplam GSYİH, tüm endüstrilerde (net vergiler ve ürünlerin ve hizmetlerdeki sübvansiyonlarla artırılan) artık değerin toplamı olarak ölçülmektedir. Örnek olarak OECD (2002), Bölüm İstihdamın nüfus içindeki payı yıllık olarak sabit kaldığında -genellikle bu durum geçerlidir- bu hal, gerçekleşir. İstihdam oranı önemli ölçüde genişlediğinde ortalama ücretlerdeki büyüme kişi başına GSYİH daki büyümenin gerisinde kaldığında bile, ücret payı sabit kalabilir. 80 Burada, ücret istihdamındaki yukarıya eğilimin yardımcı aile işçilerinin payındaki önemli bir düşüşle birlikte olduğunu tablo 1 den anlaşılabilir. Bu, kayıt dışı ekonomi ölçeğinin bir göstergesi olan, kendi hesabına çalışanların payındaki bir artış kadar tarım sektöründeki düşen istihdam payını gösterir. (bak ILO, 2008). 81 Bak OECD, Eurostat, UNECE ve AMECO veri tabanları. 15

16 Buna karşılık gelişmekte olan ülkelerde, istatistikler çoğunlukla yetersizdir. Bunun nedeni, ücret istatistiklerinin sadece en karmaşık istatistikler arasında olmayıp aynı zamanda ciddi kaynakları ve altyapıyı gerektirmesinden dolayıdır. 78 Bu raporda kullanılan Latin Amerika verileri için, doğrudan ILO/SIAL (Bilgi sistemi ve İşgücü Analizi, Information System and Labour Analysis) tarafından ülke düzeyinde hanehalkı anket verileriyle işlem yapılmaktadır. Diğer bölgeler için ILO Yıllık İşgücü İstatistikleri (sınırlı bazı ülkelerden sağlanan ücret verilerini içermekte) ve ulusal istatistik birimleri dahil, karma kaynakları kullanmamız gerekmektedir. Bu çabalara rağmen kalkınmakta olan ülkelerin ücret verileri tamamlanamamakta ve özellikle Afrika ülkelerine ait veriler yetersizdir. Verinin kalitesi konusu da ayrı bir konudur. Bazı bölgelerde, örneğin BDT de, raporlama problemi çoğu zaman ortaya çıkmakta veya maaşlar verilmemektedir. Ücret verilerinin pek çoğu aylık ücretlerden çok saat başına ücretler şeklindedir. Tablo 1 Ücretli ve maaşlı işçilerin payı ( toplam istihdamın % si) Bu zorlukların bir sonucu olarak, veri tabanımız süreçteki çalışmalarda önemli bir görev yapmaktadır. Küresel Ücret Raporunda kullanılan veri ve gösterge sayısının kalitesi, son çalışmanın değişik boyutlarındaki daha iyi istatistikleri üretmekte ILO nun ülkelere desteğinin bir sonucu olarak zamanla, kademe kademe gelişecektir. 79 ILO nun dünya çapındaki ücret anketleri ve çalışma saatleri October Inquiry Ekim Araştırması- (bak Kutu 1) modernize edilmiş ve esas konusu bağlamında mesleki ücret verisini sağlamakta ILO ülkelerince talep edilmektedir. Aynı zamanda veri karşılaştırılmasında bu potansiyel sorunları belirtmek için raporumuz, ülkelerdeki zamanla meydana gelen değişmeleri tanımlama ve daha sonra tanımlanmış değişmeleri ülkeler arasında karşılaştırmaya yoğunlaşmaktadır. Diğer bir deyişle, ülkeler itibariyle ücret düzeylerini karşılaştırma yerine dünya çapında değişmeleri karşılaştırma konusuna dikkat çekilmektedir. 78 Geniş kapsamlı bir veri seti sağlamakta ILO/SIAL e müteşekkiriz. 79 Bak ILO (2008). 16

17 Ek 1 ILO Ekim Araştırması ILO Ekim araştırması, 49 sanayi grubunda ve 93 yiyecek maddesinin perakende satış fiyatlarında 159 meslekleri ilgilendiren dünya çapında ücretler ve çalışma saatleri araştırmasıdır. O, 1924 te başlatılmış ve büyük bir düzeltme 1985 te yapılmıştır. Araştırma, her Ekim ayında iki anketle yapılmakta, birisi ücretler ve çalışma saatleri ile ilgili olup, diğeri perakende fiyatlarını esas almaktadır. Anketler, mümkün olduğu kadar çok mesleklere ve maddelerde bilgi sunabilecek ilgili birimlere iletilmek üzere hükümetlere yollanır. ILO, rapor veren birimlerden belirli anketleri uygulamasını istemez, ancak kurum ve hanehalkı anketleri dahil mevcut ulusal kaynaklardan alınabilecek bilgiyi sağlamayı talep eder. Ücretleri ilgilendiren anket sonuçları daha sonra ILO İstatistik Bürosu tarafından yayınlanır ve sanal ortamdan elde edilebilir (http://laborsta.ilo.org). Maalesef, veriler birçok ülke ve birçok yıl itibariyle yetersizdir. Gerçekten, ILO üyesi ülkelerin raporlaması, yıllar sürmektedir yılındaki en az bir meslek için 71 ülke Araştırmaya ücretleri rapor ederken, 2002 yılında sadece 43 cevap vermiştir (Oostendorp, 2005). Üstelik ILO ya verileri sunarken ülkeler, farklı tanımlar ve birimleri kullanıyor. Sonuçta raporlanmış ücretler ülkeler arasında, bazı durumlarda da ülke içinde değişik biçimlerde karşılaştırılamamaktadır. Örneğin, bazı ülkeler, ortalama aylık ücretleri rapor ederken, diğerleri ücret veya maaş oranlarını vermektedir. Tüm ücretlerin sadece % 5.7 sinin aynı esas üzerinde tam olarak verildiği tahmin edilmektedir (Freeman and OOtendorp, 2001). Bu tanım sorunlarına ilave olarak, herhangi bir düzenleme olmaksızın ILO tarafından yayınlanan ve Araştırmaya sağlanan verilerin kalitesini gözeterek değişik sorunlar ortaya çıkmaktadır. Tüm bu öğeleri bir araya getirerek Araştırma istatistiklerinin geniş çokluğu karşılaştırılamamaktadır. Sonuç olarak, Ekim Araştırmasından elde edilen verilerin pek azı kullanılmaktadır. Verilerin ayıklanmasını (birimlerin uyumlu hale getirilmesi, kişisel göstergelerin göz ardı edilmesi vs.) kapsayan bir komplike ve zaman alan standartlaştırma süreçlerini uygulayarak ve raporlansa bile aylık, standart ortalama ücret oranlarına tüm verileri dönüştüren bir model uygulayarak ülkeler arası karşılaştırma amacıyla bazı yazarlar mevcut verileri kullanmaya çalışmaktadır. Ayrıca bu, birçok varsayımı içermektedir. ILO nun İşgücü Piyasası Temel Göstergeleri 19 meslek grubunun bir seçmeyi kullanmaktadır. Verilerin kapsamı ve kalitesi reel ücretlerin bir endeksini hesaplamakta anlam taşımaktadır (ILO, 2008). Gelecekte Ekim Araştırma anketi ayıklanarak ve güncelleştirerek yeniden gözden geçirmenin kolaylık sağlayacak, böylece daha az meslek içererek daha fazla sağlam ve tam olabilecektir. Bunun, sadece ILO ya değil diğer ülkelere de faydası olacaktır. Bu ülkeler çok uzun anketlerle karşı karşıya gelmekle beraber neredeyse hiç tam cevap vermemektedirler. Uluslar arası Meslekler Standart Sınıflandırmasının son gözden geçirmesi (International Standard Classification of Occupations, ISCO) 2007 yılı Aralık ayında bu ILO anket silsilesinin gözden geçirilmesi konusundaki çalışma başlatılmasında iyi bir fırsat sunmaktadır. Kaynaklar: ILO Occupational Wages and Hours and Retail Food Prices: Statistics from the ILO October Inquiry (değişik yıllar); Freemand and Oostendorp (2001); Oostendorp (2005) Ortalama Ücretler Veri sınırlamalarını hesaba katarak, süresinde ücret büyümesi 78 konusunda bazı tahminlerde bulunabiliriz. Bu tahminler, dünya nüfusunun % 70 i kadarını göstermek için 83 ülkenin ücret verilerini esas almaktadır. Küresel olarak, ortalama ücretlerinin, yıllık olarak % 1.9 büyüdüğünü tahmin ediyoruz. 79 Geniş 78 Ücretler kavramı, diğerleri belirtilmeden reel ücretler anlamında kullanılmıştır. 79 Bu bölümde medyan ülkede ortalama ücretlerdeki yıllık büyümeyi belirtiyoruz. 17

18 bölgesel değişimler vardır. Gelişmiş ülkelerin arasında, medyan ülkedeki ücretlerin yıllık % 0.9 civarında büyüdüğünü buluyoruz. Göstergeler karşılaştırıldığında Latin Amerika ve Karayipler de % 0,3, Asya da % 1.8 vasıtasıyla ve Bağımsız Devletler Topululuğu ve Avrupa Birliği üyesi olmayan Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerinde daha da yüksektir % Daha önceki dönemlerle karşılaştırıldığında verilerin elde edilebildiği ülkelerin pek çoğunda ücret artışının çok yavaş olduğunu görüyoruz. Bu durum, şekil 7 de görülebilir. Burada ve olmak üzere iki dönemdeki ülkelerin büyümelerini ele alıyoruz. Eğilim çizgisinin eğimi 1 den daha düşüktür ve ücret artışındaki genel bir düşmeyi göstermektedir. Şekil 7 Reel ücret artışı Ülke düzeyinde, Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan, Türkmenistan ve Özbekistan gibi Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri yıllık ücret artış oranlarını % 10 dan daha fazla sağlayarak en iyi bazı kayıtları göstermektedir (bak istatik ekler). Çin dışında en fazla performans gösteren on ülke bu bölgedendir. Bununla birlikte bu etkileyici gelişme, 1990 larda ekonomik geçiş döneminin ilk başlarındaki ücretlerde ciddi düşmeleri takiben iyileşme sürecinin parçasıdır. Geçtiğimiz yıllarda büyümedeki engellere rağmen bazı ülkelerdeki cari ücret düzeyi, geçiş öncesi seviyenin daha altındadır. Örneğin Ermenistan da reel ücretler, 1990 ların ilk yıllarındaki başlangıç seviyesinin beşte birine düşmüştür; geçen on yıl zarfında sürekli büyüme ile eğilim, tersine dönmüştür, ancak 2006 yılında reel ücretler hala 1991 düzeyinin altındadır. 79 Buna karşılık Dominik Cumhuriyeti gibi bazı ülkeler bu sürede reel ücretlerde azalmalar yaşamıştır. Ücretler ve Verimlilik Kaynak : ILO Ücret Veritabanı Genelde, bir kaç olumsuz tecrübeye rağmen, yıllarında ekonomik büyüme, ortalama ücretlerdeki büyümeyle ilişkilendirilmiştir. Ekonomik büyüme ve ücret artışı arasındaki pozitif ilişki, şekil 8 de gösterilmektedir. Ortalama olarak bir ülkenin kişi başına GSYİH hızla büyüdüğünde, onun ücretlerinin de hızla arttığını görmekteyiz. Bu, yıllar itibariyle sürekli ücret artışının sadece ekonomik büyümenin genişlediği ve emek verimliliğinin büyüdüğünde mümkün olduğunu ifade etmektedir. Bunun bir örneği Çin dir: Burada, çift rakamlı ekonomik büyüme sonucunda yıllık % 11 civarında reel ücretler artmıştır. Bunun tersi, ekonominin gerilediği dönemde sürekli ücret artışını beklemek gerçekçi olamaz. Örneğin yıllarında Arjantin de finansal kriz olduğunda kişi başına GSYİH azalmış ve ücretler ortalama yıllık % 11 düşmüştür. 78 Afrika ve Orta Doğu ülkeleri için tahminler çok az sağlamdır ve bundan dolayı yer almamaktadır. 79 Ermenistan la ilgili bak World Bank (2007); yine bak Statistical Committee of the Commonwealth of Independent States (2007). 18

19 Şekil 8 Kişi başına GSYİH büyüme ve reel ücretlerdeki değişme Kaynak : ILO Ücret Veritabanı Verimlilik ve ücretler arasındaki ilişkiyi ele almakta başka bir yol, emek verimliliğinin yüksek olduğu ülkelerde ortalama ücretler düzeyinin daha yüksek olmasıdır. Karşılaştırmalı bir açıdan, ülkeler arasında uluslar arası ücretlerdeki farklılıkların temelde ekonomik kalkınma ve emeğin verimliliğindeki farklılıkları yansıtmaktadır. 78 Bu, şekil 9 da gösterilmektedir yılında 60 ülkedeki kişi başına GSYİH düzeyi ve ücretler düzeyi verilmektedir. Ülkeler itibariyle ortalama ücretlerdeki farkların büyük bir kısmı, kişi başına GSYİH ile ölçülen emek verimliliğindeki uluslar arası farklılıklarla açıklandığını görmekteyiz (kişi başına GSYİH her zaman verimliliğin sağlam göstergesi değildir). Yine, ücretlerin ekonomik mekanizmanın verimliliğinin donatma kapasitesinin ne olduğunun ötesinde beklemenin gerçekçi olmadığını ifade etmektedir. 79 Bunun anlamı, tüm toplumlarda istenilen güvenilir ve sürekli ücret artışı, sağlıklı ekonomik performans gerektirmektedir. Şekil 9 Kişi başına GSYİH seviyesi ve ücretler seviyesi (satınalma gücü paritesi, PPP) 78 Örneğin bak, Rodrik (1999). 79 Bunun formülasyonu için bak Keynes (1936). Kaynak : ILO Ücret Veritabanı 19

20 Yine de, ekonomik büyüme ve ücretin arasındaki ilişki, varsayıldığı gibi apaçık değildir. Gerçekten, ekonomik büyümenin, reel ücretlerle pozitif korelasyon olduğunda bu ilişki, çok sıkı gözükmemektedir. Regresyon çizgisindeki eğim 78 GSYİH ya göre ücret esnekliği (kısaca, ücret esnekliği) olarak bilinmekte ve kişi başına GSYİH da % 1 değişmeye karşılık reel ücretlerdeki tipik bir yüzde değişmeyi göstermektedir. Bu yüzden, eğer kişi başına GSYİH ve ücretler, tam olarak aynı oranda büyürlerse, eğimin (ücret esnekliğinin) 1 e eşit olduğunu buluruz. Bizim istatistik analizimiz, yine de ücret esnekliğinin, ortalama reel ücretlerin ekonomik büyümeden daha az arttığı tüm döneminde ücret esnekliğinin 0.75 civarında olduğu görülmektedir. Kişi başına GSYİH daki yıllık ek % 1 büyüme olursa, ücretlerin yıllık artışında % 0.75 artış olmaktadır. Bu sonuçların bir yorumu, geçen yıllardaki ücretlerin artışının verimlilik artışının gerisinde kaldığıdır. 79 Yine de, kişi başına GSYİH in, emek verimliliğinin sağlam bir göstergesi olduğu konusundaki yoruma dayanılmaktadır. Uygulamada (işçi başına GSYİH çok az olarak elde edilebildiğinden) bu, ortak ve kullanışlı bir tahmin 80 olduğu için, kişi başına GSYİH nın emek verimliliğinin eksik bir gösterge olduğunu biliyoruz. Bundan dolayı, bazı durumlarda kişi başına GSYİH ya bakarak iki ülkedeki emek verimliliğini karşılaştırma, çok yanlış olabilir. Aynı zamanda kişi başına GSYİH daki değişme, zamanla emek verimliliğindeki değişme için daha az riskli bir ikamedir. 81 Bu genel gözlem, şekil 10 da gösterilen iki ilave ifade ile tamamlanabilir. İlkin, ücretlerle ekonomik büyüme arasındaki ilişki tipik olarak ekonomik düşme süreçlerinde değiştiği gözlemlenebilir. Ekonomik genişlemenin olduğu zamanlarda ücretler, kişi başına GSYİH daki değişmelere daha az karşılık vermekte, ekonomik inişe geçişteki ekonomilerde ücretler aşırı şekilde karşılık vermeye eğilimli ve GSYİH dan daha hızlı düşmektedir. Bu durum, 1990 lı yılların sonunda ekonomik krizden etkilenen birçok ülkede (özellikle bazı Güney Asya ve Latin Amerika ülkeleri) reel ücretler, zamanla ciddi ekonomik iyileşme görülse bile kriz öncesi düzeylere tam olarak gelememektedir. İkincisi, ekonomik büyüme ile ücretler arasındaki etkileşim zamanla zayıflamaktadır. Gerçekten ve arasında ücret esnekliğinin az da olsa düştüğünü tahmin ediyoruz. GSYİH daki büyüme ile ilgili ücretlerdeki artışta bir azalmaya bakarak daha önceki gözlemlerimizde bunu görsek de, fark daha ılımlı olduğundan (0.80 den 0.72 ye) bu eğilimden kesin sonuçlar çıkarmak bu haliyle zordur. 78 Regresyonda şu denklemi tahmin ediyoruz: Ücret artışı = a + b.gsyih (kişi başına) (kişi başına GSYİH verim değişikliği için bir aracı olarak kullanılmaktadır) yıllık kişi başına GSYİH daki artış ve yıllık reel ücret artışı (% 15 üstündeki yıllık reel ücret artışı olarak ifade edilmektedir) konusundaki tüm verileri bir araya getirerek. 79 Dar bir yorum da şöyledir: Kişi başına GSYİH büyüme istihdam-nüfus oranındaki genişleme ile yönlendirilmektedir. Kişi başına GSYİH işçi başına hasıladan (verimlilik) daha hızlı büyüdüğünde teoride bu ortaya çıkabilir. Uygulamada istihdamın nüfusa oranı genellikle bir yıldan gelecek yıla marjinal şekilde değişir. 80 Örnek olarak bak Rodrik (1999) veya Flanagan (2006). 81 Maalesef özellikle sağlam nüfus veya istihdam artışına sahip ülkelerde bile. 20

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI 25.0 150 22.5 135 20.0 120 17.5 105 15.0 90 12.5 75 10.0 60 7.5 45 5.0 30 2.5 15 0.0 0 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7 9 11 1 3 5 7

Detaylı

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler

AB Ülkelerinin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Aday Ülkeler AB inin Temel Ekonomik Göstergeleri Üye ve Sayfa No Nüfus (Bin Kişi) 1 Nüfus Artış Hızı (%) 2 Cari Fiyatlarla GSYİH (Milyar $) 3 Kişi Başına GSYİH ($) 4 Satınalma Gücü Paritesine Göre Kişi Başına GSYİH

Detaylı

AB Krizi ve TCMB Para Politikası

AB Krizi ve TCMB Para Politikası AB Krizi ve TCMB Para Politikası Erdem Başçı Başkan 28 Haziran 2012 Stratejik Düşünce Enstitüsü, Ankara Sunum Planı I. Küresel Ekonomik Gelişmeler II. Yeni Politika Çerçevesi III. Dengelenme IV. Büyüme

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır

AKP hükümeti zamanında ekonomik büyüme ve istikrar sağlanmıştır Türkiye, AKP iktidarı zamanında ekonomik büyüme ve istikrar elde etmiştir. Bu başarı, geçmiş hükümetler ve diğer büyüyen ekonomiler ile karşılaştırıldığında pek de etkileyici değildir Temel Mesajlar 1.

Detaylı

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ! İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMASONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2009-2012 TAHMİN DÖNEMİ: 2013-2016

Detaylı

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi

Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm OECD 6 Mayıs ta yaptığı değerlendirmede 2014 yılı için yaptığı

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm Çin Ekonomisi Nisan-Haziran döneminde bir önceki yılın aynı

Detaylı

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi

2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi 2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç

Detaylı

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org.

AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ. www.aydinticaretborsasi.org.tr info@aydinticaretborsasi.org. AYDIN T CARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ARALIK 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU

NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU NUROL YATIRIM BANKASI A.Ş. 2013 YILI İKİNCİ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU DÖNEM İÇERİSİNDE BANKANIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Dönem içerisinde Bankamız ortaklık yapısında değişiklik

Detaylı

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1

Dünya Ekonomisi. Bülteni. İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi. Ekim 2012. Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 Dünya Ekonomisi Bülteni Ekim 2012 İstanbul Sanayi Odası Araştırma Şubesi Dünya Ekonomisine Küresel Bakış 1 IMF tarafından açıklanan World Economic Outlook Ekim 2012 raporuna göre, küresel iyileşme yeni

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015

Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 2015 Ekonomik Görünüm ve Tahminler: Nisan 215 BÜYÜME DÜŞMEYE DEVAM EDİYOR Zümrüt İmamoğlu* ve Barış Soybilgen ** 13 Nisan 215 Yönetici Özeti Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (SÜE)

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

NIELSEN TÜKETİCİ GÜVENİ DÖRDÜNCÜ ÇEYREKTE İŞSİZLİK VE ENFLASYON KAYGILARINDA 52 ÜLKEDEN 25 İNDE DÜŞÜŞ GÖSTERDİ

NIELSEN TÜKETİCİ GÜVENİ DÖRDÜNCÜ ÇEYREKTE İŞSİZLİK VE ENFLASYON KAYGILARINDA 52 ÜLKEDEN 25 İNDE DÜŞÜŞ GÖSTERDİ The Nielsen Company www.nielsen.com Yeni Duyuru İletişim: Bahar Kurt, 216-5387114, bahar.kurt@nielsen.com NIELSEN TÜKETİCİ GÜVENİ DÖRDÜNCÜ ÇEYREKTE İŞSİZLİK VE ENFLASYON KAYGILARINDA 52 ÜLKEDEN 25 İNDE

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ DIŞ TİCARETTE KÜRESEL EĞİLİMLER VE TÜRKİYE EKONOMİSİ (Taslak Rapor Özeti) Faruk Aydın Hülya Saygılı Mesut Saygılı Gökhan Yılmaz Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Ağustos 2016, Sayı: 33. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 33 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya 1 DenizBank Ekonomi Bülteni

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum.

Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Sayın Bakan, Değerli Konuklar, Bu yıl 2.si düzenlenen Euromoney Türkiye Finans ve Yatırım Forumu nda Akbank adına sizlerle bir arada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Forumun Türkiye hakkındaki genel

Detaylı

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti

Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti Cari işlemler açığında neler oluyor? Bu defa farklı mı, yoksa aynı mı? Sarp Kalkan Ekonomi Politikaları Analisti TEPAV Değerlendirme Notu Şubat 2011 Cari işlemler açığında neler oluyor? Ekonomide gözlemlenen

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2016-25. 31 Mayıs 2016. Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Sayı: 2016-25 BASIN DUYURUSU 31 Mayıs 2016 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,78 oranında artmış ve yıllık

Detaylı

Güncellenmiş Dünya Ekonomik Görünümü Raporu Küresel İyileşme Sekteye Uğruyor, Aşağı Yönlü Riskler Yoğunlaşıyor. 2012 Kışı

Güncellenmiş Dünya Ekonomik Görünümü Raporu Küresel İyileşme Sekteye Uğruyor, Aşağı Yönlü Riskler Yoğunlaşıyor. 2012 Kışı Güncellenmiş Dünya Ekonomik Görünümü Raporu Küresel İyileşme Sekteye Uğruyor, Aşağı Yönlü Riskler Yoğunlaşıyor 212 Kışı Avro bölgesinde giderek artan gerilimler nedeniyle küresel iyileşme tehdit altındadır.

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler

Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Dünya Ekonomisindeki Son Gelişmeler Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü Ekonomik Analiz ve Değerlendirme Dairesi Küresel Ekonomik Görünüm CPB nin açıkladığı verilere göre Temmuz ayında bir önceki

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:5 Bu sayıda; Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan Dünya Ekonomik Görünümü Raporu tahminleri değerlendirilmiştir. i Küresel

Detaylı

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır

Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Türkiye nin esas gündemi orta gelir tuzağından çıkmak olmalıdır Ankara 26 Haziran 212 28, kişi başı gelirin ABD ye oranı (doğal log) Türkiye nin esas

Detaylı

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-71. 1 Aralık 2015. Toplantı Tarihi: 24 Kasım 2015

BASIN DUYURUSU PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ. Sayı: 2015-71. 1 Aralık 2015. Toplantı Tarihi: 24 Kasım 2015 Sayı: 2015-71 BASIN DUYURUSU 1 Aralık 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Kasım 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Ekim ayında tüketici fiyatları yüzde 1,55 oranında yükselmiş ve

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

DÜNYADA İSTİHDAM VE SOSYAL DURUM - EĞİLİMLER (WESO) 2016

DÜNYADA İSTİHDAM VE SOSYAL DURUM - EĞİLİMLER (WESO) 2016 ÖZET DÜNYADA İSTİHDAM VE SOSYAL DURUM - EĞİLİMLER (WESO) 2016 ÖZET Uluslararası Çalışma Ofisi- Cenevre Küresel ekonomi yeni zaaf işaretleri sergiliyor Yapılan tahminlere göre dünya ekonomisi 2015 yılında

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1

SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv. Beyaz Eşya. İnşaat. Turizm. Enerji. Diğer Göstergeler. Sektörel Gelişmeler /Ağustos 2013 1 SEKTÖREL GELİŞMELER İÇİNDEKİLER Otomotiv Otomotiv İç Satışlarda Hızlı Artış Temmuz Ayında Devam Ediyor. Beyaz Eşya Beyaz Eşya İç Satışlarda Artış Temmuz Ayında Hızlandı. İnşaat Reel Konut Fiyat Endeksinde

Detaylı

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ

MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ MALİYE BAKANI SAYIN MEHMET ŞİMŞEK İN MAKROEKONOMİK GELİŞMELER İLE 2013 YILI İLK YARI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇE GERÇEKLEŞMELERİNİ DEĞERLENDİRMEK ÜZERE DÜZENLEDİĞİ BASIN TOPLANTISI KONUŞMA METNİ 15 TEMMUZ 2013

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK Dünyada gelir dağılımındaki adaletsizliğin hangi boyutlarda olduğunu

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr

Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.tr Ekonomik Rapor 2011 KAYNAKLAR 67. genel kurul 389 390 1-2007, T.C. Kalkınma Bakanlığı, Gelir Dağılımı ve Yoksullukla Mücadele, Özel İhtisas Komisyonu Raporu, www.dpt.gov.tr/docobjects/download/3087/oik691.pdf,

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE AĞUSTOS 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul

Sayı: 2012-35 / 13 Aralık 2012 EKONOMİ NOTLARI. Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Sayı: 212-3 / 13 Aralık 212 EKONOMİ NOTLARI Akım Verilerle Tüketici Kredileri Defne Mutluer Kurul Özet: Akım kredi verileri, kredilerin dönemsel dinamiklerini daha net ortaya koyabilmektedir. Bu doğrultuda,

Detaylı

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi

MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi MERCOSUR ÜLKELERİ - Ekonomik Genel Bilgi Başta MERCOSUR Bloğunda yer alan ülkeler olmak üzere, Latin da 1990 lı yılların sonunda ve 2000 li yılların başında oldukça ağır bir şekilde hissedilen ekonomik

Detaylı

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK KASIM DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı 2010 Ocak Kasım döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla % 16,1 oranında artarak 1 milyar 143 milyon dolar

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2006 ULUSLARARASI YATIRIMCILAR DERNEĞİ 16.10.200.2006 İSTANBUL DÜNYADA DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR (milyar $) 1600 1400 1396 1200 1092 1000 800 693 826 716 710 916 600 400 331

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

Dünya Ekonomik Görünüm Raporu (WEO) Yüksek Borç ve Yavaş Büyüme ile Başa Çıkmak Ekim 2012

Dünya Ekonomik Görünüm Raporu (WEO) Yüksek Borç ve Yavaş Büyüme ile Başa Çıkmak Ekim 2012 Dünya Ekonomik Görünüm Raporu (WEO) Yüksek Borç ve Yavaş Büyüme ile Başa Çıkmak Ekim 212 Ana Mesaj: İyileşmenin eski seyrini kazanması için tedbirler gereklidir Küresel ekonomi yeni aksaklıklar yaşamakta

Detaylı

2000-2006 yılları arası Tekstil Makineleri Yatırım Durumu

2000-2006 yılları arası Tekstil Makineleri Yatırım Durumu 2000-2006 yılları arası Tekstil Makineleri Yatırım Durumu Entegre bir dünyada tekstilin rekabet gücü 2007 ITMF Yıllık Konferansının genel temasıydı. Global tekstil endüstrisi geçen on yılda özellikle (1)

Detaylı

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman

BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman BÜRO, MUHASEBE VE BİLGİ İŞLEM MAKİNELERİ İMALATI Hazırlayan M. Emin KARACA Kıdemli Uzman 516 1. SEKTÖRÜN TANIMI Büro, muhasebe ve bilgi işlem makineleri imalatı ISIC Revize 3 ve NACE Revize 1 sınıflandırmasına

Detaylı

GARANTİ EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTIN EMEKLİLİK YATIRIM FONU 2013 YILI 6 AYLIK FAALİYET RAPORU 1-Ekonominin Genel durumu Dünya ekonomisi 2013 ü genel olarak bir toparlanma dönemi olarak geride bıraktı.

Detaylı

İçindekiler kısa tablosu

İçindekiler kısa tablosu İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 03 Ağustos 2015, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 03 Ağustos 2015, Sayı: 21. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 21 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 22 Haziran 2015, Sayı: 16. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 16 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU

Ekim. Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU 23 Ekim Günlük Araştırma Bülteni Gün Sonu RAPORU Almanya sanayi üretimi endeksi beklenenin altında kaldı Almanya da bugün açıklanan PMI İmalat Sanayi Endeksi, küresel ekonomik daralmanın ülke ekonomisine

Detaylı

Genel Görünüm. ABD, Euro Bölgesi, İngiltere ve Japonya merkez bankaları da kısa dönemde faiz artırımı yapmayacaklarının sinyalini vermişlerdir.

Genel Görünüm. ABD, Euro Bölgesi, İngiltere ve Japonya merkez bankaları da kısa dönemde faiz artırımı yapmayacaklarının sinyalini vermişlerdir. Genel Görünüm 2008 yılı son çeyreğinde tüm dünya ekonomilerini ve finans piyasalarını derinden etkileyen küresel kriz, tüm ülke hükümetlerinin aldıkları mali ve para politikası önlemleri ile 2009 yılı

Detaylı

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA

SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Detaylı

Haftalık Ekonomi ve Dış Ticaret Görünümü

Haftalık Ekonomi ve Dış Ticaret Görünümü EYLÜL TÜRKİYE Geçtiğimiz haftada yurtiçinde Gayri Safi Yurtiçi Hasıla II. Çeyrek verileri ile Temmuz ayı sanayi üretimi ve cari işlemler açığı verileri takip edildi. Tüik verilerine göre gayrisafi yurtiçi

Detaylı

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER

KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER KÜRESEL EKONOMİ VE TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BEKLENTİLER NİSAN 2014 Birleşmiş Milletler (UN), Uluslararasın Para Fonu (IMF), Ekonomik İşbirliği ve Kalınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası nın (WB), küresel

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Aralık 2015, Sayı: 39. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 14 Aralık 2015, Sayı: 39 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

GÜNEY İN YÜKSELİŞİ: FARKLILIKLAR DÜNYASINDA İNSANİ GELİŞME. 2013 İnsani Gelişme Raporu ndaki muhtelif göstergelerle ilgili açıklama notu

GÜNEY İN YÜKSELİŞİ: FARKLILIKLAR DÜNYASINDA İNSANİ GELİŞME. 2013 İnsani Gelişme Raporu ndaki muhtelif göstergelerle ilgili açıklama notu 2013 İnsani Gelişme Raporu GÜNEY İN YÜKSELİŞİ: FARKLILIKLAR DÜNYASINDA İNSANİ GELİŞME 2013 İnsani Gelişme Raporu ndaki muhtelif göstergelerle ilgili açıklama notu Türkiye 2013 İnsani Gelişme Raporundaki

Detaylı

Ekonomik Ticari Gelişmeler

Ekonomik Ticari Gelişmeler Ekonomik Ticari Gelişmeler 3 Mayıs 2011 1 / 24 İçindekiler Giriş Sektör Haberleri Ülkelere Göre Çıkış Sayıları Haftalık Makroekonomik Gelişmeler 2 / 24 Yükselen Değerler Mart ayında İmalat Sanayi Genelinde

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ

MESLEK KOMİTELERİ DURUM TESPİT ANKETİ SONUÇLARI DURUM TESPİT ANKETİ MESLEK KOMİTELERİ Eylül 15 Ekonomik Araştırmalar Şubesi 1 1 1 8 6 81.4 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ 18. 15.2 83.8 91.2 SANAYİ GELİŞİM ENDEKSİ (SGE) (Üretim, İç Satışlar, İhracat,

Detaylı

SABAH BÜLTENİ. Destek FX Piyasa Gözlemi. 4 Eylül 2015 09:00 GENEL GÜN ÖZETİ. AMB politika faizini açıkladı

SABAH BÜLTENİ. Destek FX Piyasa Gözlemi. 4 Eylül 2015 09:00 GENEL GÜN ÖZETİ. AMB politika faizini açıkladı SABAH BÜLTENİ Destek FX Piyasa Gözlemi 4 Eylül 2015 09:00 GENEL GÜN ÖZETİ AMB politika faizini açıkladı Avrupa Merkez Bankası (AMB) politika faizini değiştirmeme kararı aldı. AMB, faizi yüzde 0.05 ile

Detaylı

ENFLASYON YOKSULU VURUYOR. Yönetici özeti

ENFLASYON YOKSULU VURUYOR. Yönetici özeti Araştırma Notu 10/68 26 Mart 2010 ENFLASYON YOKSULU VURUYOR Seyfettin Gürsel * ve Onur Altındağ ** Yönetici özeti Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yapılan enflasyon sepeti ağırlıklandırması

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 06 Temmuz 2015, Sayı: 18. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 18 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül 1 DenizBank

Detaylı

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015

2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015 2015 Haziran ENFLASYON RAKAMLARI 3 Temmuz 2015 Haziran 2015 Tüketici Fiyat Endeksi ne(tüfe) ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 3 Temmuz 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK tarafından

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2004-31.12.2004

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE TEMMUZ 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Lütfi ĠNCĠROĞLU Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdür Yardımcısı GiriĢ Nüfusunun yarısı kadın olan ülkemizde, kadınların işgücü piyasasına

Detaylı

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler

Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler tepav türkiye ekonomi politikaları araştırma vakfı Türkiye nin dış ticaret ve yatırım bağlantıları: Güçlü yönler Prof. Dr. Serdar TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU

1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE HAZİRAN 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI

MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI KKTC DEVLET PLANLAMA ÖRGÜTÜ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI BAŞBAKANLIK KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MAKROEKONOMİK TAHMİN ÇALIŞMA SONUÇLARI GERÇEKLEŞME DÖNEMİ: 2010-2013 TAHMİN DÖNEMİ: 2014-2017

Detaylı

TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI

TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI TÜRKĐYE CUMHURĐYET MERKEZ BANKASI Türkiye Ekonomisi ve Para Politikası Uygulamaları Durmuş YILMAZ Başkan 12 Ocak 2011 1 Sunum Planı I. Küresel Görünüm II. Türkiye Ekonomisi III. Para Politikası Gelişmeleri

Detaylı